Herkese merhaba Yıldızlı Bir Hikaye'ye hoş geldiniz. Umarım güzel bir bayram geçirmişsinizdir. Kendi adıma konuşmam gerekirse bol bol dinlendiğim, gezdiğim ve keşfettiğim bir bayram oldu.
Bugün sizlerin çok fazla vaktini almayacağım. Stefan Zweig'ın Tiyatro Laneti'nden bahsedip bu haftalık sizlere veda etmeyi planlıyorum.
Unutmadan Instagram'dan Yıldızlı Bir Hikaye'yi takip etmeyi unutmayın: @yildizlibirhikaye
Stefan Zweig Kimdi?
Yazıya başlamadan geçen haftaki yazıyla ilgili bir açıklama yapmak istiyorum.
Bildiğiniz gibi geçen hafta Frida Kahlo hakkında konuşmuştuk. Kahlo'nun eserlerinden birini bültene eklerken benim gözümden kaçan bir detay siz değerli okuyucularımın gözünden kaçmamış. Bunun için çok teşekkür ederim. Ayrıca söylemek isterim ki; sansür asla kabul edilemez özellikle sanatta hiç kabul edilemez. Aşağıya tekrar bahsi geçen eseri koyuyorum. Siz değerli okuyucularıma tekrar teşekkürler!
Stefan Zweig'a geri dönecek olursak.. Hayatına iki dünya savaşı sığdıran Zweig, çok varlıklı Yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelir. Gençliğini lüks yaşamış, gazetelerde yazmaya başlamış ve felsefe doktorasını tamamlamıştır. Birinci Dünya Savaşı'yla birlikte Avusturya'nın yıkılışına şahit olmuş, ekonominin altüst olmasıyla tüm zenginliğini yitirmiştir. Öyle ki, evinde kömür bile yakamayacak hale gelmiştir.
Bu iki savaş arasında yine de ayağa kalkan Zweig şöhretini ve mal varlığını geri kazanmayı başarmıştır. Bu sefer koltuk altında 40 dile çevrilen eserleri de vardır.
Vazgeçebilmek
Ona göre kitaplarının sürükleyici hızlılığı, kendisinin tüm gereksiz cümleleri ve kelimeleri eserden çıkarabilmeseydi.
Zweig buna "vazgeçebilme sanatı" derdi. Bin sayfalık metinlerini vazçme sanatıyla iki yüz sayfaya indirdiği de bilinmektedir ve geriye yalnızca bir öz kaldığı için yazar karşısında duran metinden oldukça gururludur.
Tiyatronun Laneti
Stefan Zweig tiyatro metinleri konusunda oldukça yetenekliydi.
Fakat yaşamı boyunca peşini bırakmayan şanssızlıkları onu tiyatroda da bırakmadı. Almanya’nın en ünlü iki aktöründen biri olan Matkowsky, Zweig’ın yazdığı Thersites’i oynayacaktı. Fakat provalar esnasında Matkowsky öldü ve oyun sahneye konamadı. Bunun üzerine bir diğer ünlü aktör Kainz bu oyunu sahnelemek istedi fakat inanılmaz bir şekilde bu aktör de provalar esnasında yaşamını yitirdi.
Zweig batıl inançlara sürüklense de sonunda cesaretini topladı ve bir oyun daha yazdı. Bu yeni oyunda oynayacak oyuncuların hiçbiri ünlü değildi ve yazar bu nedenle bir ölümün daha gerçekleşmeyeceğini düşünüyordu. Bu oyunda tek yıldız isim dönemin en ünlü tiyatro yönetmeni olan Baron Berger’di. Fakat yönetmen de provalar esnasında can verdi. Böylece Zweig’ın üç tiyatro girişimi üç ölümle sonuçlandı.
Yıllar sonra Strauss için yazdığı libretto, prömiyerin oynandığı gecenin ardından Hitler tarafından sahnelerden azledildi. Bu da Zweig’ın son sahne sanatı girişimi oldu.
Güven Problemi
Zweig dışarıdan baktığıldığında zengin bir ailede doğmuş, bir ara çok zorluklar çekse de tekrar lüks yaşamına geri dönen bir yazar olarak görülmekte.
Tabi her şeyin bu kadar sığ olmasına imkan olmadığı gibi, Zweig'ın da hayatı bu denli güzellikler barındırmıyor. Tıpkı sosyal medyanın bize her zaman güzeli göstermesiyle kendi yaşantılarımızdan soğumamız gibi. Bu konuyu başka bir zaman konuşalım, şimdi yazarımızın hayatını inceleyelim..
Yadsınamayacak yeteneklerle bezeli olmasına rağmen Zweig gerçekte hiç mutlu olamadı. Yaşamı diğer yazarlarla karşılaştırıldığında büyük başarılarla doluydu fakat ilk eşinin anılarına göre sürekli bir vatan hasretinin, aniden boşalan sinir patlamalarının ve açıklanamaz tedirginliklerin pençesinde bir hayat sürdü.
Dıştan görünen en belirgin kişilik özellikleri olan utangaçlığı ve mütevazılığı daha çok ruhunda kök salan güvende olamamak duygusundan kaynaklanmaktaydı. Kendisini en çok kitapları hakkında çalışırken güvende hissediyordu.
Zweig'ı kişisel, sosyal ve ruhsal bir boşluk çevrelemişti. Ve intihar, her zamankinden fazla cazip gelmekteydi.
İntiharı
Zweig için intihar hiçbir zaman uzak olmadı.
Eserlerindeki figürlerin çoğu intihar düşüncesiyle doluydu ya da yaşamlarını kendi elleriyle sona erdirmişlerdi.
Ağaçlar Üzerindeki Yıldız, Mürebbiye, Firari, Amok, Bir Kadının Yaşamından Yirmi Dört Saat gibi eserlerindeki ana karakterlerin hepsi intihar etmiştir.
Yurdundan çok uzakta, Brezilya'da ikinci eşiyle intihar eder ve geride birçok eser bırakır. Ama son eseri intihar mektubudur: ...Bütün dostlarımı selamlarım! Hepsine uzun geceden sonra gelen tanın kızılllığını görmek nasip olsun! Ben, her zamanki sabırsızlığımla önden gidiyorum.”
Bir sonraki bültende görüşene dek kendinize iyi bakın hoşça kalın.. Görüşlerinizi, eleştirilerinizi her zaman benimle paylaşabilirsiniz. Bir tık uzağınızdayım. Bir de Yıldızlı Bir Hikaye'yi sevdiklerinizle paylaşmayı unutmayın!
