Yurt İçi Piyasalar
Yurt Dışı Piyasalar
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ
Politik Ekonomi

🌾 Tarımsal girdi fiyatlarında yeni rekor

Tarımsal girdi fiyat endeksinde yıllık artış %138'i aşarak rekor tazeledi. Almanya'da üretici fiyatları zirveden gerilerken, Dünya Bankası gıda fiyatları üzerindeki riskler konusunda uyardı.
21 Kasım - NTT DATA Business Solutions Türkiye - Pareto
NTT DATA Business Solutions Türkiye ile birlikte

Akıllı işletmeye giden yolda dijital dönüşüm rehberliği: NTT DATA Business Solutions Türkiye

Faaliyetlerine başladığı 2000 yılından bu yana kurumsal iş uygulamaları ve yeni nesil teknolojiler alanında danışmanlık hizmeti sunan NTT DATA Business Solutions Türkiye , yeni nesil teknolojiler başta olmak üzere SAP® çözümlerinin…

Daha fazlasını öğren →

Unsplash

Unsplash

22 Kasım sabahından herkese günaydın!

Hazine verileri ve ilişkili açıklamalarla dolu bir günün ardından, tüketici güveni verileri ile merkez bankası yetkililerinin açıklamalarını beklediğimiz yeni günün sabahında sizlerle yeniden buluşabilmenin tarifsiz keyfi içindeyiz. Küresel gıda fiyatları verisini geniş bir çerçevede ele aldığımız makaleyi bültenimizin devamında bulabilirsiniz.

Keyifli okumalar!

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

Yurt İçi Piyasalar

piyasalar

Küresel piyasalarda son durum ve günlük değişimler.
Değerler TSİ 23:00 itibarıyla investing.com üzerinden sağlanmıştır.

• Hazine ve Maliye Bakanlığı, ekim sonu itibarıyla merkezi yönetim borç stoku verilerini açıkladı. Buna göre borç stoku 3,8 trilyon TL oldu. Bu değer geçtiğimiz ay 3,7 trilyon, geçen yılın aynı ayında ise 2,7 trilyon TL idi. Toplam hacmin %52,7’si dış borç stokundan oluşurken, dövizli borç stokunun toplam içinden aldığı pay %65,5 oldu. 


• TÜİK, tarımsal girdi fiyat endeksinin (Tarım-GFE) eylül ayında aylık bazda %2,9; yıllık bazda %138,1 arttığını açıkladı. Böylece endekste rekor tazelenmiş oldu. Endeks üzerinde aylık bazda en yüksek artış %19,7 ile tohum ve dikim materyallerinde görülürken, yıllık bazda en yüksek artış %226,4 ile gübre ve toprak geliştiriciler grubunda gözlemlendi.

• Üretimi yurt içinde yapılan ve yurt dışına satışa konu olan ürünlerin üretici fiyatlarındaki değişimi ölçen Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi (YD-ÜFE), aylık bazda %1,3; yıllık bazda ise %103,8 oranında arttı. Endeksteki artış hızı  böylelikle ağustos ayında gördüğü zirveden sonra düşüşünü ikinci ayına taşıdı. Endeksin alt kalemlerinde, en düşük artışın %71,8 ile tütün ürünleri; en yüksek artışın ise %165,9 ile kok ve rafine petrol ürünlerinde olduğu görülüyor. 

• Hazine ve Maliye Bakanlığı Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü (Darphane) tarafından ihraç edilen Altın Sertifikası, Borsa İstanbul’da işlem görmeye başladı. Halka arz yoluyla ihraç edilecek sertifikaların ilk tertibinde 5 ton hacminde 500 milyon sertifika arz edilecek. Sertifika sahipleri, fiziki teslim hakkına da sahip olacaklar. Sertifika kanalı ile elde edilen kazançlarda da stopaj oranı sıfır olacak.

• Hazine ve Maliye Bakanlığı, dün gerçekleştirdiği TLRef’e endeksli 2026 vadeli tahvil ihracında toplam 1,9 milyar TL borçlandı. 3,4 milyar TL talebin geldiği ihalede ortalama yıllık bileşik faiz %17,0 oldu. Hazine bugünse 5 yıl vadeli sabit faizli ve 10 yıl vadeli TÜFE’ye endeksli ihraçlara çıkacak. 

• BloombergHT Araştırma Birimi’nin 19 katılımcıyla gerçekleştirdiği PPK kararı beklenti anketine göre katılımcılar Perşembe günü politika faizinde 150 baz puan indirim yapılarak %9,0’a çekilmesini bekliyor. Bu sonuç bir süredir iletişimi yürütülen politika seti ve genel beklentilerle uyumlu. 

• Kültür ve Turizm Bakanlığı verilerine göre ekim ayında ülkemizi ziyaret eden yabancı turist sayısı geçen yılın aynı ayına göre %38,4 oranında artarak 4,8 milyon kişi oldu. Yılın il 10 ayındaki toplam ziyaretçi sayısı 39,6 milyon kişi olurken toplam hacim artışı %88,1 oldu. Bu hacmin üçte birini ise Almanya, Rusya ve İngiltere vatandaşları oluşturdu. 

• Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Katar ziyareti dönüşünde yaptığı açıklamada, marketlere uygulanan fiyat kontrolünde daha sert önlemler alınacağını ifade ederken konuyu ilk kabine toplantısında gündeme almayı hedeflediklerini söyledi. 

• Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Alparslan Bayraktar, Sinop'ta inşa edilecek ikinci nükleer enerji santralinin yapımı için Rusya menşeili Rosatom ile görüşmelere başlandığını açıkladı. Bakan, Mersin ve Sinop’un ardından yapılması planlanan üçüncü santral içinse Çin ile temasta olduklarını söyledi. 

• Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, ülkemize yönelik bir kara para soruşturması olmadığını ve ne varlık barışı ne de net hata noksan konularında Mali Eylem Görev Gücü (FATF) tarafından bir eleştiri alınmadığını açıkladı. Bakan, “Hazine ve Maliye Bakanlığı olarak tüm birimlerimizle, kara para aklayıcılarına, terörizmi finanse edenlere ve her türlü suç örgütlerine karşı mücadelemiz dün olduğu gibi bugün de kararlılıkla devam etmektedir” açıklamasını yaptı. 

Yurt Dışı Piyasalar

• Almanya’da üretici fiyat endeksi (ÜFE) yıllık bazda %45,8’lik zirvenin ardından ve %41,8’lik beklentilere karşın %34,5 olarak açıklandı. Endeks, aylık bazda %4,2 gerilerken enerji hariç ÜFE %13,7 olarak açıklandı. Veri, Avrupa Merkez Bankası’nın atacağı adımları yumuşatma potansiyeli taşıyor. 

  • Öte yandan: Alman Ekonomi Araştırma Enstitüsü (IFO) Almanya’da şirketlerin artan maliyetlerinin ancak üçte birini müşterilerine yansıtabildiğini, bu oranın Nisan 2023’e kadar %50’ye ulaşmasının beklendiğini açıkladı.

• Avrupa Merkez Bankası (ECB) başekonomisti Philip Lane, kurumun faizleri artırmaya devam edeceğini ancak yeni bir 75 baz puanlık artırım için nedenlerin azaldığını söyledi. Önceki adımların gecikmeli etkilerinin izlenmeye devam edeceğini söyleyen Lane, bölgede yaşanacak resesyonun ise beklendiği kadar sert olmayacağını ifade etti.

• Rusya Başbakan Yardımcısı Alexander Novak, enerjide tavan fiyat uygulamayı planlayan ülkelere petrol satışı yapılmayacağı, petrol arzının piyasaya uygun hareket eden ticaret ortaklarına yönlendireceği ya da arzın azaltılacağı kararının arkasında olduklarını yineledi. Mesaj, doğrudan doğruya Avrupa Birliği ülkelerine yönelik ve kararın uygulanması enerji fiyatlarında yeni ve sert hareketlerin yaşanmasına yol açma potansiyeli taşıyor. 

• Çin Merkez Bankası, politika faizini beklentilere paralel olarak sabit tuttu. Ülkede 1 yıl vadeli ana faiz oranı %3,65; 5 yıl vadeli faiz oranı ise %4,30 seviyesinde bulunuyor. Çin, düşük büyüme trendini kırmak adına genişletici politikalar benimsemiş durumda ve önümüzdeki aylarda politika faizinde indirimlerin yaşanması beklentiler dahilinde. 

💾 Cep bilgisi: Salgına karşı sıfır tolerans politikası güden ülkede, geçtiğimiz günlerde 6 ay sonra ilk ölümlü vaka kayda geçmişti. Ülkenin başkentinde artan vakalar sebebiyle okullarda bir hafta süreyle çevrimiçi eğitim uygulanacağı açıklandı. 

• Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, ABD ve Avro Bölgesi için resesyon tahmininde bulundu. Kurum, iki bölgede de yaşanması beklenen durgunluğun temel olarak düşen taleple ilintili olduğunu, küresel çapta daha düşük büyüme ve daha yüksek kamu borcu hacmi beklentisi içinde olduklarını açıkladı. 

• IMF, enerji krizine karşı hanehalkı ve işletmelere kamu destekleri sunan Fransa için kamu harcamalarını 2023 yılında bütçe açığını düşürecek şekilde ayarlaması çağrısında bulundu. Kurum ülkenin 2022 yılını %0,8 oranında büyümesini bekliyor. 

BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Akıllı işletmeye giden yolda dijital dönüşüm rehberliği: NTT DATA Business Solutions Türkiye


Faaliyetlerine başladığı 2000 yılından bu yana kurumsal iş uygulamaları ve yeni nesil teknolojiler alanında danışmanlık hizmeti sunan NTT DATA Business Solutions Türkiye, yeni nesil teknolojiler başta olmak üzere SAP® çözümlerinin tasarımını, uygulamasını ve yönetimini gerçekleştiriyor.

Nedir? Yeni nesil teknoloji uygulamaları ve SAP® uygulamalarında pazar lideri olan NTT DATA Business Solutions Türkiye, 700’den fazla kuruma dijital dönüşüm konusunda uçtan uca teknolojik çözümler sunarak rehberlik ediyor.

Neler var?

  • SAP® çözümleriyle stratejik finans yönetimi: Finansta dijitalleşmenin süreçleri hızlandırması, CFO’ların proaktif ve çevik bir şekilde yanıt vermek için içgörüler elde edebilen dijital araçlara ihtiyaç duymasına neden oluyor. SAP®’nin sunduğu geleceğe yönelik analizler ve gerçek zamanlı iş verileriyle iş kararlarının sonuçları çalkantılı dönemlerde dâhi daha öngörülebilir ve güvenli hâle geliyor.
  • Enflasyon Muhasebesi Paketi: Esnek yapısı itibarıyla bütün sistemlere göre özelleştirilerek uyumlu hâle getirilebilen, tam entegrasyon sağlayan ve istenen tüm verileri tek ekranda sunan NTT DATA Business Solutions Enflasyon Muhasebesi Paketi’yle VUK, IFRS ve TFRS standartlarında stok, duran varlık ve gelir tablosu hesaplamaları tek bir ekran üzerinden takip edilip raporlanabiliyor. Enflasyon Muhasebesi Çözüm Paketini buradan indirebilirsiniz. 

NTT DATA Business Solutions Türkiye hakkında daha fazla bilgi almak için bu bağlantıyı ziyaret edebilirsiniz.

Politik Ekonomi

Küresel gıda fiyatları diken üstünde

Küresel gıda fiyatları diken üstünde

Dünya Bankası, “Gıda Fiyatları Geriledi Ancak Riskler Yüksek Kalmaya Devam Ediyor” başlıklı blog yazısında, gıda fiyatlarının 2022’nin üçüncü çeyreğinde gerilediğini fakat fiyatların tarihi trendin üzerinde seyretmesinin beklendiğini ifade etti. 

Dünya Bankası gıda fiyat endeksi nisan ayında tarihi zirvesini gördükten sonra yılın üçüncü çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre %12 geriledi fakat buna rağmen endeks geçtiğimiz yıla oranla yaklaşık %20 daha yüksek seyrediyor. Endeksin 2023 yılında %5 daha düşmesi beklenirken, yine de tarihi trendin üstünde kalacağı ifade ediliyor.

Yükselişe sebep olan etmenler

Yayımlanan blog yazısında, gelişmekte olan ülkeler başta olmak üzere pek çok ülkede gıda enflasyonunun yükselmeye devam ettiği belirtiliyor. Gıda enflasyonunda yukarı yönlü baskı oluşturan etmenler ise, yaşanan arz kesintileri, yükselen üretim maliyetleri ve USD’nin gelişmekte olan ülke para birimlerine karşı değer kazanması olarak gösteriliyor.

Özellikle şubat ayında çıkan Rusya-Ukrayna savaşının ardından küresel buğday ve yemeklik yağ arzı sekteye uğradı. Dünyanın en büyük buğday üreticilerinden biri olan Ukrayna, tahıl koridoru anlaşmasının imzalandığı temmuz ayına dek buğday sevkiyatı yapamadı. Rusya iç pazarını korumak adına belirli tahıl ürünlerinin ihracatını askıya alırken, dünyanın en büyük ikinci buğday üreticisi olan Hindistan ise buğday ihracatını yasakladı.

Buğday arzına ilişkin yaşanan sıkıntılar tahıl koridoru anlaşması gibi diplomatik mutabakatlar ile çözülse de gıda arzıyla alakalı farkı sorunlar baş gösterdi. 

Savaşın başlamasının ardından Rusya’nın enerji arzını daraltması ve uygulanan birtakım yaptırımlar nedeniyle yakıt ve gübre maliyetlerinde, dolayısıyla tarım üretim girdilerinde astronomik artışlar kaydedildi. Örneğin ülkemizde TÜİK tarafından yayımlanan tarımsal girdi fiyat endeksi, eylül ayında %138,1’e ulaşarak rekor kırdı. Endeksin yükselişine ise yıllık bazda %226’dan fazla artan gübre fiyatları öncülük ediyor. 

Liderler, 2023 yılında bir gıda krizi olabileceği uyarısında bulunarak, özellikle gübre fiyatlarındaki artışın durdurulması konusuna dikkat çekmeye çalışıyor. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, “eşi görülmemiş bir gıda krizine” karşı uyarılarda bulunarak, “2022'de gübre olmadan, 2023'te yeterli gıda olmayabilir” ifadelerini kullanıyor.

Guterres ayrıca, “Dünya Gıda Programı'na göre son iki yılda, dünya genelinde gıda erişimi sıkıntısı çeken insanların sayısı iki kattan fazla artarak 276 milyona ulaştı. 2022'de birden fazla kıtlık ilan edilmesi gibi gerçek bir risk var ve 2023 daha da kötü olabilir” diyerek, ülkeleri üzerlerine düşeni yapmaya davet ediyor.

Gelişmekte olan ülkelerde yükselişi her geçen gün devam eden gıda enflasyonunun bir başka sebebi olarak ise USD’de yaşanan güçlü yükseliş gösteriliyor. Fed’in ABD’deki enflasyonu düşürmek adına mart ayından bu yana yaptığı toplamda 375 baz puanlık faiz artışı, USD’nin gelişmekte olan ülke para birimlerine karşı güçlenmesine sebep oldu. Bu durum da küresel piyasalarda USD üzerinden belirlenen gıda fiyatlarında ve gıda üretim girdilerinde, gelişmekte olan ülke para birimleri bazında bir artış yaşamasına sebep oldu. Böylece gelişmekte olan dünyada gıda enflasyonu daha da yükselerek gıda güvenliğini tehdit etmeye başladı. 

Riskler

Dünya Bankası, gıda fiyat görünümünün çok sayıda riske maruz kaldığını da ifade ediyor. Bu konuda başlıca riskler ise tarımsal girdi fiyatlarının beklenenden fazla artması ve enerji arzında beklenmedik bir kesinti yaşanması olarak gösteriliyor.

Kurum ayrıca Fed’in daha sert bir sıkılaşma politikasına gitmesi ile USD’de değer artışının daha da hızlanmasının küresel gıda fiyat görünümü için bir risk olduğunu ifade ediyor. 

Olumsuz hava koşulları ile birlikte gıda üretiminde bir düşüş gözlemlenmesi ve kısıtlayıcı ticaret politikaları ile gıda ticaretinin önüne bariyerler konulması ise banka tarafından “risk” olarak nitelendirilen diğer senaryolar.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

YAZARLAR

EXANTE

EXANTE

Finans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir