28 Mayıs Salı sabahından herkese günaydın.
Yurt içinde sakin bir haber akışı takip ettik. TCMB tarafından açıklanan reel kesim güven endeksi ile TÜİK tarafından açıklanan sektörel güven endeksi verileri günün en çok öne çıkan gelişmelerini teşkil etti.
Yurt dışında ise özellikle ABD ve İngiltere piyasalarının tatilde olması nedeniyle daha çok Avrupa tarafından gelen veriler takip edildi. Özellikle ECB Yönetim Konseyi üyelerinden gelen açıklamalar gündeme ağırlığını koydu.
Günün Hikayesi'nde Burak İhsan Çetinçeker tarafından kaleme alınan "Yatırımın etiği: Zarafet olmadan kazanmak yeter mi?" başlıklı makaleyi bulabilirsiniz.
Günlük ruh gıdası dozunuz ise burada: and you don't seem to understand
İyi okumalar.
Emircan
EXANTEFinans dünyasındaki tüm önemli gelişmeler ve makro-iktisadi meseleler, derinlemesine bir perspektif ve sebep-sonuç ilişkileriyle her pazartesi ve cuma e-posta kutunda.
Küresel piyasalarda son durum ve günlük değişimler.
Değerler piyasa kapanışının ardından Investing üzerinden sağlanmıştır.
• BIST 100 endeksi günü 90,0 milyar TL hacim ve %0,18 kayıpla 10.656 puandan tamamladı. Güne yatay-pozitif diyebileceğimiz sakin bir açılışla başlayan ve gün içinde gelen alımlarla 10.753 puan seviyesine kadar yükselen endeks, kapanışa doğru gelen sert satışlarla yönünü tekrardan aşağıya çevirdi ve günü kayıpla tamamladı.
- Endekste haftalık kayıp %0,77 seviyesinde olmakla birlikte, aylık kazanç %7,48, yılbaşından bu yana kazanç ise %42,66 seviyesinde.
- BIST 100'e dahil olan şirket payları arasından günün en çok kazananları sırasıyla %5,16 kazanç yaşayan İpek Doğal Enerji (IPEKE), %3,79 kazanç yaşayan Koza Anadolu Metal (KOZAA) ve %3,48 kazanç yaşayan Mavi Giyim (MAVI) payları oldu.
- Gün içinde en çok öne çıkan sektörel endeks %2,62 artış gösteren BIST Finansal Kiralama ve Faktöring Endeksi (XFINK) oldu. BIST Sanayi Endeksi’nin (XUSIN) %0,98 kayba uğradığı günde, BIST Bankacılık Endeksi (XBANK) ise %0,69 kazanç elde etti.
- FTSE Russell, FTSE Global Mid Cap Endeksi'ne Agrotech (AGROT) ve Tab Gıda'nın (TABGD), FTSE Global Micro Cap endeksine ise Batı Ege GYO (BEGYO), MHR GYO (MHRGY), Meka Beton (MEKAG) ve Tureks Turunç Madencilik'in (MARBL) eklendiğini duyurdu.
• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), mevsimsellikten arındırılmış reel kesim güven endeksinin (RKGE-MA) Mayıs ayında bir önceki aya kıyasla 1,1 puan azalışla 102,4 seviyesine gerilediğini duyurdu. Söz konusu dönemde gelecek üç aya ilişkin toplam istihdam ve ortalama birim maliyetlere ilişkin beklentiler endeksi artış yönünde etkilerken; üretim hacmi, toplam sipariş miktarı, iç piyasa sipariş miktarı ve ihracat sipariş miktarına ilişkin beklentiler ise azalış yönünde etkiledi.
• Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), hizmet, perakende ticaret ve inşaat sektörlerine ilişkin güven endekslerini yayımladı. Yayımlanan verilere göre Mayıs ayında hizmet sektörü güven endeksi 117,1 seviyesinde sabit kalırken, inşaat sektörü güven endeksi 0,3 puan azalışla 88,3 puana, perakende ticaret sektörü güven endeksi ise 3,8 puan azalışla 111,7 puan seviyesine geriledi.
- 📖 Ayrıntılar: TÜİK verilerine göre Mayıs ayında perakende ticaret sektörü güven endeksini oluşturan alt endeksler arasından son 3 aylık döneme ilişkin iş hacmi endeksi 10,6 puan, gelecek 3 aylık dönemde iş hacmi beklentisi endeksi ise 3,5 puan azaldı.
• Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında toplanan Ekonomi Koordinasyon Kurulu (EKK) toplantısının ardından yayımlanan açıklama metninde, Orta Vadeli Program'ın kararlılıkla uygulandığı ve programın olumlu sonuçlarını vermeye başladığı vurgulanarak, “Bu kapsamda, cari açıkta düşüş, uluslararası kaynak girişlerinde artış, rezervlerde güçlenme ve risk göstergelerinde iyileşme görülmektedir. İşgücü piyasasındaki güçlü görünüm korunurken, istihdamda tarihi yüksek seviyeye ulaşılmış ve işsizlik oranı tek haneli seviyelerde seyrini sürdürmüştür” ifadelerine yer verildi.
- ➕ Ayrıca: Metinde ayrıca enflasyon beklentilerine de değinilerek, “Öncelikli hedefimiz olan fiyat istikrarının kalıcı olarak tesis edilmesine yönelik para politikasındaki sıkı duruşun maliye ve gelirler politikası ile desteklenmesiyle yılın ikinci yarısında yıllık enflasyonda belirgin bir gerileme bekliyoruz” denildi.
• Bloomberg’e konuşan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, swap işlemlerine getirilen kısıtlamaların kaldırılmasıyla ilgili çalışmalar yürüttüklerini söyleyerek, "Ne yapılması gerektiğini biliyoruz, ancak bunun zamanlamasına, sıralamasına ve dozuna karar verilmedi" ifadelerini kullandı. Türkiye’de uygulanan ekonomik programın sıcak para girişlerine dayanmadığını da söyleyen Bakan Şimşek, “Yatırımcılar süre riski almazsa çok şaşırırım" dedi.
- ➕Ayrıca: Portföy girişlerinin yoğunluğunun kendilerini şaşkına çevirdiğini de ifade eden Bakan Şimşek, "Sağlam politikalar ve yapısal dönüşümün bir araya gelmesi, yatırımcı güvenini yeniden kazanmamızı sağlayan iyi bir anlatı. Bu da portföy tercihlerinin Türk varlıkları lehine dönmesine yardımcı oluyor. Sonra bu portföy girişlerine dönüşüyor ve reel döviz kurunu sabit tutmamıza yardımcı oluyor” açıklamasında bulundu.
• Ticaret Bakanlığı, 2023 Türkiye’de e-ticaret hacminin yıllık bazda %115,2 artışla 1,85 trilyon TL’ye; e-ticaret adına yapılan işlem adedinin ise %22,3 artışla 5,87 milyara yükseldiğini duyurdu. Bakanlık verilerine göre 2023 yılında e-ticaret hacminin genel ticaret hacmine oranı %20,3’e ulaşırken, hacmin GSYH’ye oranı ise yıllık bazda %33,3 artışla %6,8’e çıktı.
- 🤔 Beklenti: 2024 yılında e-ticaret hacminin 3,4 trilyon TL’ye; işlem adedinin ise 6,67 milyar seviyesine yükselmesi bekleniyor.
• Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Konseyi Üyesi ve Fransa Merkez Bankası Başkanı Fraçois Villeroy, Haziran ayının ardından Temmuz’da da bir faiz indirimi yapılması ihtimalinin göz ardı edilmemesi gerektiğini, ECB’nin faiz indirimi için geniş bir alana sahip olduğunu ve piyasanın faiz indirimlerine ilişkin beklentilerinin de makul olduğunu söyledi.
- 👉🏻 Öte yandan: Avrupa Merkez Bankası İcra Kurulu üyesi Piero Cipollone, bir etkinlikte yaptığı konuşmada, “Bir sonraki ECB toplantısında faiz indirimine yönelik ilk hamleyi bekliyorum, sonra tartışmamız gerekecek, göreceğiz, verilere bağımlı olacağız” ifadelerini kullanarak ilk faiz indirimi için tekrar Haziran ayına işaret etti. ECB’nin Haziran toplantısında 25 baz puanlık bir faiz indirimine gitmesine kesin gözüyle bakılıyor olsa da, bir sonraki indirimin ne zaman yapılacağına dair bir belirsizlik mevcut.
• Almanya’da iş dünyasının beklentilerini ölçen Ifo Beklentiler Endeksi, Mayıs ayında bir önceki aya kıyasla 0,7 puan artışla 90,4 seviyesine yükselerek yükseliş serisini dördüncü aya taşıdı. Böylece endeks, Nisan 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine de ulaşmış oldu.
- 🗣️ Açıklama: Verileri yorumlayan Ifo Başkanı Clemens Fuest, "Şirketler mevcut iş durumlarından daha az memnun, ancak beklentiler daha iyi. Hizmet sektörü hafif bir darbe alsa da imalat, ticaret ve inşaat sektörleri toparlanıyor. Almanya ekonomisi adım adım krizden çıkmaya çalışıyor" dedi.
• ABD Hazine Bakanı Janet Yellen, Avrupa merkezli bankaların Rusya ile iş yaparak kendilerini risk altında bıraktıklarını ve Rusya'nın çabalarına destek olduğu düşünülen bankalara karşı ikincil yaptırımları güçlendirmeyi planladıklarını söyleyerek Avrupa bankacılık sistemini uyardı.
• Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Politbüro toplantısında yaptığı konuşmada, ülkedeki malî risklerin ortadan kaldırılması konusunda düzenleyici kurumların ve yerel idarelerin daha fazla çabalaması ve daha fazla sorumluluk alması gerektiğini ifade etti.
- 👉🏻 Öte yandan: Çin’de, konut piyasasındaki arz fazlasını ortadan kaldırmak adına uygulanan destek programının istenen etkiyi vermediği ifade ediliyor. Çin hükümeti konut piyasasını kurtarmak adına yerel yönetimlere yaklaşık 50 milyar USD’lik bir kredi kaynağı ayırmış ve gayrimenkul piyasasında alıma geçmelerini ya da düşük faizli konut kredisi kullandırmalarını tavsiye etmişti. Ancak emlak fiyatlarının ve kira getirilerinin sürekli düşüyor olması nedeniyle programa beklenen katılım gösterilmedi.
• Selva Baziki: "Türkiye'nin 2Ç24 carry trade girişlerini 16 milyar $ olarak hesaplıyoruz. Getiriler USD karşısında %7,5 ile küresel olarak en yüksek ikinci getiri.
Akışlar devam edecek:
- faiz farklari lira lehine genişleyecek
- düşen enflasyon
- istikrarlı lira görünümü"
İş Bankası’ndan startuplara özel kredi kartı: Maximiles Business Startup Kart
Türkiye'de ilk startup şube konseptini hayata geçiren İş Bankası, dünyada ilk ve tek Amazon Bulut Altyapı kullanım hakkı sunan kredi kartı Maximiles Business Startup Kart ile girişimcilerin günlük hayatını kolaylaştırıyor.
Nedir? Girişimcilere özel ürün ve hizmetlerini zenginleştiren, ihtiyaç duydukları bankacılık ürün ve hizmetleriyle yanlarında olmayı sürdüren İş Bankası, startup'lara özel, sahip olduğu özelliklerle dünyada bir ilk olan Maximiles Business Startup Kredi Kartı hayata geçirdi.
Avantajları neler? Maximiles Business Startup Kredi Kartı’na sahip teknoloji tabanlı, inovatif çözümler üreten girişimciler;
Amazon Web Services (AWS) iş birliğiyle ücretsiz bulut kredisine, dünyada ilk defa bu kartla erişiyor. Farklı günlerde Commencis web sitesi üzerinden yapacakları 5.000 TL ve üzeri AWS cloud ödemelerinde %10 cashback ayrıcalığına sahip oluyor.
Maximiles'ın ayrıcalıklı dünyasına dahil oluyor. Teknoloji, seyahat, konaklama, akaryakıt alımı gibi genel ticari faaliyet harcamaları başta olmak üzere; tüm ürün ve hizmet alımlarında MaxiMil ve MaxiPuan kazanırken üye iş yerlerinde taksit ve özel fırsatlardan da yararlanabiliyor. Biriken MaxiMilleri de uçak biletine dönüşüyor.
- Maximiles Business Startup Kredi Kartı’nın günden güne gelişen girişimcilere özel fırsat ve ayrıcalıklarından yararlanarak hızlarına hız katıyor.
Değerli girişimciler, Maximiles Business Startup Kredi Kartı’na İstanbul, Ankara ve İzmir Girişimcilik Şubelerinden başvurabilir, detaylı bilgiye ise şuradan ulaşabilirsiniz.
Yatırımın etiği: Zarafet olmadan kazanmak yeter mi?
Her savaşın bir hukuku, her oyunun bir zarafeti olmalı. Etik, alanda olmanın birincil ve pazarlığa kapalı unsuru kabul edilmeli. Asimetrik bilginin ekosistemi zehirleyen toksik bir atık olduğu bilincine ulaşılmalı ve "herkes yapıyor" tuzağına düşmekten kaçınılmalı.
“Yüzyılımızda etiğin orta çağını yaşadığı söylenebilir.”
– Ioanna Kuçuradi, Etik
Bugün ofiste, herhangi bir kafe veya restoranda, dışarıda gezerken yahut çarşıda alışveriş yaparken etrafımıza baktığımızda üstünde timsah arması bulunan kıyafetler ya da ayakkabılar giymiş onlarca hatta yüzlerce kişiye rastlayabiliriz. Bu kişiler söz konusu markanın ürünlerinin kalitesine, fiyatına yahut mağazalarının bulunduğu konumlara dair pek çok ayrıntıyı bilebilirler ancak acaba kaçı, markanın kurucusu ve onun hayata bakışı hakkında bilgiye sahiptir?
Bence çok değil.
Timsah lakaplı Jean René Lacoste, 1920’lerin en başarılı Fransız tenisçilerindendir. 1925 ve 1928’te Wimbledon tekler; 1925, 1927 ve 1929’da Fransa Açık tekler; 1927 ve 1929’da Amerika Açık tekler şampiyonluğunu, 1925’te Wimbledon çiftler, 1924, 1925 ve 1929’da Fransa Açık çiftler şampiyonluğunu bir diğer Fransız efsanesi olan Jean Borotra ile birlikte kazanmıştır. 1929’da aktif spor yaşamını sonlandıran Lacoste, daha sonra ünlü markasını kurmuş ve belki de hayallerinin ötesinde bir başarıya sahip olmuştur.
Yazının girizgâhında Jean René Lacoste ve kurduğu giyim markasına yer vermemin sebebi herhangi bir iş birliği ilişkisi kurmuş olmam değil. Zaten kendilerinin benim gibi alelade bir fon yöneticisi ile iş birliğine girmek gibi bir ihtiyaçları olmadığı da aşikâr.
Peki ama neden bu girizgâh? Anlatayım.
Geçtiğimiz günlerden birinde gittiğim alışveriş merkezinde oğlumun peşi sıra bir oraya bir buraya sürüklenirken, söz konusu markanın mağazasının duvarında yazan bir cümle dikkatimi çekti:
“Without elegance, playing and winning are not enough.”
René Lacoste imzalı bu cümleyi Türkçeye şu şekilde çevirebiliriz sanırım:
“Zarafet olmadan oynamak ve kazanmak yetmez.”
Gerçek bir şampiyona yaraşır, esaslı bir söz.
Yarım saat kadar sonra, soluklanmak üzere oturduğum kahvecide alışkanlık üzere sosyal medyada gezinirken, hissesinin fiyatı günü tavan fiyattan kapamış olan bir şirketin son çeyrekte oldukça güçlü bir bilanço açıklamış olduğunu gördüm. Tesadüftür, önceki gün de günü tabana yakın bir fiyattan kapatan başka bir şirket, seanstan sonra çok zayıf bir bilanço açıklamıştı.
Hisse senedi yatırımı bir oyun değil kuşkusuz. Yaygın şekilde kullanılan “borsada oynamak” deyimi bunun aksini gösterse de tüm çabamız bu anlayışı değiştirebilmek üzerine.
Ne var ki, buna ister bir oyun diyelim ister bir meslek yahut uğraş, hisse senedi yatırımı ve onun yarattığı sektör çok yoğun rekabetin yaşandığı bir yer. Bu yere ister bir satranç tahtası diyelim ister bir boks ringi ya da tenis kortu, hatta işi ileri götürüp bir savaş meydanı diyelim, etik ve zarafet bu yerin olmazsa olmazı.
Ioanna Kuçuradi, Etik adlı eserinde günümüzün savaş meydanlarını şöyle betimliyor:
“Önce kendi çıkarlarımızı içgüdüsel olarak korumamız öğretilir bize; sonra da bu çıkarlarımızı korurken, ‘başkalarına zarar vermememiz’ gerektiği söylenir. Sanki olabilirmiş gibi! En ustaca sömürüler de başkalarının durumlarını doğru saptamak ve açıklamakla yapılıyor: bilgiler toplanıyor, hesaplar yapılıyor bunun için ve en ‘başarılı’ bencil çıkar savaşları bilgisayarlarla veriliyor çağımızda.”
Bugün bu savaşın yaşandığını yok saymak naiflik olur. Her sabah çıkılan oyun sahalarında dişe diş bir mücadele yaşandığı gerçeğini yadsıyamayız.
Fakat her savaşın bir hukuku, her oyunun bir zarafeti olmalı. Etik, alanda olmanın birincil ve pazarlığa kapalı unsuru kabul edilmeli. Asimetrik bilginin (a.k.a. insider trading) ekosistemi zehirleyen toksik bir atık olduğu bilincine ulaşılmalı ve ‘herkes yapıyor’ tuzağına düşmekten kaçınılmalı.
Bunun için otoritenin müdahalesini beklemeden etik değerleri içselleştirmemiz ve içselleştirmeyenleri ayıplamayı hatta oyundan dışlamayı öğrenmemiz gerekli.
Aksi hâlde oynamanın ve kazanmanın yetmediğini, etik kavramını hayatından çıkarmış bir toplumda yaşayarak öğrenmek zorunda kalacağız.
“Geçti Bor’un pazarı...” dediğinizi duyar gibiyim. Ama hayır, henüz o noktada değiliz. Evet belki çok yaklaştık fakat henüz geçmedik. Benim hâlâ umudum var.
• Türkiye Finans Yöneticileri Vakfı - Finans Kulüp Yönetim Kurulu Üyesi Halit Yıldız, "Türkiye'de sürdürülebilirliğin finansmanı" üzerine Pareto Sürdürülebilirlik bülteninde yazdı.
