🍇 Türkiye şaraplarının Düsseldorf çıkarması

Şarap fuarları endüstrideki paydaşları biraraya getiren; hem ticari hem de deneyime dayalı bilgi akışını sağlayan alanlar. Ticari tarafta üreticilerin ürünlerini sergileyip uluslararası pazarlarda yeni müşterilere ulaşmalarına ve mevcut ilişkilerini geliştirmelerine olanak sağlıyorlar. Yeni işbirlikleri, gelişen tanışıklıklar ile yeni akımlar ve stiller keşfediliyor; kültürel alışveriş ve eğitimler ile kurulan ağlara dönüşüyor. 

Şarap ve alkollü içecekler alanında dünyanın önde gelen uluslararası ticaret fuarlarından olan ProWein, her yıl Almanya'nın Düsseldorf kentinde, genellikle Mart ayında düzenleniyor. Etkinlik; üreticiler, distribütörler, perakendeciler, restoran işletmecileri ve gazeteciler gibi şarap ve alkollü içeceklerle ilişkili tüm paydaşların ilgisini çekiyor.

Dünyanın dört bir yanından çok çeşitli şarap ve alkollü içeceğin sunulduğu bu fuarda, katılımcılara yeni trendleri keşfetme, farklı çeşitleri tatma ve sektördeki en son yenilikleri öğrenme şansı sunuluyor. Seminerler, çalıştaylar ve tadım oturumlarıyla bu sene 10-12 Mart arasında düzenlenen ProWein’dan tadı damağımda kalanlar...

^{Öküzgözü walkaround}

Yerellik

Fuarda her ülke, yerel üzümlerini ve yerel şaraplarını ön plana çıkarıyor. Türkiye de ProWein’da üretici standları, çeşitli atölyeler ve masterclasslar ile yerel üzümlerini anlattı. Diğerleri tarafından merak edilen ve ilgi çeken de buydu zaten. Türkiye’de kocaman bir şarap ağı, ve bu ağı yaratan bağlar var. Geçmişi bugüne, bugünü geleceğe bağlayan ve öğretileri taşıyan insanlar. ProWein ve benzeri alanlar da bu kocaman ağın parçası. Etkileyici olan da üreticilerin yerel üzümlerini anlatmak için kol kola çalışması. 

Anadolu’ya baktığımızda farklı toprak yapıları ve iklimsel farklılıklar görüyoruz. Tam bu sebeple de konu üzüme gelince çeşitlilik kavramını konuşuyoruz. Çeşitlilik sadece üzümle sınırlı değil; coğrafyanın bütünde doğal kaynakların çeşitliliği de etkili. Üzüm de bu zenginlikten nasibini alıyor ve hâlâ keşfedilmeyi bekleyen çeşitleriyle geniş bir yelpaze sunuyor. 

Dünyada bağların şarap yapımı için kullanım oranlarına baktığımızda Fransa'nın %99, Almanya'nın %99 oranıyla dünya ortalaması olan %57'nin üzerine çıktığını görüyoruz. Türkiye’deki bağların sadece %3'ü şarap yapımında kullanılıyor, bunun da yaklaşık %5’ini ihraç ediyoruz. Kalan kısmı ise üzümün diğer hâlleri pekmez, sirke, kuru üzüm, sofralık üzüm olarak değerlendiriliyor. Peki bunu bir potansiyel olarak görebilir miyiz? Kesinlikle! 

^{Biyodinamik alanından...}

Yeşilin şarap tonu

Dünyada konvansiyonel, sürdürülebilir, organik ve biyodinamik gibi bağcılık çeşitleri var. Bağcılıktaki bu çeşitlilik, hâliyle şaraplara da yansıyor. Organik ve biyodinamik şarapçılık endüstrinin son yıllardaki en yeşil konusu. 

Eskiden, çok eskiden dünyada sadece organik tarım varken, sonradan zirai kimyasallar kullanılmaya başlıyor ve böylece konvansiyonel tarım ortaya çıkıyor. Şimdi de geçmişin tarımsal üretim metotlarına geri dönmeye yönelik büyüklü küçüklü adımlar atılıyor. Endüstrinin “yeşil” tarafı bu geri dönüş ve duyarlılığın temsilcisi rolünü üstleniyor. 

Konvansiyonel tarımın organik tarımdan farkı, içinde bulunduğu alanı korumaya, iyileştirmeye yönelik bir etki barındırmaması olarak özetlenebilir. Bütün bir ekosisteme bakıldığında organik tarımın diğer yöntemlere kıyasla daha duyarlı olduğu söylenebilir. Biyodinamik tarımı da organik tarımın daha felsefi, daha çevreci ve biraz da astronomik bir türü olarak düşünebiliriz. Evrenin çalışma sisteminin en önemli parçalarından toprakta uygulamalar kozmik takvime göre yapılıyor.

Fuarda organik ve biyodinamik şaraplara ayrılan kocaman bir alan vardı. Fuarın en duyarlı ve kalabalık alanı... Burada üreticiler ürünlerini, fikirlerini, tekniklerini ve hayallerini paylaştılar. Bu alanda yapılan çalışmalar gibi, fuardaki alan da kendi döngüsünde, akışında ve müdahalesizdi.

^{No-Lo bir stant}

Zero!

Son zamanların çok sıcak, az alkollü konusu: "Düşük alkol" ve "alkolsüz" şaraplar. Dünyada No-Lo olarak anılan no-alcoholic, low-alcoholic şaraplar sağlıklı yaşam trendleri ve değişen tüketim alışkanlıkları ile son yıllarda endüstrinin en çok konuşulan konularından biri. ProWein da bu kategoriye “Zero” ismiyle büyük bir alan ayırmıştı. 

Üreticiler köpüklü şarabın da dahil olduğu çeşitli şarap stillerini tüketicilerle paylaştılar. Fuarın en dikkat çekici konularından biri olan Zero’nun tadım alanında çokça vakit geçirdim. Bu kategorinin gelişimi, tüketim alışkanlıklarına etkisi, sosyal kabulüne dair de pek çok yorum işittim. Etiket üzerinde bu mesele nasıl anlatılıyor dersen “alkolsüz”ün yanında, bulunduğu ülke regülasyonları ile de ilişkili olarak pek farklı ifadeler vardı. Zero!, Lower Calorie, 0.0, de-alcoholized, alcohol liberated gibi “zero” etrafında şekillenen kelimeler gördüm. 

Yapay zekalı şarap

Yapay zeka ve robotik teknolojisi, şarabın doğaya ve doğal dengeye dayalı yapısına ters görünse de topraktan şişeye ve geri dönüşüme kadar şarapçılıkta ciddi dönüşümlere yol açma potansiyeline sahip. Bağda budama yapan robotlar hayal edebiliyor musun? Doğaya bu kadar yakın ve uzak iki ayrı uç, fikren de fiilen de. 

Makine öğrenim araçlarını kimyasal verilerde kullanarak şarapların moleküler yapılarının (neredeyse) %100 doğruluk payı ile saptanabileceğini, hangi bağ ve topraktan geldiğinin bulunabileceğini konuşsak mesela? Yapay zeka şaşırtıcı bir şekilde şarapçılıkta da karşımıza çıkıyor. Ve belki de yenilikçi bir dönüşümü işaret ediyor.

^{Ambalajda yeni bir adım: Alüminyum teneke kutular}

Ambalaj ve tasarım

Şarabı mantarsız düşünebiliyor musun? Aslına bakarsan uzun bir süredir pek çok kişi düşünüyor. Vidalı (çevir-aç) kapaklar bunun en yaygın örneği. Avustralya ve Yeni Zelanda başta olmak üzere Yeni Dünya ülkelerinde kullanılıyor. Daha “ucuz” algılandığına dair pek çok yorum var, tartışmaya açık. 

Fuarda da mantar ve şişeye alternatif çözümlerin paylaşıldığı bir “ambalaj ve tasarım” alanı vardı. Karbon ayak izini azaltmak için yapılan çalışmalar, sessizce ilgi çeken hafif cam şişeler, karton kutular, şarap torbaları, PET şişeler ve geri dönüşen kutular, alüminyum tenekeler ve daha pek çok örnek...

Wines of Türkiye’nin temsilcisi ve küratörü Gözdem Gürbüzatik, 2008’de Şarap Üreticileri Derneği’nde Yönetim Kurulu Üyeliği görevinde olduğu vakitlerde Türkiye şaraplarının tanıtımını hedefleyen Wines of Türkiye kuruluyor. Bugünkü bağlantının ilk tohumları da oradan. Gözdem; içeceklerin gelişimi, gıda ve içecek etiği ve teorinin mevcut tüketim odaklı dünya dinamikleriyle nasıl ilişkili olduğu hakkında disiplinlerarası araştırmalara odaklanıyor. 

Fernkolektif markasıyla, içecekler ve inovasyon stratejileri alanında bağımsız danışmanlık yapıyor. Gözdem’in içinde olduğu ve kendini tanımladığı alan coğrafya, bağlar, bitkiler ve dönüşüm formları olarak özetlenebilir. “Kolektif projelerde yer almak ve benzer yollar yürüdüğümü düşündüğüm projelere destek vermek istiyorum” diyen Gözdem’le Wines of Türkiye standında bağa, örülen ağlara ve şarapçılıkta yürüdüğümüz yola dair sohbet ediyoruz.

Wines of Türkiye'nin logosunda labirent gibi bir üzüm ve kullanılan görsellerde kaleydoskop etkisi var. Logoda taneleri bir ve birbirine çıkan yollardan oluşan bütün bir salkım var. Bu, "üzüm bağları üzerinden birbirimize bağlandığımız yer" olarak tanımlayabileceğimiz Türkiye’nin bağ rotalarını temsil ediyor. Kaleydoskop ise hareket hâlinde farklı renk ve desende şekiller ortaya çıkaran bir çiçek dürbünü. Bu da farklı kültürlerin eş zamanlı birarada olmasını anlatıyor sanki. Kadehler üzerinden, şişeler üzerinden farklı renk ve desenlerde birbirimize bağlılığımız… 

Romantik bir taraftan yaklaştım belki ama çok etkilendim görsellerden. Tasarımcı Yeşim Demir. Grafik Tasarımı okuduğu Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nde öğretim görevlisi olarak ders de veriyor. Wines of Türkiye’nin de görsel yolculuğu Yeşim Demir’den. Romantizmi bir kenara bırakıp ilk sorumu soruyorum. Wines of Türkiye nedir?

Bu tanımlamaların beni çok mutlu etti çünkü anlatmak istediğimiz tam da bu. Wines of Türkiye, Türkiye'deki şarap üretiminin dünyadaki şarap pazarıyla ticari olarak bağ kurmasını ve coğrafi işaretlemeyi hedefleyen bir çatı marka. Şarabı şişeleyerek ihraç etmek ve üzümü doğrudan ihraç etmek arasında değer olarak büyük fark var. Wines of Türkiye'nin misyonu da bu değeri yaratmak için projeler oluşturmak. Bunu anlatmak için kurgumuz çok güçlü. 

Dünyanın en büyük beşinci bağ alanına sahibiz, topraklarımızda 800'den fazla üzüm çeşidi var ve her köşe bağlarla bezeli. Bağlar bizi hep bağlamış birbirimize; geçmişten günümüze, oradan da dünyaya. Burası bir geçiş coğrafyası ve binlerce yıllık süreçte pek çok şey gibi üzümlerin de şarap ticaretinin de geçiş noktası olmuş. Bu anlamda sadece tarımsal değil; kültürel, arkeolojik ve antropolojik bir “bağı” da içeriyor.

Wines of Türkiye bu bağı anlatmayı ve ekolojik perspektifi de dahil ederek dünyaya bir keşif sunmayı hedefliyor. Bu keşif üzümün ötesinde bölgeler, bağ rotaları, ve insanlık tarihini kapsıyor. O nedenle logoda üzüm üzerinden rotaları labirent gibi keşfederek yola devam etmek ve birbirimize salkımdaki taneler gibi bağlı olmak anlatılıyor. Bu keşfin tıpkı kaleydoskopta bir sonraki şekli görmek için dürbünü çevirmek gibi merak uyandıran bir tarafı var. Tüm zorluklara rağmen hafifleyerek yola devam etme hissi veriyor. Bu çatı markaya yurtdışına ihracat yapmak isteyen ve ortak bir dilde birleşerek planlara katılmak isteyen üreticiler katılabiliyor. Onun dışında her üretici aynı zamanda kendi yolunda da yürümekle ilgili bağımsız işler de yapıyor.

Türkiye’de ürettiğimiz üzümün sadece %3’ü şarap yapımında kullanılıyor. Elimizdeki miktarın bir de görünmeyen yüzü var. Bazı üzümlerin önemli bir kısmının şarap hâllerini daha evvelden hiç bilmiyoruz. Bunu keşfin devamlılığı için bir potansiyel olarak görebilir miyiz? 

Tabii ki. Büyük bir potansiyelin üzerindeyiz ve pek çok üzümün şarap hâlini bilen jenerasyonla aramızda 100 yıl olduğu için yeniden öğrenme sürecindeyiz. Elimizde bol miktarda olan üzüm çeşitlerinin şarap potansiyellerini değerlendirmek için denemeye ve birlikte çalışmaya ihtiyaç var. 

Örneğin Heritage Vines of Turkey (HVOT) aracılığı ile üreticiler kayıpların olduğu bölgelere davet ediliyor ve daha önce denemedikleri üzümleri hasat ederek şarap potansiyelini değerlendiriyorlar. Karasakız’ı sadece iki üretici üretirken kısa sürede altı üreticiye ulaştı. Geçen sene Patkara’yı sekiz üretici denedi. Bunlar mikro ölçek gibi görünse de bağ alanlarının değerlendirilme potansiyelini gösteriyor. 

Böyle bir oluşumda yer alman Türkiye bağları ve şarapçılığına bağlılığını anlatıyor. Peki sen kendi misyonunu nasıl tanımlarsın? Bu bağlılık nereden geliyor? 

Ben “genelci” bir yaklaşımla bakıyorum. İçinde yaşadığımız bölgenin sosyolojik, coğrafi ve tarihsel dinamiklerine bakmadan şarapçılığımıza da bakamayacağımızı düşünüyorum. Buradaki açmazlardan çok açılım fırsatlarına bakmanın aktörler olarak bizlere hem kendimizi iyi hissettirecek hem de yol aldıracak bir dünya devrinde olduğumuzu düşünüyorum. 

Örneğin HVOT, IWSC ve Şarap Dostları Derneği’nin yarışma projesi, Slow Wine Coalition, Kök Köken Toprak, bazı bölgelerdeki küçük üreticiler ve bağ rotaları, şarabın gastronomi ile bağını görüp kendi içine dahil eden paydaşlar, natürel şarap, şehir şarap kulüpleri, turizm yolları, yeni gelen jenerasyonun ilgisi, MICHELIN’in Türkiye’ye gelmesi… Parçalar birleştiğinde büyük bir resim var. 

Daha kapsamlı bakarsak bölgelerdeki arkeologlar, yerel üzüm yetiştiricileri, “Tat Tanış” gibi üreticiler ile uluslararası şarap uzmanlarının, sektör içindeki satış noktaların, çalışanların, uzmanlaşma yolunda ilerleyenlerin bir araya geldiği etkinlikleri, eğitim alanlarını da dahil edersek komünite büyüyor. Bu komüniteyi bir ağ örmek adına birbirine bağlamak gerekiyor. Bu ağı güçlü örebilirsek yurtdışına da daha güçlü bir tavır ve görünüm inşa edebiliriz. Ben herkese dokunacak ve iyi hissettirecek bağı kurmak için çalışmak istiyorum. Böyle halka halka işin parçalarını görmek ve gidilecek yolu hissetmek bana güç veriyor. Türkiye şarapçılığında kendime edindiğim misyonum budur.

Wines of Türkiye’nin amacında “toprağın ve yerel üzümlerin potansiyelini ortaya çıkarmak” var. ProWein ve diğer şarap fuarları Türkiye şaraplarını anlatabileceğimiz bir araç hâline nasıl gelebilir?

İlk adım, ProWein’ın Türkiye’nin temsiline üreticilerden daha fazla katılım olmalı. Burada yeni girişimci olan üreticileri, şarap üretiminde kendine farklı düsturlar edinenleri, ölçeğe takılanları ya da hiç yurtdışına ihracatı düşünmemiş olanları bilgilendirmek ve ihracat potansiyelini görmelerini sağlayarak projeye dahil etmek kıymetli. Örneğin, Slow Wine fuarına bu yıl yedi üretici katıldı. ProWein’a da Wines of Türkiye standı dışında da katılan üç üretici vardı. Türkiye olarak daha çok görünürlüğe ihtiyacımız var. 

Bu sene 30’a yakın üzümden şarabımız fuarda yer aldı. Bu çok ciddi bir rakam ve oldukça ilgi çekici. Konuşmamız gereken tarafı ise şarapların kalitesi ve karakterine yönelik gelen olumlu tepkiler. Burada şarabı Türkiye turizminin  kaldıracı olarak görüp bu yönde stratejik hamleler de bulunmak çok önemli. Turizm, gastronomi ve şarap ilişkisi ne yazık ki hep yarım kaldı ülkemizde. Ta ki MICHELIN, Gault&Millau gibi uluslararası listeler gelene kadar. Bu vesileyle ilk kez bir sommelier ödül aldı. Bunlar önemli ve ihracat açısından da yürümemiz gereken yola dair önemli ipuçları veriyor. 

ProWein gibi uluslararası çapta çok sayıda katılımcının olduğu fuarlarda, işin ticari tarafının yanında uzman içgörülerinin paylaşıldığı içerikler, eğitimler, atölyeler ve oturumlar da oluyor. Fuarlara bir de teşvik, bilgi alışverişi ve paylaşım tarafından bakalım.

Yeme-içme dünyasını biraz takip ediyorsan, Sabiha Apaydın’ı muhtemelen duymuşsundur. Sabiha; yerel üzümler, eski bağlar ve natürel şarap ile ilgili çalışmalar yapıyor. “Anadolu’nun bize bıraktığı bunca zenginlik içerisinde kaybolmak üzere olan üzümlerin yöre halkı ve büyüklü küçüklü şarap firmaları tarafından işlenmeye devam etmesi, hem sürdürülebilir bir gelecek açısından hem de global endüstri içerisinde Türkiye’yi diğerlerinden ayırt etmesi bakımından konuşmaktan vazgeçmeyeceğimiz yegane mesele olmalıdır” söyleminin sahibi olan şarap sempozyumu Kök Köken Toprak’ı kuruyor. Anadolu üzümlerinin konuşulduğu yerel-yabancı konferanslarda, fuarlarda her an karşında Sabiha’yı bulabilirsin. 

Sabiha, ProWein’daki Wines of Türkiye standında, Gürcistan işbirliği ile Women Makers of Wine oturumunun moderasyonunu üstlendi. Women Maker of Wine oturumunda biraraya gelen kadın şarap üreticileri farklı coğrafyaların karakteristikleri ve yerel şarapları konuştu. Konunun meraklıları için hem tadım hem de bir paylaşım alanı açıldı. Uzun bir sofra kurulmuş ve hep beraber sohbetteymişiz gibiydi. Söz Sabiha’dayken biz onları evimizde ağırladık; onlar anlatırken de  başka evlere misafir olduk gibi hissettim. Damağımda Rkatsiteli’nin tadı, aklımda çeşitliliğin önemiyle Sabiha Apaydın ile sohbeti açtık. 

^{Sabiha Apaydın Women Makers of Wine katılımcılarıyla}

Women Makers of Wine oturumunun amacı nedir? Nereden düştü akıllara?

Gürcistan’daki Georgian Wine Association ile gelişen bir işbirliğimiz ve dostluğumuz var. Her iki ülke de yerel üzümler ve eski asmaları şarap kültürleri adına diğerlerinden farklılaştıracak bir güç olarak görüyor. Bunları anlatmak üzere yola çıkıp fikir alışverişi yapmak ve birlikte kadeh kaldırmak için de bir panel organize ettik. Birlikte neler yapabileceğimizi konuşmak ve kendi ülkemizdeki kadın şarap üreticilerine yer vermek ve başka bir ülkeden meslektaşlarıyla tanışmalarını istedik. Üzümün ve şarabın doğduğu toprakları içine alan bölgelerin üzümlerini ve insanlarını siyasi sınırlar olmadan biraraya getirmeyi hedefledik. 

Türkiye ve Gürcistan, her biri kendi hikayesi ve potansiyeli olan yerli üzüm çeşitlerinin ayrıcalığına sahip bölgeler. Bu geniş ve tarihî öneme sahip coğrafyada, şarapçılık geleneğine katkıda bulunmakla kalmayıp geleceğin anahtarı olan kadınların başarılarının da ön plana çıkarılması gerektiğine inanıyoruz. Gürcistan’da bin yıllardır süregelen evde şarap yapma geleneği var. Geçmişte bu şarapları yapanlar erkeklerken, şimdi kadınlar da bu görevi aldı ve şarap yapmaya başladı. Hatta yine evde yaptıkları şarapları Londra gibi önemli adledilen şehirlere giderek anlatıp tadımlar yapıyorlar. 

Gürcü şaraplarının tadıldığı bir etkinlikte, kadın üreticileri biraraya getiren Women in the Georgian Wine Business gibi oluşumlar mevcut. Bu çabalarla kadınların şarap sektöründeki varlığı ve etkisi giderek daha görünür hâle geliyor. Kadınların sektördeki yerini vurgularken, kadın olmanın getirdiği detaycılık ve hassas bakmak gibi avantajları konuştuk. 

Çalışma hayatında herkes için her yerde zorluklar var, bir erkek de kadın kadar zorlanabilir. Fakat burada kadınların altını çizmemizin amacı sektöre katılan çaba ve emeği görünür kılmak. Bunun devam etmesini istiyor ve bölgesel bir işbirliği için de fırsat olarak görüyoruz.

Gürcistan’da kadın şarap üreticilerine yönelik destekleyici çalışmalar var mı?

Gürcü şaraplarının tadıldığı bir etkinlikte, kadın üreticileri biraraya getiren Women in the Georgian Wine Business gibi oluşumlar mevcut. Bu çabalarla kadınların şarap sektöründeki varlığı ve etkisi giderek daha görünür hâle geliyor. Kadınların sektördeki yerini vurgularken bir yandan detaycılık ve hassas bakmak gibi kadın olmanın getirdiği avantajlardan bahsettik. 

Herkes için her yerde zorluklar var. Kadınların altını çizmemizin amacı sektöre katılan çaba ve emeği görünür kılmak. Safiye Arifağaoğlu’nun aslen Gürcistan’da yetişen Saperavi üzümünden Artvin’de şarap yapması örneğinde olduğu gibi bu durumu iki ülke için bölgesel bir işbirliği fırsatı olarak görüyoruz. 

Üzümün de dostluğun da sınırı yok diyorsunuz. Birlikte hareket ettiğimizde gelişimin güçlenerek sürmesi için alan açılıyor. Sınırları çizenin insanlar olduğu daha anlaşılır bir hâl kazanıyor. Bu taraftan bakınca aslında bu tarz paylaşımlar kadınların gücünü görünür kılmanın yanında pek çok kişiye verdiği ilhamla cesaret verici bir adım da oluyordur diye düşünüyorum. Bunun devamını nasıl mümkün kılabiliriz? 

Karşılıklı ziyaretleri ve kültürel pratiklerin paylaşımını önemsemeliyiz. Örneğin, küp ve qvevri gibi bilinirliği az teknikler arasındaki farklılıkları anlamak; fermantasyon süreçleri, yıllandırma yöntemleri gibi üretim sürecinden bilgi alışverişinde bulunmak kıymetli. Bu teknikleri daha yakından görmek isteyenler için karşılıklı ziyaretler hem fikir alışverişi hem de deneyim paylaşımı açısından son derece faydalı olabilir.

Mesleğiniz gereği ticari ve operasyon yönünüz ile nihai tüketiciyi, aradaki satış kanallarını ve üreticileri tanıyorsunuz. Nihai tüketicinin, aradaki satış kanallarının ve üreticilerin dinamiklerini göz önünde bulundurarak fuarları nasıl değerlendiriyorsunuz? 

Fuarlar ihracat potansiyelini değerlendirmek ve yeni iş bağlantıları kurmak için bir araç. Ancak nihai tüketiciye ulaşmadan önce pek çok faktör devreye giriyor; fiyatlandırma, marka değeri ve rekabet avantajı gibi unsurlar olabiliyor. Bu sebeple de fuarların nihai tüketiciye direkt etkisini anlamak kolay değil. 

Satış kanallarının çeşitli üreticilerden tedarik ettiği ürünler kadarı tüketiciye ulaşıyor. Fuarlara katılan üretici sayısının artması ile birlikte çeşitlilik artacaktır. Bu da yeni fırsatlar yaratarak Türkiye’ye olan ilgiyi destekleyecektir. Bu noktada, yaratıcı ve yenilikçi yaklaşımların ihracat potansiyelini artırabileceğini düşünüyorum.

“Çeşitlilik” demişken, farklı içerik ve büyüklükteki fuarlara bakalım. Yakın zamanda  kendini “iyi, temiz ve adil şaraba adanmış uluslararası bir etkinlik” olarak tanımlayan Slow Wine Fair’a (SWF) katıldınız. Sürdürülebilir teknikleri benimseyerek, kapsayıcılığı teşvik ederek, şarap ve bağcılığın doğasında bulunan çeşitli kültürleri kutlayarak kurulan SWF, şarap üretim zincirinde çevresel etkiyi azaltarak yudum yudum çözümler arıyor. Umut dolu bir oluşum diyebiliriz. Slow Wine Coalition ile bir dostluk ve işbirliği içindesiniz. SWF’den gözlemlerinizden ve Türkiye için açılan alandan bahsedebilir misiniz?

SWF’da dünyanın pek çok yerinden üreticiler var. Tabii ki ağırlıkta olan ve yoğun ilgi gören bölge, İtalya. Fakat farklı ülkelerden gelen üreticiler de çok dikkat çekti. Türkiye standının yanında Japonya ve Gürcistan vardı. Japonya standının önünde hiç eksilmeyen bir sıra oluşurken Türkiye standı da benzer şekilde ilgi gördü. Ziyaretçiler, ticari kaygılarının ötesinde farklı bölgelerin sahip olduğu kültür ve ortaya çıkardığı işlere merakla yaklaşıyorlardı. Bu tip fuarlarda yerel üzümler, eski asmalar ve hikayemizin etkisi büyük rol üstlenirken kendimizi tanıtmak ve yeni ülkelere açılmak için de önemli bir fırsat sunuyor. 

Üreticiler kendi bağlarını, köpeklerini, kedilerini ve ailelerini gösteriyordu. Standlarda uzun süre kalınıp edilen sohbetler, bir standdan diğerine doğru aktı gitti. Paylaşımcı bir alan hayal edilebilir. Tadımların yanında pek çok konuşma da yapıldı. örneğin Azerbaycan da kendi şaraplarını tanıttı. Yerel üzümler üzerinden güzel ağlar örüldüğünü düşünüyorum. 

ProWein, Slow Wine, Raw Wine, Karekterra gibi birbirinden fikren farklı konuları sahiplenen fuarlar düzenleniyor. SWF, çevresel kaynakları bilinçli ve sürdürülebilir bir şekilde kullanan, oldukları coğrafyanın karakterini yansıtan, yerel üzümlerin ağırlıkta paylaşıldığı bir alandı. Genel olarak, Türkiye’nin fuarlarda nasıl konumlanabileceği hakkındaki düşünceleriniz neler?

Büyüyebilmemiz için daha farklı üretici ve daha farklı stile ihtiyaç var. Bu merakın sürmesi ve kapsayıcılık için çeşitlilik şart çünkü ancak yeni oluşumlar ve birliktelikler güç getiriyor. Natürel şarap aracılığıyla da pek çok etkinlikte bulundum. Gözlemlediğim ve deneyimlediğim birleştirici güç dostça ve kol kola hareket. Kendimize bir ders çıkaracaksak eğer bu, dostça ve kol kola harekettir.