Çevreci Geek bülteninde bu hafta, Türkiye'nin İklim Değişikliği ile Mücadele Politikasını ele alıyoruz. Uzmanların küresel ısınma hedefleri için yetersiz bulduğu bu politikaların uluslararası anlamdaki önemine ve daha iyi politika önerilerine göz atıyoruz.
Haftanın diğer başlıklarını kısa kısa ele aldıktan sonra ise, Derin Bakış'ta Paris İklim Anlaşması için Niyet Edilen Ulusal Katkı Beyanları'nın neler olduğunu ve şu andaki durumunu inceliyoruz.
Keyifli Okumalar,
İklim planını Türkiye’den önce İzmir tamamladı: 2030’a kadar sera gazı salımı %40 azaltılacak
- Nedir?: İzmir’in Yeşil Şehir Eylem Planı aslında İzmir Sürdürülebilir Enerji ve İklim Eylem Planı ile toplamda 61 maddelik bir yol haritasından oluşuyor ve atık yönetimi, binalar, çevre ve biyolojik çeşitlilik, enerji gibi konularda atılacak adımları belirliyor.
- Bir Adım İlerisi: Bu adımlar ile hedef iklim krizine karşı İzmir’i daha dirençli hale getirmek. Buna ek olarak, sera gazı salımı da 2030 yılına kadar %40 azaltılacak.
- Bir Adım Gerisi: İzmir daha önce de, elektriğini kamu binalarının üzerine kurduğu güneş panellerinden sağladığı elektrikli otobüs filosu, artan bisiklet yolları ve geri dönüşüm yatırımları ile dikkat çekmişti.
TEMA’nın hazırladığı yeni bir dosya Erzincan ve Tunceli‘nin yüzde 52’sinin ve mera alanlarının yüzde 66’sının madenlere ruhsatlı olduğunu ortaya koydu.
- Nedir?: Türkiye Erozyonla Mücadele, Ağaçlandırma ve Doğal Varlıkları Koruma Vakfı (TEMA), verilerini ihale, araştırma ve işletme safhalarındaki madenlerin ruhsatlarından derlemiş.
- Bir Adım Gerisi: Bu rapor TEMA Vakfı’nın bu konuda hazırladığı dördüncü rapor. Daha önceki raporlarda da Artvin‘in yüzde 71’inin, Muğla‘nın yüzde 59’unun, Kazdağları‘nın yüzde 79’unun madenlere ruhsatlı olduğu bilgisi paylaşılmıştı.
İngiltere’de bulunan Kraliyet Bahçıvanlık Topluluğu (RHS) yeni yayınladığı çalışmasında,Tibet Dağ Muşmulası (Cotoneaster franchetti) bitkisinin, diğer çalı bitkilerine göre %20 oranında daha fazla gaz salımını hapsettiğini gözlemlemiş.
- Nedir?: Tibet Dağ Muşmulası, aslında kökeni Çin ve Tayland olan, sonbahar ve kış aylarında mor ve kırmızı, yaz aylarında ise beyaz ve pembe renkte meyve veren tüylü yapraklı bir çalı bitkisi.
- Uzman Yorumu: Bitkinin yapraklarındaki tüyler ile pullar, yüzey alanını artırırken, hem kirletici partikülleri yakalayıp, hem de yapraktan tekrar havaya kaçmasını zorlaştırıyor.
Ülkelerin Niyet Edilen Ulusal Katkı Beyanları Nedir?
Paris İklim Anlaşması'nın en belirgin özelliğini inceliyoruz
Etkilerini giderek daha fazla hissettiğimiz iklim krizine küresel anlamda çözüm yaratacak bir ulusal anlaşmanın adımları bir nevi 1992 yılında başladı diyebiliriz.
1992 yılında Rio’da kabul edilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (BMİDÇS) ana amacı, “atmosferdeki sera gazı birikimlerinin, iklim sistemi üzerindeki tehlikeli insan kaynaklı etkisini önleyecek bir düzeyde tutmayı başarmak” şeklinde belirlenmişti.
195 ülke ve Avrupa Birliği’nin imzaladığı bu çerçeve sözleşme, hükümetlerin iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik çalışmalarını yönlendiren süreç oldu.
Bununla beraber ek anlaşmalar da yapılmadı değil. 1997 yılında düzenlenen Kyoto Protokolü tam anlamı ile kapsamlı ve yapıcı bir anlaşma olmadı.
2015 yılında imzalanan Paris İklim Anlaşması ise bu boşluğu doldurdu diyebiliriz. Eksiklerine rağmen, anlaşmayı imzalayan ülkeler, küresel ısınmayı -en kötü ihtimalle- 2 derecede tutmak için söz verdi.
İşte bu sözlerin toplamına biz Niyet Edilen Ulusal Katkı Beyanları (INDC) ya da Niyet Beyanları diyoruz.
Bu beyanların hedefi gelişmişlik düzeyi çerçevesinde ülkelerin üzerine düşen payı tespit etmesi ve o yönde harekete geçmesi.
Özellikle, ABD, AB, Rusya gibi tarihsel sorumluluğu yüksek gelişmiş ülkelerin beyanları önemli olsa da, son dönemdeki sera gazı salımı artışının arkasındaki ülke ekonomilerinin, yani Çin, Hindistan, Brezilya, Güney Kore ve Türkiye gibi ülkelerinde beyanları bir o kadar önemli.
Neredeyse her ülke Paris İklim Anlaşması için bir niyet beyan etmiş durumda, ama bu beyanların resmi olarak kabul edilmesi için, devletlerin yasama organlarından geçmesi gerekiyor.
7 ülke hariç bu beyanları resmi olarak kabul etmiş durumda. Bu 7 ülke ise İran, Irak, Eritre, Libya, Güney Sudan, Yemen ve Türkiye.
Bununla beraber, biliminsanları ülkelerin şu andaki niyet beyanları ile küresel ısınmanın bu yüzyılın sonuna kadar 3 derecenin üstüne çıkacağı tahmininde bulundu.
Uzmanlar küresel ısınmayı 1,5 derecede tutmak için 2030'a kadar sera gazı salımının yüzde 25 oranında azaltılması gerektiğini belirtiyor.
Bunun için G20 ülkelerinin niyet beyanlarında bulunan, sera gazı salımı 2030 hedeflerinin kolektif olarak %39 oranında aşağı çekilmesi gerekmekte. Aynı rapor ise Türkiye’nin niyet beyanının küresel ısınmayı 2 veya 1,5 derecede tutmak için yeterli olmadığını belirtiyor.
Paris İklim Anlaşması’nı her 5 yılda bir güncellenmekte. Biliminsanları bu yıl İngiltere’de düzenlenecek COP26 buluşmasının elimizdeki son şans olduğunu belirtmekte.
Eğer ülkeler burada da hedeflerini daha ciddi bir şekilde düzenlemezler ise, geleceğimiz çok parlak gözükmüyor.
İzlenesi
- Inside Bill’s Brain: Geçtiğimiz hafta yeni yayınlanan ve iklim krizine çözüm önerileri barındıran kitabı ile gündemde bulunan Bill Gates’in farklı bir beyne sahip olduğunu söylemek aşırıya kaçmaz sanırım.
- Netflix’deki bu belgesel bu beyni ve iklim krizi de dahil olmak üzere, Bill Gates’in gelecek için önerilerini ele alan bir belgesel. Açıkçası her konuda kendisine katılmasam da gündemde olmasından dolayı bence bu haftanın izlenilesi olmaya aday.
Dinlenesi
- Fall On Me - REM : Bu sefer de müzik tarihinde geriye gidelim, benimle yaşıt olan bir şarkıyı önerelim. REM’in solisti Micheal Stipe, bu şarkının asit yağmurları ve onun çevreye etkileri hakkında olduğunu açıklamıştı.
- “There's the progress we have found (when the rain)
A way to talk around the problem (when the children reign)
Building towered foresight (keep your conscience in the dark)
Isn't anything at all (melt the statues in the park)
Buy the sky and sell the sky and bleed the sky and tell the sky”
