Bu hafta Dünya Su Günü çerçevesinde yapılan açıklamaları ele alıp, Türkiye'nin su geleceğini inceleyeceğiz. Maalesef, Dünya Su Günü çerçevesinde yapılan açıklamalar umut verse de, gerçekler kuraklık riskinin devam ettiğini gösteriyor.
Kısa kısa haberlerden sonra ise, Derin Bakış'ta Su Ayak İzini ele alıp, tasarruf önerilerini keşfedeceğiz.
Şimdiden iyi okumalar, kendinize ve çevrenize çok iyi bakın...
Türkiye'nin Kuraklık Riski Devam Ediyor
Dünya Su Günü çerçevesinde yapılan açıklamalar umut verse de, gerçekler kuraklık riskinin devam ettiğini gösteriyor.

Yağışlı bir İstanbul gününden herkese tekrardan merhabalar.
Yıl içerisinde yağan yağmurlar barajları %65 oranında doldurdu ve geçtiğimiz yıl seviyesine taşıyabildi. Ancak hatırlayalım geçtiğimiz yıl İstanbul su konusunda alarm vermekteydi.
Önceki yıllarda bu tarihlerde barajların doluluk oranları %85’in altına hiç gerilememişken, son iki yıldır %65 seviyesinde olması aslında hala kuraklık riskinin devam ettiğini göstermekte.

Bu durum sadece İstanbul’da değil, tüm Türkiye’de ciddiyetini korumakta. Meteoroloji Genel Müdürlüğü’ne göre bu yıl kış mevsiminde yağışlar %16 daha az olmak üzere, normalin altında gerçekleştiğini göstermekte.
Geçtiğimiz yıla göre kuzey ve batı bölgelerinde yağışlar artmış olsa da, Türkiye genelinde geçtiğimiz yıla göre %27 yani neredeyse dörtte bir oranında bir azalma gözükmekte.
Yani kuraklık alarmı verdiğimiz geçtiğimiz yıla göre daha az yağış almış durumdayız.
Maalesef artık Türkiye’nin yarı kurak bir coğrafyada ve su sıkıntısı yaşayan bir ülke olduğu gerçeğini kabul etmemiz gerekiyor.
22 Mart Dünya Su Günü için WWF-Türkiye’nin hazırladığı mesaj da bu duruma dikkat çekmekte.
WWF Türkiye, barajlardaki suyun değil, kişi başı su miktarının belirleyici olduğuna dikkat çekmekte.
Yapılan çalışmalar ise, son 20 yıllık süreçte, Türkiye’de kişi başına su miktarının yılda %18 azalarak 1700 m³’lerden 1.400 m3’lere düştüğünü gösteriyor.
2030 yılında Türkiye nüfusunun 100 milyona ulaşacağından hareketle kişi başına düşecek su miktarının yılda 1.120 m³’e ineceği öngörülüyor. Yani hızla su fakiri olma yolunda ilerliyoruz.
WWF-Türkiye, ülkemizde su tüketiminin %73’ünün tarım, %16’sının haneler ve %11’inin sanayi tarafından gerçekleştirildiğini hatırlatırken, nehir ve sulak alanların hızla kuruduğuna ve kaybolduğuna dikkat çekiyor.

Özellikle tarım alanlarında damla sulama sistemlerinin yaygınlaşması ile tüm Türkiye’deki su kullanımının, %40 gibi dev bir düşüş yaşayabileceğine dikkat çeken WWF-Türkiye, belediyelerin de su yönetimi konusunda aktif adımlar atmasını istiyor.
22 adet belediye ise Dünya Su Günü Çerçevesinde Su Manifestosu adını verdikleri ortak bir bildirgeye imza attılar.
Kentlerde Sürdürülebilir Su Politikaları Zirvesi” için İzmir’de bir araya gelen 22 CHP’li büyükşehir belediye başkanı, “Başka bir su yönetimi mümkün!” diyerek Su Manifestosu’nu imzaladı.
Su Manifestosu, iklim krizinin ağır sonuçlarını dikkate alarak su yönetiminde beş ilkesel değişiklik ve on somut adım önermekte.
5 ilkesel değişiklik içerisinde şu başlıkları barındırıyor:
- Katılımcı bir su yönetimi oluşturulması
- Su arzının değil talebinin yönetilmesi
- Su yatırımlarının havza ölçeğinde yapılması
- Doğanın su döngüsünün korunması
- Suyun ekosistem ve sektörler arası döngüsel kullanımı

Belediye başkanları adına açıklamayı okuyan İzmir Belediye Başkanı Tunç Soyer, suyun yaşamın merkezinde olduğunu belirterek, dünyadaki tüm varlıkların su ile birbirine bağlandığına dikkat çekti.
Türkiye’nin kurak iklim coğrafyası olduğunu hatırlatan Soyer, kuraklıkla mücadelede temel eksenin, tarımsal sulama alanında olduğunun altını çizdi.
Soyer, 22 belediye başkanının amacının iklim krizinin ağırlaşan sonuçlarını da dikkate alarak Türkiye için başka bir su politikası önermek ve bu topraklarda geleceğimizi, çocuklarımız ve doğamız için güvence altına almak olduğunu açıkladı.
Oldukça kapsamlı bir belge olan Su Manifestosunun uygulanması özellikle bu dönemde büyük bir öneme sahip. Bu belgenin tamamını okumak için cevrecigeek.com’u ziyaret edebilirsiniz.
Tabii ki, belediyelerin bu konularda karar alması tek başına yeterli değil. Hükümetimizin de benzer bir kararlılıkla su krizimiz konusunda adım atması gerek.
Ama maalesef, gerçekler böyle değil. Cuma günü Resmi Gazete‘de yayımlanan, sulak alanların yapılaşmaya açılmasıyla ilgili karar sadece su kaynaklarını değil, ekolojik sistem ve dengeleri bozma konusunda yüksek bir risk taşımakta.
Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, “Sulak alanların Korunması Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”te iki değişiklik yapılmış durumda.
Bu değişiklikler ile artık sulak alanlarda baraj, gölet gibi zorunlu altyapılar dışındaki projelere de kamu yararı kararı bulunması durumunda izin verilecek.
Bakanlık, sulak alanlarda eğlenme, dinlenme için tesisler de yaptırabilecek. Bu tesislerin işletmeleri şirketlere verilebilecek.

Kararı değerlendiren Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB), sulak alanların tabii filtre görevi gördüğünü ve su kaynaklarının temizlenip, yeniden kullanılabilir hale gelmesini sağladığını hatırlatmakta.
Birlik, bu alanlara rant aracı olarak bakılmasının, bu değerli doğal varlıkların yapılaşmaya açılmasının ortak geleceğimiz açısından kabul edilemez olduğunun altını çiziyor.
Dünya Su Günü için ortak bir açıklama yapan TEMA ve Ekoloji Birliği ise, bu gibi kararlar yerine, su varlığının korunmasında hukuksal, yönetimsel ve etik yeni ilke ve kurallar getirilmesi gerektiğini belirtiyor.
Kurumların hazırladığı, Su Kanunu Tasarısı havza yaklaşımı çerçevesinde, toplumun yeterli miktarda ve uygun kalitede suya erişim hakkını güçlendiriyor.
Buna ek olarak ekosistemin su hakkını sağlayacak, ekonomik ihtiyaçlarla ulusal güvenlik gereksinimlerini karşılayabilecek şekilde yönetilmesi de tasarının önemli hedeflerinden.
Kanun tasarısı ile çizilen çerçeve kapsamında su varlığının daha verimli kullanımı büyük önem taşımakta.
TEMA’nın hazırladığı bu tasarıyı sutema.com adresinden indirebilirsiniz. Bu web sayfasında aynı zamanda su ile ilgili bir çok bilgiye de ulaşabilirsiniz.
Sivil toplum kuruluşlarının ve belediyelerinin bu yapıcı kararları su krizimize bir nevi çözüm olsa da, Türkiye genelinde su kaynaklarımızı iyi kullanmamız için hükümetler seviyesinde adım atılması gerekmekte.
Bu yüzden acilen su kaynaklarının üstüne kurulan turistik tesis veya can suyu kesen HES gibi projelerin durdurulması ve tam tersine tüm su döngüsünün ele alınarak, doğal alanların yeniden canlandırılması gerekmekte.
Yoksa ileride kurak ve su kıtlığı çeken bir Türkiye’de yaşamak zorunda kalacağız.

Türkiye Cuma gece saat 2’de yayınlanan bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile İstanbul Sözleşmesi’nden çıkma kararı aldı. Açıkçası bu kararı kabul etmek mümkün değil.
- Kadına yönelik şiddetin arttığı şu günlerde, bir devletin görevi vatandaşlarının haklarını savunmak olmalı onları kendi çıkarlarına göre düzenlemek değil.
- Bu karardan hızlıca geri dönülmesi sizi 800 binden fazla kişinin imzaladığı Change.org kampanyasına imza vermeye davet ediyorum, daha sonra ise atılması gereken adımlarda destek vermek üzere STK'lar ile bilgi alışverişinde bulunmanızı tavsiye ediyorum.
- Bir daha tekrarlayalım #İstanbulSözleşmesiYaşatır.
Yeşiller Partisi 6 ay önce kuruluş belgelerini teslim etmesine rağmen İçişleri Bakanlığı’nın engeline takılmış durumda.
- Bir gerisi: Yeşiller Partisi, kuruluş belgelerini teslim etmesinin üzerinden altı ay geçmesine rağmen İçişleri Bakanlığı’nın “alındı belgesi” vermeyerek partinin tüzel kişilik kazanmasını sekteye uğratmakta.
- Bir ilerisi: Parti kurmanın Türkiye’de anayasal bir hak olduğu ve izni tabi olmadığı hatırlatan Yeşiller Partisi, bu duruma çözüm bulmak için tüm bürokratik çözümleri tükettiklerini, ve 22 Mart itibarıyla hukuki süreci başlattıklarını açıkladı.
- Nedir: Yeşiller Partisi, insanların doğayla uyum içinde, özgür ve eşit olarak yaşadığı Yeşil bir dünya ve ülke amacı ile kuruldu. Bunun için parti çoğulculuğa dayanan, çeşitliliği zenginlik sayan, şiddetsizliği temel alan, barış içinde yaşama inanan, doğrudan demokrasiyi hedefleyen amaçlara sahip.
Cuma günü alınan kararlardan biri de Gezi Parkı’nın mülkiyetinin İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nden Vakıflar Genel Müdürlüğü'ne devredilmesiydi.
- Bir Gerisi: Kararı değerlendiren Ekrem İmamoğlu, Gezi Parkı’nın bir kültür varlığı olmadığını ve buradaki eski kültür varlığı olan Topçu Kışlası’nın 3. Selim zamanında yapıldığını belirtti.
- İmamoğlu bu yüzden, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nın parkı Bayezid Han Hazretleri Vakfı’na devretmeyi kararının bir yasal dayanağı olmadığına dikkat çekiyor.
- Bir İlerisi: İstanbul Büyükşehir Belediyesi kararla ilgili mülküyet davası açacağını duyurdu.
Su Ayak İzi Nedir?
Sadece tshirt almıyorsunuz...

Bu hafta Dünya Su Günü çerçevesinde Türkiye’nin su geleceğini ele aldık. Açıkçası ciddi yaptırımlar acil bir şekilde uygulanmazsa ülkemiz maalesef su fakiri olma riski ile karşı karşıya.
Peki biz bireyler olarak neler yapabiliriz? Gelin bunu keşfedelim.
Evde su tasarrufu yapabilmek için basit öneriler mevcut. Bunlar çamaşır ve bulaşık makinasının tam dolmasını beklemek, duşlarınızı kısaltmak ve daha verimli ürünler kullanmak gibi oldukça yapıcı öneriler.
Bununla beraber, gerçek su kullanımına baktığımızda, su ayak izimizin çok daha büyük olduğunu görüyoruz.
Su ayak izi, ürün ve hizmetlerin üretimi esnasında doğrudan veya dolaylı olarak ihtiyaç duyulan suyun miktarını ölçüyor.
Bu veriler de, su kaynaklarının hangi amaçlarla kullanıldığını ve ne derecede kirletildiğini anlamaya yardımcı olur.
Bu rakam aslında bireylerin ciddi bir su kullanımını yaptığını da daha açık şekilde göstermekte.

Mesela, Türkiye’de içme ve kullanma amacıyla günlük kişi başına düşen su miktarı 216 lt iken, mal ve hizmetler aracılığıyla tüketilen su miktarının ise kişi başı günlük 5.416 lt olduğunu göröyüruz.
Burada bir t-shirt’ü örnek alırsak, hammadde halinde tarladaki pamuk bitkisinden başlayıp; pamuğun sulanması, pamuğun iplik, ipliğin kumaş olması, kumaşın boyanması, tişörtün tekstil tezgâhlarında dokunması sürecindeki su kullanımında payımız olduğunu görüyoruz.
Su kullanımında özellikle tarım ürünlerinin ciddi bir su ayak izi olduğunu görüyoruz. Zira, Türkiye’deki suyun %73’ünü tarım sektörü kullanmakta.
Bu yüzden aldığımız her ürün, geleceğimiz için verdiğimiz bir karar anlamına geliyor. Örnek olarak gelin bir kaç ürünün daha su ayak izine bakalım:
- 1 bardak süt (250 ml) için 225 litre su
- 1 kilo tavuk eti için 4325 litre su
- 1 kilo sığır etinin üretimi için 15.415 litre su
- 1 kilo çikolata üretimi için 17.196 litre su
- 1 fincan kahvenin üretilmesi için 130 litre
- 1 pamuklu tshirt için (250 gr) 2720 litre
- 1 jean pantolon için (1kg) 10.850 litre
Su ayak izinizi azaltmak için, mevsimindeki ürünler ile beslenmek, hayvansal ürün tüketimimizi azaltmak ve ihtiyacımız olduğunda yeni ürünler almak büyük öneme sahip.
Gelin bu Dünya Su Günü’nde siz de ayak izini küçültmek için ilk adımı atın.

İzlenesi:
- Doğal Muhabbet: Doğal Muhabbet serisi ile konunun uzmanları ile yaptığım söyleşilerde, bu hafta diyetisyen Damla Ceyhan ile sürdürülebilir beslenmeyi ve Gezegene Saygılı Tabakları konuştuk.
Dinlenesi:
- Canned Heat - Going Up the Country: 1968’de hippilerin resmi olmayan marşı olarak kabul edilen bu şarkı şehirden kaçıp, doğaya yerleşmenin özlemini duyanları görüyoruz. 53 yıldır çok bir şey değişmemiş açıkçası..
I'm going, I'm going
Where the water tastes like wine
I'm going
Where the water tastes like wine
So we can jump in the water
Stay drunk all the time




