Ukrayna-Rusya
Küresel raporlar
BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Ukrayna'daki Misha'nın hikâyesi, savaş ekonomisi

Ukrayna vatandaşı sivil toplum yöneticisi Misha Lavrovskyi işgal altındaki durumu ve direnişi anlattı.
Pavel Dorogoy/AP Photo

Pavel Dorogoy/AP Photo

Spektrum'dan herkese merhaba,

Bugün, Ukrayna vatandaşı sivil toplum yöneticisi arkadaşım Misha Lavrovskyi ile ülkesindeki işgale dair gözlemlerini konuştuk. Misha, işgal öncesinde yaptığı hazırlıkları, Ukrayna halkının direnişini, direnişe kendi katkılarını ve sürece dair beklentilerini anlattı. 

Bültende savaşların ekonomik etkilerine ve ırkçılığa dair dikkat çekici raporlara da yer verdik. 

Bizi Twitter'dan da takip edebilirsiniz,

Önümüzdeki sayıda görüşmek dileğiyle,

Bartu

Ukrayna-Rusya

İşgale direniş: Misha'nın hikâyesi

Ülkesi işgal edilen Ukrayna vatandaşı bir gencin direniş çabası ve savaşa dair gözlemleri

İşgale direniş: Misha'nın hikâyesi

Rusya işgali altındaki Ukrayna'da yaşamı, üniversite yıllarında katıldığım uluslararası konferanslarda tanıştığım Ukrayna vatandaşı arkadaşım Misha Lavrovskyi ile konuştum. Hem işgalin kişisel yaşamındaki etkisini hem de siyasi ve toplumsal gözlemlerini öğrenmeye çalıştım. 

Misha, işgalden önce Kiev’de kurucusu olduğu sivil toplum kuruluşu Ekonomik Liderlik Enstitüsü’nde, benimsediği liberal ekonomik görüşleri yasa yapıcılara aktararak Ukrayna’yı iktisadi olarak "daha özgür" yapmak üzere çalıştığını anlattı. 

İşgale hazırlık

Basında yer alan istihbarat raporları nedeniyle işgalin kendisi için sürpriz olmadığını, sadece boyutunu tahmin etmekte zorlandığını ifade eden Misha, acil durum çantası hazırlamak, sahip olduğu silahın bakımını yapmak, arabasının deposunu her daim dolu tutmak gibi önlemler almış. İstihbarat raporlarının çoğunda işgalin ocak ayında başlayacağının öngörülmesi, şubattan itibaren toplumda işgal olmayacağına dair bir yanılgı yaratmışsa da o hazırlığı elden bırakmamış.

İşgalin başlangıcı

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in işgal emrini verdiği gün erken saatlerde ofisine ve spor salonuna gitmiş, arkadaşlarıyla buluşarak işgale yönelik hazırlıkları konuşmuş. İşgal emri haberini alır almaz hazırlıklı olmanın avantajıyla hızlıca Kiev’i terk edebilmiş ve kız arkadaşıyla başkentin üç saat batısında ailesinin yaşadığı Vinnitsya şehrine gidebilmiş. Yola çıkar çıkmaz Kiev'de kalan yakınlarını arayarak uyarmaya çalışırken konuştukları insanlar olacaklara inanmak istemiyormuş, hemen sonra telefonda füze seslerini duymaya başlamış. Harkov şehrinden kendisini arayan yakınlarıyla konuşurken de bombardıman sesleri geliyormuş.  

Direniş 

İşgalle beraber hayatındaki "yeni normalleri" anlatmasını istedim. Tüm Ukrayna halkı gibi o da işini kaybetmiş. Ailesiyle defalarca kafalarının üzerinden uçan füzeler nedeniyle sığınaklara kaçmışlar. Sivil yerleşim alanlarını da her gün vuran Rusya'nın hedef alabileceği orduya ait bir fabrikaya yakın oturdukları için daima tetiktelermiş. 

Neredeyse tüm arkadaşları gibi o da şehrindeki gönüllü birliklere giderek silahı ve silah kullanma eğitimi olduğunu belirtmiş. Adını gönüllü savaşçılar listesine yazdırmış. İhtiyacın iki katı kadar asker olduğu, gerek duyulması hâlinde kendisine ulaşılacağı söylenerek evine yollanmış.

Misha ciplerin yanında

Evde hiçbir şey yapmadan durmak istemediği için arkadaşlarıyla Telegram üzerinden bir ağ kurmuş. Vatandaşların işgalci Rusya birliklerinin görüntülerini ve koordinatlarını paylaştıkları bu ağ sayesinde gönüllüler, Rusya askerlerine tuzak kurabiliyor, ordu da Rusya’nın ilerleyişini sokak sokak takip edebiliyormuş.

Bağış kampanyaları düzenleyerek orduya ilk yardım ekipmanları ve silah tedarik etmeye başlamış. Gönüllü birliklerindeki bir arkadaşının kendisine ön cephede mobiliteye ihtiyaç olduğunu söyleyerek araç istemesiyle Polonya’daki tanıdıklarından araç tedarik etmeye çalışmış. Ancak araç bulup ulaştıramadan arkadaşını çatışmalarda kaybetmiş. Bu acının da verdiği yükle önceliğini askerî araç bulmaya vermiş. Polonya’dan bağış paralarıyla tedarik edebildiği araçları kaybettiği arkadaşının silah arkadaşlarına ulaştırabilmiş. Araçlardan biri ilk gün saldırıya uğramış ancak kurşun geçirmez camlar sayesinde içindeki gönüllüler hayatta kalmış. "Kurtaramadığı arkadaşının arkadaşlarını kurtarmak", vicdanını biraz olsun rahatlatmış.

Vurulmuş araç

Ülkesinde yaşananlar karşısında öfkenin yanında insanın insana neler yapabileceğine tanık olmanın şaşkınlığını yaşadığını söyleyen Misha, her yerde ölü insanlar gördükçe sadece Putin'den değil, bunlara onay veren herkesten nefret ettiğini, tanık olduklarının onu sonsuza kadar değiştirdiğini ve bunlara sebep olanları asla affetmeyeceğini dile getirdi. 

"Tedarik zinciri aksıyor"

Tedarik zincirinin ne durumda olduğunu sorduğumdaysa bulunduğu yerde bazı ürünler bulunmasa da "şimdilik" büyük sorun olmadığını; ancak başkent Kiev ve liman kenti Odessa’nın tedarik zincirinden kopmasıyla ülke genelinde her şeyin zorlaştığını anlattı. Rusya kontrolüne geçen şehirlerdeki sıkıntının daha büyük olduğunu, Herson'daki bir arkadaşının iki haftadır sığınakta yaşadığını ve temel ihtiyaçların neredeyse hiçbirini bulamadığını, kuşatma altındaki Mariupol’de yaşananlardan "bahsetmek bile istemediğini söyledi.

"Zelenski herkesin başkanı"

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski hakkındaki görüşlerini anlatmasını istediğimde ise aslında seçildiğinde kendisi hakkında iyimser olmadığını, ekonomi politikalarını desteklemediğini hatta seçimde rakibi Petro Poroşenko’ya oy verdiğini anlattı. Şimdi ise "onun için söyleyecek hiçbir kötü şeyi olmadığını, ondan nefret edenlerin bile saygı duyduğunu ve işgal altında herkesin başkanına dönüştüğünü" söyledi.

"Ukrayna pes etmeyecek"

Gelecekle ilgili beklentilerini sorduğumdaysa, "ne Rusya’nın ne de batı ülkelerinin devletlerinin Ukrayna ordusu ve halkından böyle bir direniş beklemediğini, ne olacağını bilmediğini; ancak Ukrayna’nın asla pes etmeyeceğini" ifade etti. Rusya’nın iki gün içinde Kiev’i alma planlarının suya düştüğünü, bütün bir halkın ölmek pahasına Rusya askerleriyle savaşmayı göze aldığını, kendisinin de ölmeye hazır olduğunu belirtti. "Putin’in işgalden önce Rusya’ya yakınlık hisseden, ana dili Rusça olan insanların öncelikle Ukrayna vatandaşı olduğunu unuttuğunu”, yaşananlar karşısında Rusça konuşan azınlığın büyük bir kısmının da Rusya karşıtına dönüştüğünü, ülkenin doğusundaki halkın da Rusya’nın bir parçası olmak istemediğini ve ülkeyi "Nazilerin" yönettiği iddiasının hayal ürünü olduğunu söyledi.  

Diplomatik çözüm konusunda umutlu olmadığını, kısmi işgal beklentisinin aksine İkinci Dünya Savaşı’na benzer bir işgale kalkışan Rusya’nın "yok edilmiş ve ezilmiş bir Ukrayna" görmek istediğini, tarafsız ülke pozisyonu kabul edilebilir olsa da NATO’ya üye olmamanın ülkeyi saldırıya açık hâle getirdiğini, Rusya’ya asla güvenemeyeceklerini anlattı. Rusya’nın isteği doğrultusunda ordularını küçültmeleri hâlinde 10 yıl içinde ikinci bir işgal olacağı konusunda toplumun hemfikir olduğunu öne sürdü.

En büyük beklentisinin ise Rusya’nın içinde bir değişim olduğunu, oligarkların yaptırımlardan dolayı Putin’den memnuniyetsizlik duymaya başladığını düşündüğünü söyledi. Rusya tarihinde siyasi değişimlerin genelde askerî yenilgilerden sonra yaşandığını Bolşevik Devrimi’nin Birinci Dünya Savaşı’ndaki yenilgiyi takiben yaşanması örneğiyle açıkladı.

Türkiye'ye sözleri

Türkiye’deki insanlara özel olarak söylemek istediği bir şey olup olmadığını sorduğumdaysa Bayraktar SİHA’larının orduları için çok kullanışlı olduğunu, işgalci konvoyları havadan vurabilmelerinin önemini anlattı. Türkiye’nin "nötr güç" olma çabasını, iki ülkeyi buluşturma amacını anlayabildiğini, ekonomik koşulların Rusya'yla ilişkileri önemli hâle getirdiğini bildiğini; ancak beklentisinin "daha proaktif bir tutum olduğunu" ekledi.

Hikâyeyi paylaşmak için:
Küresel raporlar

• Berlin Uluslararası Güvenlik ve Gelişim Merkezi'nin 190 ülkede son 50 yılda yaşanan çatışmaları inceleyen çalışması, bölgesel çatışmaların küresel ekonomiyi zayıflatabildiğini ortaya koydu. Çalışmada 1970'ten beri hiçbir savaş yaşanmasaydı 2014'teki küresel gayri safi yurtiçi hasılanın %12 daha büyük olacağı hesaplandı. 

Savaş karşıtı protestoNDTV

  • Çatışmaların ekonomik sonuçlarından en büyük zararı Asya görürken Avrupa, Kuzey Amerika ve Okyanusya’nın zengin bölgelerinin savaşlardan kar edenler olduğu belirtildi. Örneğin hiç savaş yaşanmasa Kuzey Amerika ekonomisinde 0,9 milyar dolarlık kayıp oluşacağı görüldü. 
  • Öte yandan: İsveç merkezli Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün raporu, dünya çapında silah ticaretinde 2017-2021 döneminde 2012-2016 dönemine kıyasla %5 oranında azalma görülse de Avrupa ülkelerine yapılan satışlarda %19 oranında artış olduğunu ortaya koydu. 

• ABD merkezli düşünce kuruluşu Center for Global Development, Ukrayna'daki savaş nedeniyle gıda, petrol ve doğal gaz fiyatlarında görülen artışın küresel olarak 40 milyondan fazla kişiyi aşırı yoksulluğa sürükleyebileceği öngörüsünde bulundu.

  • Buğday: Kuruluş, özellikle Rusya ve Ukrayna'dan buğday ithal eden Türkiye, Mısır, Endonezya, Bangladeş, Pakistan, Azerbaycan'ın zor durumda kalabileceğini belirtti. 

• Avusturya merkezli Irkçılık Karşıtı Çalışma ve Sivil Tepki kuruluşunun raporu, ülkede 2021'de, 1.977 ırkçı saldırı yaşandığını ortaya koydu. Kamuya açık alanlarda kadınların erkeklerden iki kat daha fazla ırkçılığa maruz kaldığı belirtilen raporda güvenlik birimlerinin 102 ırkçı tutumda bulunduğu belirtildi. 

Irkçılık karşıtı protesto

Getty Images

BUGÜNKÜ DESTEKÇİMİZ

Geriye dönüp bakma vakti: Zamanın Sabrı - Faili Meşhur 90'lar! 

Sedat Peker videolarındaki iddialarla başlayan, Tansu Çiller’in siyasete dönüş sinyalleriyle hız kazanan 90’lar tartışması Türkiye’nin gündemini belirlemeye devam ediyor. 

Bahsi geçerken “gençler bilmez” tabiriyle sıkça karşılaşılan, pek çok kez “o zamanlar aslında her şey ne kadar da güzeldi” gibi yüklü bir anlatımla devam ederek anılan 90’lı yıllarda madalyonun diğer yüzünde neler olmuştu? 

“90’ların bitmesiyle beraber unutmayı seçtiklerimiz, yüzleşmediğimiz, hesabını sormadığımız her şeyin bedelini; şimdi kırılgan bir demokraside, güvercin tedirginliğinde yaşayarak ödüyoruz.” diyen Dr. Cansel Poyraz Akyol, 90’ların unutmak istenilen ya da unutturulan yüzünü kendi kaleme aldığı Zamanın Sabrı - Faili Meşhur 90'lar! adlı kitaba taşıyor ve o yılların kabaca tozunu alıyor. 

Nedir? İçinde yaşarken görülemeyenleri, üzerinden geçen 30 yıllık yaşanmışlığın olgunluğuyla hatırlamak üzere Dr. Cansel Poyraz Akyol tarafından yazılan Zamanın Sabrı - Faili Meşhur 90'lar!, o dönemlerde fark edilmeyen örüntülerin bugüne etkilerini görmeyi, aklıselim şekilde “biz nerede hata yaptık?” diye sormayı amaçlıyor. O yılları yaşamamış olan kişilere şu an içinden geçtiğimiz dönemin temellerinin nerelerde atıldığını anlatırken döneme tanıklık edenleri ise hafızalarını tazeleyerek olan bitenle yüzleşmeye davet ediyor. 

Destek Yayınları’ndan çıkan Zamanın Sabrı - Faili Meşhur 90'lar! kitabıyla ilgili detaylı bilgiye ulaşmak ve satın almak isterseniz bu bağlantıyı kullanabilirsiniz.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

Spektrum

Spektrum

Her perşembe yerel ve ulusal politikadan en kritik meseleleri ele alarak derinlemesine inceliyor, bağımsız bir tutumla alanında uzman akademisyenlere mikrofon uzatıyoruz.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir