15 Temmuz Pazartesi sabahından herkese günaydın.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, son dönemde artırılan vergi denetimleri ve vergi kaçağı ile mücadele kapsamında yeni bir uygulamayı duyurdu. Harcamaları inceleme altına alacaklarını belirten Şimşek, aylık 5 milyon liranın üzerinde harcama yaparak herhangi bir gelir vergisi beyanında bulunmayanlar için denetimleri sıklaştıracaklarını ifade etti. IBAN veya “mail order” ödeme yönetimi ile tahsilat yaparak vergisini ödemeyen işletmeler de aynı çalışma kapsama dahil edilecek.
Faiz indirimleri beklentilerinin arttığı ABD ekonomisinde Fed'in faiz hamlesi için elini güçlendirecek veri geçen hafta geldi. ABD'de tüketici enflasyonu, 2020 Mayıs döneminden bu yana ilk kez negatif geldi. Piyasa beklentilerinin %0,1 artış yönünde olduğu Haziran ayında ABD'de tüketici fiyatları %0,1 geriledi.
Bültende ayrıca, Moody's'in muhtemel Türkiye değerlendirmesine yönelik beklentileri, TÜSİAD Başkanı Orhan Turan ve BMD Başkanı Sinan Öncel'in açıklamalarını, BYD'nin Türkiye yatırımının detaylarını ve otomotiv sektöründe 2024 ilk yarı rakamlarını okuyabilirsiniz.
- O sırada Aposto'da: Yeni bültenler, uzman kalemlerden makaleler ve podcast serileriyle zenginleştirmeye devam ettiğimiz Aposto Premium'u ilk ay sadece 6 TL'ye denemek isteyenler için özel kod, bültenin sonunda.
İyi okumalar.
– Hüseyin
Paretoİş dünyasından içgörü, sektör analizleri ve gelecek öngörüleri her pazartesi ve perşembe e-posta kutunuzda.
• Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, vergi denetimleri ve kayıt dışı ekonomiyle mücadeleyle ilgili yeni adımı sosyal medya hesabından açıkladı:
Vergide adaleti artırmaya ve kayıt dışılığı azaltmaya yönelik çalışmalarımız aralıksız sürüyor. Aylık harcamaları 5 milyon TL'nin üzerinde olup hiç gelir beyan etmeyen kişileri gerçek kazançlarını vergilendirmek üzere denetim kapsamına alıyoruz.
• İSO Başkan Erdal Bahçıvan'dan sonra TÜİK'e bir itiraz da TOBB'dan geldi. TOBB Başkanı Hisarcıklıoğlu, TÜİK Başkanı Çetinkaya’nın, şirket kârlılıkları ve enflasyonla ilgili sözlerini isim vermeden eleştirdi:
Üreten, istihdam sağlayan, bu ülkenin geleceğine yatırım yapan özel sektörü suçlu ilan etmeden önce herkes kendi işini en iyi şekilde yapsın.
- Hatırlatma: TÜİK Başkanı Erhan Çetinkaya şirket kârlarının enflasyondan bağımsız arttığını savunarak “Türkiye’deki şirket kârları enflasyonu yukarı taşıyan bir etkiye sahiptir, akademik olarak bu gösterilmiştir” ifadelerini kullanmıştı.
• TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Orhan Turan, TÜSİAD Yüksek İstişare Konseyi Toplantısı’nda Türkiye ekonomisinin son 10 yılda fakirleştiğini söyledi:
2013’te kişi başı milli gelir 12,582 dolardı. Sonra geriledi. Son 10 yılda fakirleştik. 2023 sonunda yeniden 13,000 dolar seviyesine geldik. Biliyoruz ki geride bıraktığımız 10 yılı kaybetmemiş olsaydık, bugün çok farklı bir tabloyu konuşabilirdik.
• Türkiye’nin cari dengesi Mayıs ayında 1,24 milyar dolarla beklentilerin altında açık verdi. Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı ise Mayıs ayında 3,3 milyar dolar fazla verdi. Ekonomistlerin beklentisi cari dengenin Mayıs'ta 1,5 milyar dolarlık açık vermesi yönündeydi.
- Dahası: Merkez Bankası'nın açıkladığı verilere göre Mayıs'ta yıllıklandırılmış cari açık 25,2 milyar dolara yükseldi. Nisan'da bu rakam 31,7 milyar dolar düzeyindeydi. Veri sonrası değerlendirmede bulunan Hazine ve Maliyet Bakanı Mehmet Şimşek, "Cari açığın milli gelire oranının ikinci çeyrekte %2,5’in altına gerilemesini bekliyoruz" yorumunu yaptı.
• Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody's, 19 Temmuz Cuma gecesi Türkiye ekonomisiyle ilgili değerlendirmesini açıklayacak.
- Görüş: Karara ilişkin piyasalarda olumlu beklentiler gözlemlenirken Moody's'in Türkiye'nin kredi notunu 'B2'ye yükseltmesi görünümün ise 'pozitif' olarak korunması öngörülüyor.
- Bilgi notu: Moody's, Türkiye'nin görünümünü en son 12 Ocak 2024 tarihinde 'durağan'dan 'pozitif'e revize etmiş, kredi notunu ise en son 12 Ağustos 2022 tarihinde 'B2'den 'B3'e indirmişti.
• AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan, kamuda tasarruf tedbirlerine ilişkin düzenlemeler içeren Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda kabul edildi.
• ABD'de tüketici fiyatları (TÜFE) Haziran ayında bir önceki aya göre %0,1 azaldı. Beklentiler, Haziran'da enflasyonun %0,1 artacağı yönündeydi. Yıllık enflasyon ise %3'e geriledi.
- Neden önemli: Böylece salgın dönemindeki 2020 Mayıs ayından bu yana ilk kez ABD'de negatif enflasyon görüldü. Enflasyondaki soğuma sonrası faiz indirimleri için Fed'in eli güçlenmiş oldu.
• Uluslararası Para Fonu (IMF), yayımladığı "Dengesizlikler Azalıyor" başlıklı Dış Sektör Raporu'nda, 2023 verilerine göre dünyanın en büyük 30 ekonomisinin dış sektör değerlendirmesini yaptı.
- Ayrıntılar: Raporda, gelişmekte olan piyasalara sermaye akışlarının geçen yıl, 2022'de yaşanan düşük seviyelerden biraz toparlandığını, Çin hariç gelişmekte olan piyasalara net sermaye girişlerinin 110 milyar dolara çıktığı belirtildi.
• ABD'de federal hükümetin bütçe açığı, Haziran'da 66 milyar dolarla 71 milyar dolarlık beklentilerin altında geldi. Toplam bütçe açığı ise geçen yılın aynı dönemine oranla yaklaşık %9 azalışla 1,3 trilyon dolar oldu.
- Bir adım geriden: ABD'nin geçen yılın Haziran ayındaki bütçe açığı 228 milyar dolar düzeyindeydi.
• ABD’de tüketici güven endeksi, yüksek fiyatların hanehalkına ve ekonomiye olumsuz etkileriyle Temmuz ayında 66 puanla 8 ayın en düşük seviyesine geriledi. Haziran ayında 68,2 puan olan endekste Temmuz beklentileri 68,5 düzeyindeydi.
- Enflasyon beklentisi: ABD'de tüketicilerin gelecek yıl için enflasyon beklentileri %3’ten %2,9’a geriledi ve böylece enflasyon beklentisinde düşüş 2. ayda da devam etti.
• Türkiye Bankalar Birliği'nin (TBB) Genel Kurulu'nda konuşan TBB Başkanı Alparslan Çakar, son bir yılda TL mevduatın payının 17 puan artarak %50'yi aştığını söyledi. Düşük enflasyon sürecine inandıklarını dile getiren Çakar, bankacılık sektörünün kendisini buna hazırladığını belirtti.
• Türkiye'nin gri listeden çıkışı sonrası ilk haftada yabancı yatırımcıların sermaye hareketleri dikkat çekti. Yabancılar, 10 Mayıs haftasından beri ilk hisse alımı yaparken tahvilde de yüklü giriş kaydedildi. Toplam portföy giriş 1,66 milyar dolar olarak kayıtlara geçti.
- Ayrıntılar: 5 Temmuz haftasında yaşanan 1,66 milyar dolarlık portföy girişinin 157 milyon doları hisse senedinde, 1,48 milyar doları ise tahvil piyasasında yaşandı.
• İhtiyaç kredisi, ticari kredi ve TL mevduat faizlerinde bir süredir yaşanan gerileme ve durgunluğun ardından Temmuz'da ılımlı bir artış görüldü.
- Ayrıntılar: 28 Haziran haftasında 1-3 vadeli ortalama bileşik TL mevduatı %59,2 olarak gerçekleşirken, 5 Temmuz Haftasında söz konusu faiz oranı %59,5 olarak kaydedildi.
- Bununla birlikte: Bir önceki haftada %74,6 olan ihtiyaç kredisi ortalama faiz oranı ise 5 Temmuz haftasında %76,9'a yükseldi. Ticari kredilerde ise ortalama faiz oranı %62,3'ten %63,1'e çıktı.
• Bankacılık sektörünün kredi hacmi, 5 Temmuz haftasında 35 milyar 294 milyon lira artarak 13 trilyon 838 milyar 499 milyon liraya yükselirken tüketici ve ticari kredi büyümesinde yavaşlama belirginleşti.
- Geniş açı: 13 haftalık yıllıklandırılmış ve kur etkisinden arındırılmış büyüme bir önceki hafta %27,9 olarak izlenen tüketici kredilerindeki büyüme 5 Temmuz haftasında %24,5 olarak kaydedildi. Önceki hafta %31,4 olan ticari kredi büyümesi de %25,4 olarak izlendi.
• JPMorgan, ABD’de Haziran ayınca gelen negatif enflasyon verisi sonrası Fed’in faiz indirimi beklentisini öne çekti. Veri öncesinde Kasım olan JPMorgan'ın ilk faiz indirim beklentisi Eylül olarak revize edildi.
- Yorum: Kurum ekonomisti Michael Feroli konuya ilişkin olarak paylaştığı notta şu ifadelere yer verdi:
Fed Başkanı Jerome Powell Fed’in enflasyon cephesinde daha fazla iyi veri görmek istediğini belirtmişti. Bugün açıklanan veri de olumlu. Bunun ilk faiz indirimi için Eylül ayının yolunu açtığını düşünüyoruz.
• TÜİK verilerine göre, perakende satışlarda son iki aylık düşüşün ardından Mayıs ayında da artış hızının yavaşladığı görüldü.
- Ayrıntılar: Perakende satışlarda yıllık %5,8 artış yaşanırken veri iki yılın en düşük artışı olarak kaydedildi. Mayıs'ta aylık bazda ise satışlar %0,2 azaldı.
• TİM Başkanı Mustafa Gültepe, kur seviyesinin enflasyonun oldukça altında kaldığını belirterek, ihracatçıların rekabetçiliğini kaybettiğini vurguladı.
- Açıklama: Rakiplerinden %40 pahalı durumda kaldıklarına dikkat çeken Gültepe, kur ile enflasyon arasında en az 5 puanlık makasın aşılmaması gerektiğini söyleyerek, dolar/TL seviyesinin de bugün en az 37 olması gerektiğinin altını çizdi.
• Birleşmiş Markalar Derneği (BMD) Başkanı Sinan Öncel, Bloomberg HT'ye yaptığı açıklamada, perakendecilerin kredi kartına alternatif olarak senetle satışlara yöneldiğini belirtti:
Pek çok firma yıllardır kredi kartı olmadan da taksit yapıyor. Kredi kartına herhangi bir sınırlama gelmesi durumunda ‘kredi kartı out-senet in’ şeklinde bir durum da ortaya çıkabilir. Bu da bizi kayıt dışılığa doğru iter.
• İTO Başkanı Şekib Avdagiç, Temmuz ayı Meclis toplantısında kur ve enflasyon arasındaki farka değindi. Avdagiç; aradaki makasın açılması durumunda yılın ikinci yarısında ihracatta kalıcı düşüş, ithalatta ise hızlı artış yaşanabileceğini ifade etti:
Son bir yılda TÜİK ve İTO fiyat endekslerinin ortalaması %66 iken, dolar-avro sepet kurdaki artış oranı sadece %25,2 düzeyinde. Makas %40’ın üzerinde.
• Türkiye'de 1 milyar dolarlık yatırım kararı alan BYD'nin üretimle ilgili detayları da belli oluyor. AA'ya konuşan BYD Başkan Yardımcısı Stella Li Türkiye'de 8 ila 12 modelin üretimi üzerinde konuştuklarını belirtti.
- Dahası: Mümkün olan en kısa zamanda fabrika inşaatına başlamak istediklerinin altını çizen Li, yatırımın birinci fazında pil paket montajının Türkiye'de yapılacağını aktardı.
• Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) 2024 yılının ilk 6 aylık sonuçlarına göre, otomotiv endüstrisinin toplam üretimi geçen yılın aynı dönemi ile kıyaslandığında bu yılın ilk yarısında %4 gerileyerek 707 bin 67 adet oldu.
- Ayrıntılar: Geçen yılın ilk 6 aylık dönemine göre paralel seyreden otomobil üretimi ise 460 bin 743 adet olarak açıklandı. 2024'ün ilk yarısında toplam ihracat 493 bin 527 adet olurken bu sayının 320 bin 637 adedi otomobil ihracatından oluştu.
• Türkiye otomobil pazarında bu yılın ilk yarısında da SUV (Sport Utility Vehicle) otomobiller, %54,8 ile en çok tercih edilen gövde tipi olmaya devam etti.
- Ayrıntılar: Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) verilerine göre, 2024'ün ilk 6 ayında %7,3 artarak 462 bin 955 olarak gerçekleşen otomotiv satışlarının 253 bin 667'si SUV modellerden oluştu.
• Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından yürütülen taslak çalışması kapsamında, fatura ödemelerini düzenli yapan mesken abonelerinden yeni yapacakları sözleşmelerde güvence bedeli alınmaması planlanıyor.
- Bir adım sonrası: Bu kapsamda 15 gün boyunca ilgili kurumlar ve sektörden gelecek görüşler toplanacak ve gerekli görülmesi halinde yapılacak değişikliklerle Kurul, taslağa yönelik nihai kararını verecek.
• Uluslararası Enerji Ajansı (UEA), küresel petrol üretiminin Haziran'da önceki aya göre günlük yaklaşık 150 bin varil artarak 102 milyon 900 bin varile yükseldiğini bildirdi.
- Arka plan: UEA'nın raporuna göre, küresel petrol arzındaki artışta Brezilya, Kanada ve Kazakistan'daki petrol sahalarındaki bakım çalışmalarının ardından üretimin toparlanması etkili oldu.
• Rusya Federal Rekabet Servisi (FAS), ülkede 1 Ağustos'tan itibaren benzin ihracatının tekrar yasaklanmasını desteklediğini bildirdi.
- Bilgi notu: Rus hükümeti, benzin ihracatını 1 Mart'ta yasaklamış, ardından Avrasya Ekonomik Birliği ülkeleri dahil çeşitli ülkelere ihracata muafiyet getirmişti.
• Ünlü iş insanı Elon Musk, Twitter satın alması sonrasında karşı karşıya kaldığı 500 milyon doları aşan tazminat davasında aklandı. ABD Bölge Mahkemesi, aylardır devam eden hukuki sürece son noktayı koydu ve Musk’ın, kıdem tazminatı borcu olmadığına karar verdi.
- Bir adım geriden: Elon Musk, 2022'de Twitter’ı devralmasının ardından, aralarında dönemin CEO'su Parag Agrawal'ın bulunduğu 6 binden fazla Twitter çalışanını işten çıkarmış ve 500 milyon doları aşan tazminat davası ile karşı karşıya kalmıştı.
• Sipay, Süper Lig'in yeni ekibi Bodrumspor ile isim sponsorluğu konusunda anlaşmaya vardı. Anlaşma kapsamında, Bodrum FK Futbol A Takımı, 2024-2025 sezonu boyunca Trendyol Süper Lig müsabakalarında Sipay Bodrum FK ismiyle yer alacak.
- Açıklama: Sipay CEO’su Semih Muşabak, sponsorluk anlaşması şu sözlerle değerlendirdi:
Sipay olarak, Bodrum FK ile isim sponsorluğu anlaşmamız sayesinde bu büyüleyici dünyanın bir parçası olmaktan büyük mutluluk duyuyoruz. Hem kulübe hem de Bodrum taraftarına katkı sağlama fırsatımız olduğu için çok heyecanlıyız.

• ABD Havacılık ve Uzay Ajansının (NASA) Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ve Kanada Uzay Ajansı (CSA) ile ortak çalışmasının ürünü olan James Webb Uzay Teleskobu, 326 milyon ışık yılı uzaklıkta, mavi yıldızlar ve gaz bulutuyla çevrili iki galaksiyi fotoğrafladı.
- Dahası: NASA'ya göre, Penguen NGC 2936 ve Yumurta NGC 2937 olarak adlandırılan komşu galaksiler on milyonlarca yıldır birbirine karışmış durumda.
• Türkiye’nin en büyük paslanmaz çelik üreticisi Posco Assan’ın başvurusu ile açılan damping soruşturması üzerine mamul üreticileri harekete geçti.
- Ayrıntılar: Firmalar Ticaret Bakanlığı'na şikayet başvuruları gönderirken, Danıştay’a da yürütmenin durdurulması talebiyle başvuruda bulunulacağı öğrenildi.
- Görüş: Ekonomim'e konuşan sektör temsilcileri soruşturma açıldığı ilk günden itibaren piyasada fiyatların %10 ila 20 düzeyinde arttığını, soruşturma sonunda olası bir antidamping vergisi getirilmesinin ise birçok sektörde üretim ve ihracatta kayıplar yaşanmasına yol açacağını ileri sürdü.
• Bloomberg'in haberine göre Türkiye, bir süredir gündemde olan 23 milyar dolarlık F-16 anlaşmasında maliyetleri azaltmak için bazı adımlar atmaya hazırlanıyor.
- Ayrıntılar: Haberde, maliyetleri azaltmak üzere bazı savaş uçağı parçalarının yerel olarak üretilmesi için bir offset anlaşması yapılmak istendiği aktarıldı.
• Togg'un Bursa'daki fabrikasını inşa eden Yapı Merkezi İnşaat ve Sanayi AŞ, bu projenin referansıyla dünya devi BMW'nin Macaristan'da kuracağı fabrikanın yapımında görev üstlendi.
- Açıklama: Şirketin Yönetim Kurulu Başkanı Başar Arıoğlu sürece ilişkin şunları söyledi:
Togg fabrikası şantiyesini gören BMW yetkilileri, Yapı Merkezinin kalite ve hız anlamında hedeflerini rahatlıkla karşılayacağını görerek, Avrupalı firmaların çoğunlukta olduğu birçok grubun katıldığı 'BMW Debrecen Elektrikli Otomobil Fabrikası Projesi'nin müteahhidi olarak bizi tercih etti.
• Pareto ilginizi çekiyorsa aşağıdaki bültenleri de takip etmek isteyebilirsiniz:
- Tarımdan enerjiye, kozmetikten turizme geniş bir perspektiften, uzman yorumlarıyla sürdürülebilirlik haberlerini derlediğimiz Pareto Sürdürülebilirlik
- Otomotiv sektöründen haberler ve raporlar ve yeni model incelemeleriyle Pareto Mobilite
- Finansal teknolojilerdeki son gelişmeler için Pareto FinTech
- İş dünyasını ve piyasaları şekillendiren trendlere yönelik analizler, sektörlerden içgörüler, güncel veriler ve etki yaratan raporlar için Pareto İçgörü
- Yapay zeka dünyasından son gelişmeler ve hayatınızı kolaylaştıracak AI uygulamaları için Quando AI
- Teknoloji sektörünün kalbinden analizler için Quando İçgörü
- Finans ve ekonomi bültenimiz Exante
Aposto Premium'da neler var?
- Mobilite, yapay zeka, fintech, sürdürülebilirlik, finans gibi yükselen endüstrilerden gelişmeleri ve içgörüleri aktaran premium bültenler.
- Dünyanın ve Türkiye’nin gündeminden gelişmeleri küresel bir perspektifle aktaran analizler.
- Yemekten seyahate, edebiyattan kültür-sanata entelektüel dünyanı besleyecek üyelere özel makaleler.
- Aposto Radyo için hazırladığımız 30’un üzerinde orijinal podcast ve sesli belgesel.
- Aposto etkinlik ve buluşmalarına katılma fırsatı.
- Aposto'nun tüm arşivine ve güncel yayınlara sınırsız erişim.
Aposto Premium'u Siesta2024 koduyla ilk aya özel %90 indirimle başlatabilirsin.




