Haberler
Veri İhlalleri
Yaptırımlar
İnceleme
Makale
Veri Koruma İpuçları

Veri Koruma & Mahremiyet Gündemi #2023/12

Şarj istasyonlarına dikkat, İtalya'dan ChatGPT'ye to-do list, ChatGPT'deki güvenlik açıklarını bulana 20 bin $, Tesla'ya mahremiyet ihlali davası, çocukların kişisel verileri dünyada nasıl korunuyor? ve daha fazlası...
verinikoru.org

verinikoru.org

Herkese günaydın,

Öncelikle Verini Koru ailesi olarak şimdiden bayramınızı kutlarız :) ChatGPT gündemi tabii ki yine yoğun; öte yandan bu sayıda çocukların kişisel verilerinin korunmasına yönelik dünyadaki diğer ülkelerin yaklaşımını ve Türkiye'nin mevcut durumunu kısaca ele aldık. 

Dolu dolu ajandamızla karşınızdayız, keyfili okumalar :)

Haberler

• Ücretsiz şarj istasyonlarında siber saldırı tehlikesi! FBI'ın Twitter üzerinden paylaştığı içerikte havaalanı, otel, AVM'ler gibi kamuya açık alanlarda yer alan ücretsiz şarj istasyonlarında bulunan USB kabloları/ portları aracılığıyla şarj edilen cihazlara kötü amaçlı yazılımlar yüklenebileceğini belirtti. FBI, bireylerin kendi şarj kablolarını kullanmalarını ve mümkünse elektrik prizi kullanmalarını önerdi.

• Geçtiğimiz haftalarda ChatGPT'nin İtalya kullanımının durdurulduğunu duyurmuştuk. İtalya veri koruma otoritesi, ChatGPT'yi tekrar erişime açılabilmesi için OpenAI'ın 30 Nisan'a kadar yapması gerekenleri listeledi:

1- Şeffaflığın sağlanması ve veri işleme süreçlerini detaylandıran bir aydınlatma metninin/ politikanın yayınlanması,

2- Reşit olmayanların teknolojiye erişimini önlemek için yaş sınırlamasının getirilmesi ve daha sağlıklı yaş doğrulama önlemleri benimsenmeli,

3- ChatGPT yapay zekasını eğitmek için kişisel verileri işlemedeki yasal dayanak açıklığa kavuşturulmalı, 

4- ChatGPT tarafından bireyler hakkında oluşturulan dezenformasyonun düzeltilmesini istemek (veya verilerinin silinmesini istemek) dahil olmak üzere, kullanıcılara (ve kullanıcı olmayanlara) kişisel verileri üzerinde haklarını kullanmaları için yöntemler geliştirilmeli. 

5- Son olarak kullanıcılara, OpenAI'ın algoritmalarını eğitmek için verilerini işlemesine itiraz etme yeteneği sağlamalı.

• OpenAI, ChaGPT ve GPT-4 benzeri yapay zekâ araçlarındaki güvenlik açıklarını bildiren kullanıcıların 20 bin dolara kadar ödüllendirileceğini açıkladı. Bu kapsamda bildirilen hataların önemine göre kullanıcılara güvenlik açığı başına 200 dolardan başlayarak ödüller verileceği belirtildi.

• Kanada’da Liberal Hükümet, federal siyasi partilerin Kanadalı seçmenlerin  kişisel bilgilerini hiçbir denetim ve gözetim olmaksızın işlediği gerekçesiyle siyasi partilerin veri koruma yasalarına tabi olması yönünde çaba gösteriyor. Ancak partiler buna karşı çıkıyor. Haberde modern seçimlerde verinin önemine dikkat çekilerek seçmenlerin verilerin mikro hedefleme yapılması, siyasi stratejiler  bilgilendirme gibi amaçlarla kullanıldığı belirtiliyor. Ayrıca en iyi ihtimalde bu verilerin korunarak siyasi amaçlarla hukuka uygun olduğu olarak kullanıldığı, en kötü ihtimalde ise bilgisayar korsanlarının kampanyalarına açık bir şekilde sömürüldüğü gerçeği dile getiriliyor.

• ChatGPT’nin Tayland’da bir kişinin piyangoda ikramiye kazanmasına yardımcı olan sayıları oluşturmak için kullanıldığı iddia edildi. 

Boonrin isimli kişi, piyangoda kazanan önceki numaralar ile birlikte birtakım varsayımsal sorular girmesinin ardından bot tarafından verilen numaralar ile 59 dolar kazandığı bildirdi. ChatGPT'nin piyangoyu kazanmanın bir şans meselesi olduğunu söylediğini, kendisinin bu yöntemi "fazla takıntı" yapmamasını ve dışarı çıkıp egzersiz yapmasını önerdiğini belirtti.

Veri İhlalleri

• Tesla'ya müşterilerinin mahremiyetini ihlal etme iddiasıyla California Kuzey Bölge Mahkemesi'nde toplu dava açılıyor. Dava, Tesla çalışanları arasında kullanılan bir mesajlaşma sisteminde 2019 ile 2022 yılları arasında müşterilerin Tesla araç içi kameraları tarafından kaydedilen çeşitli videolar ve görüntüler paylaştığına ilişkin Reuters tarafından yapılan haberlerin ardından geldi.

• Geçtiğimiz Cuma günü Kişisel Verileri Koruma Kurumu internet sitesinde bir veri ihlal bildirimi yayımlandı! Beytıp Sağlık Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na iletilen veri ihlal bildiriminde,

18.02.2023 tarihinde tıp merkezi bünyesinde işlem gören hastalar ve yakınları ile ilgili tıbbi hususlardaki tüm işlemlere ilişkin kayıtların tutulduğu program ile programa giriş sağlanan bazı bilgisayarların açılamadığı, veri sorumlusu bilgisayarları ile bu bilgisayarların bağlı olduğu ağa ve bilişim sistemine kimliği belirsiz kişilerce izinsiz olarak girildiği, bahse konu programa erişimin şifrelendiği,

İhlalden etkilenen kişisel verilerin kimlik, iletişim, özlük, hukuki işlem, müşteri işlem, işlem güvenliği, risk yönetimi, finans, pazarlama, görsel ve işitsel kayıtlar, ırk ve etnik köken ve sağlık bilgileri olduğu,

İhlalden etkilenen kişi sayısının tam olarak bilinmediği; ancak tahmini olarak 5000 olduğu ve son bir yıla ait kayıtların etkilendiği,

İhlalden etkilenen ilgili kişi grubunun çalışanlar, kullanıcılar ve hastalar olduğu belirtildi.

• İphone’ların “görünmeyen İcloud takvim davetleri” yoluyla 2021 yılının Ocak-Kasım ayları arasında siber saldırıya uğradığı ortaya çıktı. 

Bu saldırı türünde geçmiş tarihli takvim davetleri bildirim olmaksızın kullanıcıların takvimine ekleniyor ve kullanıcı etkileşimi olmadan çalışabiliyor. Kullanıcılar telefon görüşmelerini kaydetmeden, fotoğraf çekmeye ve konum verilerine erişmeye kadar pek çok  tehditle karşı karşıya kalıyor. Diğer korkutucu yanı ise kötü amaçlı yazılımın cihazdan izlerini silerek fark edilemiyor olması.

Yaptırımlar

• Anayasa Mahkemesi, geçtiğimiz Çarşamba yayımlanan bir kararında cezaevinde bulunan başvurucunun bulunduğu cezaevi aracılığıyla diğer kurumlara gönderdiği dilekçelerin üst yazılarında başvurucuya ilişkin tutuklama numarası, suç türü ve kimlik bilgilerine yer verilmesinin ve bu şekilde bazı kişisel verilerinin ifşa edilmesinin başvurucunun kişisel verilerin korunmasını isteme hakkını ihlal ettiğine karar verdi. Kararda özellikle 5275 s. Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun'un kişisel verilerin nasıl korunacağına, mahpusların kişisel verilerinin hangi mercilerle ve nasıl paylaşılacağına dair hükümlerin bulunmadığının da belirsizlik yarattığının altı çizildi.

• Vimeo, biyometrik verileri hukuka aykırı olarak toplayıp işlediği iddialarıyla ilgili açılan davada yapay zeka tabanlı video oluşturma ve düzenleme platformu Magisto'nun bazı kullanıcılarına 2,25 milyon $ ödeyecek. 

Arka Plan: Vimeo'nun yapay zeka tabanlı video oluşturma ve düzenleme platformu Magisto'yu Nisan 2019'da satın alımından 6 ay kadar sonra Vimeo aleyhine kullanıcıların yüz biyometrik verilerini izinleri ve bilgileri olmadan topladığı ve sakladığı iddiasıyla dava açılmıştı.

• Birleşik Krallık Veri Koruma Otoritesi ICO, çevrimiçi işe alım firması Join The Triboo Limited’a iş arayanlara spam e-postalar gönderdiği için 130.000 Euro para cezası verdi. 

Şirketin  verileri iş aramaya yönelik internet sitesinden sağlamış ve sadece bir yıl içinde 437.324 bin kişiye 107 milyon spam e-posta göndermiş. ICO Soruşturma Başkanı Andy Curry; spam e-postaların günlük hayatımızın bir parçası olarak görülmemesini, bunun yasalara aykırı olduğunu belirterek şirketlerin buna uyum sağlaması için geçen yıl doğrudan pazarlamaya ilişkin kılavuzun güncellenmiş versiyonunu yayımladıklarını vurguladı. Biz de bültenlerimizde sıkça bu ihlale ilişkin yaptırımlarına yer verdik, ICO’nun  izinsiz pazarlama yöntemlerine yönelik mücadelesini görmekten memnuniyet duyduğumuzu belirtmek isteriz.

İnceleme

• Haftanın incelemesi kurucu ekibimizde yer alan Arif Candemir'den geliyor!

Kişisel Verileri Koruma Kurumu 2022 yılı faaliyet raporunu yayımladı. Raporda dikkate değer veriler bulunuyor. Sunuş bölümünde yapay zeka gibi veriden değer üretebilen teknolojiler ile metaverse gibi teknolojilerin ilerlemesi sonucunda kişisel verilerin korunmasına dair yeni bakış açılarının ortaya koyulması gerekliliği vurgulanmakla birlikte “dijital çağda insan kalabilme” anlayışının teknolojik gelişmelerin merkezine yerleştirilmesi gerektiği belirtiliyor.

📊 2022 yılı faaliyetlerine ilişkin:

📌168’i Kurum dışından, 64’ü Kurum içinden olmak üzere toplam 232 hukuki görüş talebine cevap verilmiş. Ayrıca kamu kurum ve kuruluşları tarafından hazırlanan mevzuat taslaklarına 38 görüş bildirilmiş.

📌Yurt dışına veri aktarımına ilişkin sunulan 75 taahhütnameden 45’i sonuçlandırılmış; bunlardan 5’ine izin verilirken, 40’ı reddedilmiş. 30’unun ise incelenmesi devam ediyor.

📌Toplam 9.059 ihbar ve şikayet başvurusu yapılmış. Bunlardan 6.506'sı CİMER üzerinde gerçekleşmiş.
 
Sektör dağılımında ilk sırada 4.331 başvuru ile hizmet sektörü geliyor ve bunu kamu ve telekomünikasyon alanları takip ediyor.

Konu dağılımına ilk sırada 4.139 başvuru ile ‘’kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesi’’ geliyor ve bunu 1.750 baṣvuru ile “izinsiz SMS/arama” takip ediyor. Aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmemesi konusunda yapılmış 37 başvuru ise listede en az paya sahip.

Başvuruların 9.059'u ilgili dönemden, 1.311'i ise geçmiş yıllardan olmak üzere toplam 10.370 talepten 8.481'i sonuçlandırılmış.
 
Sonuçlandırılan başvurulardan 5.385’inin usul şartlarını taşımadığından reddedilmiş olması, 2.315'inin ise Kanun kapsamı dışında kalan talepler olması nedeniyle hakların kullanımında yeterli bilgiye sahip olunmadığı anlaşılıyor.

Sonuçlandırılan başvuruların sadece %1’i hakkında veri sorumluları nezdinde idari para cezası uygulanmış.
 
📌Yıl içerisinde gerçekleştirilen 48 Kurul toplantısında, 1.415 karar alınmış ve alınan kararların 11 tanesi özet şekilde Kurum internet sitesinde yayımlanmış.
 
Yıl içerisinde 134’ü ihbar ve şikayetler (20.738.000TL), 98’i veri ihlali bildirimi (34.955.000TL) ve 36’sı VERBİS (29.790.000TL) kapsamında olmak üzere toplam 268 veri sorumlusuna 85.483.000 TL idari para cezası uygulanmış. Cezaların geçen yıla kıyasla iki katından fazla artış göstermesinin ana sebebinin VERBİS cezaları olduğu anlaşılıyor.

📌 Veri ihlali bildirimlerinde bir önceki yıla (330) göre düşüş yaşanarak 260 bildirim gerçekleşmiş. Bunlardan 104'ü sonuçlandırılmış ve 54’ü de Kurum tarafından ilan edilmiş. 156’sının ise incelenmesi devam ediyor.

📌 208.500 VERBİS başvurusu arasından, 197.101 irtibat kişisi atanması ve 122.221 bildirimin tamamlanmış olması da şaşırtıcı. Onaylanan başvuruların 5.771'i ise kamu kurumu olarak kaydedilmiş.

📌 Kurumun takip ettiği 562 dava içerisinde, Sulh Ceza Hâkimliği 383 dosya ile ilk sırada geliyor.
Makale

Çocukların kişisel verileri dünyada nasıl korunuyor?

İçinde bulunduğumuz dijital çağda çocukların daha çok korunmaya ve gözetime ihtiyaç duyduğu gerek bireyler gerekse devletler tarafından kabul görüyor. Bu konuda devletler de çeşitli önlemler alıyor. Dijital çağın aktörünün “veri” olduğu göz önünde bulundurulduğunda yasal düzlemde de çocukların kişisel verilerinin korunmasına ilişkin düzenlemelerin yoğun olduğunu görüyoruz. Bu düzenlemelerde dikkat çekmek istediğimiz hükümler ise pek çok sosyal medya platformunda gördüğümüz yaş sınırlamasıyla bağlantılı olarak kişisel verilerin işlenmesine rıza gösterilmesi, bu rızanın geçerliliği ve ebeveyn izinleri.

Çocukların kişisel verileri dünyada nasıl korunuyor?

Amerika Birleşik Devletleri

ABD’de COPPA (Çocukların Çevrimiçi Gizliliğini Koruma Yasası) adında özel bir düzenleme bulunuyor. Bu yasa çocuklara yönelik ticari web siteleri ve çevrimiçi hizmetler için uygulanıyor.  Bu uygulama kapsamında operatörlerin 13 yaş altındaki çocukların kişisel verileri toplamadan önce ebeveynlerinden  izin alması gerekiyor. Toplanan kişisel veriler hakkında ebeveynleri bilgilendirerek onların bu verilerin kullanılmasına devam edilip edilmeyeceği konusunda karar vermesini sağlayacak mekanizmalar oluşturmak da  operatörlerin yükümlülükleri arasında yer alıyor.

Avrupa Birliği

GDPR’da çocuğun rızasına ilişkin özel düzenleme bulunuyor. Buna göre bilgi toplumu hizmetleriyle ilgili 16 yaşından küçük çocukların verilerinin işlenmesi durumunda velinin rızası gerekiyor. Ancak üye devletler 16 yaş sınırını 13 yaşına kadar indirebiliyor.

Fransa

Fransa’da GDPR ile birlikte Fransız Veri Koruma Yasası da uygulanıyor. Bu yasaya göre çocukların kişisel verilerin işlenmesine rıza göstermesi için 15 yaşından büyük olması gerekiyor.

Çin

Bireylerin sürekli devletin gözetimi altında olduğu ve mahremiyet hakkının varlığından çok da söz edemeyeceğimiz Çin’de şaşırtıcı bir şekilde 2019 yılında yayımlanan Çocukların Kişisel Verilerinin Korunmasına Dair Yönetmelik bulunuyor. Bu yönetmeliğin  uygulama alanı, bilgi toplumu hizmeti gibi herhangi bir ayrım yapılmadan neredeyse tüm veri işleme faaliyetleri olarak belirlenmiş. Yönetmeliğe göre 14 yaşın altındaki çocukların verilerinin işlenmesi için ebeveyn/vasi rızası aranıyor.

Birleşik Krallık

Birleşik Krallık AB üyeliğinden çıksa da GDPR hükümlerini Birleşik Krallık GDPR olarak uygulamaya devam ediyor. GDPR’la uyumlu olarak 13 yaşın altındaki çocuklar için bilgi toplumu hizmetlerinde veri işlenmesi ebeveyn izni şartına bağlanmış. Ayrıca Birleşik Krallık Veri Koruma Otoritesi ICO tarafından 2021 yılından beri Yaşa Uygun Tasarım Kodu( Çocuk Kodu) adlı standartlar uygulanıyor. Bu standartlar 18 yaşından küçük çocuklara daha güvenli bir internet ortamı sağlıyor ve ebeveynler ve çocukların  mahremiyet haklarını kullanmaları için daha fazla yetki veriyor.

Türkiye

KVKK’da çocuklara ilişkin özel bir hüküm yer almıyor ancak geçen haftaki bültenimizde yer verdiğimiz BTK kararında yaşa ilişkin bir düzenleme olmasa da çocuklara özelleştirilmiş hizmet sunulması noktasında platformlara yükümlülük getirdiğini hatırlatalım, belki ilerleyen zamanlarda ülkemizde de KVKK’da bu konuyla ilgili hüküm yer alabilir. Şimdilik bu konuda genel düzenlemelere bakmak gerekiyor. 

Genel düzenlemelerden rıza ile ilgili şartlara bakıyoruz çünkü KVKK’da kişisel verilerin işlenmesi için belli istisnalar dışında açık rıza bulunması şartı aranıyor. Bu açık rızanın belirli bir konuya ilişkin olması, bu konuda bilgilendirme yapılmış olması ve özgür iradeyle rıza verilmiş olması kanuni gereklilikler arasında yer alıyor.

Kurul, 11.08.2020 tarihli ve 2020/622 sayılı kararında kişisel verilerin korunmasını isteme hakkının “kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar”dan olduğunu kabul etmiş. Kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar bazı istisnalarla birlikte sadece kişinin kendisi tarafından kullanılabiliyor yani veli veya vasi gibi yasal temsilciler kullanamıyor. 

Peki çocuklar bu hakkı kendi başına kullanabilir mi, yani çocukların bu konuda açıkladığı rıza geçerli olur mu?

Medeni Kanun’da çocuklara ilişkin bir tanım yok ancak 18 yaş altındakilerin küçük kabul edildiğine dair düzenleme var. Burada küçüklerin yaptıkları fiilin anlam ve sonuçlarını anlamaya göre bir ayrım yapılıyor ve buna göre belli hakları kullanılıp kullanamayacağına göre karar veriliyor yani kesin bir yaş sınırı yok. Bu duruma 10 yaşındaki bir çocuğun kalem satın alabileceği ancak velisi veya vasisi olmadan telefon satın alamayacağı örneğini verebiliriz. Bu örneği kişisel verilerin işlenmesine ilişkin rıza vermeye uyarlarsak 10 yaşındaki bir çocuk bir internet sitesinde oyun oynarken sesinin ve görüntüsünün kaydedilmesine kendisi izin verebilir mi yoksa velisinin rızası mı gerekir? Bunu rızanın şartları bakımından değerlendirirsek bilgilendirme çocuğun anlayabileceği şekilde yapılmış olsa dahi ki çoğunlukla yetişkinlerin bile kolaylıkla anlayamayacağı şekilde bilgilendirme metinleri bulunuyor bu yaştaki bir çocuğun özgür iradeyle değil oyun oynama hevesiyle rıza vereceğini öngörebiliriz.  Elbette bu durumun yaşa, rızanın hangi konuya ilişkin olduğuna göre her durumda farklı değerlendirilmesi gerekiyor.

Değerlendirme

Ülkelerin düzenlemelerine baktığımızda çocukların kişisel verilerine ilişkin ayrı yasalar veya hükümler getirilmesinin en başta çocukların çevrimiçi ortamlarda daha iyi korunması sağlamak bakımından etkili olduğunu,  diğer yandan da veri sorumlularının çocuklar hakkında daha dikkatli veri toplamaya ve veri işlemeye sevk edildiğini söyleyebiliriz.

Belli yaşın altındaki çocuklar için ebeveyn izni şartı aranması kabul edilse de bu durumun yaş sınırı sona erdikten sonra çocuğun kişisel verilerinin korunması konusunda yeterince farkındalık kazanmamış olabileceği endişesi çokça dile getiriliyor. Bu noktada ebeveynlere fazlasıyla sorumluluk düştüğünü, onların çocuklarının yaşına göre anlayabileceği düzeyde bu konular hakkında bilgi vererek eğitmesinin faydalı olabileceği düşüncesindeyiz.

Bir diğer endişe ise özellikle kişisel verilerin işlenmesine rıza vermeye ilişkin yaş sınırının yüksek olduğu ülkelerde ebeveynlerin büyük yaştaki çocukların kişisel verileri üzerinde söz hakkına sahip olmasının bu çocukların özel hayatına saygı hakkını ihlal ettiği yönünde. Bu durumun da uygulaması zor olsa da haklar arasında denge gözetilerek çözülmesi gerekiyor.

Her halükarda toplumda kişisel verilerin korunması konusunda farkındalık oluşmasının en etkili koruma yöntemi olduğunu görebiliyoruz :)

Hikâyeyi paylaşmak için:
Veri Koruma İpuçları

• Bayram tatilinin yaklaşması birlikte tatil dönemlerinde artan siber saldırılara karşı dikkatli olmanızı öneriyoruz.  Girişte FBI'ın bir uyarısından bahsetmiştik. Havaalanları, oteller veya alışveriş merkezleri gibi halka açık yerlerde bulunan ücretsiz şarj istasyonlarını kullanırken, verilerinizin kötü niyetli kişilerce ele geçirilmesi ve cihazınıza takip yazılımı yüklenmesi ihtimalini hiç düşündünüz mü?

Telefonunuzun şarjı bitmek üzere, halka açık bir şarj istasyonuna rastladınız ve USB bağlantı noktalarından birine taktınız... Evet, birçoğumuz yaptık. Ancak, bunu yaptığınızda "juice jacking" olarak adlandırılan veri hırsızlığının kurbanı olabilirsiniz! Telefonunuzu bir USB girişine taktığınızda teknik olarak hem elektrik hem de veri aktarımı yapılabiliyor. Veri aktarabiliyorsa, kişisel verilerinizi ele geçirmek ve cihazınıza kötü amaçlı yazılım yüklemek gibi şeyler de yapılabilir.

Juice jacking kurbanı olmaktan kaçınmanıza yardımcı olacak bazı ipuçları:

1️⃣ Halka açık USB şarj istasyonlarını kullanmamak,
2️⃣ Şarj cihazı ile USB kablosunu veya taşınabilir bir şarj cihazını yanınızda bulundurmak,
3️⃣ Şarj olurken verilerin gönderilmesini veya alınmasını önleyen, yalnızca şarj amaçlı -güvenilir bir markadan- bir kablo taşımak,
4️⃣ Cihazınızı bir USB bağlantı noktasına taktığınızda "verileri paylaş" veya "yalnızca şarj et"i seçmenizi isteyen bir komut görüntülenirse, her zaman "yalnızca şarj et"i seçmek.

Bu sayımızı ekip arkadaşlarımızdan Şerife, Mete, Ceyda, Özge, Arif ve Arda hazırladı. Bir sonraki hafta görüşmek üzere!

Katkılarınızdan ve geri bildirimlerinizden mutluluk duyuyoruz. Bizimle [email protected] adresinden iletişime geçebilirsiniz.

Ayrıca Linkedin,  Twitter ve Instagram hesaplarımızı takip edebilir, websitemizi inceleyebilirsiniz.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

Veri Koruma ve Mahremiyet Gündemi

Veri Koruma ve Mahremiyet Gündemi

Sivil toplum kuruluşu Verini Koru'nun ekibi, Türkiye'de ve dünyada kişisel verilerin korunması alanında yaşanan gelişmeleri yakından takip ediyor ve her Pazartesi sizlerle buluşturmak için bültenler hâline getiriyor.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir