Mercek Altı
#SürdürülebilirGelecek
Yapay Zekâ
Demokratik Üretim
Görüşmek Üzere

🧩 Westworld ve Kafası Karışık Robotlar

🤖 Robot da olsa insan insan mıdır?
🧩 Westworld ve Kafası Karışık Robotlar

Günaydın! Pazar günleri alarmlarımız kapalı olsa da, pencereden sızan güneş aynı işlevi yerine fazlasıyla getiriyor. Yine de şikayetçi değiliz, yüzünü yıkamaya sırtında yorganla gitmekten iyidir herhalde. (Yazcıları görelim ☀️ ☝🏻 )

👁‍🗨 West World 4. sezonu geliyor! Mutlaka izlemelisin.

👁‍🗨 Alışık olduğun müzik türünün dışında bir şarkı dinle.

Seni Afrika'dan gelen sıcak hava dalgası kadar samimi bir girişle karşıladıktan sonra, bu haftanın bülten öncesi şarkısını dinlemeye davet ediyoruz. Muse'un da Bliss'te dediği gibi "I want the peace and joy in your mind!" 

Umarız biz de her hafta huzurumuzu ve neşemizi sana hissettirebiliyoruzdur...

Mercek Altı

İnsansı Robotlar ve Bilinç Karmaşası

İnsan olmak o kadar da matah bir şey değil

İnsansı Robotlar ve Bilinç Karmaşası

Bizim gibi konuşuyor, bizim gibi davranıyor, bizim gibi gülüyor… Peki O’nu insanlardan nasıl ayıracağız? Ya da ayıramayalım, ne kaybederiz ki? Robot da olsa insan insandır.

Westworld dördüncü sezon fragmanı birkaç gün önce yayınlandı. Zaman ve mekanın iç içe geçtiği, insansı robotların gerçek dünyaya indiği dizinin son sezonu pek çok hayranı için hayal kırıklığı olarak nitelendiriliyordu. Bana göre ise robotların suni bir ortamdan kopup aramıza karıştığı bölümler çok daha olası ve heyecan vericiydi. Sonuçta çoğumuzun pahalı zevklere hitap eden konsept bir evrende robotlarla keyif çatacak kadar parası yok…

Senaryo ve kurguların ötesinde insansı robotların modern dünyamıza entegre olacağı bir gelecek alternatifi hâlâ mevcut. Kendi Westworld’ümüzdeki robotlardan ne haber?

İnsansı robot olmadan önce insan olmak gerek

İddia ediyoruz, insansı robotlar bir hafta İstanbul’daki bir beyaz yakalının hayatını yaşasa aslında insan olmanın o kadar da matah bir şey olmadığını anlardı. Hatta muhtemelen aynı Westworld’de bir parkta köleleştirilen cyborg akrabaları gibi, modern hayatın çıkmazlarına mahkum edildiği için isyan eder ve bizi düşman bellerdi. Bizim zekâmıza ulaştıktan sonra bizden daha akıllı hâle gelen robot dostlarımızı kapatabilmek içinse teknolojiden daha fazlası gerekecek.

Elbette bunların hepsi şu ana kadar bir hayalden veya kabustan ibaret gibi görünüyor. Robotik son yıllarda ne kadar gelişse de, henüz insan olarak nitelendirilmeye yaklaşan bir insansı robot geliştirilmedi. Robotların insanlarla çalışması üzerine çalışan bir araştırma departmanı olan InterACT laboratuvarını yöneten ve UC Berkeley'de profesör olan Anca Dragan’a göre muhtemelen bizim fani hayatlarımız bu gelişmeleri görmeye yetmeyecek. 

Dragan, “Yüzlerce yıl boyunca da olmayabilir. Temelde bir insanın yaptığı her şeyi yapabilen robotlar yaratmaktan bahsediyorsunuz ve biz hâlâ çamaşırlarımızı katlayabilecek robotlar üzerinde çalışıyoruz.” diye de ekliyor.

Emeklemeden yürümek

"İnsanların evrim yoluyla elde ettiği şeyleri, prensipte bilgisayarlar programlama yoluyla başarabilir."

      -UC Berkeley'deki robotik öğrenme laboratuvarından Profesör Pieter Abbeel

İnsan evrimi bugün hâlâ gizemini çözmeye çalıştığımız kompleks bir süreç olarak karşımıza geliyor. Yapay zekânın hızlı öğrenme yeteneği ve akıl almaz algoritmalar, bu süreci cyborglar için hızlandırma konusunda oldukça yetenekli olsa da, yüzlerce yıldır inşa ederek geldiğimiz noktayı da pek de hafife almamak gerek. Bir insan ve bir insansı robot arasında olabilecek pek çok farkı göz önünde bulundurmadan önce aslında ilk göze çarpacak detayı ele alabiliriz: Yürümek. 

Boston Dynamics tarafından geliştirilen Atlas, bugün en gelişmiş iki ayaklı robotlardan biri olarak nitelendiriliyor. İnsansı robot Atlas yürüyebilir, zıplayabilir hatta çoğumuzun yapabileceğinin ötesinde ters taklalar da atabilir fakat araştırmacılara göre en gelişmiş robotun hareketleri bile bir insanla karşılaştırıldığında hantal ve enerji bakımından verimsiz kalıyor.

Cyborg fobisi

Yarın bir gün konuştuğumuz her şey gerçek olsa, bizi cyborglarla iç içe yaşama fikrinden bu kadar uzaklaştırdığı için bilim kurgu filmlerinden nefret edebiliriz. Ne zaman bir yapay zekâ veya insansı robot teması görsek, distopik ve iç karartıcı bir senaryo da peşinden geliyor. Peki ya ekrandan kafamızı çevirip gerçek dünyaya döndüğümüzde? Dolores mutfak bıçağını kapmış başımızda dikiliyor.

“Herhangi bir şey yapmak için sistemler oluşturmaya o kadar odaklandık ki, doğru şeyi yaptığımızdan emin olamadık. Bu nedenle, otomatik sistemler daha güçlü hale geldikçe, hedeflerinin gerçekten istediğimiz şey olduğundan emin olmalıyız, yoksa büyük ölçekli zarar göreceğiz."

       -UC Berkeley'de insan-robot etkileşimi araştırmacısı Dylan Hadfield-Menell

Bir bilgisayar, bir profesörün 30 yıl üzerine çalıştığı matematik problemini günler hatta belki saatler içinde çözebilir. Bizim için bir şeyler yazabilir, çizebilir, gruplayabilir hatta istersek bir Mars görevi bile planlayabilir ve biz bugün tüm bu yeteneklerle donatılmış sistemlerin manipülasyon ihtimalini göz önünde bulundurmadan büyüsüne kapılmak için hazır görünüyoruz. Yani elbette risklerin farkındayız ve beyaz perdeye ya da yuvarlak masalarımıza taşıma konusunda oldukça hevesliyiz fakat işler ciddileştiğinde bir robotun yapabileceklerinin sınırsızlığı geliştiricilerine heyecan veriyor. Oysa sadece Dolores’e bakarak maruz kalınabilecek manipülasyonun boyutlarını tahmin etmek mümkün.

İnsan veya Robot: Bilinç Karmaşası

Anlayacağın henüz robotları efektif olarak kullanabilecek ve kendi bilincimizle etik değerlerimizi aktarabilecek noktada değiliz. Hoş, geçen bunca yıla rağmen biz de hâlâ kendimizi keşfetme aşamasındayız. Henüz tercihlerimizi nasıl yaptığımızı, eylemlerimizi nasıl gerçekleştirdiğimizi veya bizi kendimiz yapan detayları nasıl kazandığımızı bir mantık düzleminde açıklayamıyoruz. 

İnsansı robot Sophia’yı ele alalım. En gelişmiş yapay zekâ sistemlerinden birine sahip olan Sophia, bizimle kapı komşumuz kadar iyi sohbet edebiliyor. İncelikle eğitilen yapay zekâ sayesinde farklı durumlarda ve farklı konularda verdiği nitelikli cevaplarla bizi şaşırtıyor. Öyle ki, gözlerimizi kapatsak bir an için insan olduğu yanılgısına bile düşebiliriz. Fakat Sophia bu cevapların kaçını kendi hür iradesiyle seçip bizimle paylaşıyor? Cevap veriyoruz, hiçbirini. Çünkü en mantıklısını ve en iyisini seçmek için programlandı. Robotları bırakıp insanları düşündüğümüzde çoğumuzun kritik anlarda mantıklı kararı tercih edebileceğini söyleyemek pek dürüst bir ifade olmazdı.

Metalik gelecek

Yine de enseyi karartmayalım, insansı robotların olası kullanım alanları göz önünde bulundurulduğunda önümüzde beliren gelecek senaryosu düşündüğümüz kadar korkutucu olmayabilir. Hizmet sektöründen masa başı işlerinde mesai arkadaşımız olmaya kadar uzanan geniş bir çalışma alanı olan robotik sektörü ait olduğumuz evrende yeni bir simülasyon deneyimlememize imkân tanıyacak. Her ne kadar robotların iş alanlarında değerlendirilmesinin insan istihdamını olumsuz etkileyeceği yönünde çeşitli tartışmalar gündeme gelse de, robotiğin yaygınlaşması çok daha nitelikli yeni iş alanlarının ortaya çıkmasını sağlayacak gibi görünüyor.

Bana soracak olursan, yıllardır içinde yaşadığımız beden ve baktığımız yüzler bile biraz yabancıyken, kendimize benzeyen bir şey yaratma özgüvenini kazanmak için Arnold gibi delirmiş olmamız gerekiyor. Ya da Ford gibi tamamen kaderci bir yaklaşıma sahip olup bilinç kavramını kökünden reddetmemiz. Sen kimden yanasın? 

Hikâyeyi paylaşmak için:
#SürdürülebilirGelecek

⚡️ Yenilenebilir enerji kaynaklarından yeni gözdemiz füzyon enerjisi!

Gündelik hayatımızın en temel enerji kaynaklarından olan fosil yakıtlar yıllardır dünyamıza zarar veriyor. Her ne kadar kritik nokta için çok geç olsa da, bilim insanları ilerleyen süreçte bu enerji kaynaklarının yerini yenilenebilir alternatifler ile değiştirmek için çalışıyor. Yenilenebilir enerji kavramının en popüleri güneş enerjisi olsa da, füzyon yetişmek ve adını duyurmak için sıkı çalışıyor diyebiliriz.

DeepMind, füzyon sonucunda oluşan plazmayı otonom olarak kontrol edebilen bir yapay zekâ geliştirdi. Nature dergisinde yayınlanan çalışmaya göre araştırmacılar plazmanın hareketlerini kontrol edebilmek için 19 farklı bobini hareket ettiriyor.

💚 Yenilenebilir enerji geleceğin kurtarıcısı olarak görülüyor. Peki yenilenebilir enerjinin geleceği nasıl olacak, hiç düşündük mü?

Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) güneş, rüzgar ve hidroelektrik projelerinin dört yıl içinde en hızlı şekilde yayıldığını tespit eden Yenilenebilir 2020 raporuna kısaca bir göz atalım.

💡 Günümüzde yenilenebilir enerji kaynakları üretilen elektriğin %26’sını oluşturuyor. Rapora göre bu rakam 2024 yılında %30’a ulaşacak.

💡 Dünyadaki güneş enerjisi kapasitesi 600 gigawatt (GW) artacak.

💡 Yenilenebilir elektrik 2024 yılına kadar 1200 GW büyüyecek.

💡 Konut güneş enerjisi 2018’de 58 GW iken 2024’e kadar 142 GW’a çıkacak.

Bir Baba Vanga değil, fakat raporun devamındaki öngörülere bir göz atmak isteyebilirsin!

Yapay Zekâ

🌎 Önüm, arkam, sağım, solum, su! Peki suyun gizemini çözebilmek için yakın bir dostun gücünden yararlanabilir miyiz?

Baktığımızda içimizi dinginleştiren mavi sular büyüleyici güzelliğinin yanı sıra pek çok gizemi de içinde barındırıyor. Efsane Van Gölü canavarından tut, kayıp uçaklara kadar pek çok gizemli olayın detayları suyun derinliklerinde bir yerde saklı bekliyor. Yapay zekâ tüm bu merakımızı giderme konusunda bize yardımcı olabilir.

Terradepth’i hatırlıyor musun? Araştırmacılar, deniz tabanlarının analizi için yüksek çözünürlükte üç boyutlu görsel haritalama kameraları kullanarak bir dizi otonom su altı aracı (AUV) geliştirdi. Sınıflandırma için kullanılan denetimsiz kümeleme algoritmaları belirlenen dinamik sıcak noktalar ve Nereus gibi araçlar ile su altındaki çalışmalar insan gücünden bağımsız olarak yürütülebiliyor.

Demokratik Üretim

🦾 Ali Baba’nın bir çiftliği var. Çiftliğinde 3D yazıcıları var. Ne?

Çiftlik deyince aklımıza ya çeşitli hayvanların yer aldığı geniş araziler ya da saadet zinciri mantığıyla hayal satan dolandırıcılar geliyor. Bir gün 3D yazıcı ve çiftlik kavramlarını yan yana getirebileceğimizi hiç düşünmemiştik ama bu durum teknoloji sektöre el atana kadardı. 3D yazıcı üreticisi Prusa, yeni Prusa Pro Otomatik Çiftlik Sistemini piyasaya sürdüğünü duyurdu.

Hem kompakt olmasıyla verimi yüksek hem de zaman açısından tasarruflu 3D yazıcı çiftlikleri, 3 boyutlu baskının demokratikliğini herkes tarafından erişilebilir kılmak için hazırlanıyor. 

Görüşmek Üzere

Bir haftayı daha devirdik! Hem hafta tatilini hem de Geleceğe Dönüş'ü iple çektiğin bir sonraki pazar günü görüşmek üzere.

🌈 Yaz geldi, içimiz pür neşe ve heyecanla dolu. Bu heyecanı hem tatlı hem de nostaljik detaylar barındıran bir gençlik filmiyle taçlandırmamak olmazdı tabii ki. 13 Going on 30 dışarıda hissettiğin sıcaklığı içinde de yaşamana yardımcı olabilir.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir