#5: yaz hâli
nedir (ve ne değildir)?
neden?
Öğretmenin yaz hâli
nasıl?
son

#5: yaz hâli

eğitimde beşinci hâlimiz: yaz hâli.
#5: yaz hâli

eğitim hâli’nin beşinci sayısından herkese merhaba, hoş geldiniz.

Her yaz, yazın başlangıcı ve bitişiyle birlikte Murathan Mungan’ın dizelerini daha çok anımsadığımızı fark ettik. Sanki yaz, içine sığdırdığı onlarca şeyle birlikte, diğer mevsimlerden daha ayrı bir anlam taşıyor. Bu anlamlardan biri de, yazın getireceği yeni anların yanında, her yaz bu mevsime özel taşıdıklarımız. Henüz yaz geçmedi fakat "Yaz geçer yine gelir. Yaz geçer, iyi gelir sözcükler." Elbette sevgili Murathan Mungan ve diğer yazar/şairleri tek bir mevsime de sığdırmaya çalışmadan…

#5: yaz hâli

Herkese iyi gelen bir mevsim olmasını ümit ettiğimiz bu bültenimizin konusu olan yaz hâli’nde;

  • Yaz nedir (ve ne değildir)?
  • Neden yaz hâlini konuşuyoruz?
  • Öğretmenin yaz hâli: Gökhan Atik
  • Yaz mevsiminin eğitim sürecinin bir parçası olduğunu nasıl görünür kılarız?

Sorularını soracak ve Türkçe Öğretmeni Gökhan Atik’in yaz hâli’ne yer vereceğiz. Görüşlerini bizlerle paylaşan tüm paydaşlarımıza teşekkür ederiz. 

Yaz enerjisini hissettirecek çalma listemizi açtıysanız başlıyoruz. 

Zeynep & Muhammed

nedir (ve ne değildir)?

Yaz nedir (ve ne değildir)?

Eğitim bağlamında yaz mevsiminin 200 yıllık kendine özgü bir terminolojisi var: yaz tatili, yaz okulu, yaz kampı…

Yaz nedir (ve ne değildir)?

Görsel betimleme: Görselde Guim Tio'nun çizimiyle suya atlayan kırmızı mayolu bir insan yer alıyor. İnsanın vücudunun yarısı suyun içinde kalıyor. 


"Yılın sıcak mevsimi" olarak tanımlanan, eski İngilizce’de “sumor” (summer/yaz) olarak geçen kelimenin kökeni Eski Almanca, Sanskritçe, Galce gibi pek çok farkı dile dayanıyor. Yaz okullarına dair ilk belgeler, 1800’lerin başında; gençlerin katıldığı yaz kampları ise 1800’lerin sonunda kayda alınmış. Yani, eğitim bağlamında yaz mevsiminin 200 yıllık kendine özgü bir terminolojisi var: yaz tatili, yaz okulu, yaz kampı…

“Renk renk Pazar tablaları, dalga sesi, iyot kokusu, çocukluk arkadaşlarımla cumburlop atladığımız dereler, güneşten yanmış kollar ve kavruk bir yüz.” - Yakup Yıldırım, Operasyon ve Bütçe Sorumlusu & Podcast Yapımcısı

Yaza dair pek çok duygu, düşünce ve hikâye var. Yaz biraz da kısa kollu yakalı tişörtlere yerini bırakan üniformalar, kabul edilen veya utanılan bedenler, okul gezileri, piknikleri, kampları, kursları, eski arkadaşlara kısa süreli bir veda, yeni arkadaşlıklar, neşe, hüzün, gökyüzü, deniz, doğayla temas, akraba ziyaretleri, köye doğru yolculuk, çalışmak, oyun, tatil demek…

“Okulların kapanması ilkokul yıllarımda büyümek demekti. Her yılın sonunda bunu kutlardık. Bir yanımız buruk da olsa okul kapandığı için içten içe sevinirdik. Lisede biraz daha farklılaştı… Yatılı okul öğrencisiydim ve yaz tatili, ailem gibi hissettiğim arkadaşlarımdan ayrı kalmaktı. Yaz boyu birbirimizi göremezdik ve bir an önce okulların açılmasını beklerdik. Bir dönemi bitirmek artık gözyaşlarıyla bavul toplamaktı. Bir yandan da gerçek ailene kavuşma mevsimiydi; bir hasret biterken başka bir hasretin başlangıcıydı.” - Ceren Karabıyık, Psikolojik Danışman

Okulların tatile girmesine sevinmek ve üzülmek; farklı duyguları bir arada yaşamak... Eğitim ve yaz dediğimizde aklımıza ilk gelen tartışmalı kavramlardan biri de yaz tatili. 

Yaz tatili öğrenciler için ülkeye ve bölgeye bağlı olarak, genelde sekiz ila dokuz hafta arasında değişiyor. Okul çalışanları içinse bu süre genelde daha az. Arjantin, Gürcistan, İspanya, İrlanda, İtalya, Kanada, Libya, Litvanya, Letonya, Lübnan, Malta, Panama, Portekiz, Romanya, Rusya, Ürdün ve Yunanistan’da, yaz tatili 3 ay. Avustralya, Brezilya, Birleşik Krallık, Pakistan, Bangladeş, Hindistan, Danimarka, Hollanda ve Almanya’da bazen 2 ay olmak üzere 3 ve 6 hafta arasında değişiyor. Türkiye’de ise bu yıl, 2 Temmuz’da okulların tatile girmesiyle birlikte en kısa yaz tatilini yaşıyoruz. 

Aslında süresi fark etmeksizin yaz tatilleri, bir sonraki akademik yıla kadar verilen bir ara; fakat eğitime ara verilen bir dönem değil. Yaz, çocukların sosyal, duygusal ve fiziksel olarak geliştiği, psikolojik olarak dinlendiği; özellikle öğretmenlerin ve velilerin iletişimde kalmaya ve çocuklara ihtiyaçlarında destek olmaya devam ettiği bir dönem. 

Hikâyeyi paylaşmak için:
neden?

Neden yaz hâlini konuşuyoruz?

Yazın okulların kapanmasıyla birlikte eğitim ortamlarının ortadan kalktığını ya da bittiğini düşünmek de eğitimi yalnızca “okul” içine sığdıran bir yargıya dönüştürüyor.

Neden yaz hâlini konuşuyoruz?

Görsel betimleme: Görselde Guim Tio'nun çizimiyle suyun içinde duran kırmızı mayolu bir insan yer alıyor. Yüzü suya, sırtı bize dönük duruyor. 


Okul, çocukların bireysel ve kolektif hafızasında önemli bir yer tutsa da okulun eğitim ortamının tek yeri olmadığını -özellikle pandemi sürecindeki deneyimlerimizle- anlamış olduk. Yazın okulların kapanmasıyla birlikte eğitim ortamlarının ortadan kalktığını ya da bittiğini düşünmek de eğitimi yalnızca “okul” içine sığdıran bir yargıya dönüştürüyor.

Yaz, şüphesiz tatili, denizi ve birçok başka şeyiyle hafızamızda yer ediyor. Ancak kimilerimiz yaz deyince çalışmayı, işçi olmayı, okula ve arkadaşlıklara duyulan büyük özlemi hatırlıyor.

“Çocukluğu benim gibi taşrada geçenler için en iyi sosyalleşme alanı okuldu. Bu yüzden, o zamanlar 3 aylık kesintisiz süren aradan pek hoşlanmaz, bir müddet sonra sıkılacağımı bilirdim. Zorunlu eğitimimi tamamladığım okul, geniş imkanları olmayan, taşımalı sistemle birbirine yakın köy ve lokasyonlardan topladığı öğrencileri bünyesinde barındıran bir okuldu. Genelde mesleğinin ilk yıllarında olan öğretmenler buraya atanırdı. Dolayısıyla öğretmen sirkülasyonu fazlaydı. O yıl dersimize giren öğretmenin seneye olmama ihtimali biraz huzursuz ediciydi. Öte yandan, mevsimlik tarım işçisi olan çok fazla arkadaşım vardı. Bazen başka bir yere göçüp, birkaç sene sonra geliyorlardı. Üçüncü sınıfı beraber okuduğum arkadaşımı, bir daha beşinci sınıfta gördüğüm olurdu. O iki seneyi başka bir yerde geçirirdi. Bazıları ise gitti, bir daha gelmedi. Onlardan birine, çalışmaktan kolları ağaç gövdesi gibi kalınlaşmış, boyu hep aynı kalmış Sait’e selam ederim. Bu bülteni okuyamayacak olsa da.” - Yakup Yıldırım, Operasyon ve Bütçe Sorumlusu & Podcast Yapımcısı

Mevsimlik tarım işçisi çocuklar, her yıl yaz aylarında aileleriyle birlikte ya alışık oldukları ya da hiç bilmedikleri bir bölgeye gidiyor. Mevsimlik tarım işçisi olan çocuklar, çocuk işçiliğine zorlanan çocuklar ve yazın kendisine alan yaratıl(a)mamış çocuklarda öğrenme kaybı ortaya çıkıyor. Yazın verilen ara, kimi çocuklar için olumlu olsa da kimi çocuklar için olumsuz bir durum. Uzun olan yaz tatilleri okullarda öğrenilen bilgilerin öğrenme ritmini sekteye uğratsa da bu ritmi bozan sebeplerin altına bakmak, işin en önemli kısmı. Bu noktada doğru ve sürdürülebilir çocuk koruma politikaları üretmek, geliştirmek ve bakım verenlerin çocuklara destekleri özellikle önemli noktalar. Bu noktalar sağlandığında, okulda öğrenilen bilgi ve beceriler, yazın arkadaşlarıyla kurulan bir diyalogda veya hayalde, görülen bir yerde, okunan bir cümlede, izlenen bir filmde, dinlenen bir müzikte açığa çıkacak ve kalıcı öğrenme sağlanacaktır. 

“Etrafta onu yap, bunu yapçıların olmadığı, geride kalan dönemin iyi ve güzel taraflarının hatırlandığı, yeni uğraşlarla haşır neşir olunan, doğayla ve arkadaşlarla bolca zaman geçirilen, bol bol kitap okunan, film izlenen ve oyun oynanan bir yaz dönemi bana hep cazip gelmiştir.” - Yakup yıldırım, Operasyon ve Bütçe Sorumlusu & Podcast Yapımcısı

“Yazın dersten ziyade bütün çocuklar okullarında çeşitli aktivitelere, atölyelere, oyun gruplarına gitmeliler, sosyalleşmeliler, sosyal sorumluluk projeleri hazırlayıp onları uygulamalılar belki. Evet okul dönemi stresli, yoğun bir süreç belki ama yaz döneminde bir anda her şeyden koptuktan sonra yeni döneme okula gitmek istemeyen, eğitim hayatından kopan birçok öğrenci oluyor.” - Cansu Oluk, Okul Öncesi Öğretmeni

“Yaz, eğitimi tamamen bir kenara bırakalım diyeceğimiz bir dönem değil ve olmamalı da bence. Biten eğitim öğretim dönemi ile ilgili kişisel değerlendirmelerimizi yapacağımız ve varsa üzerine koyabileceğimiz çalışmaları planlamak için ayırabileceğimiz bir zaman. Sene içinde pek çok farklı şey ile aynı anda ilgilenmek zorunda kalıyoruz ve kendimizi geliştirmeye ayıracağımız zamanı çoğunlukla anlık müdahale etmemiz gereken olaylara aktarabiliyoruz. Tatil döneminde en önemli şey dinlenmek ve kendine dönmek, “Ben ne istiyorum, nasıl hissediyorum, neye ihtiyacım var?” sorularını kendimize yönelterek bunu yapabileceğimizi düşünüyorum.” - Ceren Karabıyık, Psikolojik Danışman

Hikâyeyi paylaşmak için:
Öğretmenin yaz hâli

Öğretmenin yaz hâli: Gökhan Atik

Gökhan Atik, Türkçe Öğretmeni

Süreç 

Başlıktaki sözcüğün Türkçe karşılığı TDK sözlükte: “Aralarında birlik olan veya belli bir düzen veya zaman içinde tekrarlanan, ilerleyen, gelişen olay ve hareketler dizisi, vetire, proses” olarak tanımlanır. Bir kesintisizliği, art ardalığı ve devamlılığı ifade eder.

Bu biçimdeki anlamıyla “eğitimin” de bir süreç olduğunu söylemek yanlış olmaz. Doğumla başlayan eğitim süreci, okul öncesi ile formel bir biçime girer ve çeşitli kademelerle bu formel biçimde sürerken meslek edinmeyle sonuçlanmış gibi görünse de yine informel biçimle yaşam boyu devam eder.

Burada vurgulamak istediğim sürekliliktir. Özellikle okul öncesi ve ardından da 4+4+4 için düşündüğümüz de tatillerin, özellikle de yaz tatillerinin uzun olması sebebiyle süreci kesintiye uğrattığı düşünülebilir. Öğrenci için 90 gün, öğretmen için 60 gün kesintisiz bir tatil olarak belirlenen bu süreç eğitimden tamamen uzaklaşmak ve eğitimle teması kesmek anlamına mı geliyor o halde?

Cevap veriyorum: “Kesinlikle hayır!” 

Yaz tatili Haziran ile Eylül arasındaki seyreltilmiş, inceltilmiş öğretmen ve öğrenci lehine düzenlenmiş bir süreç ve bu iki zaman arasındaki güçlü bağ. Peki, bu tam olarak ne anlama geliyor? Haziran ile Eylül arasındaki bağı koparmamak için tatil yapmayacak mıyız? Bunun yanıtı;  “Elbette tatilimizi istediğimiz biçimde yapacağız.”

Ancak bunu yaparken de eğitimle temasımızı kesmeyeceğiz. İlkokulun 5 yıl olduğu zamanlarda, 5.sınıfı bitirdiğim senenin yaz tatilinin bir türlü bitmediğini hatırlıyorum. Ortaokula başlamanın heyecanı tüm yaz tatili boyunca aklımın bir kenarında beni motive etmişti. Kitaplar okuyarak, zihnimi bir üst sınıfa ve okula hazırlayarak geçirmiştim.

Bu zihni hazırlanma hâli, bir önceki yılla bağı koparmadan sonraki yılla bağ kurma hâli öğretmenliğe başladığımdan beri de devam etmekte.

İşin özcesi, tatil sadece tatil değildir. Haziran ile Eylül arasındaki yine eğitimle kurulmuş bir bağdır.

Hikâyeyi paylaşmak için:
nasıl?

Yaz mevsiminin eğitim sürecinin bir parçası olduğunu nasıl görünür kılarız?

Bu yaz, eğitim ekosisteminde yer alan herkes için ilham olabilecek, kişisel gelişime katkı sunabilecek, yeni döneme motivasyonumuzu canlı kılabilecek önerileri, eğitimleri ve çalışmaları derledik.

Yaz mevsiminin eğitim sürecinin bir parçası olduğunu nasıl görünür kılarız?

Görsel betimleme: Görselde Guim Tio'nun çizimiyle el ve ayaklarıyla ipe asılan sarı şortlu kırmızı uzun kollu üstlü bir insan yer alıyor. 


Eğitimin tüm mevsimleri gibi yaz mevsiminin de kendine özgü ihtiyaçları, kaynakları ve çözümleri var. Bu yaz, eğitim ekosisteminde yer alan herkes için ilham olabilecek, kişisel gelişime katkı sunabilecek, yeni döneme motivasyonumuzu canlı kılabilecek önerileri, eğitimleri ve çalışmaları derledik.

Toplumsal cinsiyet algılarının şekillendirdiği eğitime ve kapsayıcılığa temas eden Çevrimiçi Mor Yaz Okulu’nun başvuruları öğretmen ve öğretmen adaylarına açıldı. Mor Sertifika Programı, sizleri sosyolojiden psikolojiye, hukuktan doğa bilimlerine, edebiyattan güncel araştırmalara farklı alanlardan akademisyen ve uzmanlarla bir araya gelmeye davet ediyor.

GAP ve UNICEF Program İşbirliği Anlaşması kapsamında AÇEV’in Yaz Anaokulları Programı yaz aylarında hem bölge çocuklarına hem de Suriyeli çocuklara yönelik olarak gerçekleştirilerek 2000’in üzerinde çocuğa ulaştı.

Uluslararası Çocuk Merkezi, çocuk dostu turizm kavramını sürdürülebilir bir konuma getirmek ve “Çocuk Dostu Turizm’de Rehber İlkeleri” oluşturabilmek amacıyla turizm sektöründe çocuk haklarının azami düzeyde korunması için çalışmalarını sürdürüyor.

Öğretmen Ağı, 3 Temmuz 2021, Cumartesi günü gerçekleşen Değişim Elçileri 2021 Yaz Buluşması'nda #NasılÖğretmenOlunur sorusuna yanıt arayan herkesle dijital olarak bir araya gelerek; öğretmenliğin mesleki itibarına dair sesini yükseltti. Eğitim sisteminde zaman zaman nesneleşebilen öğretmenlerin, tamamen kendileri olan bir buluşmada özne olmalarını mümkün kılan “Burası Tamamen Bizim Kampı” ise Değişim Elçisi öğretmenlerin inisiyatifinde Ağustos’ta gerçekleşecek; buradan takipte kalabilirsiniz.

TEGV’de yaz etkinlikleri bilim, spor, sanat, kutu oyunları, gezi ve serbest etkinlikleri kapsayacak. Yaklaşık on hafta sürecek olan etkinlikler Türkiye genelinde ilköğretim çağındaki tüm çocuklara açık ve ücretsiz.

Yaz döneminde, Pera Müzesi Öğrenme Programları, “Zevk Meselesi” ve “Etel Adnan: İmkânsız Eve Dönüş” sergilerinden ilhamla, 7-12 yaş grubundaki katılımcıların adreslerine gönderilecek malzeme kitleriyle sanat ve bilim atölyeleri, sorgulamaya dayalı felsefe atölyeleri ve çevrimiçi sergi turları düzenliyor.

Arter, Öğrenme Programı kapsamında, Arter’in güncel sergilerinden hareketle şekillenen, yaz tatilinde farklı yaş gruplarından çocukların çağdaş sanatı keşfedip yorumlayacakları yeni çevrimiçi atölyeler sunuyor. Her Cumartesi 11:00’de düzenlenen çevrimiçi atölyelerde çocuklar, çeşitli malzeme ve üretim araçlarıyla karşılaşarak yaratıcı süreçleri deneyimliyor.

Hikâyeyi paylaşmak için:
son

“Koca bir yaz girdi aramıza. Yaz ve getirdikleri.” diyor Murathan Mungan, Yalnız Bir Opera şiirinde. Herkes için bir yazın getirdikleri ve zamansal büyüklüğü değişiyor şüphesiz. Biz de eğitim hâli olarak “koca bir yaz”lık zaman istemesek de, kısa bir tatil arası veriyoruz. Bir sonraki bültenimizi 20 Ağustos Cuma Saat 11’de yayınlayacağız. O zamana kadar yazın sizlere neler getirip götürdüğünü, neleri beklediğinizi [email protected] adresine yazabilir, Instagram, Twitter, LinkedIn ve Medium üzerinden de bizleri takip edebilirsiniz. 

Umduğumuzdan iyi geçecek nice yazlara…

20 Ağustos’ta görüşmek üzere.

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir