bir kapak hikayesi 📰
yüzen şehir ve kültürel miraslar 💎
kapalı bir otel 🏨

Yüzen şehir ve kültürel miraslar

Bu hafta Dünya’nın “iklim krizinden etkilenen” şehirlerine, miraslarına ışınlanıyoruz.
Venedik

Venedik

Selam,

Seninle söz verdiğim gibi geçen hafta buluşamadık; ülkece içinde bulunduğumuz felaket herkesi olduğu gibi beni de çok çaresiz ve bitap hissettirdi. Bu sebeple seni iyi hissettirecek bir sayı yayınlayamayacaktım, hatta araştırma bile yapamadım; sadece videoları izledim gözlerim dolu dolu. Her ne kadar yangınların çıkış kaynağı resmi olarak açıklanmasa da, daha büyük resme baktığımızda Yunanistan, İspanya ve İtalya’da da çıkan yangınlar bize gösteriyor ki iklim krizi artık “futuristik” veya “felaket tellalı” insanların geleceğe dair lanetleri değil; gerçek ve hayatlarımızı derinden etkiliyor. Ve malesef etkilemeye de devam edecek. Çünkü Türkiye’nin içerisinde yer aldığı Akdeniz Havzası, iklim değişikliğine karşı en kırılgan bölgelerden biri.

Son iki gündür gelen kontrol altına alınan yangın haberleri, Antalya’ya yağmur yağması, tüm ülkenin kenetlenip birbirine destek olmak için canla başla çalışması ile bir nebze umut yüklenip gerçek hayata dönebildim. O yüzden bu haftanın Newsletter’ını Dünya’nın “ilham veren” köşelerine ışınlanmaya değil, Dünya’nın “iklim krizinden etkilenen” şehirlerine, miraslarına ayırmak istedim. Bulduğum hikayeler harekete geçmek ve en azından konu hakkındaki bilinç seviyemizi yükseltmek için umarım sana da ilham olur.

Bu haftanın hikayelerinde;

🔎 TIME’ın enteresan iklim krizi kapağı

🔎 Yüzen şehir Venedik ve risk altındaki kültürel miraslar

🔎 Hotel Belvedere, İsviçre var.

Hazırsan, başlayalım.

bir kapak hikayesi 📰

İklim Her Şeydir

Red Hong Yi‘nin TIME kapağı

İklim Her Şeydir

22 Nisan Dünya Günü, iklim değişikliği ve çevre kirliliği gibi konulara dikkat çekmek amacıyla çeşitli etkinliklerin düzenlendiği, uluslararası çapta kutlanan bir gün. Bu güne denk gelen, TIME'ın 26 Nisan sayısında iklim değişikliğinin dünyamız üzerindeki dramatik etkilerini göstermek için kapak tuvalini “fırçasız resim yapan bir sanatçı”ya çevirmişler.

Malezyalı sanatçı Red Hong Yi, kısmen heykel, kısmen performans sanatı olan bir görüntü yaratmak için iki hafta harcamış. O ve altı kişilik ekibi, 50.000 yeşil uçlu kibrit çöpünden kocaman bir dünya haritası oluşturmuş. Ardından, küresel iklim krizinin nerede yaşarsak yaşayalım hepimizi etkilediğini temsil eden sanat eserini ateşe vermiş. Red, “Sanat eserinin arkasındaki motivasyon, iklim değişikliği ile artık hepimizin aciliyetle BİRLİKTE mücadele etmemiz gerektiği” diyor. “Dünyada bir yer etkilendiğinde ona sessiz kalamayız çünkü bir ormanın yanması Dünya üzerindeki her yeri etkiliyor.” 

Red, bir bilgisayarda kibrit çöplerinin boyutlarını ve konumlarını tasarlamış, lazer kullanarak bir tahtaya delikler açmış ve ardından her bir kibriti elle yerleştirmek için özenli bir işe başlamış. Ekibi ayrıca, yangının tüm parçayı ele geçirmediğinden emin olmak için tahtanın hem önüne hem de arkasına yangın geciktirici boya katmanları püskürtmüş. Topografik etki için farklı yüksekliklere yerleştirilen yeşil kibrit çöpleri, ağaçlar için bir metafor görevi görüyor.

TIME’ın kendi açıklamasına göre, yaklaşık 100 yıllık geçmişi olan TIME kapaklarında, kullanılan bir sanat eserinin geçirdiği en büyük değişim. Red, "Bu eseri ortaya koymak zamana karşı bir yarıştı ve bunu birlikte inşa etmek eğlenceliydi, ama elbette onun yakılacağını biliyorduk" diyor. "Bir şeyi inşa etmek uzun zaman alıyor, ancak aynı zamanda çok hızlı bir şekilde de yok edilebiliyor; tıpkı Dünyamız gibi."

Kariyerine mimar olarak başlayan Red, Melbourne Üniversitesi'nden Mimarlık Yüksek Lisans derecesini almış. Yaklaşık dokuz yıl önce, NBA yıldızı Yao Ming'in bir portresini oluşturmak için boya kaplı bir basketbol topunu sürerken bir video çekiyor; bu video viral oluyor ve onu tam zamanlı olarak sanatla uğraşmaya yönlendiriyor. Sanat projelerime yaklaştığımda bir mimar gibi düşünüyorum. Ekibimdeki insanların çoğu mimarlık mezunu” diyor Red.

Bu yaklaşım, Red'in 60.000 yemek çubuğundan yapılmış bir Jackie Chan portresi içeren çalışmasında açıkça görülüyor; Singapur'da bir teknoloji şirketi için tuzdan yapılmış bir kurulum; 100.000 ayçiçeği çekirdeği kullanan sanatçı Ai WeiWei'nin portresi; Adele'nin “Set Fire to the Rain” şarkısını örneklemek için erimiş 1.500 mumdan yapılmış portresi; ve Davos'taki Dünya Ekonomik Forumu tarafından görevlendirilen çaycı bir adamın Malezya'da günlük yerel bir sahnesini oluşturmak için toplanıp boyanmış 20.000 çay poşeti. Bu çalışmalarını merak edersen, kendi websitesinin linkini bırakıyorum.

Aynı zamanda, TIME kapağının oluşturulma ve yakılma aşamalarını hikayeleştiren 6 dakikalık kısa ama etkileyici videosunun izlemeni tavsiye ederim, onun da linki burada.

TIME


Hikâyeyi paylaşmak için:
yüzen şehir ve kültürel miraslar 💎

Venedik, İtalya

Venedik, selden sonra

Venedik, İtalya

Pandemiden hemen önce hatırlarsan Kasım 2019’da Venedik’i sel basmıştı. Venedik Belediye Başkanı Luigi Brugnaro, tarihi şehrin çoğunu sular altında bırakan, şehrin 50 yıldır yaşadığı en kötü sel felaketinden dolayı Venedik "dizlerinin üstünde" diye tweet atmıştı. Seller, Bizans mimarisinin dünyadaki en güzel örneklerinden biri ve şehrin en ünlü simgelerinden biri olarak kabul edilen 1000 yıllık bir kilise olan San Marco Bazilikası'na bile nüfuz etmişti.

Venedik bir lagünün kenarındaki bataklık üzerine kurulu olduğundan, varlığı her zaman şehir ve doğal dünya arasında dikkatli bir dengenin korunmasını gerektiriyor. Ancak son yıllarda iklim değişikliği dengeleri alt üst etmekle tehdit etti.

Venedikliler her zaman, alışılmadık derecede yüksek gelgitler olan "acqua alta" - yüksek su - olarak bilinen fenomenin neden olduğu sel baskınlarıyla yaşamışlar. Bu sel baskını su seviyesinin yaklaşık 140 cm yükselmesi anlamına geliyor. Bununla birlikte, bu tür taşkınlar, Akdeniz'in tarihsel olarak önemli gelgitleri olmadığı için nispeten nadirmiş. Fakat deniz seviyeleri yükseldikçe, bu tür gelgitler ve neden oldukları seller daha yaygın hale gelmiş. Associated Press'e göre, Kasım 2019’da Venedik, bir hafta içinde rekor düzeyde üç "acqua alta" etkinliği yaşamış. Rekor düzeyde derken bu sefer su seviyesi 193 cm artmış!

Norveç Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nde doçent olan Chiara Bertolin, pis, tuzlu suyun Venedik'in binalarını ve anıtlarını oluşturan değerli malzemelerin içine girebileceğini ve bunların genişlemesine, çatlamasına, hatta kabarmasına ve patlamasına neden olabileceğini söylüyor. Selden ötürü bazilikanın duvarlarında beyaz lekeler oluşmuş bile. Mimar Kobi Karp ise Architectural Digest'e “Suyun içindeki tuz bu binaların malzemelerine nüfuz ettiğinde kristalleşir ve hava kuruduğunda dikey olarak yükselir” diyor. Ve Bertolin, binalar tarihi oldukları için, daha dayanıklı malzemelerle güçlendirilemediğini ve bunun da uyarlanabilir önlemleri almayı zorlaştırabileceğini söylüyor. Su, binaların içine gittikçe yükseliyor ve temellerini tehlikeye atarak yapısal bütünlüklerini baltalıyormuş.

İklim değişikliğinin sebebiyet verdiği bu durumda, 2019’da yaşanan sel öncesi şehir konseyinin aldığı önlemler de çok sınırlı. “MOSE” ismini verdikleri, en basit haliyle şehre giren suyu kanalların altına kurulacak 78 geçitle limitlemeyi hedefleyen projelerinde 2014’e kadar sadece 4 geçidi hayata geçirmeyi başarmışlar. 2016’da tamamlanması beklenen projenin bitiş tarihi 2022’ye ertelenmiş. Konunun içine projeye ayrılan fonları kendi kişisel amaçları için kullanan ve yolsuzluğa karışan politikacılar da girince Venedikliler tarafından büyük bir tepki almış. Sadece bakım maliyeti yıllık 50 ile 100 milyon euro arasında; umarım çok geç olmadan ve yeni bir sel vurmadan projeyi tamamlayabilirler.

Sel, iklim değişikliğinin sık yaşanan etkilerinden sadece biri (yangın, hortum gibi diğer etkilerle kıyaslandığında) ve küresel olarak birçok hassas alanı ve bölgeyi tehdit ediyor. Uzmanlar tarafından açıkçası üzerine çok fazla kafa yorulmayan önemli bir konu var; o da iklim değişikliğinin dünya mirasına zarar vermesi. Seninle biraz da bu konuyu konuşmak istiyorum.

Dünyanın her yerindeki doğal ve insan yapımı miras alanları, iklim değişikliği nedeniyle temelden değişme, hasar görme veya yok olma tehlikesiyle karşı karşıya maalesef. Bu Newsletter’da daha önceki sayılarda yer verdiğim yerlerin de bir kısmı buna dahil. İklim değişikliği bazı bölgeleri kökten farklı şekillerde etkileyecek. Bazıları Venedik gibi selden, bazıları ise diğer aşırı hava olaylarından veya Türkiye’de olduğu gibi yükselen sıcaklıklardan etkilenecek. Örneğin, Malezya eyaleti Penang'ın başkenti George Town, yükselen deniz seviyeleri, toprak kaymaları ve daha şiddetli tayfunlarla karşı karşıyayken, Amerika Birleşik Devletleri'nin batısındaki Yellowstone ekosistemi eriyen karlar, daha sık orman yangınları ve değişen ekosistemlerle karşı karşıya.

Okyanustaki değişikliklerin de dünya mirası içinde sayılan yerlerin üzerinde derin bir etkisi olacak gibi duruyor. Isınan sular Büyük Set Resifi'ndeki mercanların çoğunu öldürmekle tehdit ederken, yükselen deniz seviyeleri İskoçya'daki Neolitik köy Skara Brae de dahil olmak üzere dünyanın birçok büyük arkeolojik alanını yok etmekle tehdit ediyor. Maalesef Türkiye’de de Efes Antik Kenti iklim değişikliğinden etkilenecek kültürel miras listesinde bulunuyor. 2035’e kadar Efes Antik Kenti alanında beklenen 2 derecelik sıcaklık artışının, geneli taşlardan oluşan antik kentte mekanik çözülmeler ve çatlamalar oluşturabileceği düşünülüyor.*

Dünya Mirası Merkezi Direktörü Mechtild Rossler, TIME'a ülkelerin miras alanlarını korumaya yönelik stratejilerini oluşturmak için birlikte çalışmaları gerektiğini söylemiş. UNESCO, ülkelerin işe yarayan ve yaramayan çözümler hakkında deneyim alışverişinde bulunmalarını istiyor.

Endişeli Bilim Adamları Birliği'ndeki (Union of Concerned Scientists, böyle bir birlik varmış, ben de ilk defa duydum)İklim ve Enerji programının müdür yardımcısı Adam Markham, dünya bu siteleri kurtarmak istiyorsa, ülkelerin de finansal kaynak yaratması gerektiğini söylüyor. Venedik gibi ünlü bir şehir büyük bir uluslararası destek alabilse de, daha az bilinen siteler ve ülkeler para toplamak için daha büyük zorluklarla karşılaşabilir. Sen ve ben de, daha büyük etkiler görmeden özellikle Türkiye’deki Dünya Mirası Alanlarının ne durumda olduğunun araştırılması ve bilim adamlarının, park çalışanlarının ve arkeologların onları kurtarmak için neler yapacakları konusunda talepkar olmalı ve konunun takipçisi olmalıyız.


*İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN KÜLTÜREL MİRAS ÜZERİNDEKİ ETKİSİ EFES ANTİK KENTİ ÖRNEĞİ, Diler Yılmaz* Tuğba Öztürk* Levent Kurnaz

Hikâyeyi paylaşmak için:
kapalı bir otel 🏨

Hotel Belvedere, İsviçre

Manzarası değişip, kapanan bir otel

Hotel Belvedere, İsviçre

İsviçre Alpleri'nin Furka Geçidi'nde bir otel olan HOTEL BELVÉDÈRE, bir zamanlar Rhône Buzulu'nu keşfetmek isteyen gezginler için mükemmel bir yermiş.  Ancak buzul görünümü git gide azaldıkça ziyaretçi sayısı da azalmış.

Furka Geçidi yolunun yapıldığı 19. yüzyılın sonundan bu yana, turistler buzla kaplı dağların yarattığı dramatik panoramik manzarayı görmek için otele akın edermiş. Buzul, bir zamanlar otele sadece 600 metrelik bir yürüyüş mesafesindeymiş ve buzulun içine oyulmuş 300 metrelik bir mağara, konukların içeri girmesine izin verirmiş. 

 Ne yazık ki, Rhône Buzulu son 100 yılda neredeyse bir mil kapsama alanını kaybetmiş. 11.000 yıllık buzulun günde 10 santimetre kadar geri çekildiği ve sürekli olarak yılda yaklaşık 130 fit kaybettiği biliniyor. Geçmişi 1894 yılına uzanan mağara, artık azalan buzun içinde güvenli bir oyuk değil; o yüzden de ziyaretlerde tercih edilmiyor. Bir zamanlar parti müdavimlerini ve maceracıları ve hatta Papa John XXIII ve Sean Connery gibi ikonik isimleri ağırlayan Hotel Belvédère’nin, belli ki daha iyi günleri olmuş.

Otel, James Bond’un Goldfinger filminde anlık olarak ekranda görünse de şuan süresiz olarak kapalı. Ama sürücüler binanın ve dağlık zemininin fotoğraflarını çekmek için duruyor. Hatta çoğu “Accidentally Wes Anderson” fotoğraf karesinin de arka planı Hotel Belvédère. Mutlaka bu oteli internette görmüşsündür; aynı isimle çıkan kitabın kapağını bile süsledi. Hikayesini okumadan önce fotoğrafı internette ne zaman karşıma çıksa “Umarım bir gün ziyaret ederim” diyerek bakıyordum; meğer zamanın geçişi ve iklim değişikliği sebebi ile kapanmış… Yakından baktığında kapılarının ve pencerelerinin tahtalarla kapatılmış olduğunu farketiyorsun.

Onmamnaroma - öncesi x sonrası


Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

YAZARLAR

Good City Guides

Good City Guides

Hayalperest gezginleri, oturdukları yerden seyahate çıkartacak hikayeler.

İLGİLİ OKUMALAR

Bağlantıyı kopyala

Paylaş

Yayına git

Geri bildirim ver

Hata bildir