• Barnier'den Britanya mesajı: Eski Avrupa Birliği (AB) Brexit Başmüzakerecisi Michel Barnier, Euronews’e verdiği röportajda, Birleşik Krallık’ın yeniden katılmak istemesi halinde AB’nin kapısının açık olduğunu ve bunun siyasi koşullar oluştuğunda mümkün olabileceğini söyledi.<ul><li>Barnier, Birleşik Krallık’ın AB’den ayrılma kararının “tarihi bir hata” olduğunu ifade etti ve bu kararın hem Londra hem de Brüksel için olumsuz sonuçlar doğurduğunu savundu.</li><li>Eski başmüzakereci, olası bir geri dönüş sürecinde Birleşik Krallık’ın diğer aday ülkelerle aynı kurallara tabi olacağını ve herhangi bir özel muamele beklememesi gerektiğini vurguladı.</li><li>Barnier, Brexit sürecinde imzalanan anlaşmaların uygulanmasının önemine dikkat çekti ve özellikle Kuzey İrlanda Protokolü’nün korunmasının AB açısından temel öncelik olduğunu dile getirdi.</li><li>AB’nin genişleme politikasına da değinen Barnier, Ukrayna ve Batı Balkan ülkelerinin üyelik perspektifinin sürdüğünü, Birleşik Krallık’ın olası başvurusunun da bu genel çerçeve içinde ele alınacağını belirtti.</li></ul>

Canlı Gündem

Avrupa Birliği ve Birleşik Krallık, Kuzey İrlanda Protokolü kapsamındaki ticaret sorunlarının çözümü için "Windsor Çerçeve Anlaşması" üzerinde anlaşmaya vardı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Bir adım geriden</h2>Birleşik Krallık, 2016’daki Brexit referandumuyla AB’den ayrılma kararı almıştı. Ülke, oldukça sancılı geçen müzakerelerin ardından 1 Ocak 2021 itibarıyla da resmen AB’den çıkmıştı. Varılan Brexit anlaşması büyük oranda sorunları ortadan kaldırsa da İrlanda adasındaki gümrük ve sınır sorunu tartışma yaratmaya devam ediyordu.İrlanda adasında, Birleşik Krallık’a bağlı özerk statüdeki Kuzey İrlanda ile bağımsız İrlanda Cumhuriyeti yer alıyor. Kuzey İrlanda’daki İrlanda milliyetçisi Katolikler ile Birleşik Krallık yanlısı Protestanlar arasındaki çatışmayı dindiren 1998 tarihli Hayırlı Cuma Anlaşması, adanın iki bölgesinin arasına fiziksel bir sınır çekilmesini yasaklıyor.Dolayısıyla, İrlanda’da iki bölge arasındaki yoğun ticaret, AB’den Birleşik Krallık’a ve Birleşik Krallık’tan AB’ye gümrüksüz mal sokulması anlamına geliyordu. Varılan Brexit anlaşmasında bu sorun, Britanya adası ile İrlanda adası arasındaki İrlanda Denizi üzerinde ürün kontrolü yapılmasıyla aşılmıştı.Kuzey İrlanda’daki Birleşik Krallık yanlılarını “terk edilmiş" hissettiren, İrlanda’nın birleşmesini savunan İrlanda milliyetçilerinde “heyecan uyandıran” bu durum, Birleşik Krallık hükümeti tarafından “ülkenin toprak bütünlüğüne tehdit” olarak yorumlanıyordu. Denizde kurulan gümrükte de teknik problemler yaşanıyordu.Kuzey İrlanda’daki Birleşik Krallık yanlısı Demokratik Birlikçi Parti (DUP), Brexit müzakerelerinde kendilerine yeterince söz hakkı verilmediği ve Kuzey İrlanda uygulamada Birleşik Krallık’tan koparıldığı gerekçesiyle güç paylaşımına dayalı siyasi sistemi boykot ediyordu. Özerk bölgede Sinn Fein gibi İrlanda yanlısı siyasi partiler güç kazanmıştı.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Uygulama nasıl olacak?</h2>Britanya'da üretilen malların Kuzey İrlanda'da daha erişilebilir hale gelmesini ve Kuzey İrlanda’nın Birleşik Krallık’tan kopmamasını amaçlayan anlaşma, Kuzey İrlanda'yı AB ortak pazarı içinde tutuyor. İrlanda adasını bölen bir sınır ya da gümrük kurulmuyor. Ürün kontrolünün İrlanda Denizi'nde yapılması uygulaması da kaldırılıyor.Plana göre Birleşik Krallık'ın geri kalanından Kuzey İrlanda'ya giden ürünlerin kontrolünde iki farklı yol izleniyor.Kuzey İrlanda'ya giden ürünlerde yeşil, Kuzey İrlanda’dan AB'ye gitme ihtimali olan ürünlerde kırmızı şerit bulunması öngörülüyor. Yeşil şeritli mallar gümrüğe takılmadan Kuzey İrlanda’ya girerken, kırmızı şeritli ürünlere Kuzey İrlanda’daki limanlarda gümrük işlemi ve gerekli kontroller yapılması planlanıyor. Ürünlerini yeşil şeritle Kuzey İrlanda’ya sokmak isteyen şirketlerin güvenilir işletmeler olarak kaydedilmesi gerekiyor. Anlaşmayla Britanya onaylı ilaçların Kuzey İrlanda'da satışına yönelik engeller de ortadan kaldırılıyor.Ayrıca, Kuzey İrlanda Parlamentosu, Kuzey İrlanda'da AB ortak pazar yasalarının uygulanmasını "Stormont freni" adı verilen “acil durum mekanizması” ile durdurabilme yetkisine sahip oluyor. AB de Kuzey İrlanda ve Birleşik Krallık arasındaki deniz ticaretine ait verilere erişebiliyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Yorumlar</h2>Birleşik Krallık Başbakanı Rishi Sunak, “Kuzey İrlanda’da belirsizliği sona erdirecek bir dönüm noktası” olarak tanımladığı anlaşmanın, "Birleşik Krallık'ın tamamında ticaretin sorunsuz akışını sağladığını, Kuzey İrlanda'nın birlik içindeki yerini koruduğunu ve Kuzey İrlanda'nın egemenliği güvence altına aldığını" söyledi. Son anketlerde İşçi Partisi’nin oldukça gerisinde kalan Muhafazakar Parti’nin, Sunak liderliğinde eski Başbakan Boris Johnson’ı oldukça zorlayan Kuzey İrlanda Protokolü sebebiyle oy kaybetmeyeceği yorumları yapıldı.Birleşik Krallık’ta ana muhalefetteki İşçi Partisi’nin lideri Keir Starmer, "Windsor Çerçeve Anlaşması, ulusal çıkarımızadır ve İşçi Partisi destek verecek." açıklamasında bulundu.AB Komisyonu Başkanı von der Leyen, "Bu anlaşma, uzun soluklu çözümler sunuyor ve bu çözümlerin Kuzey İrlanda halkının endişelerine cevap vereceğine inanıyoruz." ifadelerini kullandı. AB-Birleşik Krallık ilişkilerinde “daha güçlü bir dönem başladığını” ifade etti.İrlanda Başbakanı Leo Varadkar, anlaşmanın "İrlanda ile Birleşik Krallık arasındaki ilişkileri onaracağını" söyledi.&nbsp;İrlanda kökenli ABD Başkanı Joe Biden, anlaşmanın, “Zor kazanılmış Hayırlı Cuma Anlaşması'nın güçlendirilmesi kapsamında önemli bir adım olduğu” değerlendirmesinde bulundu. “ABD’nin bölgenin ekonomik potansiyelini desteklemeye hazır olduğunu” söyledi.CNN’e konuşan politik ekonomi uzmanları da "AB ile Birleşik Krallık arasında bir ticaret savaşı yaşanması tehdidini ortadan kalktığı ve tarafların birlikte daha fazlasını yapmaya çalıştığı döneme geri dönüldüğü" <a fr-original-style="" href="https://edition.cnn.com/2023/02/28/economy/northern-ireland-new-brexit-deal/index.html" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">değerlendirmelerinde bulundu</a>.DUP lideri Sir Jeffrey Donaldson ise anlaşmanın detaylarını görmeden herhangi bir açıklama yapamayacağını belirtmişti.DUP, The Guardian editörlerinin tanımıyla “AB’den önemli tavizler koparsa da Kuzey İrlanda’da AB hukukuna alan bırakan” bu anlaşmayı onaylasa ve boykotunu sonlandırıp parlamentoya girmeye karar verse dahi, anlaşmanın yürürlüğe girmesinin aylar süreceği tahmin ediliyor.

Aposto Gündem

Birleşik Krallık ile Avrupa Birliği, Kuzey İrlanda Protokolü kapsamındaki ticaret sorunlarının çözümü için anlaşmaya vardı.

Brexit’in son halkası: Windsor Çerçeve Anlaşması

• Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği (AB), Kuzey İrlanda Protokolü kapsamındaki ticaret sorunlarına çözüm bulmak amacıyla "Windsor Çerçeve Anlaşması" üzerinde anlaşmaya vardı.<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Evlilik yaşı: Birleşik Krallık'ın İngiltere ve Galler ülkelerinde zorla evlendirme ve çocuk evliliklerini engellemek için resmî evlilik ve medeni birliktelik yaşı 18'e yükseltildi. Buna göre, 16 ve 17 yaşındakilerin, ebeveynlerinin rızası olsa bile evlenmeleri veya medeni birliktelik kurmalarına izin verilmeyecek.</li></ul>

Birleşik Krallık'ta cuma günü başlayan G7 Zirvesi sona erdi. Küresel gündemdeki konuların ele alındığı zirvede Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson, G7 ülkelerinin 1 milyar doz Covid-19 aşısını Dünya Sağlık Örgütü'nün Covax programıyla ihtiyaç sahibi ülkelere hibe etmek üzere anlaştığını <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-57460479" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">duyurdu</a>.<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px;" style="color: rgb(9, 9, 9); border-color: rgb(255, 206, 20); border-width: 4px; font-style: italic; padding-left: 10px; margin: 0px 0px 1em; border-left-style: solid; box-sizing: border-box;">"Dünya bizden bencil, milliyetçi yaklaşımları reddetmemizi ve tüm diplomatik, ekonomik ve bilimsel gücümüzü Covid'i sonsuza kadar yenmek için kanalize etmemizi bekliyordu." - Birleşik Krallık Başbakanı Johnson</blockquote><ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; list-style-position: inside; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kuzey İrlanda tartışması: Brexit sonrasında Kuzey İrlanda'nın AB'nin gümrük birliği kurallarına tabi olmaya devam etmesini öngören ve Birleşik Krallık yanlılarının protesto ettiği Kuzey İrlanda Protokolü anlaşmazlığı da zirvede görüşüldü. Johnson, "toprak bütünlüğünü korumak için ne gerekiyorsa yapacağını ve çözüm bulunamaması hâlinde acil durum önlemleri alacaklarını" açıkladı. AB yetkilileri uygulamasında problemler oluşan protokolün imzalandığı şekilde uygulanmasını istedi.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">İklim finansmanı: G7 liderleri, düşük gelirli ülkelerin karbon emisyonlarını azaltmalarına yardım etmek için daha önce taahhüt ettikleri yıllık 100 milyar dolar kaynak ayırma kararlarını yineledi. Karar, iklim aktivistleri tarafından <a fr-original-style="" href="https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-57463416" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">yetersiz bulundu</a>.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çin'e uyarılar: G7 ülkelerinin liderleri Çin'i, Hong Kong'da ve Uygur Türklerinin yaşadığı Sincan'da "insan haklarına saygı duymaya" çağırdı. Çin'in "küresel ekonominin adil ve şeffaf işleyişini baltalayan piyasa dışı politikalarına meydan okumak için kolektif yaklaşımlara danışmaya devam edileceği" açıklandı. Zirveye katılan ABD diplomatlarına göre Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi projesine alternatif bir altyapı projesini hayata geçirme <a fr-original-style="" href="https://www.dw.com/tr/g7-%C3%BClkelerinden-%C3%A7inin-ipek-yoluna-alternatif-proje/a-57867619" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">kararı alındı</a>.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Çin'den tepki: Çin'in Londra Büyükelçiliğinden bir sözcü, "Küresel kararların küçük bir grup ülke tarafından dikte edildiği günler çoktan geride kaldı. Ülkelerin eşit olduğuna ve dünya meselelerinin tüm ülkelerle istişare yoluyla ele alınması gerektiğine her zaman inanıyoruz,” açıklamasında bulundu.</li><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Biden'ın açıklamaları:&nbsp;Zirve sonrasında bir basın toplantısı düzenleyen ABD Başkanı Joe Biden, "Batılı demokrasilerin otokratik hükümetlerle bir yarış hâlinde olduğunu ve demokratik değerlerin işletilmesi için ABD'nin üstüne düşeni yapacağını" söyledi.</li></ul>

Kuzey İrlanda Protokolü ile ilgili hikayeler