Filistin'in davası: nepotizm

(Görsel: Middle East Eye)

2020'nin Haziran ayından bu yana sosyal medya platformları #backbones tabelasıyla dolup taşıyor. Bazıları bunun bir sağlık veya tıbbi durumla ilgili olduğunu düşünse de, gerçekte bu terim Filistin'de Kadın İşleri Bakanı Amal Hamad'ın yeğenini kişisel asistanı olarak atama gerekçesine ilişkin yaptığı bir açıklamaya atıfta bulunuyor. 2016 yılında, Yüksek Şeriat Mahkemesi Hakimi ve Filistin Yönetimi başkanının din işleri danışmanı Mahmud El-Habbash'ın oğlu Enes, üniversiteden mezun olur olmaz Savcılık Genel Müdür Yardımcısı olarak atandı. Birçok Filistinliyi kızdıran bu olay, bir hükümet pozisyonu için işe alınan El-Habbash'ın tek çocuğu değildi; kızları Şeyma ve İsra da üst düzey görevlere atandı. Kızlardan biri Yargıçlar Konseyinde Halkla İlişkiler Direktörü idi ve daha sonra Filistin Yolsuzlukla Mücadele Komisyonunda çalışmak üzere transfer edildi. Diğer kızı ise 2017'de Filistin'in Ankara Büyükelçiliği'ne atanmıştı. Öte yandan Habbash ailesi hikayenin sadece bir kısmını anlatıyor. Merkezi Ürdün'de bulunan Araştırmacı Gazetecilik için Arap Muhabirler (ARIJ) tarafından yapılan bir soruşturma, Filistin hükümet yetkililerinin 71 aile üyesinin son on yılda önemli idari ve diplomatik pozisyonlara (23'ü diplomatik ve 48'i hükümet) liyâkatsiz atanmasını belgelemektedir.

Söz konusu gazetecilik soruşturmasında yer alan atama beratları ya ülkenin Resmi Gazetesi El-Vaka'da yayınlanmış ya da medyaya sızdırılmıştır. Bunlar ilan edilmemiş hükümet işleri için atamalar olup, üst düzey hükümet yetkililerinin birinci derece akrabaları için yapıldı. ARIJ raporu ise, Mayıs 2010'dan Ekim 2020'ye kadar El-Vaka gazetesinin tüm eski sayılarını ve aynı dönem için yerel Filistin medya kuruluşlarının haber arşivlerini inceleyerek bu atamaları belgeliyor. Buna göre, kıdemli pozisyonların yüzde 52'si (37 kişi) ilgili kamu görevlilerinin birinci derece akrabalarına verildi.

Kamu Personeli Konseyinin (PPC) resmi sitesindeki kariyer açıkları sayfası, herhangi bir üst düzey hükümet pozisyonunu doldurmak için yapılan çağrıları listelemiyor. Ancak son on yılda, El-Vaka'da, yeni büyükelçiler için 84 atama kararnamesi ve diplomatik birliklerin görev yapan üyelerinin 23'ü çocukları ve akrabaları için olmak üzere büyükelçiliğe terfi için duyurular yayınladı. Örneğin Odeh ailesi, Habbash ailesinin ardından söz konusu yolsuzlukta başı çekiyor. Filistin'in İspanya Büyükelçisi Kifah Odeh'in aile üyeleri, bu rapor ile belgelenen atamaların yüzde 7'sini oluşturuyor. Karısı, erkek kardeşi ve damadı üst düzey diplomatik pozisyonlara atanmış durumda. Filistin'in Kahire Büyükelçisi'nin oğlu Nimer Diab El-Loh, İskenderiye'deki konsolosluğa kültürel ataşe olarak atandı. Kazakistan Büyükelçisi Muntaser Abu Zaid'in kızı Lina, Ukrayna Büyükelçiliği'ne atandı. Filistin Cumhurbaşkanlığı Ofisi Direktörü İntizar Abu Amara'nın kızı Muna ise, Güney Kıbrıs'taki Filistin Büyükelçiliği'ne atandı.

Dışişleri Bakanlığı, söz konusu nepotizm iddialarıyla ilgili olarak sorulan sorulara yanıt vermezken; son altı yılda, araştırmacılar PPC tarafından yapılmış 1324 iş ilanı buldular. Bunların pek çoğu ikinci seviye işler için (491 ilan), geneli ise daha alt seviye iş ilanları (secondment) idi. 1998 tarihli Filistin Kamu Hizmeti Yasası'nın 17. maddesi, genel müdür ve üst düzey hükümet personelinin Bakanlar Kurulu tarafından yapılan tavsiyeler doğrultusunda atanmasını ve resmî gazetede ilan edilmesini şart koşmaktadır. Bu kararlar ilgili daire başkanının önerisi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından yapılır. Hesap Verebilirlik ve Dürüstlük Koalisyonu'nun (AMAN) hukuk danışmanı Bilal Barghouthi, bu atamaların söz konusu yasaya dayandığını söylüyor. Paralel şekilde Filistin Temel Yasası'nın 40. maddesine göre; ulusal otoritenin başı, yabancı ülkelere ve uluslararası kuruluşlara temsilci atayabilecek veya hizmetlerini sona erdirebilecektir. Ancak Barghouthi bu durumun 2003 tarihli Filistin Temel Yasası'nın diğer maddelerini "ihlal ettiğine" yönelik iddiaların da altının dolu olduğunu belirtmektedir.

Özetle, Filistin'de kayırmacılıktan muzdarip sektörler arasında Dışişleri Bakanlığı ilk sırada yer almaktadır. Bakanlık yetkililerinin birçok akrabası, son on yıldaki toplam atama sayısının %35'ine denk gelen idari ve diplomatik pozisyonlara atanmıştır. Ancak kayırmacılık sadece diplomatik görevler ile sınırlı değildir. Örneğin 2017'de Savcı Yardımcılığı için boş pozisyon ilan edildi, ardından tümü hükümet yetkililerinin akrabası olan beş yeni savcı yardımcısının atandığı açıklandı. Yine Adalet Bakanlığı, söz konusu yolsuzluk özelinde ikinci sırada yer alırken; bakanlıkta doldurulan kadroların yüzde 32'si şaşırtıcı bir şekilde hükümet yetkililerinin akrabaları doldurdu. Filistinli akademisyen Abdul-Settar Kasım; "Filistin devletinin bir avuç nüfuzlu aile için özel bir kulüp haline geldiğinin" altını çiziyor.