22 yıllık acı tatlı hikâye

The Verve’ün 1997’de yayımladığı Bitter Sweet Symphony, son 30 yılın en başarılı şarkılarından biri şüphesiz. Richard Ashcroft’un konserlerinde “millî marşımız” diye anons ettiği, Birleşik Krallık televizyon kanallarının İngiltere maçlarından önce çaldığı, sokakta yürürken zaman zaman o ünlü videosunun içindeymiş gibi hissettiğimiz, melodisini duyduğumuz anda eşlik etmeye başladığımız Bitter Sweet Symphony, aynı zamanda popüler müzik tarihinin en belalı şarkılarından. Bunun sebebi, The Verve’ün şarkıda kullandığı birkaç saniyelik yaylı sample’ı (evet, o yaylılar).

60’ların ortalarında The Rolling Stones’un menajerliğini ve yapımcılığını üstlenen Andrew Loog Oldham, 1966’da The Andrew Oldham Orchestra adıyla Stones’un parçalarının orkestra yorumlarına yer verdiği bir albüm çıkarıyor: The Rolling Stones Songbook. Mick Jagger ve Keith Richards’ın The Last Time şarkısının bu albümde yer alan versiyonu (ki şarkının orijinalinden neredeyse tanınmayacak kadar uzak olduğunu söyleyebiliriz), The Verve tarafından Bitter Sweet Symphony'de sample’lanıyor, yani şarkıdan bir bölüm alınarak yeni şarkıda kullanılıyor. Bu kullanım için, The Rolling Stones Songbook albümünü yayımlayan Decca Records’dan gerekli izinler alınıyor. Ancak gözden kaçan bir şey var; şarkının orijinalinin hakları, müzik endüstrisinin en korkulan karakterlerinden biri olan Allen Klein’ın şirketi ABKCO’nun elinde. Menajer Brian Epstein’in ölümünün ardından The Beatles’ın menajerliğini alan, birkaç yıl içinde grubun dağılma noktasına gelmesinde etkisi olduğu söylenen, grup kendisiyle sözleşmesini yenilemeyince onlara dava üstüne dava açan Klein. 

The Verve’ün plak şirketi EMI, Bitter Sweet Symphony'nin esas single olacağı Urban Hymns albümü çıkmadan önce, bu son izni almak için ABKCO’nun kapısını çalıyor. Klein’ın cevabı, net bir “Hayır”. Uzun pazarlıklar sonucu, şarkının gelirlerinin yarı yarıya paylaşılması şartıyla, The Rolling Stones parçası The Last Time ile ilgili izin de alınıyor. Ama hikâye burada bitmiyor. 

Şarkı yayımlandıktan bir süre sonra Klein, The Verve’ün belirlenenden daha uzun bir sample kullandığını öne sürerek grubu telif hakkı ihlal davası açmakla tehdit ediyor. Bu hamlenin arkasında, şarkının patlama yapmasının etkisi var. Klein’ın grupları parçalayan vahşi yöntemlerine aşina olan ekip, onunla bir hukuk savaşına girmek istemiyor ve şarkının tüm haklarını The Rolling Stones’a devrediyor. Richard Ashcroft, bu devir karşılığında bin dolar kazanıyor!

Bitter Sweet Symphony 90’ların mihenk taşlarından biri olurken, şarkının tüm geliri Jagger ve Richards ikilisine gidiyor. Şarkı Grammy adayı olduğunda, üzerinde ikisinin adı var. Klein’ın şirketi ABKCO, elde edebileceği maksimum kârın peşinde şarkıyı dünyanın her yerinde reklamlara, filmlere, televizyon programlarına satıyor. Peki, The Last Time'ın orkestra versiyonunu kaydeden Andrew Oldham? Jagger ve Richards’ın kazancıyla kıyaslandığında “Kendime güzel bir saat kayışı alacak kadar param oldu.” diyor. 

Bu hikâyede The Last Time'ın orkestra versiyonunun düzenlemesini yapan, Bitter Sweet Symphony'de sample’lanan yaylı partisyonunu yazan besteci David Whitaker’ın adı hiç geçmiyor. Bir diğer ilginç nokta da Stones’un şarkıyı aslında This May Be The Last Time adlı, anonimleşmiş bir gospel eseri üzerine kurmuş olması. Keith Richards, The Staple Singers’ın 1954’te kaydettiği şarkıyı adapte ettiklerini söylüyor.

Allen Klein 2009’da öldü. 2019’da Richard Ashcroft’un menajerleri, Klein’ın ABKCO’nun başına geçen oğluna ulaşarak şarkının haklarını geri almak istedi. Birkaç ay içinde Mick Jagger ve Keith Richards, şarkının haklarının tamamını Ashcroft’a devretti ve adları şarkı yazarlarından çıkarıldı.

Bu yazı 15 Ocak 2021 tarihinde Duende'de yayımlanmıştır.