14.01.2022Türkiye’de eğlence sektörü, yıllardır “yaşam tarzına müdahale” tartışmalarının merkezinde yer alıyor. Pandemi nedeniyle uzun süre kapalı kalan eğlence mekânları ve sahnelerde 24.00’ten sonra müzik yayınının yasaklanması, bu tartışmayı bir kere daha gündeme taşımıştı. 7 Ocak 2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği'nde yapılan son değişiklikle eğlence yerlerinin faaliyetlerine yeni düzenlemeler getirildi. Bu düzenlemeler, toplumun bir kısmı tarafından müzik yasağının kalıcı hâle getirilmesi ve eğlence yerleri üzerindeki kısıtlamaların artırılması olarak yorumlandı. Yönetmelikte yer alan ifadelerin yoruma açık olduğu söylendi.&nbsp;Yeni düzenlemeyle ne değişti? Eğlence mekânları üzerindeki baskı arttı mı? Sosyal yaşamımızdaki tercihlerimiz düzenlenmeye mi çalışılıyor?&nbsp;Salon İKSV Direktörü Deniz Kuzuoğlu, festival organizatörü Siyabend Süvari ve Avukat İpek Çulha’dan yorumlarını ve öngörülerini aldık.&nbsp;Avukat İpek Çulha:&nbsp;Yönetmeliğin kamuoyunda en çok yankı uyandıran kısmı,&nbsp;“Müzik yayını yapan eğlence yerlerinden kaynaklanan çevresel gürültünün önlenmesine ilişkin esaslar”&nbsp;başlığı altında daha önce iptal edilen maddelerin yerine getirilen yeni düzenlemeler.&nbsp;“Çok hassas”,&nbsp;“hassas”,&nbsp;“az hassas” ve&nbsp;“hassas olmayan alanlar”a ilişkin bir düzenleme öngörülüyor. Burada&nbsp;“açık ve yarı açık” eğlence mekânları üzerinden hareket ediliyor. İlgili değişiklikler ve yasaklar sadece açık ve yarı açık işletmeleri ilgilendirdiği gibi, kapalı mekânların bu yasaklara tabi olmadığını, yönetmelikçe belirlenen ses düzeyini aşmadığı ve izolasyonu sağladığı sürece canlı müziğe devam edebileceğini kendi fikrimce belirtmek isterim.Çok hassas alanlar konut, yatılı okul, yaşlı bakımevi, hastane gibi yerler. Bunların yanında veya bitişiğinde bulunan “açık ve yarı açık”&nbsp;eğlence mekânlarının gündüz ve gece canlı müzik yayını yapması yasaklandı. Bu mekânlar kapalı hâle getirilecek, yeni açık ve yarı açık mekâna izin verilmeyecek. Yönetmelikte kapalı hâle getirilen eğlence yerlerinde canlı müzik yapılmasına engel olacak bir hükmün bulunmadığını düşünüyorum. Canlı müzik yayını dışında festival, konser, tören ve miting gibi faaliyetler gündüz ve gece tamamen yasaklanıyor.<img src="https://images.aposto.com/2022/7/5/1660318622831.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.50" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Mac DeMarco, Fotoğraf: Onur DoğmanHassas alanlar yani otel, eğitim kurumu, dinî tesisler gibi alanların bitişiğinde ve yanında bulunan yerlerde ise canlı müzik yayını; gece 24.00 ile sabah 07.00 arasında yasaklanıyor. Bu hassas alanlarda gece 24.00’e kadar yapılacak canlı müzik yayını, yönetmelikte yer alan ses sınırı değerlerini 1 yıl içinde 3 kez ihlal ederse bu mekânlar fiziken kapalı hâle getirilecek, yani açık yerler duvarlarla çevrilecek.Az hassas ve hassas olmayan alanlarda canlı müzik yayınına saat sınırlandırılması getirilmiyor. Ancak hassas ve az hassas alanların yanında, altında, üstünde veya bitişiğinde miting, tören, festival, konser gibi faaliyetler saat 24.00 ile 07.00 arasında yasaklanıyor.&nbsp;Çok hassas alanlardaki açık ve yarı açık mekânların 7 Ocak 2023 tarihine kadar fiziken kapalı hâle getirilmesi gerekiyor.Yönetmeliğin tepki çekmesinin en büyük nedeni, canlı müzik yayını yapan neredeyse tüm işletmelerin çok hassas/hassas alanların yakınında bulunuyor olması ve İstanbul gibi kozmopolit bir kentte eğlence mekânlarının yaşam tarzına müdahale sayılabilecek ölçüde sınırlandırıldığının düşünülmesi. Bana göre bunun sebebi devletin temel hak ve özgürlüklerle ilgili bu zamana kadar yürüttüğü politikalara güven duyulmaması. Nitekim ilgili yönetmelikte de yine farklı yorumlara açık ve şeffaf olmayan noktalar mevcut. Örneğin yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra artık canlı müzik yayını için izin alma gerekliliği ve yeni düzenlemelerdeki koşulları yerine getirme zorunluluğu var. Bu da eğlence mekânlarının artık bu izni alamamasına ve şehir dışına taşınmasına yol açabilir.<img src="https://images.aposto.com/2022/7/5/1660318683295.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.50" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Balthazar, Gezgin Salon 2021, Fotoğraf: Fatih Küçük Deniz Kuzuoğlu: Yakın zamana kadar yönetmelikler oldukça netti; yerleşim yerlerine yakın açık hava mekânları gece yarısına ve belli bir desibel limitine kadar etkinliklere ev sahipliği yapabiliyordu. Kapalı mekânlar ise söz konusu mekânın çevre değerlendirmesine göre aldığı ruhsatta belirtilen saatlere göre işleyişlerini sürdürebiliyordu. Bu yeni yönetmelikte kapalı mekânlar için pandemi döneminde getirilen saat kısıtlaması hariç ek bir madde görünmüyor. Ama açık/yarı açık mekânlar ve etkinlikler için farklı yorumlamalara sebep olabilecek gri alanlar mevcut. Bu konuda ortak bir diyalog zemini oluşturularak, yönetmelikteki yoruma açık kısımların kültür-sanat etkinliklerinin bir şehre, bir ülkeye maddi ve manevi katkıları da gözetilerek netleştirilmesi gerektiği düşüncesindeyim.Siyabend Süvari:&nbsp;Konunun açıklığa ihtiyacı var. Örneğin, belirlenen çok hassas ve hassas bölgeler ile ilgili bir harita var mı? Her lokasyon için ayrı bir değerlendirme mi yapılacak? Düğünler, törenler, kurumsal etkinlikler bu yönetmeliğin sınırlarına dâhil mi? Dâhilse, turistik oteller dâhil tüm otellerde sıfır etkinlik yapılması gerekiyor. Yönetmelikte anlaşılmayan ve açıklanması gereken çok detay var.

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

5 dakikada gündeme hakim ol.

Aposto Gündem

 "Çevresel Gürültü" düzenlemesi mi, yaşam tarzına müdahale mi?

Türkiye’de eğlence sektörü, yıllardır “yaşam tarzına müdahale” tartışmalarının merkezinde yer alıyor. Pandemi nedeniyle uzun süre kapalı kalan eğlence mekânları ve sahnelerde 24.00’ten sonra müzik yayınının yasaklanması, bu tartışmayı bir kere daha gündeme taşımıştı. 7 Ocak 2022 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği'nde yapılan son değişiklikle eğlence yerlerinin faaliyetlerine yeni düzenlemeler getirildi. Bu düzenlemeler, toplumun bir kısmı tarafından müzik yasağının kalıcı hâle getirilmesi ve eğlence yerleri üzerindeki kısıtlamaların artırılması olarak yorumlandı. Yönetmelikte yer alan ifadelerin yoruma açık olduğu söylendi.&nbsp;Yeni düzenlemeyle ne değişti? Eğlence mekânları üzerindeki baskı arttı mı? Sosyal yaşamımızdaki tercihlerimiz düzenlenmeye mi çalışılıyor?&nbsp;Salon İKSV Direktörü Deniz Kuzuoğlu, festival organizatörü Siyabend Süvari ve Avukat İpek Çulha’dan yorumlarını ve öngörülerini aldık.&nbsp;Avukat İpek Çulha:&nbsp;Yönetmeliğin kamuoyunda en çok yankı uyandıran kısmı,&nbsp;“Müzik yayını yapan eğlence yerlerinden kaynaklanan çevresel gürültünün önlenmesine ilişkin esaslar”&nbsp;başlığı altında daha önce iptal edilen maddelerin yerine getirilen yeni düzenlemeler. “Çok hassas”, “hassas”, “az hassas” ve “hassas olmayan alanlar”a ilişkin bir düzenleme öngörülüyor. Burada&nbsp;“açık ve yarı açık” eğlence mekânları üzerinden hareket ediliyor. İlgili değişiklikler ve yasaklar sadece açık ve yarı açık işletmeleri ilgilendirdiği gibi, kapalı mekânların bu yasaklara tabi olmadığını, yönetmelikçe belirlenen ses düzeyini aşmadığı ve izolasyonu sağladığı sürece canlı müziğe devam edebileceğini kendi fikrimce belirtmek isterim.Çok hassas alanlar konut, yatılı okul, yaşlı bakımevi, hastane gibi yerler. Bunların yanında veya bitişiğinde bulunan “açık ve yarı açık”&nbsp;eğlence mekânlarının gündüz ve gece canlı müzik yayını yapması yasaklandı. Bu mekânlar kapalı hâle getirilecek, yeni açık ve yarı açık mekâna izin verilmeyecek. Yönetmelikte kapalı hâle getirilen eğlence yerlerinde canlı müzik yapılmasına engel olacak bir hükmün bulunmadığını düşünüyorum. Canlı müzik yayını dışında festival, konser, tören ve miting gibi faaliyetler gündüz ve gece tamamen yasaklanıyor.<img src="https://images.aposto.com/2022/0/5/1642159291417.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="Mac DeMarco" ratio="1.51" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Mac DeMarco, Fotoğraf: Onur Doğman<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Hassas alanlar yani otel, eğitim kurumu, dinî tesisler gibi alanların bitişiğinde ve yanında bulunan yerlerde ise canlı müzik yayını; gece 24.00 ile sabah 07.00 arasında yasaklanıyor. Bu hassas alanlarda gece 24.00’e kadar yapılacak canlı müzik yayını, yönetmelikte yer alan ses sınırı değerlerini 1 yıl içinde 3 kez ihlal ederse bu mekânlar fiziken kapalı hâle getirilecek, yani açık yerler duvarlarla çevrilecek.Az hassas ve hassas olmayan alanlarda canlı müzik yayınına saat sınırlandırılması getirilmiyor. Ancak hassas ve az hassas alanların yanında, altında, üstünde veya bitişiğinde miting, tören, festival, konser gibi faaliyetler saat 24.00 ile 07.00 arasında yasaklanıyor.&nbsp;Çok hassas alanlardaki açık ve yarı açık mekânların 7 Ocak 2023 tarihine kadar fiziken kapalı hâle getirilmesi gerekiyor.Yönetmeliğin tepki çekmesinin en büyük nedeni, canlı müzik yayını yapan neredeyse tüm işletmelerin çok hassas/hassas alanların yakınında bulunuyor olması ve İstanbul gibi kozmopolit bir kentte eğlence mekânlarının yaşam tarzına müdahale sayılabilecek ölçüde sınırlandırıldığının düşünülmesi. Bana göre bunun sebebi devletin temel hak ve özgürlüklerle ilgili bu zamana kadar yürüttüğü politikalara güven duyulmaması. Nitekim ilgili yönetmelikte de yine farklı yorumlara açık ve şeffaf olmayan noktalar mevcut. Örneğin yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden sonra artık canlı müzik yayını için izin alma gerekliliği ve yeni düzenlemelerdeki koşulları yerine getirme zorunluluğu var. Bu da eğlence mekânlarının artık bu izni alamamasına ve şehir dışına taşınmasına yol açabilir.<img src="https://images.aposto.com/2022/0/5/1642159096247.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" alt="Balthazar" ratio="1.51" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Balthazar, Gezgin Salon 2021, Fotoğraf: Fatih Küçük<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Deniz Kuzuoğlu: Yakın zamana kadar yönetmelikler oldukça netti; yerleşim yerlerine yakın açık hava mekânları gece yarısına ve belli bir desibel limitine kadar etkinliklere ev sahipliği yapabiliyordu. Kapalı mekânlar ise söz konusu mekânın çevre değerlendirmesine göre aldığı ruhsatta belirtilen saatlere göre işleyişlerini sürdürebiliyordu. Bu yeni yönetmelikte kapalı mekânlar için pandemi döneminde getirilen saat kısıtlaması hariç ek bir madde görünmüyor. Ama açık/yarı açık mekânlar ve etkinlikler için farklı yorumlamalara sebep olabilecek gri alanlar mevcut. Bu konuda ortak bir diyalog zemini oluşturularak, yönetmelikteki yoruma açık kısımların kültür-sanat etkinliklerinin bir şehre, bir ülkeye maddi ve manevi katkıları da gözetilerek netleştirilmesi gerektiği düşüncesindeyim.Siyabend Süvari:&nbsp;Konunun açıklığa ihtiyacı var. Örneğin, belirlenen çok hassas ve hassas bölgeler ile ilgili bir harita var mı? Her lokasyon için ayrı bir değerlendirme mi yapılacak? Düğünler, törenler, kurumsal etkinlikler bu yönetmeliğin sınırlarına dâhil mi? Dâhilse, turistik oteller dâhil tüm otellerde sıfır etkinlik yapılması gerekiyor. Yönetmelikte anlaşılmayan ve açıklanması gereken çok detay var.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"> <a bgcolor="#e06535" color="#090909" contenteditable="false" fr-original-class="custom-button-link" fr-original-style="background-color:#e06535 !important;color:#090909 !important" href="https://forms.gle/sZ3CTSqVS8xqqMxMA" rel="noreferrer" style="background-color: rgb(224, 101, 53) !important; color: rgb(9, 9, 9) !important; text-decoration: none; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Görüş bildirmek için tıkla</a>

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

Sinema ve müzik evreninden söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları.

Duende

"Çevresel Gürültü" düzenlemesi mi, yaşam tarzına müdahale mi?

2012 baharında, Asmalımescit’te muhtemelen en çok bulunduğum yerde, Babylon’un önündeyim. Yeni müzikle, çiçeği burnunda gruplarla buluşacağımız yeni bir festivalin haberini almışım: Newcomers Festival.&nbsp;Konserin başladığını duyuran zil çaldığında kalabalıkla birlikte içeri geçip The Ringo Jets’i izleyeceğim. Hayatımda ilk defa izlediğim bu grup, cayır cayır Rock’n Roll enerjisiyle sadece benim değil, mekândaki herkesin diline düşecek. Kendin-yap usulü bastıkları Limited Lunch Pack EP’leri elden ele dolaşacak. Her konsere götürdüğüm fotoğraf makinemle yakaladığım birkaç kare, o günün hatırası olarak dijital klasörlerimde yerini alacak. Deniz Ağan'la tanışmamızın hikâyesi bu.<img src="https://images.aposto.com/2021/10/6/1638027770204.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Deniz ve Artemis No:5 Stüdyo'da<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Geçen dokuz yılda onu The Ringo Jets ve Eskiz'le birçok defa, farklı şehirlerde izledim. Kadife Sokak’ta, Tantana Records’ın ofisinde yer alan Tantana Stüdyo’da Manyetik Bant’ın bazı bölümlerini kaydettiğimi de hatırlıyorum. Ama çocukluğunda evinde duyduğu müzikleri ya da Eskiz adının nereden geldiğini hiç konuşmamışız mesela.&nbsp;Bugün, Keşif Sahnesi vesilesiyle arayı kapatıyoruz — kimi kapıları, ambalajlarını nazikçe söktüğümüz CD’lerin kapakları gibi özenle aralıyoruz, kimilerini kırarak açıyoruz. Hazırsan gitar müziğinin nefis örneklerini barındıran <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/playlist/3YWZm5vRQl9M0E3cPvCdlX?si=dc7ed482a2e14b5e" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">çalma listemizin</a> ardından konuya giriyoruz.

Hikâye Asmalımescit’te başlıyor.

Kimmiş bu sahnedeki grup?

Bozuk pikaplar, torpido gözündeki kasetler:&nbsp;Aile arabasında çalan Sezen Aksu albümleri kaç kişinin çocukluğuna izini bırakmıştır? Çok. MFÖ, Cem Karaca? Çok. Queen, Rod Stewart? Biraz daha az. Deniz’in dikkatini müziğe çeken, onu müziğe “maruz kalan” olmaktan çıkarıp müziği “dinleyen” kılan, babasının bir gün arabanın teybine taktığı The Beatles albümü.&nbsp;Anthology serisinin 1996’da çıkan 3. albümünde, grubun albüm kayıtlarından daha önce yayımlanmamış şarkılar, bilinen şarkılarının demo ve konser versiyonları yer alıyor. The Beatles diskografisiyle böyle tanışmak, büyük bir partiye arka kapıdan sızmak gibi. Deniz, bu kasetle o kadar uzun zaman geçirmiş ki “Radyo Eksen’de Helter Skelter’ın orijinalini duyduğumda okul servisinin camlarını yumruklayacaktım,” diyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/10/6/1638027988719.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Deniz'le, No:5 Stüdyo'nun salonunda, "Burada neler neler olur!" dediğimiz alanda<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">“Duyduğumda inanamadım”:&nbsp;The Beatles’ın araladığı kapıyı kırarak 60’lara giriş yapan Deniz’in sonraki durağı, duyduğunda inanamadığını söylediği The Who. Müzik dinlerken kurulan hayallerin odağı, sahnede olmaya evrilmiş.&nbsp;Güzel sanatlar lisesindeki resim atölyelerinden gürültülü müzikler yükseliyor — okul kırılıp stüdyoya kaçılıyor, prova yapmaya. Enstrümanlar el yordamıyla öğreniliyor, hep birlikte. Çünkü müzik birlikte yapılan bir şey.<img src="https://images.aposto.com/2021/10/6/1638028179341.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Eskiz'in yedi yıldan fazladır konserden konsere taşıdığı bayrakları<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Eskiz, Kraker ve The Ringo Jets:&nbsp;Üniversite yılları, müziğin Deniz’in hayatını tam anlamıyla ele geçirdiği yıllar. MSGSÜ’nün Sahne Dekorları ve Kostümü Bölümünde okurken liseden arkadaşı Sedat Girgin'le Eskiz’i kuruyorlar. Resimde sevdikleri eskiz tadını, incelikten çok tavrın ve yüksek enerjinin öne çıktığı gruplarına taşıyorlar. Eskiz, 2010’da 15. Roxy Müzik Günleri’nde birinci oluyor.Ardından davulcu Lale Kardeş’in davetiyle Kraker’e katılıyor Deniz. Kraker, zaman içinde The Ringo Jets’e dönüşüyor ve hikâyenin bir kısmı artık gözlerimizin önünde yaşanmaya başlıyor. Deniz Ağan için verilmiş bir karar var şimdi: Yola müzikle devam edilecek.<img src="https://images.aposto.com/2021/10/6/1638028368848.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">No: 5 Stüdyo'da sergilenen ve kayda gelen her grubun kullanabildiği Abi Guitars'ın el yapımı gitarları<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Tantana Stüdyo’dan No:5’e:&nbsp;Grup dinamiği içinde çalışan her müzisyenin bildiği gibi, grupların kondisyonlarını korumak için provaya ihtiyacı var ve bu ciddi bir maliyet. İmkansızlıklar dayanışmayı besliyor ve Kabataş’ta 7-8 grubun paylaştığı bir stüdyo kiralanıyor. Sonra Kadıköy Kadife Sokak’taki Tantana Records ofisine geçiliyor ve burada bir stüdyo alanı oluşturuluyor: "Merhaba, Tantana Stüdyo."Zamanla gruplar azalıyor, araya pandemi giriyor, binada yapılan güçlendirme çalışması nedeniyle stüdyo yıkılıyor ve tekrar yer değiştirmenin zamanı geliyor. Hummalı bir çalışmanın ardından, No: 5, Kadıköy’deki yeni yerinde geçtiğimiz günlerde açılıyor. Bu sefer sadece müzisyenleri değil, etkinlik programıyla bizi de ağırlamaya hazırlanıyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/10/6/1638028470272.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Deniz'le her şeyini kendi elleriyle yaptıkları No:5'in salonunda<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Anahtar:&nbsp;Deniz’in bize açtığı keşif kapısı, Türkiye bağımsız müzik sahnesine çıkıyor. Hatespeech, Mojave ve Yangın'la tanışıyoruz. Birkaç gün önce dört underground rock grubunun çaldığı ve biletleri tükenen konserden bahsedip birlikte umutlanıyoruz — The Ringo Jets ve Eskiz’den yeni kayıtların haberini alıp konser hayallerine dalıyoruz. Müzik hem hayallerden hem gerçeklerden besleniyor. Yeni hayaller kurdurup yeni bir gerçekliği biçimlendiriyor.&nbsp;On yıldan uzun süredir grup arkadaşlarıyla müzik yapmanın üzerine pandemi eklenince sadece üretebiliyor olmanın yeterli olduğu bir an geliyor. Seçilen yolun kolay olmadığını biliyoruz, ama “sevdiğin insanlarla sevdiğin şeyi yapıyorsun. Daha güzel ne olabilir?”&nbsp;

The Beatles ve The Who’nun açtığı kapıların ötesi.

Deniz Ağan: “Müzik, birlikte yapılan bir şey.”

Marmaris, Selimiye’deyim. Bu küçük köyde her yaz müzisyenleri ağırlayan Delice, bu hafta dört günlük bir müzik festivali düzenliyor. Onun için geldim. Sabah çarşaf gibi deniz, akşam denize doğru kurulan uzun sofralar, Delice’nin kıyısına bağlanmış teknede tatlı konserler, karşıdaki tepelerin arasından çıkan ay — kaldığım pansiyonun balkonlarında müzisyenler akşam çalacakları şarkıları prova ediyor. Henüz yayımlamadıkları müzikleri birbirlerine dinletiyor. Klip fikirleri, miks yorumları, Anadolu’da bağımsız müzisyenlerin gidip çalabileceği mekânların bilgileri paylaşılıyor sohbetlerde. <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/gunesozgec/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Güneş Özgeç</a> de burada, festivalin son gününde sahne alacak. Heyecanını görüyorum, yüzü hep gülüyor.Güneş’in şarkılarına 2019’da rastladım. Kendisiyle tanışınca ne kadar ona benzediklerini anladım. Hayatta olmanın sevinciyle titreşen şarkılar. Moda’daki evinde buluştuğumuzda yayımlamaya hazırladığı Düş'ü dinledik beraber. Salonunu saran bitkilerin huylarından, tatlı kedileri Fatoş ve Basri’den bahsettik. <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/hood_base/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">HOOD Base</a>’te podcast’i kaydedip sahile doğru yürüdük. “O zamanlar zengin mahallesi değildi,” dediği Moda’nın her sokağında bir anısı var.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/9/5/1633097692689.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" width="550" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Moda sahilden<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Şurası ilk defa bisikletten düştüğü yer, burası babasıyla bir süre yaşadığı Hülya Apartmanı — Kayıkhane’nin yanındaki merdivenlerde oturup bekledikleri “Avam Kamarası”nı anlatıyor: 90’ların ortalarında içinde barı ve DJ’i olan bir tekne. Günde iki kere Moda İskelesi’ne yanaşıp rengarenk bir kalabalığı alarak açılıyor. Merdivenlerdeki o renkli bekleyiş, Hair müzikalini hatırlatıyormuş Güneş’e. 11 yaşında konservatuvara başlarken de Fame müzikali varmış aklında. Dünyanın en iyi dizisi Seinfeld’miş. Benden aldığı delikli monstera yaprağı köklenmiş. Dün yüzerken caretta caretta görmüş. İçinde yaşadığı her şeye dair hevesini hissediyorum. İstanbul’da da Selimiye’de de.Masadan erken ayrılıp sabah herkesten önce uyananlardanım. Pansiyonda kahvaltı hazırlığı başlıyor; birkaç saate herkes aşağı inmiş olur. Kahve mi çay mı? Güneş Özgeç’in dünyasına adım atarken benim ağzımda kahve tadı var. Biraz da deniz tuzu. Beraber hazırladığımız <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/playlist/4T9Tqq6P6F6ysUQxQlWadD?si=6793e891962a424e" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Spotify listesi</a>nde de öyle.&nbsp;

Güneş Özgeç’in dünyasına adım atıyoruz.

“O zamanlar zengin mahallesi değildi."

Müzik dünyasında birçok hikâye iki kişinin aynı şeye inanmasıyla boşluğa baktıklarında aynı hayali görmeleriyle başlıyor. İster kendi müziğini duyurmaya hevesli bir grup olsun ister evinde yaptığı kayıtları dinleyiciye ulaştırmaya çalışan bir müzisyen, herkesin kendine inanacak birilerine ve kendine ait bir yere ihtiyacı var."Kendine Ait Bir Yer" serisi, bağımsız plak şirketlerine odaklanıyor. Dünya üzerinde yayımlanan tüm müziklerin %69'unun üç büyük plak şirketine ait olduğu bir düzende bağımsız plak şirketleri müzik sektörüne nefes aldırıyor.&nbsp;Çoğu zaman tutkuyu ekonominin önüne koyarak belki de başka türlü dinleyemeyeceğimiz müziklere alan açıyor. O açılan alan, bazen kendinden sonraki nesilleri etkileyecek sanatçılara ev oluyor bazen toplumsal bir dönüşümü tetikliyor. Müziğe aşık ruhlar, oyunu büyük oyuncuların koyduğu kurallara göre değil de kendileri gibi oynayınca akıntıya karşı yüzenlerin sesleri daha net duyuluyor."Kendin yap" kültüründen beslenen bağımsız plak şirketlerinin doğum yerleri fanzin sayfalarından plak dükkânlarına, üniversite yurtlarından konser mekânlarına uzanıyor.&nbsp;Borç-harçla gelen başlangıçların devamı, beklenen çöküşler ve beklenmeyen çıkışlar — popüler müziğin göğünde parlayıp sönüşler ve kendini kalıcı kılışlar. Creation, Sub Pop, Factory, Def Jam, Warp, Motown, Domino, Mute, 4AD ve Rough Trade'in hikâyelerini Türkiye'den Hexe Music, Tamar, Shalgam ve Table Records temsilcilerinin sözleri tamamlıyor.&nbsp;Bağımsız plak şirketleri, kulağını farklı seslere açanlar için Kendine Ait Bir Yer koleksiyonunda — seçki görsele tıklayınca karşında:<a fr-original-style="" href="https://read.apos.to/c/kendine-ait-bir-yer" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(64, 169, 255); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: 0px; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://images.aposto.com/2021/7/2/1629816106622.jpeg" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.00" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a>

Fanzin sayfalarından plak dükkânlarına, üniversite yurtlarından konser mekânlarına uzanan yolculuklar.

Akıntıya karşı yüzen 11 ses, kendine ait 11 alan

Ağustos 2020: Bundan bir yıl önce, eve kapanma günleri yaz rehavetiyle kesintiye uğramışken yıllardır birbirine paralel mecralarda müziğe dair kalem oynattığımız Taner'e bir mail atıyorum: "Duende'yi görüyor ve heyecanlanıyorum, gemide bana da bir küreklik yer var mı?" İyi ki var. Belirsizlikte kaybolmanın çok kolay olduğu bir dönemde yazma pratiğime sarılmak, müzik dünyasından hikâyelere odaklanmak benim için iyileştirici, toparlayıcı ve mutluluk verici oluyor.Sıfır noktası: Belki de zor anlarda hep iyi bir haberin arifesinde olma hissini tutma çabasıyla, adını milyonların bildiği müzisyenlerin tüm ışıklar onlara çevrilmeden hemen önceki günlerini düşündüm. Sonsuz olasılıkların titreşiminin hissedildiği o alaca karanlıkta, gözlerimiz karanlığa alışsın istedim.4 müzisyen, 4 dönüm noktası:&nbsp;Fırtına Öncesi serisinde yaşamı boyunca akıl hastalığıyla mücadele eden ve Kurt Cobain'in MTV Video Müzik Ödülleri performansında giydiği tişört vesilesiyle büyük bir dinleyici kitlesiyle buluşan Daniel Johnston'ın kaotik evrenini ziyaret ettik. Bir Interscope Records stajyerinin Dr. Dre'ye ulaştırdığı The Slim Shady EP'yi kaydeden ve hayatını sona erdirmenin eşiğine gelmiş Eminem'in yorgunluğunu duyduk. Müzik kariyerinden sağlığına, art arda çöküşler yaşayan Justin Vernon'la birkaç gitar ve biraz kayıt ekipmanı alıp bir dağ kulübesine kapandık. Sahneleri alevlendirdiği günleri geride bırakan Johnny Cash'in Rick Rubin'le küllerinden doğuşuna tanık olduk.&nbsp;Sırada ne var?:&nbsp;Harika şeylerin tohumları, bazen karanlıklarda atılıyor ve en beklenmedik zamanda topraktan fırlayıp hayranlık uyandıran çiçekler açıyor. Hâlâ da öyle.<a fr-original-style="" href="https://read.apos.to/c/firtina-oncesi" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank"><img src="https://images.aposto.com/2021/7/2/1629191120810.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"></a>Flea ve Kurt Cobain Fotoğraf: Kevin Mazur, Sony Pictures Classic<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Artemis Günebakanlı'nın Duende'de 14 Ağustos-4 Eylül arası 4 parça hâlinde derlediği Fırtına Öncesi, ünlü müzisyenlerin kariyerlerinin dönüm noktalarından önceki yaşamlarını konu alıyor. Koleksiyona Johnston'ın adını birdenbire yer altından büyük plak şirketlerinin radarına fırlatan tişörte tıklayıp ulaşabilirsin.

Fırtına Öncesi, ünlü müzisyenlerin kariyerlerinin dönüm noktalarından önceki yaşamlarını konu alıyor.

4 müzisyen, 4 dönüm noktası

90’ların başında, Paris’teyiz. Disko toplarının aydınlattığı gecelerde New York, Şikago ve Detroit’ten gelen techno dalgalarıyla yıkanıyoruz. Sabaha kadar süren rave’lerin yorgunluğunu ancak daha çok dans ederek atıyoruz. Bir sonraki rave’i beklerken kulağımız, clubbing sahnesinin rotasını belirleyen Radio Nova ve Radio FG’de. Hafta sonları Bastille’deki plakçılardan house albümleri topluyoruz.&nbsp;Gecelerden tanıdığımız herkes burada — DJ’lerin kendini gösterdiği “Xanadu” partileri ünlü olan Frédéric Agostini, onun izinden giden “Hype” partilerinin yaratıcısı Pedro Winter, genç prodüktörler Guy-Manuel de Homem-Christo, Thomas Bangalter… İlerleyen yıllarda Daft Punk adını alacak bu iki isim, müzik tarihine kazınacak.1993’te Başbakan olan Édouard Balladur döneminde İç İşleri Bakanı koltuğunda oturan Charles Pasqua’nın rave kültürüyle arası pek iyi değil. Partiler, gençleri madde kullanımına özendirdikleri ve tehlikeli oldukları gerekçesiyle sık sık polis baskınlarıyla durduruluyor. Baskınlar, Frédéric Agostini’nin evine kadar uzanıyor. Paris elektronik müzik sahnesindeki müzik insanları ve parti organizatörleri, bir çıkış yolu ararken imdada Şanzelize Bulvarı’ndaki gay kulübü Le Queen yetişiyor. Ölü geçen çarşamba gecelerini hareketlendirmek isteyen kulüp, Radio FG’ye burada bir parti serisi yapmalarını teklif ediyor.Le Queen’i canlandırmak: Bunun için göreve çağırılanlar, Frédéric Agostini ve Pedro Winter. Henüz 21 yaşında olan Winter, o günlerde ilk albümü üzerinde çalışan Daft Punk’ın menajerliğini üstlendiği için ekibe katılamıyor ama ne gam, “Respect” başlıklı partilerin ilkinde, 2 Ekim 1996’da sahnede Daft Punk var.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/6/5/1627632905315.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Daft Punk Fotoğraf: Nabil Elderkin ve Warren Fu<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Kulübün kapısındaki sıra, bulvar boyunca uzayıp gidiyor. Daft Punk’ın yanı sıra Cassius ve Étienne de Crécy gibi isimler sık sık Respect partilerinde çalıyor ve Avrupa’da&nbsp;“French touch”&nbsp;olarak adlandırılan French house türünün öncüleri oluyor. Amerikan dans müziğini house’la birleştiren, filter ve phase efektlerini imzası yapan bu tür, dünyaya yayılıyor. Respect ekibinin Playboy dergisinin sahibi Hugh Hefner’ın Los Angeles’taki malikanesinde verdiği partiye katılanlar arasında Spike Jonze, Sofia Coppola&nbsp;ve Kylie Minogue göze çarpıyor.Daft Punk’ın yükselişi:&nbsp;Bu sırada ilk albümü <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/album/5uRdvUR7xCnHmUW8n64n9y?si=rIWG3NocTAqqksUgPEwadA&dl_branch=1" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Homework</a>’ü 1997’de yayımlayan Daft Punk, zirvenin tadını çıkarıyor. <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/track/0MyY4WcN7DIfbSmp5yej5z?si=62d1e508fa6d4697" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Da Funk</a> ve <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/track/1pKYYY0dkg23sQQXi0Q5zN?si=907b930182e24061" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Around The World</a> teklilerinin müthiş başarısı, onları Jean-Michel Jarre’dan sonra en çok satan Fransa merkezli sanatçılar yapıyor. French house için parti 2000’lerde aynı görkemiyle devam etmese de türün etkileri 2000’lerde ana akım pop sanatçılarında hissediliyor. Madonna’nın <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/album/1hg0pQJLE9dzfT1kgZtDPr?si=oeIU1UXFRVu-u5hlMQubTQ&dl_branch=1" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Confessions on a Dance Floor</a> albümü bunun örneklerinden.İkilinin başarı ivmesi, 2001 tarihli <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/album/2noRn2Aes5aoNVsU6iWThc?si=YGsmDX0fQTKGckV4p7ZOWw&dl_branch=1" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Discovery</a> albümüyle sürüyor. İkilinin Paris’teki stüdyosu Daft House’da kaydedilen albüm, bol auto-tune’lu <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/track/0DiWol3AO6WpXZgp0goxAV?si=7c44eac6975e418d" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">One More Time</a> teklisiyle dans müziğine bir klasik daha hediye ediyor. Onu dört yıl sonra takip eden <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/album/2T7DdrOvsqOqU9bGTkjBYu?si=xweYTVF4QoWIM1mCeR7JKw&dl_branch=1" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Human After All</a>, olumsuz geri dönüşler alırken ikili Alive 2006/2007 turnesinde sahneye taşıdığı hayranlık uyandıran görsel şovla eşsiz işler çıkarabildiklerini dünyaya bir kere daha hatırlatıyor. 2013’te çıkan <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/album/4m2880jivSbbyEGAKfITCa?si=qp9M081QSB6Q5iRdBxHt-A&dl_branch=1" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Random Access Memories</a>’in yarattığı heyecan fırtınası, hatıramızda hâlâ canlı.Ayrılık: Lisede tanışan ve Paris’in sabaha uzanan partilerinde, yasa dışı rave’lerle gece kulüpleri arasında bir yerde Daft Punk adını alan ikili, 28 yıllık kariyerlerini bu yılın başında sonlandırdığında albüm satışları %2650 artmış. Gizledikleri yüzlerini 2001’den itibaren alametifarikalarına dönüşen kaskların altına saklayan Bangalter ve Homem-Christo, üretimlerine ayrı ayrı devam edecek ama bir elektronik müzik projesinden çok daha fazlasına dönüşen Daft Punk’ın yankısı, kulağımızdan eksik olmayacak.

Daft Punk'ın yankısı, kulağımızdan eksik olmayacak.

Rave'ler, kulüpler ve kasklar arasında bir yerde: French House

Rio de Janeiro’nun sayıları bini bulan favela’larından birindeyiz. Hayat burada zor; ekonomik güçlükler, sosyal adaletsizlik, uyuşturucu çetelerinin çatışmaları, ayrımcılık, yüksek suç oranları ve ulaşılamayan sağlık hizmetleri… İlk örneklerine 1800'lerin sonlarında rastlanan ve 1940'lardan itibaren kırsaldan şehre göçün artmasıyla birlikte ortaya çıkan konut sorunu ve yoksulluğun doğurduğu bu gecekondu mahalleleri, sayısız olumsuzluğun yanında "baile funk" ya da "favela funk" adı verilen bir müzik türüne ev sahipliği yapıyor.Adında funk geçse de bu müzik, bildiğimiz funk'tan farklı. 1980’lerde Rio favela'larında ortaya çıkan baile funk, birçok kaynaktan besleniyor. Kolonyal dönemdeki köle ticareti sonucu Brezilya'ya gelen Afrika kökenli kültürlerin müziklerindeki ritim yapısı, bölgede bir Afro-Brezilya tarzı oluşmasını sağlıyor. Buna Miami çıkışlı Miami bass ve gangsta rap türlerinin etkisi de ekleniyor.Miami'nin favela'lardaki müziğin üzerinde önemli bir etkisi var — bunun sebebi, buralarda çalan DJ'lerin plaklarını çoğunlukla Miami'den alması. Bu plaklar, büyük mahalle partilerinde Afro-Brezilya müzikleriyle birlikte çalınıyor. Tıpkı sound system kültüründe olduğu gibi, favela partileri de kamusal alanda gerçekleşiyor ve mahallelerdeki sosyal yaşamın ayrılmaz bir parçası oluyor. Portekizcede danslı eğlenceler için kullanılan "baile" sözcüğü, bu partilerden doğan müziği tanımlamak için kullanılmaya başlanıyor. Yani baile funk aslında bir türden çok, o müziğin çalındığı yere işaret ediyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/6/0/1627244242620.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Rio favela'ları | Kaynak: The Telegraph <hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Baile funk şarkılarının ele aldığı konular, favela'lardaki hayatla doğrudan bağlantılı. Yoksulluk, şiddet, çeteler arası rekabet ve polise yönelik sert söylemlerin yanı sıra siyahların mücadelesi de şarkılarda sık sık gündeme geliyor. Türün Brezilya'daki otorite tarafından hoş karşılandığını söyleyemeyiz. Bazı şarkılar, uyuşturucu çetelerinin cinayet dahil çeşitli eylemlerini över nitelikte olduğu ya da polise karşı şiddet çağrısında bulunduğu için yasaklanıyor: <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/artist/2rwHPBK5IvPCDr0QjKlgQc?si=0k55P9xjS9-wB9UZV_McqQ&dl_branch=1" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Cidinho &amp; Doca</a>'nın "<a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/track/1RthLf4ly4rTIg81k88Dce?si=8bf350c6506842ac" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Rap das Armas</a>" şarkısı bunun örneklerinden biri. Bu yüzden birçok sanatçı, şarkılarının radyolarda ve partilerde çalınması için ayrı versiyonlar kaydediyor.Baile funk'ın eleştirilen bir diğer yanı da şarkılarda seksin ana konulardan biri olması. Eleştiriler, detaylı seks tasvirlerinin ve kadınların aşağılayıcı sıfatlarla anılmasının, seks eğitiminin olmadığı, korunma yöntemleri ve aile planlaması bakımından dezavantajlı bölgelerde sağlık ve sosyal yaşam üzerinde olumsuz etki yaptığını öne sürüyor. Üretimleriyle türün içinde yer alan kadın şarkıcı, MC ve dansçılarsa bunu özgür ifadenin bir parçası olarak görüyor ve baile funk'ı feminist söylemlerle güncelliyorlar.2000'lere kadar etkisi bölgesel olan baile funk, bu tarihten sonra Avrupa'da keşfedilerek ülke sınırlarının dışına çıkıyor ve bazı sanatçılar, özellikle Doğu Avrupa ülkelerine turne yapma fırsatı buluyor. Baile funk adını dünyada en güçlü duyuran rapçi M.I.A oluyor. 2005 tarihli Arular albümünün&nbsp;single'larından <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/track/5eQABBjViGlMlA7ZDB1QL7?si=4e87b9081f694aa8" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Bucky Done Gun</a>'da türün temsilcilerinden Deize Tigrona'nın <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/track/64PgT8ZJIwtyHZOPhlMPVG?si=856f32f6ebf04b5f" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Injeção</a> parçasından ilham alan M.I.A., favela'lardan çıkan sesin ana akım televizyon kanalları ve radyo istasyonlarında duyulmasını sağlıyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/6/0/1627244989338.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Fotoğraf: Vincent Rosenblatt<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">2010'da yapılan nüfus sayımına göre, Brezilya'nın %6'lık kesimi favela'larda yaşıyor. Baile funk, hâlen toplumun geneli tarafından kabul görmüyor ve polisin çeşitli gerekçelerle partileri bastığı ve müzik sistemlerini tahrip ettiği haberlerine sık sık rastlanıyor. Rio de Janeiro'nun Cidade de Deus favela’sında doğan rapçi <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/artist/4oE4ASN8auDhoW9vsXp3VJ?si=Qyyd7M30Q1eq3OCN3zje2g&dl_branch=1" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">MV Bill</a>, benzer bir durumun eskiden samba için de yaşandığını belirtiyor ve tüm bu müziklerin aynı ağacın meyveleri olduğunu söylüyor. MV Bill'e göre, baile funk da orta sınıf arasında popüler olana kadar marjinal kalacak.Toplumun kıyısına itilenlerin sansürsüz müziği, sokakların acımasız dilini konuşurken içinde favela'larda doğanlar için daha güzel günlerin umudunu da taşıyor.

Toplumun kıyısına itilenlerin sansürsüz müziği.

Rio’nun favela’larından yükselen ses: baile funk

"Rock'ın tek umudu." Müzik yazarı Lester Bangs, 1971–1976 yılları arasında yaşadığı Detroit'i böyle betimliyor. 20. yüzyılın ilk yarısında dünyanın otomotiv merkezi olan "motor şehri," bugün bir zamanlar ev sahipliği yaptığı endüstriyel üretimden çok, müziğiyle anılıyor. Blues, Motown, punk rock ve techno gibi türleri kucaklayan şehrin müzik tarihi, içinde kolayca kaybolabileceğimiz kadar derin.&nbsp;Blues kökleri:&nbsp;Kültürel üretimin yoğun olduğu birçok şehir gibi, Detroit’te de Afrika, Avrupa, Orta Doğu, Latin ve Asya kökenli farklı kültürler bir arada bulunuyor. Şehir, kulüpler çevresinde şekillenen canlı bir gece hayatına sahip ve blues müzisyenlerinin turnelerinde mutlaka uğradıkları bir durak. 20'lerde hissedilen blues hâkimiyeti, Büyük Buhran ile kesintiye uğrasa da 1943'te John Lee Hooker'ın fabrikalarda çalışmak üzere şehre taşınmasıyla yeniden alevleniyor. 40'lardan itibaren kurulan küçük ölçekli yerel plak şirketleri, o zamana kadar kayıt yapmak için Şikago'ya gitmek zorunda olan müzisyenlerin Detroit'te kalmasını sağlıyor. 60'lara gelindiğinde, kulüplerin bulunduğu mahalleler kentsel dönüşümle kimlik değiştiriyor. Blues yavaş yavaş sahneden çekilirken yeni bir ses yükseliyor: Motown.Müzik fabrikası Motown:&nbsp;Gündüz Detroit'teki otomobil fabrikalarında çalışıp gece tutkunu olduğu müziğin peşinden gidenlerden Berry Gordy, 1959'da ailesinden borç aldığı 800 dolarla Tamla Records'ı kuruyor. Kısa süre sonra Detroit için kullanılan "motor town" tabirinden hareketle Motown adını alan plak şirketi, tam bir yıldız fabrikası olarak işliyor. 10 yılda 100'den fazla şarkıyla Top 10 listesini domine eden Motown, The Miracles, The Supremes, The Jackson 5, Stevie Wonder, Marvin Gaye ve Lionel Ritchie gibi dev isimlerin evi. Motown çatısı altında kariyerlerini geliştirme fırsatı bulan besteci, söz yazarı, müzisyen, şarkıcı ve prodüktörlerin ürettiği, R&amp;B, soul ve pop'u akılda kalıcı melodilerde buluşturan eserler, popüler müziğe yeni bir yön veriyor. Ayrımcılığa karşı müziğe odaklanan bu dönem, <a fr-original-style="" href="https://apos.to/s/5fe44fa66f5d4600099292bb" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">20. yüzyılın en etkili müzik fabrikası: Motown</a> yazısında daha detaylı şekilde anlatılıyor.Punk'a giden yolda yazılan tarih:&nbsp;Detroit, kulağını yeni müziğe açık tutarken özgün sesini de bulabilmiş bir yer. Rock'n Roll'la arası hep iyi olan şehrin müzik sahnesinde pişen MC5 ve Iggy and The Stooges, yüksek enerjili sahne performanslarıyla punk'a giden yolu döşüyor. Müzik eleştirmenlerinin geriye dönük bir değerlendirmeyle proto-punk olarak kategorileştirdiği bu isimler, 70'lerin önde gelen punk grupları Ramones ve Sex Pistols tarafından ilham kaynakları arasında gösteriliyor.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/6/3/1626277731597.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Iggy and The Stooges Kaynak: Michael Ochs Archives, Getty<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Müzikle bu kadar iç içe olan bir şehrin, kendini "ABD'nin tek Rock'n Roll dergisi" olarak tanımlayan CREEM'e ev sahipliği yapması şaşırtıcı değil. 1969'da kurulan ve müzik yayıncılığında bir kilometre taşı olan CREEM, punk rock, new wave, hard rock ve heavy metal gibi türleri sayfalarına taşıyan ilk yayımlardan biri. 2000 yapımı Cameron Crowe filmi <a fr-original-style="" href="https://mubi.com/tr/films/almost-famous" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Almost Famous</a>'ı izleyenlerin gülümseyerek hatırlayacağı, dünyaca ünlü müzik yazarı Lester Bangs'in beş yıl editörlüğünü yaptığı dergi, aynı zamanda "punk rock" terimini müziğe kazandıran yayım.İyi ki doğdun techno:&nbsp;Artık 80'lerdeyiz. Şehrin banliyösünde yaşayan orta sınıf ailelere mensup Juan Atkins, Kevin Saunderson, Derrick May ve Eddie Fowlkes, Belleville Lisesi'nde tanışıp müzik temelli bir arkadaşlık kuruyorlar. Evlerinin sessizliğinde, düşüncelere dalarak dinledikleri müzikleri, DJ'lik yaptıkları partilerde paylaşıyorlar. Elektronik dans müziğini Detroit'in özdeşleştiği endüstriyel seslerle ve gelecek vizyonlarıyla birleştirmenin yollarını arıyorlar. Yol, techno'ya çıkıyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/6/3/1626277825294.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kevin Saunderson, Derrick May ve Juan Atkins <hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Techno adı ilk defa 1988'de yayımlanan toplama albüm Techno! The New Dance Sound of Detroit'te kullanılıyor. Avrupa'daki plak şirketleriyle çalışan techno sanatçıları, okyanusun diğer tarafında güçlenen rave sahnesinin etkisiyle yükseliyor. Underground Resistance ve Plus 8 gibi Detroit merkezli plak şirketleri, 90'larda türün daha sert örneklerini dinleyiciyle buluşturuyor.Dahası:&nbsp;Eminem, Detroit'in karanlık horrorcore sahnesinden ana akım hip hop'ın zirvesine çıkarken The White Stripes, rock bayrağını 2010'lara kadar dalgalandırdı. 70'lerin başında yayımladığı albümlerle ABD'de ticari başarı yakalayamayan ama Avustralya ve Güney Afrika'da büyük bir dinleyici kitlesi edinen Sixto Rodriguez'in hikâyesini anlatan belgesel <a fr-original-style="" href="https://mubi.com/films/searching-for-sugar-man" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Searching for Sugar Man</a>, Oscar kazanıp Rodriguez'i 70'lerinde dünya çapında üne kavuşturdu.

"Motor şehri"nden "Rock'ın tek umudu" olarak anılmanın yolculuğu.

Sonsuz bir kaynak: Detroit

Akmar Pasajı’ndan alınan kasetler. Biri orijinal, biri çekme. Birinin üzerinde siyah bir böcek fotoğrafı, diğerinin özenli bir el yazısıyla yazılmış şarkı isimleri. Birinin adı <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/album/49MNmJhZQewjt06rpwp6QR?si=CAwpQpwnTOirAumCNTDJVg&dl_branch=1" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Mezzanine</a>, diğerininki <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/album/3G36754KQVLyGuskraEAVA?si=Y2X7TFHKSHuQICzgGgU5-Q&dl_branch=1" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Portishead</a>. İkisi de ilk defa karşılaştığım bir ses dünyasına çağırıyor beni ve üzerlerinden geçen 20 küsur yıla rağmen hâlâ kulağımda. Grunge ve 90’lar sonu alternatif rock’ı ile dolu zihnimde bir damla mürekkep gibi yayılan bu seslerin geldiği yere başımı çeviriyorum — orası Bristol.Birleşik Krallık’ın güneybatısındaki şehir, müziği ve görsel sanatları besleyen güçlü bir yeraltı kültürüne ev sahipliği yapıyor. Massive Attack üyeleri ve çevrelerindeki müzik insanlarıyla yapılan röportajlardan oluşan, aynı zamanda Bristol sound olarak adlandırılan türün tarihine de bir bakış sunan Massive Attack: Out Of The Comfort Zone kitabının yazarı Melissa Chemam'a göre, Londra'ya iki buçuk saat uzaklıkta olan bu küçük şehirde böylesi bir kültürel hareketin doğuşunu göçmenlere borçluyuz.<img src="https://images.aposto.com/2021/6/4/1626343057642.jpeg" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.44" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Massive Attack<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Karayipler'den St. Pauls'a: Bristol, 16. yüzyıldan itibaren Atlantik köle ticaretinin sıcak noktalarından biri olmuş ve buradan elde edilen gelirle zenginleşmiş. 1950'lerde, İkinci Dünya Savaşı'nın geride bıraktığı iş gücü açığını kapamak üzere Karayipler'den şehre gelen göçmenler, savaşta bombalardan büyük zarar gören St. Pauls banliyösüne yerleşmiş.&nbsp;1967’den beri her yıl St. Pauls Karnavalı'nda Afro-Karayip kültürünü kutlayan bölge, 1970'lerden 90'lara uzanan Bristol sound evriminde önemli yer tutuyor. St. Pauls o yıllarda sadece göçmenlere değil, İngiliz ve İrlanda işçi sınıfından aileler ve işgal evlerinde yaşayan punk'lara da ev sahipliği yapıyor. Dünyaya dair söyleyecek sözü olan, politikleşmiş ve gözü kara bir müziğin doğması için gerekli tüm koşullar mevcut.University of the West of England'da öğretim üyesi olan ve alt kültürler üzerine çalışan Dr. Peter Webb, Bristol'ın yoksul ve suç oranı yüksek bu mahallesinin benzersiz bir kültürel etkileşime sahne olduğunu belirtiyor. 1980 yılında Black and White adlı kafedeki bir polis aramasından sonra çıkan isyan, bölgenin kötü ününü pekiştirse de Webb'e göre polisin gündelik hayatlarına müdahalesinden rahatsız olan genç siyahlar ve beyaz punk'ları birbirine yaklaştırarak yeni bağlar kurmalarını sağlıyor.The Wild Bunch: 1970'lerden beri sound system kültürünün canlı olduğu St. Pauls, 80'lere gelindiğinde yeni bir kolektifle tanışıyor: The Wild Bunch. Bristol'ın St. Pauls, Montpelier ve Bishopson bölgelerinden DJ ve müzisyenlerin oluşturduğu kolektifin önde gelenlerinden biri, Massive Attack kurucularından, Daddy G adıyla da tanıdığımız Grant Marshall. The Wild Bunch kuruluşunun ikinci yılında, işlerinde 3D adını kullanan graffiti sanatçısı Robert Del Naja'yı kadrosuna ekliyor. 3D, grubun MC'leri arasına katılarak rap lirikleri yazmaya başlıyor. The Wild Bunch'ın çok iyi tanıdığımız bir diğer MC'siyse, Tricky.<img src="https://images.aposto.com/2021/6/2/1626185505913.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Bristol, St. Paul's'ta 3D,&nbsp;1985 © Beezer / PYMCA Kaynak: Redbull Music Academy<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Hip hop, reggae, funk, rap ve R&amp;B’nin düşük tempolu, güçlü bir atmosfer yaratan elektronik seslerle birleştiği performanslar, terk edilmiş depolardan kulüplere, festivallerden radyolara sıçrıyor. The Wild Bunch 1989'da dağılırken, kolektif içinde tanışan Daddy G, 3D, Andrew Vowles&nbsp;ve Tricky, Massive Attack'i kuruyor. Grubun 1991'de yayımlandığında büyük ses getiren albümü Blue Lines'ın kadrosunda, The Wild Bunch partilerindeki isimleri görmek mümkün.Trip hop dedikleri: Bristol sound’un daha deneysel, elektronik kanadını tanımlamak için kullanılan trip hop sözcüğü, ilk defa 1994 Haziran'ında Andy Pemberton'ın Mixmag'deki yazısında görülüyor ve müzik basını tarafından Massive Attack, Portishead ve Tricky'nin müzikleriyle özdeşleştiriliyor. Blue Lines, ilk trip hop albümü kabul edilirken, Portishead'in 1994 tarihli ilk albümü Dummy, Mercury Ödülü'nü kazanarak türü dünyanın odağına yerleştiriyor.Bristol, uzun yıllardır trip hop'un dev isimleriyle anılsa da yerel müzik sahnesi tüm canlılığıyla yaşamaya devam ediyor. Bristol çıkışlı müzisyenlerin ana akımın dışında kalma eğilimi, yerel plak şirketi Planet Records'ın kurucularından Richard King'in “Bristol zamanı” olarak adlandırdığı, büyük şehrin telaşlı koşturmacasından uzak, sakin tavırla birleşiyor ve şehir kendi müziğinde yavaş yavaş kavruluyor. Bristol'ın hâlâ ne kadar heyecan verici olduğunu anlamak için yükselişini sürdüren punk rock grubu <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/artist/75mafsNqNE1WSEVxIKuY5C?si=Xz7dRhy2QauGcuV9qKTsNg&dl_branch=1" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Idles</a>'a bakmak yeterli.

Trip hop: terk edilmiş depolardan kulüplere, festivallerden radyolara, kolektiften Massive Attack'e.

Sound’uyla müsemma: Bristol

Sabah uyandın, günlük besin dozunu alırken duşta dinlemeyi sevdiğin şarkıları sıraladın, saçlarını kurutup giyindin ve metroda ne dinleyeceğine karar vermeye çalışarak iş yerine doğru yola koyuldun. Belki elin lise yıllarından beri hep bir nostalji hissiyle döndüğün albümlere gidecek belki de seni heyecanlandıracak yeni sesler arayacaksın. Peki seveceğinden emin olduğun, sana özel hazırlanmış ve sadece senin duyabileceğin bir müzik dinlemek ister misin?&nbsp;Life In Surround (LIS)&nbsp;sana daha önce hiç yaşamadığın bir müzik deneyimi sunuyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/6/2/1625579843743.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Life In Surround (LIS) İllüstrasyon: <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/gulsahpelin/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Gülşah Pelin Arı</a><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">En son teknolojiyle üretilmiş LIS yazılımı, tüm vücut implantlarıyla senkronize olabiliyor. 24 saat boyunca kan değerlerini, kalp atışlarını, duygu durumunu, uyuyup uyanma saatlerini, menstrual döngünü analiz eden LIS, elde ettiği verileri hava durumu, nem, konum, trafik yoğunluğu gibi dışarıdan aldığı verilerle birleştiriyor; içine streaming servislerinden edindiği dinleme alışkanlıklarınla sahip olduğun albümleri de ekliyor ve ortaya sadece sana özel bir soundtrack çıkarıyor. Yapay zekâ tarafından senin için bestelenen bu müzikler, yaşadığın her anın eşsizliğine ayak uyduruyor.Artık koşularında müzik kendiliğinden adımlarına uyum sağlayacak; stres seviyen yükseldiğinde seni rahatlatacak sesler yanında olacak; yağmurlu bir günde yürürken melodiler rotanı takip edecek. Dahası, istersen bu deneyimi ek paketlerle en yakınındakilerle paylaşabileceksin. Sevgilinle baş başa geçirdiğin bir akşam, ikiniz için tasarlanmış müziklerle çok daha özel ve akılda kalıcı hâle gelecek. Arkadaşlarınla kutlamalarınız, her zamankinden daha eğlenceli geçecek. LIS’i kullandıkça yapay zekâ sana daha uygun müzikler besteleyecek. Duyduğun her şarkı sana yazılmış bir&nbsp;hit!“Life In Surround ile geçirdiğim bir ayda hayatımın nasıl değiştiğine inanamadım! Artık her andan çok daha fazla keyif alıyorum.”&nbsp;— Ali F.“LIS ile tanıştıktan sonra bir dakika bile sıkılmadım. Her gün dinleyeceğim yeni müzikleri heyecanla bekliyorum ve hiç hayal kırıklığına uğramıyorum.”&nbsp;— Ezgi K.“Arkadaşlarımla LIS senkronizasyonunu kullanarak sadece bize ait bir müzik türü oluşturduk. Kendime ait bir ses bulduğum için mutlu hissediyorum.” — Ebru C.Sen de 30 günlük tanışma paketiyle Life In Surround ayrıcalıklarından yararlan, hayatını sana özel müziklerle güncelle! LIS yazılımı deneme sürümünü hemen indirmek için ekrana dokunman yeterli.Life In Surround, senin hayatın, senin müziğin!<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Editörün notu: Tamamen hayal ürünüdür ya da değildir.&nbsp;

Çünkü çok daha iyisi seni bekliyor.

Dinlediğin bütün müzikleri unut!

Şarkıların bizi alıp bir yerlere götürmesine, dünyanın başka şehirlerine portallar açmasına alışkınız. Kaliforniya güneşinin, Londra yağmurunun, Berlin’in çok kültürlü sokaklarının kokusunu taşıyor aklımızdaki şarkılar. Bu hafta ne şarkılarda duymaya alışık olduğumuz ne de çoğumuzun seyahat hayallerini süsleyen bir şehre uğruyoruz; Kuzey Kore’nin başkenti Pyongyang’dayız. Rehberimiz Britanya ile özdeşleşmiş isimlerden Blur.Pandemi sebepli kısıtlamalardan önce de batıdan çok az turistin uğradığı (yılda 3.000 - 6.000 kişi), şehir içinde hareket etmenin katı kurallara tabi olduğu Pyongyang’da yerel halkla konuşurken dikkatli olmak gerek çünkü ülkenin liderleri, bayrağı ya da propaganda afişlerine dair yapılan olumsuz yorumların sonu, huzuru bozma suçlamasıyla hapse girmeye kadar gidebiliyor. Öyle ki ABD 2017’de ABD pasaportlarının Kuzey Kore’ye yapılacak seyahatlerde kullanılmasını (özel izinler hariç) yasakladı.Blur’ün 2015’te yayımlanan ve dinleyicilerinin 12 yıllık bekleyişini sonlandıran <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/album/0nSzBICzQHea8grwfqa5Gb?si=jWyz6fZ8SGefIKiItD5SRw" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">The Magic Whip</a> albümünün melankolik parçalarından <a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/track/1IJvO4FVyfi7SenbjCwJ26?si=-B5aIFGoRF-Urz7JKw-EKA" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Pyongyang</a>, Damon Albarn’ın 2013 yılında şehre yaptığı bir geziyi belgeliyor. Albarn, Wonder.land&nbsp;müzikali üzerinde çalışırken ziyaret ettiği Pyongyang’ı bir tavşan deliğine benzetiyor; “Herkesin bir büyü altında yaşadığı, büyülü bir krallık gibi. Gittiğiniz her yerde Kim ailesinin varlığını hissediyorsunuz. Heykeller, anıtsal binalar her yerde. Bazen boş bir caddeden hızla geçtiğini gördüğünüz, camları karartılmış Range Rover’lar varlıklarının kanıtı oluyor. Bunun dışında, Kuzey Kore bu çılgın büyünün etkisi altında yaşayan normal insanlardan oluşuyor. Oradayken size ülkeye dair tek bir imaj sunulduğunun ve görmenize izin verilmeyen her caddede bir sürü hikâye olduğunun farkında olsanız da benim temas ettiğim insanlar çok içtendi.”Bir karaoke mekânında Song 2 ve Anarchy In The UK şarkılarına rastlamanın şaşkınlığını yaşayan Albarn’ın anlatısı, “Penceremden, tutulduğum adaya bakıyorum,” cümlesiyle başlıyor. Pyongyang’a giden turistlerin büyük kısmı, Taedong Nehri’ndeki Yanggak Adası’nda bulunan Yanggakdo Oteli’nde kalıyor. Hatta turistlerin sadece bu otelde kalmasına izin verildiğine dair yanlış bir bilgi de internette sıkça karşınıza çıkıyor. Şehirden ayrılmak üzere olan birinin Pyongyang’a dair hatıralarını anlatan şarkı, bizi şehrin kusursuz, geniş, temiz caddelerine çağırıyor. Kuzey Kore’nin kurucusu Kim Il Sung ve oğlu Kim Jong Il’in mezarlarının bulunduğu mozole, şarkıda önemli yer tutuyor. “Büyük liderleri yıkayan pembe ışık” solmaya başladığında, Pyongyang karanlık gece hâline bürünüyor. Bu karanlık içindeki tek ışık, “Gece boyunca izlenen, kırmızı parıltısıyla cam bir tabut”, yani Kim Il Sung’un mozoledeki mezarı.&nbsp;Gümüş renkli nükleer roketlerle kiraz ağaçlarının görüntüsü birbirini kovalarken Damon Albarn ve Graham Coxon’ın vokalleri birbiri içinde eriyor. Keşfedilememiş ama varlığına dair ipuçları yakalanmış bir canlılığa veda etmenin hüznüyle Albarn’ın müziğin içinde kaybolan sesi, gerçekliğin masallardan ibaret olduğunu ilan ediyor. Sürekli değişen gündemde arada bir belirip kaybolan, uzaklardaki bir otoriter rejimin yankısı, 5 dakika 46 saniyelik bir şarkıyla değişiyor. Bilinmeyen bir şehre açılan kapıdan pembe bir ışık sızıyor.&nbsp;

Uzaklardaki bir otoriter rejimin yankısı, 5 dakika 46 saniyelik bir şarkıyla değişiyor.

Pyongyang: Nükleer roketler ve kiraz ağaçları

Müzik, bize gitmediğimiz şehirlerin güneşini, görmediğimiz rüyaların heyecanını hissettiriyor. Türkiye’de Covid-19’a karşı aşılama hız kazandıkça, her gün yeni bir grup arkadaşımın omuzlarında bantlarla çekilmiş mutlu fotoğraflarını gördükçe, tünelin sonundaki ışığa inanmaya başlıyorum. Yeniden sarılma; barlara, konserlere, festivallere gidebilme düşüncesi beni heyecanlandırıyor.Chungking Express’teki Faye gibi hayallere dalıyorum; fonda gündüz düşlerinin en iyi eşlikçilerinden&nbsp;California Dreamin’&nbsp;çalıyor. Guns N’ Roses’ın Los Angeles için yazdığı rivayet edilen Paradise City'nin videosunda, konserden saatler önce stadyumun kapılarından içeri dolan seyircilerin yerine koyuyorum kendimi. Tepem attığında Dead Kennedys, California Über Alles ile yardımıma koşuyor. Hole’un Malibu'su ile dalgalı sahillerde yanan palmiyelerin altına uzanıyorum.Kaliforniya’dan çıkan ya da oraya işaret eden ve bir şekilde hayatımıza dâhil olan şarkılar saymakla bitmiyor ama bir albüm var ki hâlâ baştan sona ezberimde (muhtemelen içinizden birçoğunun da öyle). Tahmin etmek zor değil, Red Hot Chili Peppers’ın 1999 yazında çıkan ve tüm dünyada 15 milyondan fazla satan yedinci albümü Californication.Bağımlılıkla mücadele eden, ölümden döndüğü zor bir dönem geçiren gitarist John Frusciante’nin altı yıl sonra gruba yeniden katılmasıyla Red Hot Chili Peppers’ın funk ve rock’ı birleştiren sound’u Californication'da daha yumuşak bir yöne gidiyor, Anthony Kiedis’in kendi deyimiyle “Kaliforniya’da Amerikan rüyasını ararken kaybolan ruhların hikâyelerini” anlatan sözleri, coğrafi ve kültürel sınırları aşıp aynı mutluluğu ve kendini gerçekleştirme fırsatını arayış hissini bize yaşatıyor. Arkadaşlarla çıkılacak yaz tatillerinin hayalleri artık&nbsp;Scar Tissue'nun videosunu andırıyor. Güneye giden yollarda son ses dinlenen albüm Californication. Akıllarda Anthony Kiedis’in Frusciante ve Flea ile çıktığı bir yolculuğu aktardığı Road Trippin.Albümde hissedilen yeniden birlikte olma ve yoldaşlık, bana Flea ve Kiedis’in arkadaşlığını hatırlatıyor. Flea, 2019’da yayımlanan biyografisi Acid for the Children'ın ardından verdiği bir röportajda, Kiedis ile tanıştığı günü annesinin ağzından anlatıyor; “Eve geldiğinde yüzün aydınlanmıştı. ‘Anne, sonunda konuşabileceğim birini buldum!’ dedin." Flea ve Kiedis, 15 yaşında Hollywood’daki Fairfax Lisesi’nde okurken tanışıyor ve Flea’ye göre ilk görüşte âşık oluyorlar. "Bu kardeşlik o kadar güçlü ki Red Hot Chili Peppers bizim bir arada olmamız için sadece bir vesileydi," diyor Flea.Pandeminin toz bulutu içinde geçen bir buçuk yıldan sonra aşının verdiği umutla yeniden döndüğüm Californication'ın şu cümlesi, daha önce olmadığı kadar anlamlı bir teselli: “Yıkım, çok zor bir yola çıkarır ama yaratımı da besler.”

1998 tarihli "Californication"a umutlu bir bakış.

Kaliforniya: Bütün bu şarkılar yanılıyor olamaz

Seyahatin önünde aşılar, testler, kur farkı gibi dikkatle aşılması gereken engeller olsa da İsim - Şehir’de sokaklarında müziğin aktığı, havasına kendine özgü ritimlerin sindiği şehirlere doğru yolculuğumuz, herhangi bir kontrol noktasına takılmadan devam ediyor.Bu hafta dünyanın en derin nehri olan Kongo Nehri’ni takip ediyoruz. Orta Afrika’nın yağmur ormanlarında başlayan rotamız bizi Atlas Okyanusu’ndan yaklaşık 500 kilometre içeride, nehrin iki yakasında birbirinin karşısında yer alan iki şehre götürüyor. Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin başkenti Kinşasa ve Kongo Cumhuriyeti’nin başkenti Brazzaville. Kinşasa ve nüfusu onun beşte biri kadar olan Brazzaville, UNESCO’nun Yaratıcı Şehirler Ağı Programı’nın (Creative Cities Network) 246 üyesinden ikisi. 2004’te hayata geçirilen program, kültürel endüstrilerin yaratıcı, sosyal ve ekonomik potansiyellerini geliştirmeye odaklanıyor.Sahra Altı Afrika’nın geleneksel müziklerinin duyulduğu Kinşasa - Brazzaville bölgesi, 1940’larda Küba menşeli son cubano müziğini çalan radyoların etkisiyle Kongo rumbasının ortaya çıkışına sahne oluyor. Piyanonun yerini gitarın aldığı, Afrika’nın nabzının hissedildiği bu alt tür, soukous adını alarak kıtaya yayılıyor. 1950’lerden itibaren kültürel ilişkilerini sıkılaştıran, müzisyenler için verimli bir üretim alanına dönüşen Kinşasa ve Brazzaville’den çıkan OK Jazz, African Jazz, African Fiesta gibi gruplar, popüler müziği domine etmenin yanı sıra müzisyenler için bir okul işlevi görüyor. Kariyerine bu gruplarda başlayan isimler, ilerleyen yıllarda kendi gruplarıyla Kongo’nun müzikal yolculuğunu yeni alanlara taşıyor.60’lar ve 70’lerde Afrika’nın ana akımına dönüşen soukous; Kongo folk müziği, soul, funk, hatta rock n roll ile birleşerek farklı karakterlere bürünüyor. Radyolar ve yerel plak şirketlerinin bastığı plaklarla konser salonlarına ve gece kulüplerine yayılıyor. 70’lerde, şimdi Kongo Demokratik Cumhuriyeti olan Zaire’de yaşanan politik çalkantılar nedeniyle başka ülkelere göç eden gruplar, müziğin yayılımına katkıda bulunuyor. Soukous’un kıtanın dışına çıkması, 80’lerde Kongolu müzisyenler Avrupa’da kayıtlar yapmaya başladığında oluyor. Besteci ve müzikolog Ned Sublette’e göre Kongo rumbası, uzun yıllar Fransa ve Belçika yönetimi altında yaşadıktan sonra, 1960’larda bağımsızlığını kazanan bölge halklarının kendi kimliklerini sahiplenişinin bir ifadesi. Şarkıların Fransızca değil Lingala ve Kikongo dillerinde söylenmesi de buna işaret ediyor.90’larla birlikte Kongo Demokratik Cumhuriyeti, hâlen devam eden bir savaş ve çatışma sürecine giriyor. Kongo Cumhuriyeti’nde çıkan iç savaşta Brazzaville büyük hasar görüyor. İki ülke de politik ve askerî çatışmalarla sarsılsa da her koşulda varlığını sürdüren müzik susmuyor. İki şehir, UNESCO desteğiyle ortaklaşa düzenledikleri Pan-African Music Festival’da (FESPAM) her yıl Afrika’nın müzik başkentlerine dönüşüyor. Brazzaville’deki Feux de Brazza, Kinşasa’daki Jazz Kif festivalleri, bölgenin kültürel zenginliğini vurgulamaya devam ediyor.Sömürgecilik, yozlaşmış politikacılar, askerî darbeler, yoksulluk ve şiddetten nasibini çokça alan Kongo için müzik, sadece geçmişin güzel anılarını değil, adil ve insanca bir geleceğin umudunu da barındırıyor.

Kongo Nehri'nin taşıdığı sesler

Bir nehrin iki yakası: Kinşasa - Brazzaville

Texas eyaletinin başkenti Austin, “Dünyanın canlı müzik başkenti” olarak biliniyor. Binin üzerinde canlı müzik mekânının bulunduğu şehirde, 100 bin kişiye düşen canlı müzik mekânı sayısı 46,4. Bu, ABD’deki en yüksek oran.SXSW ve Austin City Limits gibi dünyaca ünlü festivallere ev sahipliği yapan şehirde müzik endüstrisinin yarattığı yıllık ekonomi, milyar dolar seviyesinde. Sadece SXSW festivali, 2019’da bölge ekonomisine 355,6 milyon dolar katkı sağlamış. Gerek sivil kuruluşlar gerek devlet kurumları sayesinde müzisyenlerin kariyer planlamasından sağlık hizmetlerine kadar birçok konuda destek bulabildiği Austin’in bir canlı müzik başkenti olma iddiası, eskiye dayanıyor.Austin'e göç:&nbsp;1800’lerin sonlarında bira bahçeleri ve konser salonlarında yoğunlaşan sosyal hayat, hep müzikle iç içe olmuş. 1930’lardan itibaren ABD’de seyahat eden blues ve caz müzisyenleriyle big band’lerin uğrak noktası olan Austin, 1960’larda country müzisyenlerini ağırlıyor. 1972’de müziği bırakarak Nashville’den buraya taşınan Willie Nelson, Austin’de yeni bir nefes buluyor ve country rock ya da progresif country olarak adlandırılan, geleneksel country müziğine bir karşı duruş olan tarzını yaratıyor. Hippiler yerini punk’lara bırakırken; uygun kiraları, açık fikirli seyircileri, çok çeşitli müzik türlerine yer veren mekânlarıyla şehrin popülerliği giderek artıyor. Kariyerlerine iyi bir başlangıç yapmak isteyen müzisyenler, akın akın Austin’e göç ediyor."Austin’i tuhaf tut":&nbsp;Bazı merkezler dışında çoğunlukla muhafazakâr bir eyalet olan Texas’ta, bu kadar özgürlükçü bir şehir yaratılmış olmasında hem bölgedeki nüfus yapısının hem de 1881’de kurulan University of Texas’ın etkisi var. Kendi ülkelerinde politik ve dinî sebeplerle baskı gören; Almanya'dan, Çek Cumhuriyeti'nden ve Polonya'dan gelen göçmenlerin özgürlüklerini koruma isteği, üniversite çevresindeki akademik dünyayla birleşince Austin, sakinlerinin kendileri gibi olabildiği, başkasına zarar vermedikleri sürece diledikleri gibi yaşadığı, kimilerine “tuhaf” gelebilecek davranışları kucaklayan ve “Keep Austin weird”&nbsp;(Austin’i tuhaf tut) sloganını benimseyen bir özgürlükler şehri olarak şekilleniyor.Dünyanın canlı müzik başkenti:&nbsp;“Dünyanın canlı müzik başkenti” tanımı, Austin Ticaret Odası’nın eseri. Şehrin güçlü müzikal kimliğini vurgulamak isteyen kurum, etkinlikler açısından zayıf olması beklenen pazartesi gecesi bile şehirde 70’ten fazla konser olmasından yola çıkarak bu sloganda karar kılıyor ve Temmuz 1985’te Billboard dergisine verdiği ilanda bu cümleyi kullanıyor. Slogan, 1991’de belediye tarafından Austin’in resmî sloganı kabul ediliyor.Pandemi nedeniyle bir yıldan uzun süredir mesleklerini icra edemeyen müzik sektörü çalışanlarının sesini sosyal medyada duyurmaya çabaladığına tanık oluyoruz. Peki canlı müziği can damarı yapmış bir şehir, bu gerçeklikle nasıl başa çıkıyor? Dünyanın birçok yerinde olduğu gibi Austin’de de Covid-19’un müzik sektörüne etkisi yıkıcı olmuş. Örneğin; şehrin en büyük bağımsız organizatörü Margin Walker, sektörden çekilmiş. Müzikle nefes alan Austin sakinleri ve bu alanda faaliyet gösteren kuruluşların oluşturduğu kamuoyu baskısıyla, canlı müzik mekânlarına yönelik 5 milyon dolarlık bir destek planı açıklanmış. ABD’de aşılamanın hızıyla sis yavaş yavaş dağılmaya başlasa da Austin’in de kesintiye uğrayan hikâyesine bıraktığından farklı bir yerden başlayacağını söylemek yanlış olmaz.

Ama çizme, fötr ve kot pantolondan başka bir şeyiyle meşhur.

Burası Austin, ABD

Geçtiğimiz günlerde, Los Angeles’ta yaşları 10 ile 16 arasında değişen dört okul arkadaşından oluşan&nbsp;The Linda Lindas grubunun Los Angeles Halk Kütüphanesi’nde verdiği konserden bir bölüm viral oldu.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://youtu.be/J5AhU5Q7vH0" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">“Racist, Sexist Boy”</a>&nbsp;adlı parçalarında, okulda yaşadıkları ırkçı deneyimi çığlık çığlığa müziğe aktaran The Linda Lindas’ın bu genç yaşta hissettiği öfke, 90’larda yanan Riot Grrrl&nbsp;ateşini canlı tutuyor. Riot Grrrl, o öfkenin hikâyesi.Bandı 30 yıl geri sarıyoruz. 90’ların başında grunge grupları, punk rock ve heavy metal’den ilham alan patlayıcı bir sound’u Seattle’dan dünyaya yayarken, şehrin 100 kilometre güneybatısındaki Olympia’da, etkisi ilerleyen yıllarda ana akıma sızacak bir hareket uyanıyordu: Riot Grrrl.Punk’ın enstrüman çalmayı bilsin bilmesin, herkesi sahneye çıkıp fikirlerini tavizsiz biçimde ifade etmeye çağıran duruşu teoride çok kapsayıcı görünse de yerel punk sahneleri pratikte erkek egemendi. 70’lerden itibaren kendini müzikle var edebilmiş kadın figürlere rağmen, rock’ın erkek müzisyeni ilahlaştırıp kadınları onun ışığında pervane olarak gören tavrı sürüyordu. Olympia başta olmak üzere, Washington eyaletinin müzik çevrelerinin güçlü iletişimi, 1991’de punk sahnesindeki kadınların bir araya gelip sahnedeki cinsiyetçiliği konuştuğu bir buluşmaya vesile oldu. Cinsel saldırıların arttığı, kadınların üreme hakları üzerindeki tartışmaların güncel politik gündemin parçası olduğu bir dönemde, punk’ın kendin-yap ruhuyla birbiri ardına ortaya çıkan feminist fanzinler; tecavüz, ensest, kürtaj, yeme bozuklukları gibi tabu sayılan konuları gündeme getiriyor, etraflarında halka halka genişleyen bir topluluk oluşturuyor ve kadınları seslerini yükseltmeye çağırıyordu.<img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-27T07:17:34.573Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Riot Grrrl mini-zine" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Riot Grrrl<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">1991’de ilk defa düzenlenen ve Kuzey Amerika’da 20 şehre uğrayan Lollapalooza festivalinin kadrosunda sadece bir kadın müzisyen varken Olympia’daki International Pop Underground Convention kapsamında gerçekleşen “Girl Night”ta tamamı kadınlardan oluşan gruplar sahne alıyordu. Bikini Kill, Bratmobile, L7, Heavens to Betsy, 7 Year Bitch gibi gruplar Riot Grrrl’ün öncüleri olurken, şarkılarında dile getirdikleri, politik duruşları, konserlerinde bedenlerine "SÜRTÜK" ve "TECAVÜZ" gibi sözcükler yazmaları medyada eleştiri sağanağına tutulmalarına yol açıyordu. Riot Grrrl, ana akımda erkek nefretiyle dolu bir grup şiddet yanlısı radikal feminist olarak lanse ediliyor, bu kadınların gençlere kötü örnek olarak toplumun ahlakını tehlikeye attığından bahsediliyor, hareketin önemli figürlerinden; Bikini Kill’in kurucusu Kathleen Hanna ile ilgili babasının tecavüzüne uğradığı gibi yalan haberler yapılıyordu. Diğer yandan Bikini Kill konserlerinde mikrofonu alan seyirciler taciz hikâyelerini paylaşıyor, Seattle’lı punk grubu The Gits’in solisti Mia Zapata konser çıkışı evine dönerken cinsel saldırıya uğrayıp öldürülüyor, kadınlara yönelik şiddet tırmanıyordu.Riot Grrrl gruplarının çoğu, geleneksel medyaya sırt çevirerek özel hayatlarının didiklenmesinden kaçınmaya çalıştı. Medyada toplum ahlakını bozma söyleminin ekseni başka topluluklara kaydı. Hareketin ortaya çıkardığı ticari potansiyel fark edildi ve “Riot Grrrl” fanzininde yer alan ifadelerden biri olan “girl power”, Spice Girls ile dünyaya pazarlandı.Olympia’da feminizm ve punk estetiğinden beslenerek vücut bulan Riot Grrrl, değişip dönüşerek kültürel bir itici güç olmaya devam ediyor. Onun izlerini, kendi deneyimini tabulardan ve toplumsal kabullerden bağımsız bir şekilde müziğe aktaran her kadında görmek mümkün. İster 10 yaşında olsun ister 50.

90'larda yanan ateş hâlâ canlı.

Olympia’dan yükselen ses: Riot Grrrl

Yaşadığımız şehirlerle ilişkimizi konserlere benzetiyorum. Sahnedeki müzik seyirciyi etkiliyor, değiştiriyor; seyircinin tepkisi sahnedeki müzisyenleri etkiliyor, değiştiriyor. İki taraf arasındaki döngü, birbirini besleyip zenginleştiriyor. Şehirler insanları, insanlar şehirleri biçimlendiriyor. Bazen bir şehrin kimliği, sanatçının müziğine sızıyor, ona yeni manzaralar ekliyor. Bazen müzik, şehri biçimlendirip yaralarını sarıyor. Baltimore’da olduğu gibi.ABD’nin doğu kıyısında, New York’un üç buçuk saat güneyindeki Maryland eyaletinin en kalabalık şehri Baltimore. 2000’lerin başarılı suç draması&nbsp;The Wire'ı izleyenler, Baltimore sokaklarına yabancı değil. Eğitimden güvenliğe, yaşamsal sistemlerin işlevini yerine getiremediği, sokakların çetelere teslim edildiği, nüfusun %10’unun eroin bağımlısı olduğu tahmin edilen, ülke ortalamasının kat kat üzerindeki suç oranıyla yanıp sönen bir ünlem işareti gibi. 18. yüzyıldan itibaren önemli bir liman şehri olarak hızla gelişen, endüstrileşmeyle büyüyen, şimdi ise fabrikaların kapanmasıyla hizmet sektörünün öne çıktığı Baltimore’da nüfusun çeyreği, yoksulluk sınırının altında yaşıyor.Baltimore, yaşam koşullarını zorlaştıran bütün bu istatistikler dışında bir şeyle daha tanınıyor; güçlü müzik sahnesi. 2016 tarihli bir araştırmaya göre, şehirdeki kültür sanat sektörü yıllık 55 milyon dolarlık bir ekonomi yaratıyor ve bünyesinde yaklaşık 15 bin tam zamanlı çalışan barındırıyor. Baltimore kuruluşundan beri hep müzikle iç içe olmuş. Caz, ragtime, gospel gibi türlerin yanı sıra klasik müzik ve opera da Baltimore’da köklü bir tarihe sahip. Şehrin ilk profesyonel orkestrası Peabody Orchestra, 1866’da kurulmuş. Biz çok daha yakın bir zaman dilimine, 2000’ler sonrasına çeviriyoruz dikkatimizi.<img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-13T09:57:01.843Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Beach House" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Beach House Fotoğraf: Paulo Dourado<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Kendin-yap kültürünü benimsemiş sanat alanları, kiraların görece düşük olduğu şehri sararken, farklı türlerde birçok isim Baltimore’dan dünyaya açılmaya başlıyor. Animal Collective, Beach House, Future Islands, Dan Deacon,&nbsp;Wye Oak, Snail Mail, Lower Dens, Matmos, JPEGMAFIA… Matmos’tan Martin Schmidt, Baltimore müzik sahnesinin “garipliklere” çok daha açık olduğunu söylüyor. Seyircinin sahnede gördüğü şeyi yargılamadığını, “bu yeterince cool&nbsp;mu” diye düşünmediğini, aksine orijinal olduğu sürece onu sahiplendiğini anlatıyor. Baltimore Sun gazetesi, 2017’de şehirdeki genç müzisyenlere, Baltimore’un onları nasıl etkilediğini soruyor. Verilen yanıtlar, çözülmesi gereken birçok sorunu olan ve yoksulluğun sürekli gündemde olduğu bir şehirde, insanların yaşamlarını zenginleştiren sanata ne kadar çok değer verdiğini ortaya koyuyor.Baltimore müzik sahnesinin tüm dünyada kendinden bahsettirecek konuma gelmesinde, müzisyenlerin desteklenmesinin etkisi büyük. 2002’de kurulan Baltimore Tanıtım ve Sanat Ofisi, farklı alanlarda düzenlediği festivallerin yanı sıra, sanatçılara yönelik hibe programlarıyla da şehrin kültür yaşamında önemli rol oynuyor. Ofis, Covid-19 sürecinde de sanatçılara destek oluyor.Mutenalaştırma sonucu hem siyah hem beyazların yerinden edildiği Baltimore’da insanlar, toplulukların öneminin farkında. Şehrin yetiştirdiği sanatçılar sokaklardaki hayatı ve mücadeleyi şarkılarına aktarırken, sosyoekonomik olarak yaralanmış bu bölgede yaşamanın sonucu olan kolektif üretim bilincine sahip çıkıyorlar.

2000'lerde yükselişe geçen indie müzik sahnesiyle Baltimore, adını temize çekiyor.

Her şeye rağmen Baltimore

The Thin White Duke’a veda:&nbsp;Yıl 1976. Müziğini, yarattığı personalarla sahneye taşıyan Bowie, Station to Station albümüyle birlikte dünyayı yeni bir personayla tanıştırıyor: The Thin White Duke. Beyaz gömleği, siyah pantolonu ve yeleği, geriye taranmış sarı saçlarıyla bir kabareden fırlamış gibi görünen bu karakter, Ari ırk merakı ve Nazi sempatizanı yorumlarıyla çok tartışma yaratıyor. Bowie, yıllar sonra Station to Station dönemini değerlendirirken The Thin White Duke personasıyla söylediği her şeyin performanstan ibaret olduğunu açıklıyor ve bu dönemi hayatının en karanlık zamanı olarak anıyor. Kendi ifadesiyle “astronomik” boyutlardaki kokain kullanımı, basının odak noktasında olmanın verdiği yorgunluk, kişisel hayatında yaşadığı çalkantılar ve The Thin White Duke karakteri nedeniyle karşı karşıya geldiği faşizm yanlısı olduğu suçlamaları, onu üzerinde kötü bir etkisi olan Los Angeles’tan ayrılıp Avrupa’da gözlerden uzak kalmaya yöneltiyor. Önce İsviçre’ye, sonra yakın arkadaşı Iggy Pop ile Batı Berlin’e taşınıyor.“Berlinliler umursamıyor”:&nbsp;Los Angeles’ta sokakta yürüyemezken, Berlin’in kendisine sağladığı herhangi biri olma hissinin tadını çıkaran Bowie, bir röportajında “Berlinliler umursamıyor.”&nbsp;diyor.“En azından bir İngiliz rock şarkıcısını”. Ziyaret ettiği bir kabarede sahneye çıkıp Frank Sinatra şarkıları söylediği bir gece, başka birini izlemek üzere orada bulunan seyircilerin sahneden inmesini istemesi, çok ferahlatıcı olsa gerek.Bowie, Berlin sokaklarının verdiği özgürlükle, kendisini fiziksel ve ruhsal bir uçurumun kenarına getiren alışkanlıklarından sıyrılmaya başlıyor. Şehrin yeşil mahallelerinden Schöneberg’de önce elektronik müzik grubu Tangerine Dream’in kurucusu Edgar Froese ile kalıyor, sonra Iggy Pop ile Hauptstrasse 155 numaraya taşınıyor. Asistanı Coco ile dışa vurumcu ressamların eserlerinin bulunduğu Brücke Müzesi’ne yaptığı ziyaret onu çok etkiliyor. Tangerine Dream, Kraftwerk, Neu! gibi grupların müziğine ilgi duyuyor. Şehrin yeraltı sahnesini takip ediyor. Yine bu dönemde, uzun süre Brian Eno’nun ambient albümü Discreet Music’i dinliyor. Berlin’in onu kendi hâline bırakarak ve barındırdığı yaratıcı mirasla besleyerek mümkün kıldığı bu iyileşme, keşif ve demlenme süreci, 1977’den itibaren “Berlin Üçlemesi” olarak bilinen üç albümle gün yüzüne çıkıyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-06T08:58:12.482Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Bowie, stüdyoda" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">David Bowie, Robert Fripp (solda) ve Brian Eno (sağda) ile Hansa Tonstudio'da.&nbsp; Fotoğraf: Christian Simonpietri/Sygma/Corbis<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Low, Heroes, Lodger:&nbsp;Bowie’nin müziğini krautrock, ambient ve elektronik müzik etkilerine açtığı bu üç albüm “Berlin Üçlemesi” olarak adlandırılsa da aslında kayıtlarının tamamı Berlin’de yapılmıyor. Onları birleştiren, kaydedildikleri yer değil, sahip oldukları müzikal yaklaşım. 1968’de çalışmaya başladığı ve son albümü Blackstar’a kadar tüm albümlerinin prodüktörü olan Tony Visconti ve ambient çalışmalarından etkilendiği Brian Eno ile iş birliği içinde ortaya çıkan Low&nbsp;(1977),&nbsp;Heroes&nbsp;(1977) ve Lodger&nbsp;(1979), Bowie’nin kendi sözleriyle, onun tüm varlığını, DNA’sını barındırıyor.Duvarın gölgesinde:&nbsp;Yayımlandığı tarihten itibaren birçok müzisyene ilham kaynağı olan ve müziğin seyrine etki eden bu üç albümden iki şarkıyı ayrıca anmak istiyorum. İlki, Berlin’in "Türk mahallesi" sayılan Kreuzberg’de, duvara 150 metre mesafede bulunan Hansa Tonstudio’da kaydedilen Heroes. Bowie, diskografisinin en bilinen şarkılarından olan Heroes’u Tony Visconti ve kız arkadaşını Berlin Duvarı’nın gölgesinde birbirlerine sarılırken gördüğünde yazmaya başlıyor. Doğu ve Batı Berlin’de yaşayan iki sevgilinin hikâyesini anlatan şarkı, duvarın yıkılışında da simgesel öneme sahip. Bowie’nin ölümünden sonra Almanya Dışişleri Bakanlığı, yayımladığı taziye mesajında kendisinin 1987’de Batı Berlin’de verdiği ve duvarın diğer tarafından da dinlenen konseri hatırlatarak, Bowie’ye duvarı yıkmaya yardım ettiği için teşekkür ediyor.Lodger albümünde bulunan Yassassin’in hikâyesi de anlatmaya değer. Kreuzberg gibi Türkiye'den göçmenlerin yoğunlukta olduğu Neukölln’de bir duvarda “yaşasın” sözcüğünü gören Bowie, Türkiye Büyükelçiliği’nden kelimenin anlamını öğrendikten sonra, reggae ritimleriyle Türk müziğinden melodileri birleştiren bu şarkıyı, Türkiye’den Almanya’ya göçen bir işçinin gözünden yazıyor .

Bir şehri keşfetmenin birçok yolu var. İsim - Şehir’de bu yolların müzikten geçenlerini adımlayacağız. Sokakların izlerini şarkılarda, albümlerde; müzisyenlerin dokunuşlarını mahallelerde, caddelerde arayacağız. Haritamızı çizmeye David Bowie’nin Berlin’iyle başlıyoruz. 

Berlin’de bir David Bowie

Karanlığı kesen&nbsp;riff’ler ve Fibonacci&nbsp;dizisi; insan davranışına dair derin düşünceler ve gümbürdeyen davullar… Adını bacak kası vastus lateralis ve “yanal düşünme” anlamına gelen lateral thinking&nbsp;teriminden alan&nbsp;Tool albümü&nbsp;Lateralus, bu yıl 20. yaşını kutlayan 78 dakikalık, epik bir eser. Albümün ele aldığı konular ve onları ele alış biçimi, Alex Grey’in yarattığı katmanlı insan figüründen oluşan tasarımda görünür oluyor ve Lateralus sadece Tool’un müziğini taşıdığı noktayla değil, görsel dünyasıyla da geniş bir evrene dönüşüyor.Ohio doğumlu sanatçı Alex Grey, grafik tasarımcı olan babasının cesaretlendirmesiyle, çizim yeteneğini küçük yaşta keşfediyor. Yaşadığı banliyöde toplayıp evlerinin arka bahçesine gömdüğü ölü böcekler ve hayvanlarla başlayan ölüm ve aşkınlık teması, kariyeri boyunca resim, heykel, performans sanatı gibi farklı disiplinlerdeki üretimlerinde kendini hissettiriyor. 1970’lerde sık sık LSD’nin açtığı kapılardan geçen Grey, beş yıl boyunca Harvard Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde çalışıyor. Buradaki işi, kadavraları öğrencilerin kullanımına hazırlamak. İnsan zihninin katmanlarını keşfetmeye meraklı olan Grey, bu iş sayesinde insan bedeninin de katmanlarını yakından tanıma fırsatı buluyor ve bir süre sonra eserlerini gören doktorlardan tıbbi illüstrasyon işleri almaya başlıyor. Bu illüstrasyonlar, çoğunlukla “psychedelic” olarak nitelenen kişisel işlerini sürdürebilmesini sağlıyor ve Alex Grey adı, yıllar içinde dev bir isme dönüşüyor; illüstrasyonları Nirvana, Beastie Boys, Meshuggah ve Tool gibi sanatçıların albümlerinde yer alıyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/3/2021-04-29T07:23:53.142Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Alex Grey, Carlos Jaramillo" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Alex Grey Fotoğraf: Carlos Jaramillo<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Grey’in Tool ile iletişimi 90’ların sonunda başlıyor. Grubun birçok videosunda imzası olan gitarist Adam Jones, anatomi kitaplarındaki türden, asetat kâğıdına basılmış çok katmanlı bir insan figürü fikrini Grey ile paylaşıyor. Tool’un müziğini hiç dinlememiş olan sanatçı, Lateralus’taki şarkıların sözlerinden ve grup üyeleri için önemli olan sembollerden yola çıkıyor. Alex Grey, içinde göz olan el illüstrasyonunu, dünyanın yer yerinde Tool dinleyicilerinin dövme olarak yaptırdığını gördüğündeki şaşkınlığını gizlemiyor. Kendi sözleriyle, dinleyicilerin Tool’a olan sevgisi taşıp onun sanatını da kapsar hâle geliyor.Tool’un Alex Grey için simgelediği şey “sanatkârlık”. Grey bunu hem bir sanatta usta olma hem de kendi benzersiz yaklaşımını ortaya koyma yeteneği olarak değerlendiriyor. Tasarımcısına göre Lateralus’un esas fikri, bir dizi mucizeden oluşmamız. “Çok boyutlu, çok katmanlı, hem fiziksel hem de ruhsal görünümlere sahip olan varlıklarız. Bunu düşünmek büyüleyici bir şey.”&nbsp;Grey’in hayatı boyunca ürettiği işlerde gördüğümüz evrenle bir olma, fiziksel boyutun ötesinde alanlara açılma düşüncesi Lateralus’ta da mevcut. Bir CD ya da plak kapağıyla sınırlandırılmış o küçük karedeki insan figürüne bakarken, bir anlığına kendi sınırlı bedenimizin boyutları aşan bağlarını sezer gibi oluyoruz. Kaslarımız, damarlarımız, sinirlerimiz katman katman ayrılırken, parçalanmanın değil bütünlenmenin olasılığını yakalıyoruz.

Tıp öğrencileri için hazırlanan kadavralardan 2000’lerin en etkileyici albüm kapaklarından birine giden yol.

Çok katmanlı varlığımızın haritası: Lateralus

Albümlerini ezberleyene kadar dinlemenin ötesinde, plak kapaklarını çerçeveletip astığımız, konser afişlerini topladığımız, çıkardığı çeşitli ürünlerin koleksiyonunu yaptığımız müzisyenler sadece biz dinleyiciler için değil, çoğu zaman onlarla çalışan tasarımcılar için de birer ilham kaynağı.&nbsp;David Byrne ve&nbsp;Brian Eno&nbsp;ikilisinin 2008 tarihli iş birliği albümü&nbsp;Everything That Happens Will Happen Today'in görsel dünyasını üstlenen Stefan Sagmeister bunun bir örneği. Çalıştığı dev isimlerin listesi Jay Z’den The Rolling Stones’a uzanan grafik tasarımcı, Brian Eno’nun 1996’da yayımlanan kitabı&nbsp;A Year with Swollen Appendices'in hayatındaki büyük ilham kaynaklarından biri olduğunu söylüyor. Eno’nun müziğine hayranlık duyan Sagmeister, David Byrne ile biri solo albümü Feelings, diğeri ise Talking Heads box set’i Once in a Lifetime için olmak üzere iki kere çalıştı. Hatta Once in a Lifetime ona kariyerindeki ilk Grammy Ödülü’nü kazandırdı.Sagmeister, dinler dinlemez çok sevdiğini söylediği albümü duyduğunda, iki ismin de daha önce yaptıklarından farklı bir iş ortaya koyduğunu düşünüyor. Hayat dolu, coşkulu bir müzik. Kapakta da bu canlılığı yakalamaya çalışıyor. Açılış şarkısı&nbsp;Home'u merkeze alarak yemyeşil bahçeli, âdeta Sims dünyasından fırlamış iki katlı bir ev yaratıyor. Sagmeister’in dediğine göre müzik onu kompakt ama içinde çok şey vadeden bir tasarıma yöneltiyor.&nbsp;<div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><span contenteditable="false" draggable="false" fr-original-class="fr-img-caption fr-draggable" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; position: relative; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/3/2021-04-22T13:53:40.265Z_sm.jpeg" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Stefan Sagmeister kapak" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><span contenteditable="true" fr-original-class="fr-inner" fr-original-style="" style="outline: transparent solid 0px; box-sizing: border-box; margin: auto; display: block; padding: 5px 5px 10px; font-size: 14px; font-weight: 400; opacity: 0.9; width: 100%;">Everything That Happens Will Happen Today, Tasarım: Stefan SagmeisterAlbümü dinledikçe, müziğin içindeki karanlık noktalar görünür olmaya başlıyor ve bu, albümün görsel dünyasına da yansıyor. Kapaktaki evin içinde ve çevresinde gerçekleşen, görmediğimiz tekinsiz, tuhaf olaylara işaret eden küçük ipuçları tasarıma dâhil oluyor. Çatı oluğuna atılmış bir prezervatif, içeriden dışarıya dürbünle bakan birinin gölgesi, garaj kapısının önündeki yağ birikintisi, kırsal alanda bir yol kenarındaki bu evin sakinlerinin bir şeyler gizlediğini düşündürüyor. Albümün deluxe CD formatında, bu tasarım üç boyutlu bir dioramaya dönüşüyor. Kutuya yerleştirilen bir mikroçip sayesinde, kapak açıldığında koridorda yürüyen ve ardından kapıyı çarpan birinin adımları duyuluyor. Dioramanın üstünde de karanlığa dair ipuçlarına, eve giden yolda yaşanan bir trafik kazası ekleniyor. Kapaktaki evren, minyatür kitapçıktaki illüstrasyonlarla detaylanıyor. Kutuda ayrıca bir zar ve içinde antiasitlerde kullanılan kalsiyum karbonat bulunan bir hap yer alıyor.</div>Sagmeister, ona ikinci Grammy’sini kazandıran Everything That Happens Will Happen Today albümündeki çalışma sürecinin çok rahat ve besleyici geçtiğini anlatıyor. “İsteyebileceğim en ideal müşteriler” dediği David Byrne ve Brian Eno’nun dev müzikal figürler olmalarının yanı sıra, görsel kültürün de içinde yer almalarının harika olduğunu, tasarımcıyı ne zaman yönlendirip ne zaman serbest bırakacaklarını bildiklerini söylüyor. 2000 yılında müzik sektörü için çalışmayı bırakan Sagmeister’in Byrne ve Eno için bir istisna yapması bundan olsa gerek.Ürün tasarımının insanlar arasındaki etkileşimle ilgili olduğunu düşünen Stefan Sagmeister, işlerinde tıpkı müzisyenlerin yaptığı gibi, izleyiciyle duygusal bir bağ kurmaya çalışıyor. Bu kapağı tasarladığı dönemde verdiği bir röportajda, müziğin 20’li yaşlarında olduğu kadar hayatının merkezinde olmadığını söylese de&nbsp;“Kiminle çalışmak isterdiniz?”&nbsp;sorusuna verdiği yanıt, gençliğinden beri dinlediği King Crimson’ın kurucusu Robert Fripp oluyor.

Çatı oluğuna atılmış bir prezervatif, içeriden dışarıya dürbünle bakan birinin gölgesi, garaj kapısının önündeki yağ birikintisi... Bir albüm kapağından bahsediyoruz. 

Göze görünmeyenin ipuçları

Kapak, bir yaratıcı zihnin diğerini tetiklediği, müzikal ve görsel fikirlerin birbiri etrafında dans ettiği o heyecan verici sürecin peşinde bu hafta Tame Impala ve Robert Beatty’nin Currents albümünde ortaya çıkardığı dünyaya konuk oluyor.Kendisi de müzisyen olan, müziğin deneysel tarafında, Hair Police ve Three Legged Race projeleriyle elektronik ve noise türlerinde üretimler yapan Robert Beatty, müziğe de sanata da aynı şekilde yaklaştığını söylüyor. İşe ne yapacağını bilmeyerek başlıyor; doğaçlama ve deneyselliği benimseyerek, içgüdülerinin rehberliğinde ilerliyor. İşlerinde bir soruya yanıt bulmak için değil, o sorudan daha çok soru üretmek için çalıştığını belirten sanatçının 2015’te Tame Impala’nın Currents albümü için yaptığı tasarımlar, onu daha önce olmadığı kadar gündeme taşıyor.&nbsp;Çıkış noktası:&nbsp;Currents&nbsp;tasarımının çıkış noktası, Kevin Parker’ın Beatty ile paylaştığı brief’te bulunan, Türkçede “girdap kopması” olarak adlandırılan “vortex shedding” olayı. Gaz veya sıvıların, bir objenin etrafındaki akışını anlatan bu terim, Beatty’ye bir süredir denemek istediği, optik illüzyonlu desenleri uygulama olanağı sağlıyor. Sanatçı, hazırlık aşamasında tasarımcı Franco Grignani’nin 70’lerde Penguin’in yayımladığı bilim kurgu kitapları için yaptığı kapaklarla Zdenek Ziegler ve Karel Vaca imzalı film afişlerini incelediğini söylüyor.<div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><span contenteditable="false" draggable="false" fr-original-class="fr-img-caption fr-draggable" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; position: relative; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/3/2021-04-15T17:16:35.159Z_sm.jpeg" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="tame impala, currents" ratio="1.00" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><span contenteditable="true" fr-original-class="fr-inner" fr-original-style="" style="outline: transparent solid 0px; box-sizing: border-box; margin: auto; display: block; padding: 5px 5px 10px; font-size: 14px; font-weight: 400; opacity: 0.9; width: 100%;">Tame Impala, CurrentsBilgisayardan önce nasıl yapılıyorsa öyle: Kevin Parker’a göre albümün amacı, rock dinleyicisini 80’ler synthesizer’larının 70’ler beat’lerine yakışacağına ikna etmek. Tıpkı Tame Impala’nın belirli dönemlerin sound’larını oluşturmuş enstrümanları kullanarak zamansız bir müzik yaratması gibi, Robert Beatty de eski araçlar ve teknikler kullanarak zamansız tasarımlar ortaya çıkarıyor. Dijital öncesi grafik tasarımın adımlarını izleyerek, işlerinin “bilgisayarlardan önce nasıl yapılıyorsa öyle” görünmesine çalışıyor. Tasarımları çoğunlukla “saykedelik” olarak tanımlansa da kendisi bu kelimeden pek hoşlanmıyor ve “tuhaf bir merak hissi” uyandırmaya çalıştığını söylüyor.Merak ve müzik meselesi:&nbsp;Beatty’yi sanata yönelten de bu merak hissi. Çocukluğunda yaptığı tek şeyin çizmek olduğunu anlatan sanatçı, yeni bir albüm aldığında ilk olarak kapak tasarımcısına, okuduğu dergilerin sanat yönetmenlerine bakarak büyümüş. Buna rağmen&nbsp;Currents&nbsp;ile edindiği ün, onu şaşırtıyor. Çünkü hayatının büyük kısmında esas uğraşı, bir sanat okuluna gitmeden başladığı grafik tasarımdan çok müzik olmuş. Onu şimdi bulunduğu yere getiren de müzik.</div><div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Ne varsa eskilerde var:&nbsp;Currents albümü ve albümden çıkan single’lar için yaptığı tasarımların bu kadar ilgi görmesinin sebebi, Beatty’ye göre “eskiye gönderme yapan ama yeni bir şeyler söyleme potansiyeli de barındıran” bir duyguda olmaları. Kendisi, internetin de etkisiyle zamanın artık çok hızlı ilerlediğini, kullanılan bazı araçların potansiyeli tam olarak anlaşılamadan geride bırakıldığını düşünüyor. Elinin altında 10 yıllık bilgisayarlar ve Photoshop’un eski sürümlerini bulundurması bundan olsa gerek. Çalışma alanının yerden tavana kadar eski ses kayıt cihazları ve ıvır zıvırla dolu olduğunu anlatırken, tertemiz ve düzenli ofisleri olan insanlara şüpheyle yaklaştığını da ekliyor.Mesleğine kendin-yap mantığıyla, bağımsız albümler için serigrafi baskı ve fotokopi kullanarak ortaya çıkardığı işlerle başlayan Beatty, artık bir parçası olduğu geleneksel müzik endüstrisinde çoğunlukla dinleyicilerin koleksiyonlarına katmak isteyeceği, aynı zamanda&nbsp;thumbnail&nbsp;olarak güzel duracak ikonik görseller üzerinde durulduğunu belirtiyor. Kendisini bu kaygılardan uzak tutmaya çalışıp, neyin iyi göründüğüne odaklandığını söyleyen sanatçı, 2017’de verdiği bir röportajda, Currents&nbsp;tasarımındaki yaklaşımın tüm zamanların en ikonik albüm kapaklarından biriyle paralellikler barındırdığını açıklıyor; “Tüm bu albüm kapaklarında yanlışlıkla ‘Dark Side of the Moon’u yeniden üretiyorum.”</div>

Bir “girdap kopması” olayı.

Akışkanlar grafiği: Currents

Sabahın köründe, Seattle’dan Atlanta’ya giden bu uçakta olmayı planlamamıştı ama herkesin hayatında, kapısına dayandığında reddedemeyeceği biri vardır. Onun için bu kişi, Michael Stipe idi. Birkaç yıl önce, evlenerek Seattle’a taşınan Peter Buck’ın komşusu olmak için Courtney&nbsp;ile hemen yandaki evi satın almışlardı. Müziğine büyük bir hayranlık duyduğu&nbsp;R.E.M.’in çevresine böyle dâhil olmuştu. Kızı Frances’in vaftiz babası olan Michael’ın yan koltuğunda, son ayların ruhsal ve fiziksel çöküntüsüyle bir yara kabuğuna dönüştüğünü hissettiği bedenini, R.E.M.’in yeni albümü Monster'ı kaydetmek için kapandığı Crossover Soundstage’e ne demeye sürüklüyordu?&nbsp;Yarım kalmış bir Avrupa turnesini ölüme çok yaklaştığı anlar takip etmiş; Courtney, grup üyeleri ve yakın arkadaşlarının girişimiyle, istemeyerek yattığı rehabilitasyon merkezinden üç gün sonra kaçarak yine Seattle’a dönmüştü. Michael’ın birkaç gün önce özel bir şoförle kapısına yolladığı uçak biletini alıp duvarına raptiyelemiş, şoförün kapının önünde 10 saat süren ısrarlı bekleyişine rağmen evden dışarı adımını atmamıştı. Yalnız ve gözden uzak kalmak istediğini söylese de kimseyi kendinden uzak tutmayı başaramıyordu. Üzerinde hissettiği kontrol, dayanılmaz boyutlara ulaşmıştı.&nbsp;Sadece uyumak, sonsuza kadar uyumak istediği bu nisan sabahının şafağında, Michael yeni bir uçak biletiyle kapıda belirmiş, kendisi bavulunu toplayana kadar da başında beklemişti. Bildiği bir şey olmalı, diye düşündü. Onlarla stüdyoda birkaç gün geçirmek, gerçekten de iyi olabilirdi. Son aylarda hep R.E.M.’inkiler gibi şarkılar yazmak istediğini söylemiyor muydu zaten? Belki de Michael’ın dediği gibi, birlikte müzik yapmalarının zamanı gelmişti. Kendisinin geçerken takılıp düştüğü yollardan ne kadar zarif adımlarla geçtiklerini hatırladı. Başarıyı, kendilerine yapıştırılan sıfatları, on binlerce kişiye çaldıkları konserleri, ünü ne kadar ağırbaşlılıkla taşıyorlardı. Derisine batan oklar, onlara işlemiyordu sanki. İşlemiyor muydu gerçekten? Onu etrafında daireler çizerek dönüp durduğu sarmaldan çıkarmak için ülkenin diğer ucundan buraya dört buçuk saat uçmuş bu adama sormak istedi; “Zamanla geçiyor mu, Michael? Kolaylaşıyor mu?” Yapmadı. Uçağın homurtusuyla uyumayı denedi. Onu da yapamadı.Michael’ın birkaç saat önce kapıda söyledikleri zihninde dönüyordu: “Hey, bırak gireyim.” O gün duymayı beklemediği bu ses, dünyaya kapadığı kapının öte yanından, hüzünlü bir gitar riff’inin altına gömülü gibi uzaktan seslenmişti ona. Kayıtsız kalamayacağı bir çağrıydı. Bir an, kendi bedenini dışarıdan görüyormuş gibi hissetti. Bir yerlerde bir makas değişiminin gıcırtısı kulağına çalındı. Çantasındaki defteri çıkardı, kırmızı mürekkepli kalemiyle yazmaya başladı:&nbsp;“Tüm o yıldızlar, tereyağı gibi eriyip damlıyor Verilen sözler tatlı Tavalarımızı uzatıyoruz, ellerimizi kaldırıyoruz yakalamak için onları Yiyip bitiriyoruz, son yudumuna kadar içiyoruz, hepsini, hepsini, hepsini Hey, bırak gireyim”Kalemi bırakıp yazdıklarını birkaç defa okudu. Belki Michael bunlardan bir şey çıkarabilirdi. Yarın birlikte stüdyoya gireceklerdi. Belli belirsiz bir heyecan dalgası geçti vücudundan. Ben ve onlar, diye düşündü. Vay canına. Bunun gerçek olduğuna inanmak için defterine yarının tarihini not düştü: “R.E.M. ile stüdyo. 6 Nisan 1994.”R.E.M. solisti Michael Stipe, yakın arkadaşı Kurt Cobain’in giderek kötüleşen durumuna müdahale edebilmek için onunla kayıt yapmak istediğini söyleyerek Seattle’daki evine şoförüyle bir uçak bileti göndermiş fakat Cobain, şoförün kendisini saatlerce beklemesine rağmen evinden ayrılmamıştı. Cobain bu olaydan bir süre sonra,&nbsp;5 Nisan 1994’te hayatına son verdi. Michael Stipe haberi aldığında R.E.M. ile Monster albümünü kaydediyordu. Kurt Cobain’e bir ağıt olarak yazılan&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/album/3nDp9F1DKJ4FjIcRXgmOJh?highlight=spotify:track:2cF01xTPbe08sLyWm6efb3" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Let Me In</a>, stüdyoda birdenbire ortaya çıktı ve ortaya çıktığı anki hâliyle Monster albümünde yer aldı. Grubun gitaristi Mike Mills’in kayıtta çaldığı gitar, Courtney Love’ın Cobain’in ölümünden sonra Peter Buck’a hediye ettiği Fender gitarıydı.

"Hey, bırak gireyim”

Seattle - Atlanta uçağında

Alternatif&nbsp;rock’ın dev ismi Sonic Youth, farklı sanat disiplinlerinin birbirini beslediği New York sahnesinden büyük bir plak şirketine giden yolda, 80’ler boyunca beş bağımsız albüm yayımladı. Kuruluşundan itibaren görsel sanatlarla iç içe olan grubun, büyük bir plak şirketinden çıkan ilk albümü&nbsp;Goo, Sonic Youth’un bir önceki albümü Daydream Nation ile yakaladığı ivmeyi güçlendirdi, ana akımın kapılarını ardından gelecek alternatif rock ve grunge grupları için araladı, Raymond Pettibon imzalı kapağıyla da ikonikleşti.<figure fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; box-sizing: border-box;"><img data-fr-image-pasted="true" src="https://images.aposto.com/images-2021-03-04T19:42:33.458Z.jpeg" alt="Maureen Hindley and David Smith" fr-original-style="" fr-original-class="fr-draggable" style="vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; max-width: 100%; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;"><figcaption fr-original-style="" style="font-style: italic; box-sizing: border-box;">Maureen Hindley and David Smith, 1966 Kaynak: Green and Black Music</figcaption></figure>1980’lerde adını duyurmaya başlayan Raymond Pettibon, punk dünyasının aşina olduğu bir isim. Ağabeyi, Black Flag kurucusu Greg Ginn’in sahibi olduğu SST Records bünyesindeki gruplara poster ve albüm kapakları çizerek tanınan Pettibon, Black Flag logosunun da yaratıcısı. Sonic Youth kurucularından Kim Gordon, Pettibon’un işlerini o dönemde takip ettiği fanzinlerden biliyor; hatta Artforum dergisinde kendisiyle ilgili bir yazı da yazmış. Çizgi roman estetiğindeki kare, 1960’larda Manchester’da beş çocuğu öldüren seri katiller Ian Brady ve Myra Hindley’nin davasında tanık olan Maureen Hindley ve David Smith’in bir fotoğrafından hareketle çizilmiş.&nbsp;“Kız kardeşimin erkek arkadaşını çaldım. Her şey kasırga gibi hızlı oldu. Bir hafta içinde ailemi öldürüp yola düştük,” cümleleriyle iyice karanlıklaşan kapak, Geffen Records’ın hoşuna gitmese de yayımlanıyor ve geçtiğimiz yıl 30. yaşını kutlayan albümün alametifarikası oluyor.<figure fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; box-sizing: border-box;"><img data-fr-image-pasted="true" src="https://images.aposto.com/images-2021-03-04T19:43:49.521Z.jpeg" fr-original-style="" fr-original-class="fr-draggable" style="vertical-align: middle; border-style: none; position: relative; max-width: 100%; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;"><figcaption fr-original-style="" style="font-style: italic; box-sizing: border-box;">Sonic Youth Goo kapak Kaynak: Discogs</figcaption></figure>Sonic Youth üyesi Lee Ranaldo, albüm kapaklarının tutku duydukları şeyleri dinleyiciyle paylaşmanın bir yolu olduğunu söylüyor. Her zaman sanat dünyasıyla iç içe olan grup, bunu albümlerinde Gerhard Richter, Mike Kelley, Raymond Pettibone, Richard Prince gibi sanatçılarla çalışarak gösteriyor. Thurston Moore ise, gerçek bir fotoğraftan uyarlanan tek bir karenin birçok anlatıma olanak sağlamasının gücüne dikkat çekiyor.Pettibon’un Goo'daki izi sadece kapak tasarımında değil. Albüm ve içerdiği My Friend Goo şarkısı, adını sanatçının 1989 tarihli kısa filmi Sir Drone’da yer alan bir karakterden alıyor. Goo aslında Sonic Youth’un albüm için düşündüğü ilk isim değil. Grubun aklındaki asıl isim, Geffen’in değiştirmeleri için yana yakıla kapılarını aşındırdığı Blowjob?. Sonic Youth bu adı, bağımsızlıklarını büyük bir plak şirketine “sattıkları” için uygun görmüş.Goo'nun kapağı, Seinfeld’den&nbsp;The Simpsons’a, popüler kültürün hayat damarlarını oluşturan birçok yapımdaki karakterlerle birleştirilerek tekrar tekrar çizildi. Grup 2020’de, albümün 30. yılında, bu uyarlamaları bir kitap hâline getirmek istediğini ama pandemi nedeniyle önceliklerinin değiştiğini açıkladı. Bir gün Goo parodilerinden oluşan bir kitap yayımlanırsa, içinde Darth Vader’dan Taylor Swift’e birçok pop kültür figürünün olması kaçınılmaz. Pettibon, kapağın artık ayrı bir yaşam sürdüğünü söylüyor. Spin’e verdiği röportajda dediği gibi, “Goo’dan kaçmak imkânsız.”&nbsp;Bu yazı 5 Mart 2021 tarihinde <a fr-original-style="" href="https://apos.to/n/duende" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Duende</a>'de yayımlanmıştır.

Onun artık ayrı bir yaşamı var.

30 yıldır eskimeyen kapak: Goo

İşlerini “hayat ve sanat arasındaki boşlukta” konumlayan Rauschenberg, kariyerinin başından beri müzikle ilgiliydi. Black Mountain College’daki yıllarında John Cage ile tanışan sanatçı, 1951 tarihli “White Painting” resmiyle, Cage’in ünlü eseri 4’33’’ için ilham kaynağı olmuştu. New York’taki ilk yıllarını ressamlardan çok müzisyenlerle geçiren Rauschenberg, onlarla daha kolay iletişim kurduğunu söylüyordu. Rauschenberg’in sanatını albüm kapağına taşımak ise Talking Heads kurucusu David Byrne’ün fikriydi.&nbsp;Rauschenberg’in işlerini 80’lerde New York’taki galerilerde gören Byrne, bir albümde birlikte çalışmaları ihtimalinden heyecan duyuyordu. 1982’de, Pasadena’da izlediği bir Talking Heads konserinden sonra kulise girip grupla tanışan Rauschenberg, onlara “Bir sonraki albümünüzün kapağını kim yapıyor?” diye sorduğunda, grubun cevabı çoktan hazırdı: “Sen!”&nbsp;Böylece Rauschenberg, Talking Heads’in beşinci albümü&nbsp;Speaking in Tongues'ın tasarımını üstlendi.Speaking in Tongues tasarımının çıkış noktası, sanatçının 1967’de yaptığı “Revolver” adlı heykel çalışmasıydı. Bir kaide üzerine dikey yerleştirilmiş beş mika daire, motorlar tarafından döndürüldükçe üzerlerindeki renkli serigrafi baskılar farklı kompozisyonlar ortaya çıkarıyordu. Bu fikri plak formatına aktaran Rauschenberg, şeffaf plak ve aynı boyutta iki mika daire kullanarak benzer bir etki elde etti. Şeffaf yüzeylere basılmış görseller, plağı eline alanlar için sonsuz ihtimalli bir kolaj yaratıyordu. Bu görselliği etkisini koruyarak sunmak için plak kapağının da şeffaf olması gerekiyordu. Rauschenberg’in tasarımının ancak sınırlı sayıda satışa sunulabileceği bu noktada netleşti çünkü şeffaf kapak, üretim maliyetlerini yükseltiyordu. Şeffaf vakum kalıplı plak kapağını üretebilecek firmayı bulmak bile altı ay aldı.1983 yazında 50 bin kopya olarak satışa sunulan Speaking in Tongues plağı, Talking Heads dinleyicilerine sadece 13 dolara bir Rauschenberg eserine sahip olma imkânı veriyordu. Andy Warhol’un dediğine göre Rauschenberg’in canı, kapak tasarımından sadece 2 bin dolar kazandığı için sıkkındı. David Byrne ve Rauschenberg imzalı 1000 plak ise 100 dolardan satılıyordu.Speaking in Tongues, koleksiyonluk bir parça olmasının yanı sıra, Burning Down the House single’ıyla Talking Heads’i ABD müzik listelerine taşıdı. Sınırlı sayıda basılan Rauschenberg tasarımı tükendikten sonra albüm, David Byrne’ün tasarladığı alternatif bir kapakla piyasaya sürüldü.

Müzik ve tasarımın, ses ve görselliğin birbirini beslediği albüm kapakları, 1983’te Talking Heads ve tasarımcı Robert Rauschenberg’i Grammy ödüllü bir albüm tasarımında buluşturdu.

Heykelden Albüm Kapağına

Herhangi bir şeyi dış görünüşüyle değerlendirmenin sığ olduğu, zarfa değil mazrufa bakmanın gerektiği konusunda teoride hepimiz hemfikir olsak da özellikle kaset, cd ve plak gibi fiziksel müzik ürünlerini satın alırken, sırf kapağı ilgimizi çektiği için elimizin gittiği albümler olmuştur. Hatta o kapaklar sayesinde belki tanışmayacağımız ya da tanışmamızın zaman alacağı sanatçıları bulmuşuzdur. Bazen de sevdiğimiz müzisyenler iç dünyalarına, şarkıların anlamlarına, ilham kaynaklarına giden ekmek kırıntıları yerleştirmiştir kapaklara. Björk gibi müziğini çevreleyen her detaya müziğin kendisi kadar özen gösteren sanatçılar da içinde kaybolabileceğimiz bütün bir evren yaratabilir. 2011’de yayımlanan Biophilia, bunun iyi bir örneği.<img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-18T07:49:33.446Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Björk, Biophilia" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: M/M ParisŞarkıların geleneksel albüm formatının yanı sıra, bir multimedya projesinde sunulduğu Biophilia, ilk “app albüm” olarak biliniyor. 10 şarkı için oluşturulan 10 iPad uygulamasını birbirine bağlayan, Scott Snibble’ın tasarladığı “ana uygulama” açıldığında, David Attenborough’nun sesi, kullanıcıya uygulamayla ilgili bilgi veriyor. Her uygulamanın içinde, şarkılar hem ses dosyası hem üzerine karaoke yapmayı mümkün kılan, vokalsiz bir versiyon hem de nota olarak bulunuyor. Stephen Malinowski’nin her şarkıya özel oluşturduğu animasyonlara ve şarkı sözlerine de uygulama içinden ulaşılabiliyor. Kullanıcılar, uygulamaların içine yerleştirilmiş küçük oyunlarla bazı şarkıları modifiye edebiliyor. Uygulamaların bütününde, albüm tasarımında olduğu gibi, doğa ve müzik arasında, uzay cisimleri ve enstrümanlar arasında paralellikler kurulmuş. Björk, kırmızı ve kabarık saçlarıyla kozmik bir müzik öğretmeni olarak, yaratılan bu evrenin merkezinde duruyor. Biophilia aynı zamanda MoMa’nın koleksiyonundaki ilk uygulama.Biophilia’nın evreni, 1999’dan beri sanatçıyla çalışan M/M Paris ajansı tarafından tasarlanmış. Mathias Augustyniak ve Michael Amzalag ikilisi, Björk’ün birisiyle iş birliği yapabileceğini hissettiğinde, onu kendisi olması için rahat bıraktığını ve içindeki cevheri ortaya çıkardığını söylüyor. Ajans için bir müşteri değil, iş birliği yapılan bir sanatçı olan Björk, yaratıcı ekiple sürekli diyalog içinde olarak, sürecin her aşamasında yer alıyor. Augustyniak, Björk’le&nbsp;Biophilia için yarattıkları dünyanın, kendisi için bir açıdan korkutucu olduğunu itiraf ediyor; “Baş döndürücü… Bir kara delik gibi. Başka hiçbir müzisyenle bu kadar ileri gidemezdik. Yaratıcılık açısından o kadar zorlu ki her defasında ‘Nasıl bu kadar cesur bir iş üretebilirim?’ diye soruyorsunuz. Sanat dünyasının gücü, var olmadığını düşündüğünüz yeni bir dünya hayal edebilmekten geliyor. Ama sonunda o dünya, gerçek dünyayı etkiliyor.” M/M Paris’in hayal ettiği dünya, gerçek dünyayı etkiledi ve ikili, Biophilia ile En İyi Albüm Tasarımı dalında Grammy kazandı.<img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-18T07:48:41.001Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Biophilia Ultimate Art Edition" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Kaynak: Hypebeastİlk iPad’in piyasaya çıkışından sadece bir yıl sonra, albümünü iPad uygulaması olarak yayımlayacak kadar cesur olan Björk, Biophilia’nın sınırlı sayıda üretilen koleksiyon setleriyle de heyecan yaratıyordu. Belirli bir süre, sipariş üzerine üretilen Biophilia Ultimate Art Edition’ın ahşap kutusunun içinde albümün kendisi, bir bonus CD, 48 sayfalık bir Biophilia&nbsp;kitabı ve her biri albümdeki farklı bir şarkının tonuna ayarlanmış, renkli diyapozonlar bulunuyordu.Björk, Biophilia’yı takip eden Vulnicura ve Utopia albümlerinde, yeni sesleri olduğu kadar tasarım temelli yeni ifadeleri de benimsemeye devam etti. Teknolojinin sunduğu tüm olanaklardan, müziğinin farklı biçimlerde deneyimlenmesi için faydalandı. Konserlerinde Tesla bobinlerini enstrüman olarak kullanan bir sanatçıdan da bu beklenirdi.

Kozmik müzik öğretmeni Björk'ün sınıfındayız.

Hayal Edilen Dünyanın Gerçek Olduğu Yer: Biophilia

Justin Vernon, Bon Iver projesiyle müziğinin sınırlarını genişletmeyi, ona yeni kimlikler kazandırmayı seviyor. 2016 yılının en dikkat çekici albümlerinden 22, A Million, sadece yarattığı ses dünyasıyla değil, çarpıcı görsel dünyayla da hayranlık uyandırdı; müziğe dair sunduğu yeni ihtimaller, Kid A karşılaştırmalarına yol açtı. 22, A Million’ın Eric Timothy Carlson imzalı görsel dünyası, Vernon’ın farklı alanlardan yaratıcı isimleri ağırlamayı sevdiği April Base stüdyosunda, şarkılarla birlikte şekillendi.Minneapolis doğumlu, Brooklyn sakini Carlson’ın görsel tasarımla tanışmasında, müziğin etkisi büyük. Yaptığı ilk işler, arkadaşları için hazırladığı konser afişleri. Üniversitede, yerel müzik gruplarından büyük markalara, birçok müşteri için görsel üreten ve serigrafi baskı yapan Aesthetic Apparatus stüdyosunda çalışıyor. Bu dönemde pek çok müzisyen için logo, ikon ve simgeler yaratıyor. İşlerinde öne çıkan semboller, Carlson’a göre “iyi yapılırsa çok derine işleyebilen, kültürel parçalar”. Sembollerin hayatımızın gerçekliği içinde önemli bir yere sahip olduğunu söyleyen sanatçı, onlarda kültürel bir nabzın izlerini görüyor. <div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><span contenteditable="false" draggable="false" fr-original-class="fr-img-caption fr-fic fr-draggable" fr-original-style="width: 540px; display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center;" style="width: 540px; display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; position: relative; max-width: 100%; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-11T19:31:27.407Z_sm.png" alt="22, A Million LP, dış kapak, Eric Timothy Carlson Kaynak: Pitchfork üzerinden" style="width: 540px; vertical-align: top; border-style: none; position: relative; max-width: 100%; cursor: pointer; padding: 0px 1px; margin: auto; display: block; float: none; box-sizing: border-box;" fr-original-style="width: 540px;" fr-original-class="fr-fic fr-dib fr-draggable"><span contenteditable="true" fr-original-class="fr-inner" fr-original-style="" style="outline: transparent solid 0px; box-sizing: border-box; margin: auto; display: block; padding: 5px 5px 10px; font-size: 14px; font-weight: 400; opacity: 0.9; width: 100%;">22, A Million LP, dış kapak, Eric Timothy Carlson Kaynak: pitchfork.com</div><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"> <div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Justin Vernon’ın davetiyle April Base’e giden Carlson, burada müzisyen, yazar ve küratörler gibi farklı disiplinlerden yaratıcılarla bir araya geliyor. Wisconsin’in sakinleştirici doğası içinde, sanata odaklanmayı sağlayan April Base ziyaretleri sırasında, albümün kayıt süreci de devam ediyor. Şarkıların oluşumuna, sözlerin gelişimine tanık olan Carlson’ın etrafında gördüğü her şey, bir biçimde albümün görsel dünyasına dâhil oluyor. Tıpkı güneş, ay ya da iskambil kâğıtlarındaki semboller gibi, futbol formaları, bira kutuları ve gökkuşaklarının da yaşamımız içinde birer sembol olduğunu belirten Carlson, bu sembolleri albüm kapağının yanı sıra, 22, A Million ile ilişkili ilanlar, banner’lar, turne posterleri, web sitesi, lirik videoları, murallar, sosyal medya görselleri, merch ürünleri gibi geniş bir alanda kullanıyor. Bu görsel dünyanın tasarlanması, sürecin başından sonuna kadar üç yıl alıyor.</div>&nbsp; Vernon’ın Bon Iver’i ilk iki albümde oluşturduğu estetikten özgürleştirmek istemesinin sonucu olarak başlayan iş birliği, Carlson’ın şarkıların anlamlarından stüdyoda izlenen maçlara kadar, yaratıcı sürecin her anını işlediği, farklı yorumlamalara açık, detaylı üretimleriyle, müziğin etrafında keşfedilecek yeni bir evren örüyor. Carlson’ın müziği bu kadar güçlü tamamlayan bir bütün ortaya çıkarabilmesinin nedenlerinden biri, onu iyi analiz edebilmesi. Bon Iver’in bugünün teknolojisini kucaklarken geleneksel sesler, Americana ve şiirdeki kökleriyle bağlantısını koruduğunu söyleyen sanatçı, dijitalleşen hayatlarımızda da aynı şeyi yaptığımızı düşünüyor. Yeni teknolojilerle eski halılar, çirkin koltuklarla heyecan verici yazılımlar yan yana duruyor. Gözümüzü geleceğe dikmiş olsak da geçmiş yüzyıllarla bağımızı koruyoruz. 22, A Million’da bu hisleri yakalayan Carlson, sanat yönetiminde de aynı düşüncelerden hareket ediyor. Bu yüzden albümün görsellerini incelerken hem çok eskiden beri tanıdığımız hem de henüz adını koyamadığımız bir yerde buluyoruz kendimizi.&nbsp;</div> <div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><span contenteditable="false" draggable="false" fr-original-class="fr-img-caption fr-fic fr-draggable" fr-original-style="width: 540px; display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center;" style="width: 540px; display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; position: relative; max-width: 100%; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-11T19:32:30.800Z_sm.jpeg" alt="22, A Million LP, Eric Timothy Carlson " fr-original-style="" fr-original-class="fr-fic fr-dib fr-draggable" style="vertical-align: top; border-style: none; position: relative; max-width: 100%; cursor: pointer; padding: 0px 1px; margin: auto; display: block; float: none; box-sizing: border-box;"><span contenteditable="true" fr-original-class="fr-inner" fr-original-style="" style="outline: transparent solid 0px; box-sizing: border-box; margin: auto; display: block; padding: 5px 5px 10px; font-size: 14px; font-weight: 400; opacity: 0.9; width: 100%;">22, A Million, Eric Timothy Carlson Kaynak: pitchfork.com<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">22, A Million’ın kapağı, yaratılan görsel dünyaya bir giriş kapısı sunuyor. Bu kapının ardında farklı mecralar için üretilmiş, her uyarlamanın eşsiz karakterini koruduğu, küçük web banner’larından dev murallara ve albüm dinleme partilerinde dağıtılan fanzinlere kadar genişleyen büyük bir üretim var. Bon Iver’in her birini birer sayıyla eşleştirdiği şarkılar etrafında yaratılmış, fiziksel malzemeler ve sembolizmden oluşan bir içsel yolculuk. Bir şarkıyı her dinleyişte müziğe farklı bir anahtar bulmak gibi, 22, A Million etrafındaki görsel dünyaya her ziyaretimiz yeni bir hazine avı.</div>

Eric Timothy Carlson’ın sözü Bon Iver'den alıp anlattığı bir 22, A Million hikâyesi. 

Sembollerin Gücü Adına: 22, A Million

Müzik dünyası telif davalarına alışkın ama 2013’te Marvin Gaye mirasçılarının hit şarkı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDk4NGMzZWQzYzM4MDAwNjRhZjk3YSZ1c2VyPTVlYjU0M2NmNzA2NDk0MjU1ZWNmNmE4MCZhdXRob3I9NWYzNGUyNDFlZWQ1ODgwMDA2MWM0YWIwJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy55b3V0dWJlLmNvbSUyNTJGd2F0Y2glMjUzRnV0bV9zb3VyY2UlMjUzRGFwb3N0byUyNTI2YW1wJTI1M0J2JTI1M0R5eURVQzFMVVhTVSUyNTI2YW1wJTI1M0JmZWF0dXJlJTI1M0R5b3V0dS5iZQ==""">Blurred Lines</a> için Robin Thicke, Pharrell Williams ve T.I. adıyla tanınan Clifford Harris’e açtığı dava, ilham ve intihal arasındaki çizgiyi yeniden tartışma konusu yaptı.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-01-21T13:47:33.615Z.jpeg" alt="marvin gaye"><figcaption>Marvin Gaye</figcaption></figure><hr>Thicke, bir röportajında Marvin Gaye’in büyük hayranı olduğunu ve sanatçının 1977 tarihli şarkısı Got to Give It Up enerjisinde bir şarkı yapmak istediğini söylüyor. Anlattığına göre, bu ipucunu alan Pharrell ile yarım saat içinde Blurred Lines'ı ortaya çıkarıyorlar. Parçanın davullarında <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTYwMDk4NGMzZWQzYzM4MDAwNjRhZjk3YSZ1c2VyPTVlYjU0M2NmNzA2NDk0MjU1ZWNmNmE4MCZhdXRob3I9NWYzNGUyNDFlZWQ1ODgwMDA2MWM0YWIwJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy55b3V0dWJlLmNvbSUyNTJGd2F0Y2glMjUzRnV0bV9zb3VyY2UlMjUzRGFwb3N0byUyNTI2YW1wJTI1M0J2JTI1M0RBeXl5LTAzSVREZyUyNTI2YW1wJTI1M0JmZWF0dXJlJTI1M0R5b3V0dS5iZQ==""">Got to Give It Up</a> etkisi hissediliyor. Hip hop sanatçısı Questlove, Pharrell’in çalışma biçiminin bu olduğunu, onun yaptığı her şarkının başka bir şarkıdan yola çıkarak yaratıldığını ve bunun o eserlere bir saygı duruşu olduğunu açıklıyor. Williams da 2019’da GQ dergisi için Rick Rubin’e verdiği röportajda, kendisine belirli duyguları hissettiren şarkıları tersine mühendislikle analiz edip, onlardan farklı ama aynı hissi yakalayan şarkılar yapmaya çalıştığını anlatıyor ve Blurred Lines'ta bu yöntemin başını belaya soktuğunu söylüyor. Stevie Wonder, jüri üyelerinin müzikle ilgili böyle teknik bir konuyu değerlendiremeyeceğini düşünerek davadan önce kendisine doğru müzikoloğu bulmasını tavsiye etmiş. Röportajda Rick Rubin de iki şarkının birbirinden farklı olduğunu, bir “hissin” ya da “türün” telifinin alınamayacağını öne sürüyor. Salsa, trap, reggae gibi belirli ritim ve akor dizilerini kullanan türlerdeki şarkıların birbirine benzerliğini örnek veriyor.&nbsp;İki şarkı arasındaki yakınlık notalarla değil; sound, tür, atmosfer ve belirli bir hisle açıklanıyor. Pek çok müzisyen, teknik olarak intihalden bahsedilemeyeceğini söylese de 2015’te sonuçlanan davada jüri, Thicke ve Williams’ın telif hakkı ihlali yaptığına karar vererek Gaye’in ailesine 7,4 milyon dolar ödenmesine hükmetti (itirazlar sonrasında 5,3 milyon dolara düşürüldü). Bu, şimdiye kadar bir telif davasında ödenen en yüksek miktar. John Legend, Nile Rodgers, Hans Zimmer gibi müzisyenlerin de arasında olduğu birçok isim, kararın müzik tarihinden ilham almak isteyen bestecileri cezalandırma tehdidi barındırdığı görüşünde.&nbsp;Benzer davalarda müzikolog olarak yer alan besteci, aranjör ve yazar Richard Niles, bu davaya kadar telif hakkının melodi ve sözler üzerinden değerlendirildiğini, Gaye davasında ise vurmalılardaki “his” benzerliğinin telif hakkı ihlali için yeterli görüldüğünü belirtiyor. Peki bu, müzik endüstrisi için ne anlama geliyor? Rick Rubin’e göre karar, bir şarkıyı oluşturan şeylerin ne olduğuna dair yerleşmiş tanımları ortadan kaldırıyor ve bu, müzisyenleri belirsizlik içinde bırakıyor çünkü her müziğin kökü, başka bir müziğin içinde. Pharrell Williams, kararın hatalı olduğunu çünkü hisler gibi soyut şeylerin değil, melodiler gibi somut şeylerin telif hakkından bahsedilebileceğini söylüyor.&nbsp;Marvin Gaye’in mirasçıları, dava sonuçlanmış olsa da konuyu gündemde tutmakta ısrarcı. Williams’ın bahsettiğimiz Rick Rubin röportajından sonra, müzisyenin mahkemede yalan ifade verdiğini öne sürerek kendisine bir dava daha açtılar. Bu hamleyi, 3,5 milyon doları bulan mahkeme masraflarını çıkarmak için yapmış olabilecekleri de ihtimaller arasında.&nbsp;

Got to Give It Up'tan Blurred Lines'a: Bir hissin telifini almak

Çizgiler bulanıklaştığında

1976 yılında, Batı Londra’daki Ladbroke Grove’da açılan küçük bir plak dükkânı, bağımsız müziğin çehresini nasıl değiştirdi? Bugün bile yolu Londra’ya düşen müzik meraklılarının ilk uğradığı noktalardan olan Rough Trade’in kurucusu Geoff Travis’e göre, yapmaya çalıştıkları sadece oyunu kendi bildikleri gibi oynamaktı.San Francisco’dan Londra’ya: Travis, ABD’de otostopla gezdiği yıllarda San Francisco’da Beat hareketinin merkezi olan City Lights Kitabevi’nden çok etkilenmişti. Sadece bir kitapçı değil kültürel bir paylaşım alanı, bir topluluk oluşturan City Lights, Rough Trade’in rol modeli oldu. Satacağı albüm adedinden çok besleyeceği müzik sahnesiyle ilgilenen, bir yandan da kendisine gündelik iş koşturmacasından kaçabileceği bir dünya yaratan Travis’in vizyonuyla Rough Trade, kısa sürede yeni ve heyecan verici kayıtlarla tanışmak isteyen dinleyicilerin ilk adresi oldu. Ramones ve Talking Heads’in konserler verdiği dükkân, hafta sonları o kadar kalabalık oluyordu ki, kapıda bir güvenlik görevlisine ihtiyaç duyuluyordu.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-11-26T14:11:08.563Z.jpeg" alt="Geoff Travis"><figcaption>Geoff Travis</figcaption></figure>Tarih yazılırken: Rough Trade’in bir plak şirketine dönüşmesi, 1978’de Fransız punk grubu Metal Urbain’in ilk single’ı Paris Maquis ile oldu. Onu izleyen bir dizi punk ve post-punk single’ının ardından, 1979 yılında Belfastlı punk rock grubu Stiff Little Fingers’in ilk albümü Inflammable Material geldi. Üzerinde Rough Trade etiketi taşıyan bu ilk albüm, 100 bin kopyadan fazla satan ilk bağımsız albüm olarak müzik tarihine geçti ve bağımsız plak şirketlerinin yolunu aydınlattı.Açılan kanallar: Rough Trade’in bağımsız müziğe en önemli katkılarından biri, kendisi gibi ana akımın dışındaki müzikleri dinleyiciyle buluşturan plak dükkânlarından oluşan dağıtım ağıydı. The Cartel adındaki dağıtım şirketi, geçtiğimiz haftalarda bu seride yer alan Factory ve Mute Records albümlerinin de yayılımasını sağladı.Hiç sönmeyen ışık: Scritti Politti gibi sol görüşlü post-punk ekiplerinden Robert Wyatt gibi progresif isimlere uzanan kataloğuyla Birleşik Krallık'ın indie sahnesinde önemli yer tutan Rough Trade, 1983’te Manchester’dan yeni bir grubun ilk single’ını yayımlamaya karar verdi. Demoları Factory ve EMI tarafından reddedilen, 1987’de dağılana kadar Rough Trade çatısı altında yayımladığı dört albümle Birleşik Krallık'ta müziğin çehresini değiştiren bu grup The Smiths’ten başkası değildi.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-11-26T14:11:27.150Z.jpeg" alt="The Smiths"><figcaption>The Smiths</figcaption></figure>“Her şeyi kaybettik”: Şirketin prodüksiyon ve dağıtım faaliyetlerine, 1991’de sanatçı menajerliği eklendi. Geoff Travis, eski Public Image Ltd üyesi, punk hareketinin merkezindeki figürlerden Jeannette Lee ile birlikte Pulp ve The Cranberries gibi grupların menajerliğini üstlendi. Ancak bu alandaki başarılar, Rough Trade’in mali sorunlarını çözmeye yetmedi. Travis, şirketin 1991’deki iflasını anlatırken “Her şeyi kaybettik,” diyor. “The Smiths kataloğu bile elimizden gitti. Kabus gibiydi.”&nbsp;Akıntıya karşı: 1999’da küllerinden yeniden doğan Rough Trade, önce The Strokes, ardından The Libertines albümleriyle gitar müziğinin öldüğü düşünülen 2000’lerde müzik dünyasına yeni bir ivme kazandırdı. Antony and the Johnsons, Warpaint, Jarvis Cocker gibi isimlerin evi oldu; fiziksel albüm konseptinin yok oluşu konuşulurken, akıntıya karşı yüzerek Londra ve New York’ta yeni şubeler açtı. Hem yayımladığı listeler ve podcast’lerle kendini güncel tuttu hem de tüm şubelerini, müzik kültürünün yayıldığı merkezlere dönüştürerek ayakta kaldı.Bağımsız müziğin güçlü kalesi Rough Trade Records, 2007’de hâlen dünyanın en büyük bağımsız plak şirketi gruplarından biri olan Beggars Group’a katıldı. Geoff Travis’in birkaç yüz plaktan oluşan koleksiyonuyla yola çıkışının 44'üncü yılında, mottosunda iddia ettiği gibi harika müzikler sunmaya devam ediyor.

Geoff Travis’in birkaç yüz plaktan oluşan koleksiyonuyla yola çıkışının 44'üncü yılında, mottosunda iddia ettiği gibi harika müzikler sunmaya devam ediyor.

Rough Trade Records: 1976’dan beri harika müziğin adresi

<h3>Hayatımızın ilk anından son günlerimize kadar en çok iletişim kurduğumuz sanat formu müzik. Hepimizin bir favori şarkısı var, hepimiz bazı şarkıları ilk duyduğumuz anı tüm netliğiyle hatırlıyoruz, hepimiz kendi kendimize bir şeyler mırıldanıyoruz. Peki neden? Müzik neden insan yaşamının bu kadar ayrılmaz bir parçası? Neden bazı sesler hüzünlüyken bazıları mutlu geliyor? Dünyanın ayrı yerlerinde, birbirinden bağımsız kültürler müzikle nasıl birbirine çok benzeyen ilişkiler kuruyor? “Müziğin Etkisinde” serisinde insanlığın en büyük ortak paydalarından olan müziği daha önce düşünmediğimiz biçimlerde düşünüyoruz.&nbsp;</h3>Röportajlarda müzisyenlere içinde müzik olan ilk anılarını soruyorum bazen. Bu soru onları aile arabasında çalan şarkılara, evde mırıldanılan melodilere, oyunları içinde uydurdukları müziklere götürüyor. Varoluşçu psikolog Rollo May, Yaratma Cesareti eserinde, yaratıcılığın koşullarından biri olarak gördüğü “kavrayış” ortaya çıktığında çevremizdeki renklerin keskinleştiğini, sanki dünyanın yarı saydam olduğunu söyler. Bu hissi çoğumuz, hayatımızda iz bırakan şarkıları ilk dinleyişimizde yaşamışızdır. Müziğin de May’in bahsettiği kavrayış gibi yaşama deneyimini yoğunlaştırma gücü var.&nbsp;Müziğe dair ilk anılarımız: Keele Üniversitesi’nden Alexandra Lamont, yaptığı deneylerde anne karnında belirli bir müzik eseri dinletilen bebeklerin, doğumdan bir yıl sonra aynı eser dinletildiğinde onu tanıdıklarını tespit etmiş. Bu, çocukluğun ilk yıllarına dair bir hafızamız olamayacağı fikriyle çelişiyor ve müziğin, dil ya da farkındalık oluşmamışken bile hafızamızda yer edebildiğini kanıtlıyor. Ağır hafıza kaybı yaşayan Alzheimer hastaları ise çoğunlukla ergenliklerinde dinledikleri şarkıları hatırlayabiliyor. Hayata dair ilk ve son anılarımızda kendine böyle büyük yer bulan müzik, insanlar için neden bu kadar önemli?&nbsp;Mağara akustiğinde: Arkeolojik kayıtlar bize müziğin dünyanın her yerinde, her dönemde insan yaşamının bir parçası olduğunu gösteriyor. Atalarımız yaklaşık 50 bin yıl önce, henüz tarım yapmaya başlamamışken avladıkları hayvanların kemiklerinden flüt yapıyordu. Onlar da bizim gibi çok sessiz ortamlarda tedirgin olup ıslık çalıyor, çocuklarına melodiler mırıldanıyorlardı. İnanması güç olabilir ama kulaklarına hoş gelen armoniler, bugünkülerden çok farklı değildi.Reverb ve echo: Müzisyen Jarvis Cocker, Yeraltının Sesi başlıklı makalesinde modern müziğin mağaralardaki kökleri üzerine düşünüyor. Mağara resimlerinin yankının çok olduğu noktalarda yoğunlaşması, Neanderthal akrabalarımızın müzik yaptıkları yerleri tıpkı bugünkü sahneler gibi görsellerle süslemesinden mi kaynaklanıyordu? Acaba bugün rock müzikte kullanılan en popüler efektlerin reverb ve echo olması, mağaralara dayanan geçmişimizle bağlantılı mı? İlk insanlarla benzer seslerden hoşlanmamız, belirli müzikal bağlantılara biyolojik olarak yatkınlığımız olduğunu mu gösteriyor?Bu duygular nereden geliyor? Muhtemelen varoluşumuzun başından beri müzik yapıyoruz ve bunu belirli ölçeklere göre yapıyoruz. Duke Üniversitesi’nden Dale Purves, müziğe dair biyolojik temelimizin müzik ve konuşma arasındaki benzerlik olduğunu ileri sürüyor. İngilizce ve farklı dillerde 600 konuşma örneğini sessiz harflerden temizleyen, sadece ses tellerimizle çıkardığımız sesleri bırakan Purves ve ekibi, bu sesleri notaya aktardığında en yüksek ve öne çıkan seslerin bugün batı müziğinde kullanılan 12 notaya denk düştüğünü görüyor.Mutlu ve melankolik: Konuştuğumuz kişinin ses tonundan duygularını anlayabiliyoruz. Mutsuz olduğumuzda kullandığımız ton ve melodilerle heyecanlı olduğumuzda kullandıklarımız birbirinden farklı. Müzikte de bazı sesleri ve melodileri melankolik, bazılarını ise mutlu olarak algılamamızın sebeplerinden biri bu olabilir. Majör gamların neşeli, minör gamların hüzünlü olduğu düşüncesi ise farklı kültürlerin müzik gelenekleri tarafından sarsılıyor. (Yine de müzikolog Deryck Cooke, Slav ve İspanyol müziğinde minör gamların neşeli müzikler için kullanıldığı hatırlatıldığında, bu toplumların hayatları çok zor olduğu için mutluluğun ne olduğunu bilmediklerini iddia ediyor.)Ayna nöronlar: Müzik dinlerken ateşlenen ayna nöronlarımız sayesinde, dinlediğimiz piyanistin piyano çalarken kullandığı kaslarla ilişkili nöronlar beynimizde ışıl ışıl yanıyor. Müziğin binbir çeşit duygu hissettirmesinde, şarkıların anlatılarıyla birleştirdiğimiz kişisel deneyimlerimizin yanında ayna nöronların da etkisinin olması mümkün.&nbsp;İster doğa seslerinin taklidinden doğmuş olsun ister savaşçıları transa sokma ihtiyacından; müzik, tarih öncesinden beri insanı insan yapan şeylerden biri. Doğumumuzdan ölümümüze kadar her önemli anımızda; ninnilerde, oyunlarda, düğünlerde, cenazelerde bizimle. Müzisyen David Byrne’ün dediği gibi sosyal bir tutkal. İyi ki müzik var.&nbsp;Kaynaklar Byrne, David, How Music Works, Canongate, 2012 Levitin, Daniel J., Müziğin Etkisindeki Beyin, Pegasus Yayınları, 2015 Cocker, Jarvis, <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmNTlmMTkwYzc3Y2IwMDAwN2M0M2JhZiZ1c2VyPTVlYjU0M2NmNzA2NDk0MjU1ZWNmNmE4MCZhdXRob3I9NWYzNGUyNDFlZWQ1ODgwMDA2MWM0YWIwJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRndlcHJlc2VudC53ZXRyYW5zZmVyLmNvbSUyNTJGc3RvcnklMjUyRmxpdGVyYWxseS1qYXJ2aXMtY29ja2VyJTI1MkY="">The Sound of the Underground</a>, 2020&nbsp;