Çok katmanlı varlığımızın haritası: Lateralus

Karanlığı kesen riff’ler ve Fibonacci dizisi; insan davranışına dair derin düşünceler ve gümbürdeyen davullar… Adını bacak kası vastus lateralis ve “yanal düşünme” anlamına gelen lateral thinking teriminden alan Tool albümü Lateralus, bu yıl 20. yaşını kutlayan 78 dakikalık, epik bir eser. Albümün ele aldığı konular ve onları ele alış biçimi, Alex Grey’in yarattığı katmanlı insan figüründen oluşan tasarımda görünür oluyor ve Lateralus sadece Tool’un müziğini taşıdığı noktayla değil, görsel dünyasıyla da geniş bir evrene dönüşüyor.

Ohio doğumlu sanatçı Alex Grey, grafik tasarımcı olan babasının cesaretlendirmesiyle, çizim yeteneğini küçük yaşta keşfediyor. Yaşadığı banliyöde toplayıp evlerinin arka bahçesine gömdüğü ölü böcekler ve hayvanlarla başlayan ölüm ve aşkınlık teması, kariyeri boyunca resim, heykel, performans sanatı gibi farklı disiplinlerdeki üretimlerinde kendini hissettiriyor. 1970’lerde sık sık LSD’nin açtığı kapılardan geçen Grey, beş yıl boyunca Harvard Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde çalışıyor. Buradaki işi, kadavraları öğrencilerin kullanımına hazırlamak. İnsan zihninin katmanlarını keşfetmeye meraklı olan Grey, bu iş sayesinde insan bedeninin de katmanlarını yakından tanıma fırsatı buluyor ve bir süre sonra eserlerini gören doktorlardan tıbbi illüstrasyon işleri almaya başlıyor. Bu illüstrasyonlar, çoğunlukla “psychedelic” olarak nitelenen kişisel işlerini sürdürebilmesini sağlıyor ve Alex Grey adı, yıllar içinde dev bir isme dönüşüyor; illüstrasyonları Nirvana, Beastie Boys, Meshuggah ve Tool gibi sanatçıların albümlerinde yer alıyor.

Alex Grey
Fotoğraf: Carlos Jaramillo

Grey’in Tool ile iletişimi 90’ların sonunda başlıyor. Grubun birçok videosunda imzası olan gitarist Adam Jones, anatomi kitaplarındaki türden, asetat kâğıdına basılmış çok katmanlı bir insan figürü fikrini Grey ile paylaşıyor. Tool’un müziğini hiç dinlememiş olan sanatçı, Lateralus’taki şarkıların sözlerinden ve grup üyeleri için önemli olan sembollerden yola çıkıyor. Alex Grey, içinde göz olan el illüstrasyonunu, dünyanın yer yerinde Tool dinleyicilerinin dövme olarak yaptırdığını gördüğündeki şaşkınlığını gizlemiyor. Kendi sözleriyle, dinleyicilerin Tool’a olan sevgisi taşıp onun sanatını da kapsar hâle geliyor.

Tool’un Alex Grey için simgelediği şey “sanatkârlık”. Grey bunu hem bir sanatta usta olma hem de kendi benzersiz yaklaşımını ortaya koyma yeteneği olarak değerlendiriyor. Tasarımcısına göre Lateralus’un esas fikri, bir dizi mucizeden oluşmamız. “Çok boyutlu, çok katmanlı, hem fiziksel hem de ruhsal görünümlere sahip olan varlıklarız. Bunu düşünmek büyüleyici bir şey.” Grey’in hayatı boyunca ürettiği işlerde gördüğümüz evrenle bir olma, fiziksel boyutun ötesinde alanlara açılma düşüncesi Lateralus’ta da mevcut. Bir CD ya da plak kapağıyla sınırlandırılmış o küçük karedeki insan figürüne bakarken, bir anlığına kendi sınırlı bedenimizin boyutları aşan bağlarını sezer gibi oluyoruz. Kaslarımız, damarlarımız, sinirlerimiz katman katman ayrılırken, parçalanmanın değil bütünlenmenin olasılığını yakalıyoruz.