Nermin Ülker’in, adını Salâh Birsel'in 1961'de yayımlanan tek romanından alan Dört Köşeli Üçgen: Yerini Bulamamış Cümlelerin Anıtları&nbsp;sergisi, "söylemenin" ödeteceği bedel yüzünden hiç kurulmamış, dile getirilmemiş ve yerini bulamamış sözleri merkeze alıyor.&nbsp;Üretim pratiğinde ağırlıklı olarak metal malzemesini kullanan sanatçının bir önceki sergisinde boşluklarla tamamlanan metal heykelleri&nbsp;bu sergide cümlelere dönüşüyor. Ülker, uzun süre taşıdığı sözleri, anıt heykellere dönüştürerek onlara başka bir varlık alanı öneriyor.Filiz Ağdemir küratörlüğünde 16 Ekim-5 Aralık arasında Black Light Gallery’de izleyiciyle buluşacak sergi kapsamında Nermin Ülker ve Filiz Ağdemir ile sohbet ettik.Sergi nasıl ortaya çıktı ve şekillendi, sizden dinleyebilir miyiz?Nermin Ülker:&nbsp;Yazın yaşadığım kaybın ardından hayatla kurduğum ilişki değişti ve kendimi uzun, ağır bir yas sürecinin içinde buldum. Sanat pratiğimde okuduğum kitaplar, gündelik hayatta karşılaştığım olaylar ve anılarım düşüncelerimi tetikler; ardından maketler yapmaya, projeler hazırlamaya başlarım. Bu projelerin birçoğu hayata geçirilmeden, kimseyle paylaşılmadan, gizli günlükler gibi kutuların içinde bekler.Yakın arkadaşım Filiz Ağdemir, bu yas sürecimde hep yanımdaydı. Sergi fikrini henüz bir mekanımız yokken kendi aramızda konuşmaya başlamıştık. Aslı Hanım’la tanışıp mekanı gördüğümüzde, bu projenin burada olması gerektiğini düşündük. Çünkü her mekanda büyük ölçekli işler üretmek ve sergilemek mümkün olmuyor.Sergi adını Salâh Birsel’in 1961’de yayımlanan romanından alıyor. Bu başlıktan biraz bahsetmek ister misiniz?Nermin Ülker:&nbsp;Okuduğum kitapların anılarımı ve düşüncelerimi tetiklediğinden söz etmiştim. Salâh Birsel’in Dört Köşeli Üçgen romanı da benim için böyle bir kitap. Kendisini gözlemci olarak tanımlayan birinin, gözlem uğruna insanların mahrem alanlarına girmesini anlatıyor. Davranışlarını haklı gören karakter, gözlemlerini defterine kaydediyor; zamanla kendi takıntılarının esiri oluyor ve akıl hastanesine düşüyor.Karakterin saplantılı gözlemciliği, gördüklerini açıkça yazması ve otosansür uygulamaması ilgimi çekmişti. Bir de kaldığı odanın kare mi, üçgen mi olduğu üzerinden mutlak doğruyu sorgulaması… Bunlar, romanın adıyla birlikte zihnimde yeni düşüncelerin ve biçimlerin ortaya çıkmasına zemin hazırladı.<img src="https://images.aposto.com/2026/9/1/1791800052373.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.50" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Önceki çalışmalarınızda boşluk önemli bir yer tutarken bu sergide sözler de heykellerinizin bir parçasına dönüşüyor. Dil ile heykel arasında nasıl bir ilişki kuruyorsunuz?Nermin Ülker:&nbsp;Bu sergide de boşluk hâlâ önemli bir yer tutuyor. Benim boşluğa hep ihtiyacım var. İnsanoğlu, kendini ifade etmek ve anlaşılmak için farklı ifade biçimleri geliştirmiş. İşaret dili ve Braille alfabesi, semboller ve noktalar aracılığıyla iletişim kurmanın yollarını açıyor. Biz de harfleri, çizgiyi kullanıyoruz.Benim için heykel, biçimler ve semboller aracılığıyla yeni bir dil icat etmemi sağlıyor. Bu dil yalnızca anlatmak için değil, saklamak için de var. Bazen bir şeyi ifade etmenin yolu, onu bütünüyle görünür kılmaktan değil, eksik bırakmaktan ya da örtmekten geçiyor.Eserlerdeki sözleri hem görünür kılıyor hem de örtüyorsunuz. Sizce örtmek, sözü korumanın mı yoksa sansürlemenin mi bir yolu?Nermin Ülker:&nbsp;Bence örtmek; sözü, mahremiyetimi ve sınırlarımı korumanın bir yolu. Kamusal alanda sergilenen sözlerde mahremiyet aramak çelişkili, hatta absürt gelebilir. Ancak bir şeyi görünür kılmak, onu bütünüyle açığa çıkarmak anlamına gelmiyor.11 yaşımdan itibaren uzun yıllar yatılı okullarda okumanın getirdiği otosansür, çocukluğumda öğrendiğim ve zamanla içselleştirdiğim bir davranış biçimine dönüştü. Hangi sözleri söyleyebileceğimi, hangilerini kendime saklamam gerektiğini zamanla öğrendim. İnsan bazen dışarıdan gelen baskıyı içselleştirerek kendi kendisinin sansürcüsü hâline geliyor.Bu sergide sözleri görünür kılarken aynı zamanda örtmem, bu deneyimle de ilişkili. Bir yandan söylemek ve görünür olmak, diğer yandan kendime ait olanı korumak istiyorum. Örtmek benim için yalnızca sansür değil; bazen bir sözü korumanın, sınırlarımı belirlemenin yolu. Çünkü sakladığımız şey, her zaman söyleyemediklerimiz değil, kendimize ait kalmasını istediklerimiz de olabilir.Sergi, görünürlük ve mahremiyet arasındaki gerilime odaklanıyor. Sizce bir sözün saklı kalması da bir ifade biçimi olabilir mi?Filiz Ağdemir:&nbsp;Elbette, saklamak sanatçının bilinçli olarak seçtiği bir anlatım yolu. Sanatçı sözleri heykele dönüştürürken onları açığa çıkarmak istemiyor. Tam tersine, biçimsel tercihleri sayesinde cümleler çok boyutlu yüzeylerin, geniş boşlukların ve çizgisel gövdenin içine saklanabiliyor. Söz orada, somut, mekanlaşmış; ama seçilemiyor.Görünürlük ile mahremiyet arasındaki ayrım da tam bu noktada belirginleşiyor. Heykellerde görünür olan şey sözün varlığı; mahrem kalan ise içeriği. Sanatçı ve izleyici arasında paylaşılan bir durum var. İzleyicinin tanıklığı ile sanatçının mahremiyeti arasında sözler var edilebiliyor; sınırları korunan bir paylaşım bu. Sözün varlığını içeriğinden ayırabilmek bence serginin en hassas yanı. Çünkü genelde görünür olmak, her şeyin açığa çıkması gerektiği beklentisi yaratır; ama aslında mesafe hâlâ mümkün. Zaten mesafe yoksa aradaki anlam da çoğalamaz.<img src="https://images.aposto.com/2026/9/1/1791800078060.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.51" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Sergideki anıtların kaidesiz olarak zemine yerleştirilmesi anıt kavramına ve izleyiciyle kurulan ilişkiye nasıl bir anlam katıyor?Filiz Ağdemir:&nbsp;Anıt, toplumun onayladığı bir hafıza biçimi. Hangi kaybın görünür olacağına, kimin yasının tutulacağına ortak bir irade karar verir ve anıt bu kararı yükselterek ilan eder. Sanatçı bu kararı beklemiyor; sözleri kendi dilinde kuruyor ve anıtlaştırıyor. Anıtlaştırmak ve yükseltmek için normalde kaide kullanılır. Kaide heykeli izleyiciden ayırır, ona bakılacak bir mesafe tanımlar. Rosalind Krauss'un da belirttiği gibi, heykel kaidesini yitirdikçe anıtın mantığından uzaklaşır. Nermin Ülker'in heykelleri burada ilginç bir yerde duruyor: Hem anıt hem kaidesiz. &nbsp;Nasıl? Yerlerini kendi gövdelerinde bulmuş sözler artık bir yere aitler. Evet kaideleri yok, çünkü taşıdıkları sözler hiçbir zaman yükseltilmemiş, kamusal bir sese dönüşmemiş.İzleyici heykelle aynı zeminde duruyor; ona aşağıdan yukarıya bakmıyor, yanında duruyor, etrafında dolaşıyor. Bu yakınlık sözle kurulan ilişkiyi de dönüştürüyor; izleyici bir ilanın karşısında değil, bir varlığın yanında. Sergide bu yatay ve yanyana düzeni bozan tek yapıt balkonda. O iş içeri gir(e)memiş, caddeye bakan cepheye tırmanıyor. İçerideki cümleler kendi boylarında, yerlerini bulmuş hâlde dururken, eşikte bekleyen bu yapıt serginin en yüksek sesini taşıyor.Sanatçıyla geçmişe dayanan bir çalışma deneyiminiz var. Sizce bu sergi özelinde Nermin Ülker'in sanat dili nereye evriliyor?Filiz Ağdemir:&nbsp;Nermin Ülker'in sanatsal üretimleri uzun zamandır ev, pencere, kadın ve mekan imgeleri etrafında, metal malzeme ve boşluk-doluluk ilişkisi üzerinden ilerliyor. Bir önceki kişisel sergisi Gözün Kayıp Oyuğu'nda boşlukla kurulan metal konstrüksiyonlar ilk kez belirmişti. Orada boşluk formu bütünlüyordu; eksik gibi görünen parçalar izleyicinin zihninde tamamlanıyordu.Dört Köşeli Üçgen'de aynı biçimsel dil sürüyor ama boşluğun görevi değişiyor: Artık boşluk yalnızca formu tamamlamıyor, sözü gizliyor. Söz orada, boşluk içinde yeni ihtimaller üretiyor. Bu bence küçük bir kayma değil, bu biçim dilinin kendi içinde yaşadığı önemli bir kırılma. Sergide heykeller imgeden söze, sözden de mekana doğru genişliyor.Sanatçının işlerinde ev ve içerisi-dışarısı sorusu hep vardı; bu kez bu soru yapıtların içinden çıkıp mekanın kendisine taşınıyor. Balkondaki yapıtın cepheye tutunması, heykelin binanın bir parçasına dönüşmesi bu açıdan çok anlamlı.

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

Sinema ve müzik evreninden söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları.

Duende

Nermin Ülker’in "Dört Köşeli Üçgen: Yerini Bulamamış Cümlelerin Anıtları" adlı sergisi, Filiz Ağdemir küratörlüğünde 16 Ekim-5 Aralık arasında Black Light Gallery’de izleyiciyle buluşacak. Sergi kapsamında Nermin Ülker ve Filiz Ağdemir ile sohbet ettik.

Nermin Ülker: 'Bazen ifade etmenin yolu eksik bırakmaktan geçiyor'

Arkas Sanat ve Centre Pompidou işbirliğinin ilk sergisi “Lumina: Renk ve Işık Sanatı”, 26 Eylül’de Lucien Arkas Sanat Merkezi’nde açılıyor. Beş yıllık işbirliği kapsamında düzenlenecek 10 serginin ilkini ve bu uzun soluklu buluşmayı Arkas Holding Yönetim Kurulu Başkanı Lucien Arkas, Arkas Sanat Direktörü Müjde Unustası ve Centre Pompidou Başkanı Laurent Le Bon’dan dinledik.

Arkas Sanat ve Centre Pompidou’nun beş yıllık işbirliği: Lumina: Renk ve Işık Sanatı

Sultanbeyli’de konumlanan, kâr amacı gütmeyen sanat ve etkileşim alanı YUNT, ikinci yılını geride bıraktı. Tüm seneye yayılan Merve Elveren ve Meriç Öner’in küratörlüğünü üstlendiği VarYok&nbsp;adlı serginin kapanmasına günler kala YUNT’un kurucusu Muratcan Sabuncu ile sohbet ettik.&nbsp;YUNT’un misyonu, izleyiciyle kurduğu ilişki, "VarYok" programı, "İmgenin Onuru" podcasti ve gelecek planları üzerine konuştuk. VarYok&nbsp;sergisini 16 Ağustos’a dek ziyaret edebilirsiniz.YUNT’u kurarken hayal ettiğiniz misyonla bugün geldiği yer arasında ne tür sapmalar ya da dönüşümler oldu bahsedebilir misiniz?YUNT, başlangıcından beri varoluş imkanlarının açıklığına yerleşen bir tavrı sürdürüyor. Kendi anlamını inşa faaliyetini sürekli kılarak eylem repertuvarını çeşitlendirmeye ve yenilik olanağı açığa çıkarmaya yönelik arayışına devam ediyor. Sultanbeyli’de konumlanmasıyla başlayan süreç, zaman içinde YUNT’u şehrin sanat haritasını genişleten ve merkez-çeper ayrımını tartışmaya açan bir sanat kurumu olmanın ötesine taşıdı. Sergen Şehitoğlu ile karşılaşmaların yaşandığı, diyaloğun kurulduğu, entelektüel sorgulamaların somutlaştığı, karşılıklı öğrenmeye açık bir mekan kurgulama düşüncemiz; sergileri, yayınları, konuşma ve öğrenme programlarıyla YUNT’u farklı özne, gündem ve yaklaşımlara alan açan bir mekan hâline getirdi. Bugün en büyük dönüşümü YUNT’u sabit bir kurumsal kimliğe demirlemek yerine, karşılaşmalar aracılığıyla kendini sürekli yeniden kuran bir kurum olarak tanımlıyor oluşumuzda görüyorum.<img src="https://images.aposto.com/2026/7/4/1786657769080.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.89" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Peki YUNT’un izleyicisiyle kurduğu ilişki zamanla nasıl evrildi?YUNT’un ilişki üretme anlayışı, gelmekte olan bir ortaklığın koşullarını araştırmaya dayanıyor. Bu ortaklık fikri, Agamben’in tekilliklerin önceden belirlenmiş bir kimlik ya da aidiyet şartına dayanmaksızın birlikte var olabilmesine ilişkin düşüncesiyle kesişiyor. Bu nedenle YUNT’u, belirli bir topluluğu temsil eden ya da bir gruba kültürel içerik sunan bir kurumdan ziyade farklı karşılaşmaların yaşanmasına ve henüz öngörülemeyen ilişkilerin ortaya çıkmasına imkan veren bir alan olarak görüyorum. Bu yaklaşım, yeni ortaklaşma biçimlerini denemeyi YUNT’un mekansal tercihlerine ve programlarına yön veren unsurlardan biri hâline getiriyor.YUNT’un içine yerleştiği mekan, etkileşim arayışımıza cevap verecek şekilde tasarlandı. Şeffaf cephe, sergilere dahil edilen vitrin alanları ve dış mekandaki yerleştirmeler, bu arayışa cevap olarak önerdiğimiz tercihlerin başında geliyor. YUNT’un bugün bulunduğu yerde duyusal durağanlığı kırmanın ve merak uyandırmanın ötesinde ziyaret edilen bir mekan oluşu, yakın teması ve samimi diyalogları gündelik hayatımızın bir parçası kılıyor. Bunda elbette sergi ve kamusal programların ilgi uyandırmasının rolü büyük.İki yılın ardından YUNT’un İstanbul sanat dünyasındaki konumunu nasıl görüyorsunuz?YUNT; sanatçılardan küratörlere, eleştirmenlerden ziyaretçilere sayısız katılımcının düşünce ve eylemleriyle dahil olduğu süreçler tasarlamakla ilgileniyor. Sanat dünyası ile güçlü bağlara sahip, ancak yerleşik örgütlenme biçimlerine eleştirel bir mesafede duran ve sanatın farklı toplumsal ve mekansal ilişkiler içinde yeniden düşünülebileceği olanakları sorgulayan bir eşikte konumlanıyor. Eşikte olmak, YUNT için geniş bir olasılıklar alanına yerleşerek farklı yöntemleri denemek ve yeni ilişkiler kurmayı öncelemek, dolayısıyla mevcut yapılardan ayrışmak anlamına geliyor.Başlangıçta öngörmediğiniz ama bugün YUNT’un merkezine yerleşmiş bir ihtiyaç ya da işlev oldu mu?Henüz kuruluş aşamasındayken YUNT’u bir sanat ve etkileşim alanı olarak tanımlamış olmayı önemsiyorum. Bugün ekip olarak sergilerin program içindeki ağırlığını tartışıyor oluşumuz, başlangıçta YUNT’u konumlandırdığımız yerin ne kadar isabetli olduğunu gösteriyor. Bununla birlikte, sergilerin işlevine ilişkin tartışmalarımızın bu denli derinleşeceğini o günlerde öngörmediğimi ifade etmem gerekir.Verili anlamlara sorunsal şekilde yaklaşmak, YUNT’taki sergilerin temel niteliği olarak belirginleşiyor. Şimdiye kadarki her sergi belli bir sorunsalı gündeme getirdi, böylece şehrin sınırları ile başlayıp mekanın üretimi ve kamusallığın dönüşümü ile devam eden bir düşünce akışı YUNT’un programına yön vermiş oldu. Bu sayede sergiler, yalnızca yapıtları belirli bir süre boyunca izleyiciyle buluşturan bir organizasyon olmaktan çıkarak farklı seslerin, deneyimlerin ve perspektiflerin karşılaşmasına alan açtı.<img src="https://images.aposto.com/2026/7/4/1786658044730.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.34" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Sergilerin toplum açısından taşıdığı anlam ve önemi sorgulamanın YUNT’un bir sanat kurumu olarak kendi zamanıyla hesaplaşma ve şimdiye karşı tavır almaya ilişkin hassasiyeti açısından hayati bir rol oynadığını düşünüyorum. Ancak bu sorgulamayı sürekli kılmak, sergilerin yalnızca sergilenme süreleri içinde ürettikleri düşünsel ve toplumsal etkilerle yetinmemeyi gerektiriyor. Bana kalırsa asıl mesele, serginin mekan ve zamanın sınırlarının ötesine geçerek düşünsel ve toplumsal etkisini kalıcılaştırması, YUNT’taki varlığı sona erdikten sonra da yaşamaya devam edebilecek bir potansiyel taşıması için çaba göstermektir.Sanat kurumlarının kamusal alandaki rolü sizce bugün yeniden tanımlanmalı mı? YUNT bu tanımın neresinde duruyor?Kamusal alan; biraraya gelinen, fikirlerin paylaşabildiği, farklılıklarını tartışabildiği ve karşılaşılan sorunlara ortak çözümler aranabilen toplumsal ve politik bir zemin. Sanat kurumları ise bu zeminin en önemli mekansal karşılıklarından biri olarak karşımıza çıkıyor. Ortak dünyanın yıkıma uğradığı, toplumsal bağların çözülmeye başladığı ve yurttaşlığın giderek siyasal edilgenliğe indirgendiği bir düzende YUNT’u çok sesli bir karşılaşma ve müzakere alanı olarak kurgulamak, kamusallığın bugün ihtiyaç duyduğu dinamizme ve çoğulluğa katkıda bulunma çabasıdır. Bu nedenle YUNT’un kamusallığını yalnızca fiziksel olarak erişilebilir bir mekan olmasında değil, ortak bir dünya kurma ihtimalini ve geleceğe duyulan inancı açık tutmasında görüyorum."VarYok" programının çıkış noktasında hangi sorular vardı? Program nasıl ortaya çıktı?“VarYok”, YUNT’un kuruluşundan bu yana üzerine düşündüğü kamusallık meselesine ilişkin soruşturmalarını derinleştirme ihtiyacından ortaya çıktı. Türkiye ve dünyadaki gelişmelerin kamusallığa dair soruları ve olası cevapları çoğaltmamızı kaçınılmaz kıldığı noktada Merve Elveren ve Meriç Öner’in önerdiği “VarYok” programı YUNT’ta hayata geçirildi.Üç bölüm hâlinde bir yıla yayılan “VarYok”; kişiler, cisimler, mekanlar ve tarihler aracılığıyla YUNT’un kamusallığın dönüşümünü anlamaya yönelik kolektif bir düşünme pratiğini sürdürme daveti için çok katmanlı bir zemin oluşturuyor. Farklı an ve coğrafyalara sıçrayan programda katılımcılar, araştırmalarını ve üretimlerini özel/kamusal gerilimi üzerinden yeniden yorumluyor. Gürbey Hiz, Emre Hüner, Mona Mahall, Aslı Serbest, Metehan Özcan, Firuzan Melike Sümertaş ve Deniz Tortum’un katılımıyla oluşturulan program, 16 Ağustos’a kadar YUNT’ta ziyaret edilebilir.Peki programın son bölümündeki “Anıtsı” başlığı, bugünün dünyasına dair neyi işaret ediyor?VarYok programı, hazır cevaplardan çok yeni sorular seslendirirken doğrusal bir çizgiyi takip etmek yerine, katılımcıları ve izleyicileri çatallanan bir yolda birlikte ilerlemeye davet ediyor. Programı oluşturan üç alt başlığın - Canlı, Halı Altı, Anıtsı - her birinin bugün yeni bir terminoloji talep eden kamusallığı tarif etmek için ortaya atılmış güçlü kavramlar olduğunu düşünüyorum.<img src="https://images.aposto.com/2026/7/4/1786658068361.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.54" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Son bölümün küratörler Merve Elveren ve Meriç Öner tarafından “Anıtsı” başlığıyla adlandırılması ise bana göre özellikle yerinde. Kavram, topluma dayatılan zayıf temelleri sorgulamanın yanı sıra büyük anlatıların doğurduğu istikrar ve güven yanılmasını görünür kılıyor. Bu anlamda “Anıtsı”; kamusal alanı sabit, homojen ve üzerinde mutabakata varılmış bir zemin olarak kurma teşebbüsüne yönelik geniş çaplı bir sorgulamayı içeriyor. Anıtsallığın ardında saklı kalan aktörleri, deneyimleri ve tarihleri yeniden görünür kılarak kamusallığın aslında ne kadar çoğul, çatışmalı ve değişken bir zeminde kurulduğunu düşündürüyor.Büyük Valide Han’ın güncel fotoğrafları, Firuzan Melike Sümertaş’ın Osmanlı döneminde kadın baniler tarafından inşa ettirilmiş yapılara dair araştırmasından hareketle sergide yer alıyor. Bu çalışma, çoğunluğu hanedan mensupları ve yakın çevresinden kadınların İstanbul’un fiziksel ve sosyal dokusu üzerindeki etkisine dikkat çekerek kentin tarihini yalnızca hakim anlatılar ve erkek aktörler üzerinden kuran bakışı tartışmaya açıyor. Deniz Tortum’un Dünya adlı deneysel filmi ise var olma(ma), dahil olma(ma) ve uyuşma(ma) çabalarının izini sürerek bireyin dünyayla kurduğu ilişkinin kırılganlığını ve belirsizliğini gündeme getiriyor. Bu iki çalışma, farklı yöntemlerle “Anıtsı”nın gündeme getirdiği temel soruya geri dönüyor: Kamusal olanı hangi anlatılar, kimler ve hangi görünürlük rejimleri kuruyor; kimler ve neler bu zeminin dışında bırakılıyor?Zeynep Sayın tarafından hazırlanıp sunulan "İmgenin Onuru" podcast seriniz büyük ilgi çekti ve belli ki bir boşluğu doldurdu. "İmgenin Onuru" yolculuğuna nasıl devam edecek?YUNT, Zeynep Sayın tarafından hazırlanıp sunulan “İmgenin Onuru” ile toplumsal gelişmeler bağlamında imgeyi bir direniş yöntemi olarak ele almaya yönelik bir araştırma ve dijital arşiv çalışmasını hayata geçirdi. Konuklar ve dinleyicilerin arasında çok sesli bir tartışma ve düşünme ağı hayata geçirme fikrinden yola çıkarak imgenin sivil mücadele ve toplumsal dayanışmada açtığı alanı, oynadığı rolü ve harekete geçirdiği potansiyeli Türkiye deneyimi üzerinden birlikte düşünmeyi amaçladık. Bu davetin, sizin de ifade ettiğiniz gibi, geniş bir karşılık bulduğu kanaatindeyim.<img src="https://images.aposto.com/2026/7/4/1786658158271.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.34" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Podcast formatı yazılı metinlerin sabit ve doğrusal yapısından sıyrılmak ve belleği sesle tutmak için benzersiz bir fırsata dönüştü. Yayın aracılığıyla imgenin farklı tezahür biçimlerini deşifre ederek kolektif bilinçdışımızın resmini sunan bir imge atlasının da ilk adımını atmış olduk. Bundan sonra başlattığımız tartışmanın YUNT’un mekanına yerleşerek derinleşmesini arzu ediyor, farklı programlarla sürekli genişleyen ve yaşayan bir araştırma alanını hayata geçirmeyi temenni ediyoruz.Son olarak yakın zamanda YUNT’ta bizi neler bekliyor?YUNT, akışkan bir kurumsal kimliği benimsemenin hangi pratiklerle mümkün olabileceği üzerine düşünen bir kurum. Bu doğrultuda yakın zamanda, küratörlüğü tekil bir otoritenin yönettiği bir süreç olmaktan çıkarıp farklı öznelerin birlikte düşünerek ve üreterek kurduğu ortak bir zemin olarak ele alan bir program hayata geçirmeyi planlıyoruz. Bu yaklaşım, YUNT’un farklı küratöryel yöntemlerin ve işbirliği biçimlerinin sınandığı bir laboratuvar olma arzusuyla tamamen örtüşüyor.

Sultanbeyli’de konumlanan, kâr amacı gütmeyen sanat ve etkileşim alanı YUNT, ikinci yılını geride bıraktı. Tüm seneye yayılan Merve Elveren ve Meriç Öner’in küratörlüğünü üstlendiği "VarYok" adlı serginin kapanmasına günler kala YUNT’un kurucusu Muratcan Sabuncu ile sohbet ettik.

YUNT: Küratöryel yöntemlerin ve işbirliklerinin laboratuvarı

Seyahat ve kültür yayını SOLİ, şehirleri ve içindeki farklı kültürel toplulukları araştırmak üzere mahallelere ve mahallelilerin hikâyelerine odaklanıyor. 

Soli, mahallenin esnaflarının, binalarının, sokaklarının, insanlarının hikâyesini anlatıyor.

Soli

Celine Topsakal kuruculuğunda hayata geçen Barbare Studio’nun ikinci sergisi “Temas Bölgesi”, T. Melis Golar küratörlüğünde Tekirdağ’da yer alan Barbare Bağları’nda açıldı. Serginin hikayesini Barbare Studio’nun kurucusu Celine Topsakal, sergi küratörü T. Melis Golar, Barbare Bağları’nın kurucusu Can Topsakal ve Barbare Bağları’nın direktörü Deniz Topsakal’dan dinledik.

Barbare Bağları’nda doğa ve sanat buluşması: Temas Bölgesi

Bilal Yılmaz’ın Nazlı Pektaş küratörlüğünde hazırlanan Form-Zanaat-Aktivizm adlı sergisi 7 Mayıs-7 Haziran arasında, Terakki Vakfı Sanat Galerisi’nde izleyiciyle buluşuyor. Zihnin analitik yapısı ile malzemenin doğası arasındaki ilişki, serginin kavramsal omurgasını oluşturuyor. Sergi ve üretimleri kapsamında sanatçıyla sohbet ettik.Form-Zanaat-Aktivizm başlığı, sanat nesnesini tamamlanmış bir ürün olmaktan çok, süreğen bir düşünme ve örgütlenme pratiği gibi konumluyor. Bu ifade biçimini açıklayabilir misiniz?Temel izleyicisi çocuklar olan Terakki Sanat Galerisi’nde bir sergi açmam teklif edildiğinde, “Disiplinlerarası çalışmalar yapan bir sanatçının sanatsal üretim pratiği çocuklara nasıl aktarılır?” sorusuna cevap ararken buldum kendimi. Şimdiye kadar yaptığım farklı çalışmalardan örnekler barındıran bir seçki hazırladım. Buna ek olarak çalışma ve üretme sürecime ışık tutan, evde çalışma masamın etrafından yer alan prototipler, modeller, denemeler, buluntu objeler, notlar, sesler ve ışıklar ile bir duvar yerleştirmesi oluşturdum. Tüm bu içeriği özetleyen bir başlık arayışı Form - Zanaat - Aktivizm ile sonlandı. Zanaat araştırmalarından beslenen çalışmalarımda estetik bir form yaratmak dışında zanaat ekosisteminde sosyal bir etki de yaratmaya çalışıyorum. Sergideki çalışmalarım ile sanatın bir dönemin hafıza ve estetiğinin yansımasından ibaret olmadığını, aynı zamanda toplumsal değişimi hayal edip eyleme geçebileceğimiz yaratıcı bir alan olduğunu da göstermeye çalıştım.<img src="https://images.aposto.com/2026/4/5/1779455464590.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.51" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">CraftNet ve Crafted In Istanbul gibi projelerde görünmez emek biçimlerini haritalandırırken, aslında bugünün şehir hafızasına dair nasıl bir kayıp duygusuyla karşılaşıyorsunuz? Bu çalışmalar biraz da geç kalınmış bir kayıt tutma çabası mı?Yıllar önce İstanbul’da bir yüksek lisans araştırma projesi olarak başlayan İstanbul Zanaat Haritası, CraftedInIstanbul projesi, bugün CraftNet ile diğer şehirlere de yayılan uluslararası bir zanaat platformuna evriliyor. Şehirler maalesef hızla mekansal hafızasını ve kimliğini yitiriyor. Geçmişin izlerini okuyamadığımız şehirlerde köklü bir kültür, kentsel aidiyet ve bağ kurmaktan bahsedemiyoruz. Günümüzde zanaat atölyeleri yok olmaya itilen, miadını doldurmuş bir üretim formu olarak görülüyor. Oysa zanaat, şehirlerin üretim tarihini, sosyo-ekonomik dönüşümünü ve kültürel gelişimini okuyabildiğimiz çok değerli bir hafıza barındırıyor.Zanaat araştırmaları, hiçbir devlet yada özel kurumun günümüz zanaat atölyelerine dair arşiv tutmamasına bir tepki olarak başladı. Akademik bir çalışma önce sanatsal bir pratiğe ardından kolektif bir platforma dönüştü. Geleceğe dönüştüremeden aktaramadığımız her değer bir kayıp ve kaybolmadan kayıt altına alabildiğimiz her çalışma bir değer...Sergide mekanik tekrar, ritim ve disiplinli el hareketi neredeyse meditatif bir yapıya dönüşüyor. Dijital hız çağında tekrarın kendisini nasıl bir direnç biçimi olarak okuyorsunuz?Dijital çağ ile düşünme, anlama ve derinleşme pratiklerimiz ve tahammüllerimiz oldukça azaldı. Ses-gölge-ışık-hareket ve karanlık ile birlikte kurguladığım sergi izleyicinin mekanın ritmine kapılarak sergideki işler ile uzun zaman geçirmesine ve üzerine düşünmesine imkan sağlıyor.<img src="https://images.aposto.com/2026/4/5/1779455657370.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.51" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Çalışmalarınızda mühendislik, tasarım ve zanaat arasında geçirgen bir alan var. Türkiye’de disiplinlerarası üretimin hâlâ "ara bölgede" kalması sizce yaratıcı bir özgürlük mü sağlıyor, yoksa yapısal bir görünmezlik mi üretiyor?Mezuniyetimden sonra yeni deneyimler kazanmaya ve hayatımı bu deneyimlerin etrafında şekillendirmeye karar verdim. Araştırma ve üretim pratiğim bir seviyeye geldikten sonra, önce 2. İstanbul Tasarım Bienali'ne ardından 15. İstanbul Bienali’ne davet edildim. Avusturalya Trienali küratörü İstanbul Bienali’ndeki işimi gördükten sonra benimle görüşmek istediğinde, hem tasarım hem de sanat bienalinde yer alan bir aktör olarak kafa karışıklığı yarattığımı anladım. Bundan sonra kariyerime nasıl devam edeceğimi soruyordu, bir tasarımcı olarak mı yoksa bir sanatçı olarak mı. Şimdiye kadar ne yapmak istediğime değil, ne yapmak istemediğime karar vererek seçimlerimi yapmıştım. Sürecinden ve sonuçlarından bu kadar çok keyif aldığım iki disiplin arasında seçim yapamazdım. Günün sonunda çalışmalarımda her iki disiplinin de yansımasını görebilmek mümkün ve ikisi de kimliğimin ayrılmaz birer parçası. Bu çok disiplinlilik bir yandan yaratıcılığımı beslerken, bir yandan da kafasını karıştırdığım, çizgileri keskin yapıların dışında kalmama neden olabiliyor. Fakat zamanla kurumlar ve politikalar da değişiyor, keskin çizgiler muğlaklaşıyor.Zanaatı nostaljik bir alan olmaktan çıkarıp güncel bir toplumsal araç olarak düşünüyorsunuz. Bugün zanaatkarlığın yeniden değer kazanması sizce gerçekten kolektif bir dönüşüm ihtiyacından mı doğuyor, yoksa yaratıcı endüstrilerin romantize ettiği yeni bir estetik eğilim mi?Zanaat; kültür, sanat ve tasarım ekosisteminde ara ara değer kazanan romantik bir konu. Bugün zanaatın değer kazanması, AI ve robotiğin yükselişi ile birlikte beyaz yakanın hızla işini kaybetmesi ve el ile yapılan emek merkezli işlerin tekrar değerlenmeye başlamasıyla da ilişkili. Benim ise çalışmalarımda dikkat çekmeye çalıştığım konu zanaatın şehir ve toplumla olan ilişkisinin güncelliği ve zanaatın yaratıcı aktörlerin üretimindeki potansiyeli. Sistematik bir yaklaşımla zanaatı dönüştürebileceğimize dair bir ihtimal sunuyorum aslında. Şehirlerdeki zanaat atölyeleri yok oldukça, şehirlerin kimliği, kültürü ve kendini onarabilme imkanı da yok oluyor.<img src="https://images.aposto.com/2026/4/5/1779455711152.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.50" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Sergi metninde "oluş hâli" vurgusu dikkat çekiyor. Tamamlanmışlık fikriyle ilişkiniz nasıl? Bitmiş bir iş, sizin için bazen düşünmenin durduğu bir alan anlamına da geliyor mu?Zamanla, üretirken nerede duracağıma dair bir his kazanma şansım oldu. Ama tabii ki bu kadar çok malzeme, disiplin ve teknikten beslenince her biten proje yeni hayaller ve formlar ile bir sonraki ihtimali bekler oluyor. Yani her biten iş, yeni bir varyasyonun önünü açıyor.Mekanı bir sergileme alanından çok "araştırma sahası" gibi kuruyorsunuz. İzleyicinin burada tanıklık ettiği şey bir sanat eserinden çok bir zihnin çalışma biçimi olabilir mi?Tabii ki, bir eğitim kurumu bağlamında açılan ve ana izleyicisi çocuklar olan sergi, bir sanatçının kendi görsel dilini kullanarak üretme pratiğini ve çalışmalarını anlatma çabası olarak okunabilir.&nbsp;Serginin okuldaki öğrencilerle kuracağı ilişki üzerine planlamalarınız ve öngörüleriniz neler?Sergi ile öğrencilerin farklı disiplinlerden beslenen bir sanatçının çalışma ve üretme pratiğine dair fikirlerinin oluşmasını bekliyorum. Sergideki işlerin hikayeleri ve derinliği ise çocuklardan çok yetişkinlere, yani daha çok ailelere hitap ediyor.Şu an üzerinde çalıştığınız başka hangi projeler var?Şu aralar yakın zamanda yayına aldığımız <a fr-original-style="" href="http://CraftNet.io" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">CraftNet.io</a> platformunu geliştiriyoruz. Bu platform ile zanaat üzerine çalışan yaratıcı ağlar inşa etmeye, şehirlerin zanaat haritasını çıkartarak zanaatın günümüzdeki potansiyelini ve ihtimallerini keşfetmeye çalışıyoruz.

Bilal Yılmaz’ın Nazlı Pektaş küratörlüğündeki “Form-Zanaat-Aktivizm” adlı sergisi 7 Mayıs-7 Haziran arasında, Terakki Vakfı Sanat Galerisi’nde izleyiciyle buluşuyor. Zihnin analitik yapısı ile malzemenin doğası arasındaki ilişki, serginin kavramsal omurgasını oluşturuyor. Sergi ve üretimleri kapsamında sanatçıyla sohbet ettik.

Bilal Yılmaz ile yeni sergisi 'Form-Zanaat-Aktivizm' üzerine

Söyleşi: Burcu DimiliÖzge Kahraman’ın ARKHE: Karanlık&nbsp;adlı sergisi 12 Mayıs’ta MERKUR’de ziyarete açılıyor. Yaklaşık 15 yıldır sürdürdüğü mağara araştırmaları aracılığıyla yeraltını yalnızca keşfedilen fiziksel bir alan olarak değil, varlığın başlangıcını düşünmeye açılan bir eşik olarak ele alan sanatçı son sergisinde var olan her şeyin kökenini ifade eden arkhe kavramından yola çıkıyor.&nbsp;İzleyiciyi yüzeydeki görünür dünyadan uzaklaştırarak derinlikte saklı olan başlangıcı düşünmeye davet eden sergiyi sanatçıdan dinledik.Sergiye adını veren arkhe kelimesi var olan her şeyin kökenini ifade ediyor. Bu kavramsal çerçeve sizin işlerinizle nasıl bir diyalog kuruyor?Arkhe, benim için varlığın altında sessizce işlemeye devam eden, her biçimin, her oluşun ve her dönüşümün içinde titreşen asli kuvveti düşünmenin bir yolu. MERKUR’de yer alan kişisel sergim ARKHE: Karanlık da tam olarak bu düşünceden doğdu. Şeylerin görünür yüzeyinden çok, onları mümkün kılan derin yapıya yaklaşma arzusu, üretimimin temel motivasyonu. Bu anlamda kökeni geçmişte kalmış bir ilk an olarak değil; dünyanın maddesinde, karanlığında, jeolojik katmanlarında ve zamansal derinliğinde hâlâ etkin olan canlı bir süreç olarak ele alıyorum.Felsefi olarak arkhe, Presokratik düşüncede varlığın ilkesi olarak tartışılır; Thales için su, Herakleitos için ateş ve sürekli oluş, Anaksimandros için ise sınırlandırılamayan apeiron. Beni etkileyen de bu sonsuz açıklık fikri. Çünkü mağaraya her inişimde, özellikle dikey inişlerde ya da dar geçitlerden sürünerek geçtiğim anlarda, dünyanın sabit bir nesne değil; hâlâ oluşmakta olan canlı bir organizma olduğunu hissediyorum. Kaya yüzeyine dokunduğunuzda milyonlarca yıllık bir zamanla temas ediyorsunuz. O anda “köken”, soyut bir kavram olmaktan çıkıp bedensel olarak hissedilen bir gerçekliğe dönüşüyor.Aynı zamanda arkhe’yi, yalnızca her şeyin çıktığı bir kaynak olarak değil, her şeyin yeniden döndüğü bir temel olarak da düşünüyorum. Mağaranın içinde, damlayan suyun sesi ya da kayanın iç dokusundaki katmanlaşma, varlığın görünmez bir ritimle kendini sürekli kurduğunu hissettiriyor. Üretim pratiğimdeki tekrar, sabır ve yoğunlaşma da bu ritme eşlik etme biçimi.Mağarayı yalnızca fiziksel bir mekan değil, bir&nbsp;“eşik” olarak tanımlıyorsunuz. Bu eşik, izleyici için neyin eşiği: bilgi mi, sezgi mi, yoksa varlığın henüz adlandırılmamış hâli mi?Ben mağarayı, algının biçim değiştirdiği bir eşik olarak düşünüyorum. Günlük yaşamda dünya ile ilişkimiz çoğunlukla bilgi, tanım ve görsel hakimiyet üzerinden kuruluyor. Oysa mağaranın karanlığı bu düzeni askıya alıyor. Görme duyusunun merkeziliği geri çekilirken, beden mekanı başka yollarla algılamaya başlıyor; yankı, nem, sessizlik ve dokunsal hisler daha baskın hâle geliyor. Bu durum insanı bilgiden çok sezgiye, açıklamadan çok deneyime yaklaştırıyor.<img src="https://images.aposto.com/2026/4/2/1778015441405.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.24" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Aktif mağaracılık pratiğimde bunu çok güçlü biçimde deneyimledim. Kaskta yer alan ışık kaynağını kapattığınızda karşılaştığınız mutlak karanlık, yalnızca görsel bir yokluk değil; insan algısının yeniden kurulduğu bir alan. İlk başta yön duygunuz çözülüyor, zaman hissiniz silikleşiyor, bedeniniz çevreyle başka bir ilişki kurmaya başlıyor. Felsefede arkhe'nin adlandırılamayan, biçimlenmeden önceki ilke olarak düşünülmesiyle bu deneyim arasında derin bir bağ görüyorum. Çünkü mağara, bizi tam da henüz dilin tam olarak sahiplenemediği bir varoluş alanına yaklaştırıyor.Bu eşik aynı zamanda insan merkezli bakışın kırıldığı bir alan. Yeraltında ilerlerken bedeniniz, doğaya hükmeden bir özne olmaktan çıkıp onun ritmine uyumlanan kırılgan bir varlığa dönüşüyor. Mekanı siz belirlemiyorsunuz; kaya, daralan boşluk, suyun yönü ve toprağın hafızası size yön veriyor. Benim işlerimde izleyiciyle kurmak istediğim ilişki de buna benziyor: izleyicinin işi "okumasından" çok, onun içinde yönünü yeniden hissetmesi.Noktalama tekniğinizde tekrar eden binlerce iz, zamanın birikimini mi temsil ediyor, yoksa zamanın askıya alındığı bir yüzey mi kuruyor?Tekrar eden her nokta, benim için zamanla kurulan ilişkinin maddesel bir kaydı. İlk bakışta bu tekrar bir birikim hissi uyandırıyor; ama aslında benim ilgilendiğim şey kronolojik bir zaman akışı değil, yoğunlaşmış bir süre duygusu. Her nokta tekil bir hareket; fakat binlercesi biraraya geldiğinde çizgisel zamanı aşan, katmanlı ve derinlikli bir ritim oluşuyor. Bu, daha çok jeolojik zamana yakın bir his: İlerleyen değil, çöken, biriken ve içe doğru derinleşen bir zaman.Mağara oluşumlarına baktığınızda da aynı ritmi görüyorsunuz. Bir damlanın binlerce yıl boyunca kireçtaşını dönüştürmesi, sarkıtların ve dikitlerin neredeyse fark edilmeyecek bir yavaşlıkla büyümesi, zamanın başka bir mantıkla işlediğini gösteriyor. Presokratiklerin “oluş” fikri burada çok belirleyici; özellikle Herakleitos’un akış düşüncesi, sabit görünen şeylerin bile sürekli dönüşüm içinde olduğunu hatırlatıyor. MERKUR’deki ARKHE: Karanlık sergisinde kullandığım tekrarlar da bu jeolojik sabrın ve görünmeyen hareketin estetik karşılığı gibi düşünülebilir.Karanlığı “potansiyel” olarak yeniden düşünmek, çağdaş dünyadaki görünürlük takıntısına karşı nasıl bir öneri sunuyor?Bugün görünür olmak, neredeyse var olmanın koşulu gibi dayatılıyor. Her şeyin açığa çıkması, hızla dolaşıma girmesi, tanımlanması ve tüketilebilir hâle gelmesi bekleniyor. Ben ise karanlığı bir eksiklik ya da yokluk olarak değil; henüz biçimlenmemiş olanı taşıyan üretken bir alan olarak düşünüyorum. Karanlık, olasılığı koruyor; belirsizliğe, yavaşlığa ve henüz adını bulmamış olana alan açıyor.<img src="https://images.aposto.com/2026/4/2/1778015496892.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.21" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Mağarada deneyimlenen karanlık bunu çok somut biçimde öğretiyor. Orada karanlık, boşluk değil; duyuların yeniden örgütlendiği yoğun bir ortam. Zaman yavaşlıyor, dikkat keskinleşiyor, beden en küçük titreşimleri bile fark etmeye başlıyor. Felsefi olarak bu, Anaksimandros’un apeiron kavramını hatırlatıyor bana: Sınırlandırılamayan, henüz belirli bir biçim almamış ama bütün biçimlerin potansiyelini taşıyan alan. ARKHE: Karanlık sergisinde karanlığı bir tema olarak değil, varlığı taşıyan ana zemin olarak düşünmemin sebebi de bu.Aynı zamanda karanlık, çağdaş hız kültürüne karşı bir yavaşlama etiği öneriyor. Hemen görünür olmayan şeyle birlikte kalmayı, hemen anlamlandırılamayanı zorlamamayı ve belirsizlik içinde dikkat geliştirmeyi öğretiyor. Benim için karanlık, saklayan değil; derinleştiren bir alan. İhtiyaç duyduğumuz şey de tam olarak bu: Her şeyi aydınlatmak değil, bazı şeylerin karanlıkta olgunlaşmasına izin vermek.Yeraltına inmek, çoğu zaman bilinçdışına yapılan bir yolculuk olarak da okunur. Sizin mağara deneyiminiz, psikolojik bir derinleşmeden çok ontolojik bir arayışa mı karşılık geliyor?Mağaranın bilinçdışıyla ilişkilendirilmesi güçlü bir okuma; çünkü karanlık, kapalılık ve derinlik doğal olarak içsel alanlarla bağ kuruyor. Ancak benim mağarayla kurduğum ilişki daha çok ontolojik bir düzlemde şekilleniyor. Benim için asıl mesele sadece “iç dünyama inmek” değil; varlığın kendisini, yani var olmanın koşullarını başka bir ölçekte deneyimlemek.Teknik inişlerde, dikey boşlukta ip üzerinde asılı kaldığınız anlar vardır; bedeniniz taş ile boşluk arasında bir eşikte durur. O an insanın kendi merkeziliği çözülür. Sessizlik, nem, kayacın soğukluğu ve derinlik hissi size ne kadar geçici bir varlık olduğunuzu hatırlatır. Bu deneyim bana sık sık Heidegger’in varlık sorusunu düşündürüyor: “Varlık nedir?” Belki de mağara, bu sorunun teorik değil, doğrudan bedensel olarak hissedildiği nadir alanlardan biri. Burada beni etkileyen şey, mağaranın insanı içe kapatması değil; aksine onu kendinden çıkarıp daha geniş bir varoluş ağına yerleştirmesi. Yeraltında, suyun sabrı, kayanın hafızası, oluşumların sessiz büyümesi ve karanlığın yoğunluğu karşısında insan kendi ölçeğini yeniden kavrıyor.&nbsp;Eserlerinizde temsil ile oluşum arasında bir gerilim hissediliyor. Bunu nasıl tanımlarsınız?Benim için yüzey, yalnızca bir imgenin taşındığı yer değil; aynı zamanda bir oluş alanı. Elbette işlerimde mağaraya, kaya dokularına, jeolojik katmanlara ya da tortusal yapılara dair çağrışımlar var. Ancak amacım onları temsil etmek değil; onların oluş mantığını, yani zamanla, basınçla, tekrar ve yoğunlaşmayla şekillenen varoluş biçimlerini üretim sürecinin içine taşımak.<img src="https://images.aposto.com/2026/4/2/1778015528425.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Bu gerilim, aslında kontrol ile teslimiyet arasında da kuruluyor. Bir noktadan sonra yüzeyi yalnızca ben biçimlendirmiyorum; malzemenin direnci, ritmin kendi akışı ve tekrarın açtığı sezgisel alan da işe müdahil oluyor. Mağarada da benzer bir durum var: Siz yöneldiğinizi sanarsınız ama çoğu zaman mekan sizi yönlendirir. Merkür’deki ARKHE: Karanlık&nbsp;sergisinde temsil yerine oluşu öne çıkarmamın nedeni, sanatı tamamlanmış bir ifade değil; canlı bir karşılaşma alanı olarak görmem.“Karanlık” burada bir yokluk değil, bir taşıyıcı olarak konumlanıyor. Bu yaklaşım, üretim sürecinizde belirsizlikle kurduğunuz ilişkiyi nasıl etkiliyor?Belirsizlik benim için üretimin temel koşullarından biri. Çünkü her şeyi baştan bildiğim bir yerde süreç, keşif olmaktan çıkıp yalnızca uygulamaya dönüşüyor. Oysa ben yüzeyin, tekrarın, malzemenin ve sezginin beni önceden tasarlamadığım bir yere taşımasına izin vermek istiyorum. Üretim sürecindeki canlılık, tam da bu açıklık hâlinden doğuyor.Belirsizlikle kurduğum bu ilişki, aynı zamanda güvenle de ilgili. Her şeyi görmek zorunda olmadığınız ama yine de ilerleyebildiğiniz bir alan açılıyor. Mağarada karanlığa gözün yavaş yavaş uyum sağlaması gibi, üretimde de biçim hemen ortaya çıkmıyor; zamanla beliriyor, derinleşiyor ve kendi iç mantığını kuruyor. Bu yüzden benim için karanlık, görünmezliğin değil; henüz tam olarak görünür olmamış olanın taşıyıcısı.Eğer&nbsp;arkhe'ye ulaşmak hiçbir zaman mümkün değilse sanat pratiğinizi bu imkansızlığa yaklaşma biçimi olarak mı görüyorsunuz?Evet, hatta sanatın en temel gücünün burada yattığını düşünüyorum. Bazı şeyler tam anlamıyla kavranamaz; yalnızca çevresinde dolaşılabilir, izleri takip edilebilir ya da titreşimleri hissedilebilir. Arkhe de benim için böyle bir alan. Mutlak olarak ulaşılabilecek bir öz değil; fakat yaklaşılabilecek, sezilebilecek ve farklı biçimlerde duyulur kılınabilecek bir derinlik.Mağaraya her iniş de biraz böyle. Ne kadar çok deneyimlerseniz deneyimleyin, yeraltı her zaman kendine ait bir kapalılığı korur; bütünüyle açılmaz. Bu durum, felsefedeki ilk ilke arayışına çok benziyor: Yaklaşılır ama tamamen sahip olunamaz. Sanat pratiğimi de bu nedenle bir “bulma” eyleminden çok, bir “yaklaşma disiplini” olarak görüyorum.Belki burada önemli olan ulaşmak değil, yaklaşırken dönüşmek. Çünkü kökeni ararken aslında yalnızca dünyayı değil, kendi algımızı da yeniden kuruyoruz. İlk ilke arayışıyla mağaraya iniş deneyimi arasında bu yüzden güçlü bir bağ hissediyorum; ikisi de görünür olanın ardındaki düzeni sezme çabası. ARKHE: Karanlık, benim için tam da bu arayışın mekansal ve estetik bir karşılığıydı: kökene ulaşmak için değil, onun yankısını duyabilmek için açılmış bir alan.

Özge Kahraman yaklaşık 15 yıldır sürdürdüğü mağara araştırmaları aracılığıyla yeraltını, varlığın başlangıcını düşünmeye çağıran bir eşik olarak ele alıyor. İzleyiciyi yüzeydeki görünür dünyadan uzaklaştıran ve derindekileri düşünmeye davet eden sergiyi sanatçıdan dinledik.

Derinlikte saklı olan üzerine: 'ARKHE: Karanlık'

“Canavarların Vaatleri” sergisi 1 Mart’ta Ezgi Hamzaçebi küratörlüğünde Hara’da izleyiciyle buluştu. Sergi, “canavar” olarak görülen, insan ve insan olmayan bedenlerin, hâllerin temsillerini araştıran on sanatçıyı biraraya getiriyor. Serginin kavramsal çerçevesi, küratöryel yaklaşımı ve eserler üzerine Ezgi Hamzaçebi ile sohbet ettik.

Ezgi Hamzaçebi ile 'Canavarların Vaatleri' üzerine

15-25 yaş arası gençlerin kültür-sanata erişimini ve aktif katılımını sağlayarak gençlerin iyi olma hâline destek veren Talebeyiz Biz Derneği’nin “Cam Gibi Değil, Kum Gibi” adlı paneli, Bor Sanat destekleriyle, 6 Şubat 2026 saat 18:30’da Minoa Pera’da düzenleniyor. Panel, Kahramanmaraş depremlerinin üzerinden üç yıl geçmişken inatla ve sanatla, yaratıcı eylemlilikten güç alarak insanlığı hatırlamaya davet ediyor.&nbsp;Geçen yıl DEPO İstanbul’da yapılan Biz hâlâ buradayız…&nbsp;sergisinden bir seçkiyi de izleyiciyle buluşturacak olan program, çoklu krizlerle baş etmede toplulukların rolünü, topluluk kurmanın, sürdürmenin zorluklarını vurguluyor ve tüm bu potansiyeller üzerine herkesi birlikte düşünmeye davet ediyor.Derneği ve çalışmalarını kurucu ortaklarından Müge Ayan’dan dinledik.<img src="https://images.aposto.com/2026/1/3/1770238397297.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.45" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">“Cam Gibi Değil, Kum Gibi” adlı panelde sanat yalnızca bir ifade alanı değil, aynı zamanda bir “taşıyıcı güç” olarak tanımlanıyor. Sanat bu süreçte nasıl bir rol üstleniyor?Gençlerle yürüttüğümüz çalışmalar bize şunu çok net gösterdi: Sanat, yalnızca uzmanlara ait bir alan olarak konumlandırılmadığında ya da kuralları önceden belirlenmiş bir ifade biçimi olmaktan çıktığında kendiliğinden dönüşüyor taşıyıcı bir güce. Gençlerden öğrendiğimiz çok önemli bir şey var: Sanat bu kadar etkili, çünkü doğrusu yanlışı yok diyorlar. Bunu çok önemsiyorum, çünkü gençlerin sürekli ölçüldüğü, değerlendirildiği ve yargılandığı bir dünyada sanat güçlü bir nefes alanı yaratıyor.&nbsp;İkinci olarak sanat, sözü çoğaltmanın yaratıcı yollarını mümkün kılıyor. İfade alanlarımızın tıkandığı, sivil alanın giderek daraldığı bir ortamda farklı medyumlarla konuşabilmek hayati bir imkan. Yazı, ses, beden, hareket, görüntü… Sanat, tek bir dile ya da forma sıkışmadan söz söylemenin yollarını açıyor. Bu anlamda sanat, bugünün koşullarında yeni bir aktivizm biçimi aynı zamanda.Son olarak, farklı sanat disiplinlerini sürece dahil ettiğinizde kapsayıcılık alanı da kendiliğinden açılıyor. Herkes aynı şekilde konuşmak ya da üretmek zorunda kalmıyor. Kimi yazarak, kimi çizerek, kimi bedenle, kimi sesle katılıyor. Bu çeşitlilik, hem bireysel ifade alanlarını çoğaltıyor hem de topluluk içinde daha adil ve yatay bir birlikte olma hâlini mümkün kılıyor. Bu yüzden sanat; sözü, ilişkiyi ve dayanışmayı ayakta tutan bir zemin, bir taşıyıcı güç.<img src="https://images.aposto.com/2026/1/3/1770238213128.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.75" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">“Cam Gibi Değil, Kum Gibi” yaklaşımı kırılganlıkla birlikte dönüşümü de çağrıştırıyor. Bu yaklaşım gündelik hayatta ve toplumsal ilişkilerde nasıl karşılık bulabilir?&nbsp;Kutuplaşmanın derinleştiği, eşitsizliklerin kalıcılaştığı, otoriterliğin yükseldiği bir dönemdeyiz. Birarada yaşamak her geçen gün daha zor bir meseleye dönüşüyor. Cam gibi birbirimizi kırmadan, kesmeden, kum gibi dağılıp yeniden biraraya geldiğimiz bir birliktelik hâli mümkün mü? Hepimizin aynı fikirde, aynı formda ya da aynı hızda olması gerekmiyor. Asıl mesele, bütün bu olumsuzluklar içinde farklı şekillerde birbirimizle temas etmenin yollarını bulabilmek, farklılıklarla birlikte yaşayabilmenin pratiklerini çoğaltabilmek. “Cam Gibi Değil, Kum Gibi” böyle bir arayışa işaret ediyor. Bu metaforu ilk ortaya atanın da aramızdan 15 yaşında bir genç olduğunu eklemek isterim. Daha adil bir dünya kurgusunun ihtimallerini gençlerle birlikte düşünmek gerekiyor. &nbsp;Topluluk kurmanın ve sürdürmenin zorlukları panelin temel tartışma başlıklarından biri. Bu zorluklar karşısında sanat ne tür imkanlar yaratıyor?Dünya hızla değişiyor, eski yöntemler işlemiyor; haliyle birlikte olmanın ve birlikte kalmanın yeni yollarını keşfetmeye ihtiyacımız var. Sanat ve daha geniş anlamda yaratıcılık, yeni ilişkilenme biçimleri kurabilmeyi mümkün kılıyor. Sanatla birlikte, topluluk içinde ortak üretim alanları da açılıyor. Bu alanlar, bizi gündelik hayatta içine itildiğimiz hissizleşme hâlinden çıkararak yaratıcı bir eylemliliğe davet ediyor. Yan yana üretirken, birarada olmanın yeni ve yaratıcı yollarını keşfediyoruz diyebilirim özetle. <img src="https://images.aposto.com/2026/1/3/1770238092295.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.01" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Panelde çoklu krizler çağında birlikte kalma iradesi sıkça vurgulanıyor. Sizce bugün birlikte kalmayı mümkün kılan en temel şey nedir?&nbsp;“Birlikte kalma iradesi” dediğimiz şey, topluluğun en çıplak hâli aslında. Bugün çoklu krizler çağında birlikte kalabilmek; kutuplaşmanın ve içe kapanmanın bu kadar kolay, yargıların bu kadar keskin olduğu bir ortamda, ilişkiyi sürdürme niyetini canlı tutmak anlamına geliyor her şeyden önce. Bu niyet olmadan topluluk da olmuyor zaten. Topluluk olmayı mümkün kılan en temel şey; farklılıklarla, belirsizlikle ve zaman zaman gerilimle var olabilme becerisi sanıyorum.&nbsp;Moderatör ve konuşmacıların farklı disiplinlerden geliyor olması tartışmaya nasıl bir derinlik katacak?Moderatör ve konuşmacıların farklı disiplinlerden gelmesi kadar topluluk kurma çalışmalarımıza farklı açılardan tanıklık etmiş uzmanlar olmalarına da dikkat ettik. Panelin moderasyonunu üstlenecek olan sevgili Tilbe Saran, sanatçı kimliğiyle orada olacak elbette. Tilbe Hoca’nın kurucusu olduğu Atölye Portakallık’ta Muğla’daki ve Hatay’daki liseli gençleri biraraya getirdiğimiz çalışmalar da yürüttük ve yürütmeye devam ediyoruz. Ben antropolog olarak sahada biriken deneyimi, gençlerle birlikte geliştirdiğimiz topluluk modelini ve bu modelin arkasındaki düşünsel çerçeveyi paylaşacağım. Ece Z. Taşkın da Hatay’daki Sanat Elçileri topluluğumuzla uzun süredir çalışan bir oyuncu, yönetmen ve eğitimci. Topluluk olmada tiyatronun bambaşka bir potansiyeli olduğunu Ece ile yaptığımız çalışmalarda gördük, Ece’nin perspektifi burada çok kıymetli. Sevgili Burcu Oy ise uzun yıllara dayanan sivil alan deneyimiyle, özellikle deprem bölgesindeki süreçlere hem içeriden hem dışarıdan bakabilen bir değerlendirme uzmanı olarak tartışmacı rolü üstlenecek.&nbsp;Bu farklı bakışların ve tabii diğer katılımcılarımızın katkısıyla topluluk olmanın zorluk ve potansiyelleri üzerine enine boyuna düşünme fırsatı bulabileceğimizi umuyorum.&nbsp;Bu panelden izleyicilerin ve özellikle gençlerin hangi sorularla ya da duygularla ayrılmasını umuyorsunuz?Bir soru ve bir duygu ben bırakayım o zaman. Soru: “Birlikte neyi mümkün kılabiliriz?” Duygu da “umut”. Gerisini katılımcıların kendi dinamiği belirlesin.

15-25 yaş arası gençlerin kültür-sanata erişimini ve aktif katılımını artırmayı hedefleyen Talebeyiz Biz Derneği’nin “Cam Gibi Değil, Kum Gibi” adlı paneli, Kahramanmaraş depremlerinin üzerinden üç yıl geçmişken inatla ve sanatla, yaratıcı eylemlilikten güç alarak insanlığı hatırlamaya davet ediyor. Derneği ve çalışmalarını kurucu ortaklarından Müge Ayan’dan dinledik.

Cam Gibi Değil, Kum Gibi: Birlikte neyi mümkün kılabiliriz?

Sanatçı Melek Zeynep Bulut’un Açık Anıtlar adlı serisi, 1-14 Aralık tarihleri arasında the Design Museum’da ziyaret edilebiliyor. Sonsuz bir çizgiden yola çıkan Açık Anıtlar, kent içinde açık uçlu bir kamusal deneyim sunuyor. Toprak, geometri ve beden arasında kurulan bu oyun alanı; izleyiciyi dokunmaya, durmaya ve mekanı yeniden keşfetmeye davet ediyor. Melek Zeynep Bulut ile serinin çıkış noktaları ve kavramsal çerçevesi üzerine sohbet ettik.Açık Anıtlar serisini “sonsuz bir çizginin uzantısı” olarak tanımlıyorsunuz. Başlangıcı ve bitişi olmayan bir formu, anıt kavramıyla ilişkilendirirken hangi felsefi ya da duygusal katmanlardan hareket ettiniz?Açık Anıtlar’da araştırdığım şey, daha çok varoluşun kendisine dair bir alan açmak; sürekli akan, dönüşen, yorumlanabilen bir hâl. Bunun insanlığın doğası ile daha senkronize bir tasarlama, kurgu hâli olduğunu düşünüyorum. Sonsuz uzantılar tam da bu yüzden kıymetli. Başlangıcı ve sonu olmayan sonsuz bir çizgiden türüyor her şey ve tanımlı mekanla, hafızayla ve yer yer bedenle kurulan ilişkiyi katı bir biçimde ele almak yerine yerine “açık” bırakıyor. Ziyaretçinin her teması, çizginin yeni bir devamı. Böylece bu oyuncu anıtlar, sabit birer nesne olmaktan çıkıp; karşılaşmalarla genişleyen bir varlık hâline geliyor.<img src="https://images.aposto.com/2025/11/4/1764867053146.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">⁠Design Museum avlusunu bir “deneyim alanı”na dönüştürürken, mekanın kendi belleğiyle diyalog kurma süreci nasıl gelişti?Design Museum tasarım tarihini ve kült tasarımları arşivinde barındıran ikonik bir müze ve marka. Şehirler için kurgulanmış bu ucu açık objeleri ilk kez burada sergilemek, Design Museum’un vizyonu inanılmaz değerli küratörlerine temas etmek bir tasarımcı için çok değerli tecrübeler. Yapıya müdahaleyi tasarlarken; John Pawson’ın her noktada gözettiği işlevsel, güçlü yalınlık benim için iyi bir başlangıç noktası oldu. Yarı işlevli, yarı sahne ürünü olan bu soyut anıtlar yapıyla bu kontrast ile senkronize oldu. Müzenin o ikonik girişinden itibaren anıtları yatırarak, bir çocuk oyun alanı gibi yerleştirmeye başladık ve bir ikinci dolaşım oluşturduk. Malzemenin getirdiği dokunma hissi ve davet, yavaşlamanın planlanması, elbette sahnelerin oluşturulması eşlik etti. Bundan sonrasını da ziyaretçiye devrettik.Eserlerinizde soyut ile somut, sanat ile tasarım arasındaki çizgiyi bilinçli olarak muğlak bırakıyorsunuz. Bu muğlaklık sizin için ne ifade ediyor?Bu eserlerin hiçbir zaman tek bir anlama, tanıma sıkışmaması; her karşılaşmada yeniden kurulabilmeleri benim için çok değerli. Ziyaretçinin bedeniyle, ritmiyle, merakıyla tetiklenen bu yeniden-kuruluş hâli beni en çok cezbediyor.Bu bilinçli muğlaklık da nesnenin rolünü sabitlemek yerine ziyaretçinin kullanımına ve mekanın ihtiyaçlarına göre açılmasına imkan veriyor, yani versin isterim. Böylece iş, yalnızca bir izleme nesnesi değil; etkin bir kamusal unsur, bir performans hâline geliyor. Bu esneklik ve eserlerdeki “etkinlik” hâli yaşamda olmakla ilgili.<img src="https://images.aposto.com/2025/11/4/1764867326452.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">⁠⁠"Rammed earth" tekniğini seçmeniz hem kadim hem sürdürülebilir bir yaklaşım. Toprakla kurduğunuz ilişki nedir?İlk parçaları toprak üzerinden ele almamın sebebi insan bedenine ve madde varlığına bir atıf. Ancak beraberinde şehirlere toprağı ürünler üzerinden çekmek fikri bana heyecan verici geldi ve bunu denemek istedim. Rammed earth’ı daha kuvvetli hâle getirmek için mühendislerle ve üniversite ile çalıştık-çalışıyoruz, çeşitli testler ve reçeteler üzerinden ilerledik, kendi güncel ar-gemizi oluşturuyoruz. Zira malzeme, bu koca, makine şehirler için narin, onu en iyi nasıl ele alabileceğimizi araştırıyoruz. Elbette sürdürülebilirliğe katkısı tartışılmaz. Yani toprağı hem çok anlamlı buluyorum hem de teknik olarak onu üretimlerimde nereye kadar götürebileceğimi heyecanla araştırıyorum.Ziyaretçiyi yavaşlamaya çağıran bu seri, hız odaklı kent deneyimine nasıl bir alternatif sunuyor?Açık Anıtlar, şehir içinde programlanmamış bir kamusal alan öneriyor. Bu parçalar, işlevini kullanıcı tanımladıkça değiştiren esnek bir yapı sunuyor: Oturma, bekleme, buluşma, gözlemleme. Uzaktan üçüncü bir izleyici için ise bir sahneleme, performans.Bu esneklik, kentsel mekanın çoğu zaman izin vermekte güçlük çektiği bir yavaşlık ve açık uçluluk yaratmayı deniyor. Dolayısıyla seri, hız ve verimlilik odaklı kentsel ritmin arasına yerleştirilmiş farkında ya da farkında olmadan dahil olunan küçük yavaşlamalar, daha geçirgen bir deneyim öneriyor.<img src="https://images.aposto.com/2025/11/4/1764867568771.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">⁠Tekil olarak heykel, birlikteyse ütopik bir şehir sahnelemesi oluşturuyorlar. Bu kompozisyon içinde sizin tahayyül ettiğiniz şehir nasıl bir şehir?Adı üstünde açık, potansiyeller ve karşılaşmalarla şekillenen ütopik bir şehir. Bu elbette yalnızca bir güzelleme. Önceden belirlenmiş ve kullanıcının dahil olarak şekillendiği bir sonuç şehri değil, kullanıcının ihtiyacının ve potansiyelinin şekillendirebildiği bir ucu açıklık. Açık Anıtlar, bu yaklaşımın küçük ölçekli bir modeli, bir deneme. Temel geometrik formlar, boşluk ve malzeme üzerinden kurulan, biçimiyle oynanabilen ama anlamı insan akışıyla tamamlanan bir şehir senaryosu. Bir Açık Anıtlar sahnelemesi.Eserlerinizi performatif nesneler, deneysel mimarlık ve görsel sanat arasında gezinen çok dilli bir üretim olarak tanımlıyorsunuz. Bu disiplinler arası yaklaşım, Açık Anıtlar'da nasıl bir senteze ulaştı?Bu proje farklı disiplinlerin doğal bir kesişimi. Form dili heykelden, soyut mekan kurgusu deneysel mimarlıktan, kullanım senaryoları ise kullanıcı deneyimini önceleyen ve bedeni ele alan tasarım disiplinlerinden geliyor. Bu disiplinler birbirini sınırlamıyor; aksine apaçık onurlandırıyor ve proje her birinin araçlarını kullanarak daha bütüncül bir kamusal deneyim sunuyor.

Sanatçı Melek Zeynep Bulut’un “Açık Anıtlar” adlı serisi, 1-14 Aralık tarihleri arasında the Design Museum’da. Sonsuz bir çizgiden yola çıkan “Açık Anıtlar”, kent içinde açık uçlu bir kamusal deneyim sunuyor. Toprak, geometri ve beden arasında kurulan bu oyun alanı; izleyiciyi dokunmaya, durmaya ve mekanı yeniden keşfetmeye davet ediyor. Melek Zeynep Bulut ile serinin çıkış noktaları ve kavramsal çerçevesi üzerine sohbet ettik.

Formun, bedenin ve zamanın kesişimi: Melek Zeynep Bulut 'Açık Anıtlar' ile the Design Museum’da

24 saatlik sergi Yüzeyin Kabuğunda, insanın doğayla kurduğu çok katmanlı ilişkiyi, su ve toprağın taşıdığı sembolik ve fiziksel anlamlar üzerinden yeniden düşünmeye davet ediyor. Sergi, yeryüzünün yüzeyinde görünenin ötesine bakarak belleğin, inancın, ritüelin ve kaybın izlerini takip ediyor.&nbsp;Oksitosin Tıp ve Sanat Platformu kurucusu Prof.Dr. Elif Vatanoğlu-Lutz ve Greenhouse konseptinin yaratıcısı Züleyha Geels kuruculuğunda hayata geçen Green House Art Days, elementleri sanat yolu ile yeniden ele almayı amaçlıyor. &nbsp;Antalya Geyikbayırı’nda bulunan Greenhouse, Green House Art Days oluşumu kapsamında bu yıl ikinci sergisiyle karşımıza çıkıyor. Greenhouse’un genel ziyaretçi kitlesinin ve çevrede yaşayanların etkinliklerle kurduğu ilişki ve yorumları neler oluyor?Züleyha Geels:&nbsp;Geyikbayırı ilginç bir yer, köyümüz Yörük köyü ve şehirden taşınmış olanların çoğunluğu doğa sporları ile ilgilendiklerinden dolayı buraya yerleşmiş insanlar. Yörükler doğanın döngülerini, ritimlerini okuyarak var oldukları için derenin, suyun, havanın, ormanın kıymetini bilirler. Genç nesilden sanat, fotoğrafçılık gibi dallarda eğitim almış olanların sayısı da az değil. Şehirden gelip sonradan Geyikbayırı köylüsü olanlar ise doğa sporlarına merakları gereği doğaya saygı ve sevgisi bol, doğa bilinci yüksek olan insanlardan oluşuyor. Aralarında yine sanatla uğraşan insanlar ve sanata meraklı olanlar var. Bu sebeplerle sanatın doğaya taşınmasının ilgiyle karşılandığını söyleyebilirim. Antalya’dan gelen sanatseverler için ise kolay erişilir ve farklı bir deneyim oluşturdu.Greenhouse Art Days’den ve geçen yıl nasıl bir deneyim yaşadığınızdan bahsedebilir misiniz?Elif Vatanoğlu-Lutz:&nbsp;Bu sürpriz işbirliği son derece verimli sonuçlar doğurdu. Sevgili Züleyha’nın kurucusu olduğu Greenhouse’un bulunduğu Geyikbayırı, benim için modern dünyanın getirdiği yoğun tempo ve dikkat dağıtıcı unsurların arasında, insanın kendi iç dünyasına dalmasını ve anın tadını çıkarmasını sağlayan bir doğa harikası oldu her zaman. Bu muhteşem doğaya bir de sanat eklenince, katılan herkes için yaratıcı ve dönüştürücü etkilere sahip bir şölen ortaya çıktı. Bir sergi olmanın ötesinde aynı zamanda anın tadını çıkarma pratiğinin bir parçası olarak da değerlendirilebilir.&nbsp;Greenhouse Art Days, insanlara, doğanın ortasında iç dünyalarını ifade etmek ve duygusal yüklerini hafifletmek için sığınabilecekleri,<a fr-original-style="" name="_Hlk208842331" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">&nbsp;</a>güvenli ve özgür bir alan sunuyor. Hem sanatın iyileştirme gücünü doğaya nakletmeyi hem de doğanın iyileştirme gücüne dikkat çekmeyi hedefliyoruz. İnsanın doğa üzerindeki etkisini ya da daha doğru bir deyimle tahribatını tanımlayan küresel ısınma, ekoloji, çevre sorunları ve sürdürülebilirlik gibi kavramları sanatın gözüyle yeniden tartışmak istiyoruz.<img src="https://images.aposto.com/2025/8/1/1758543938976.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.50" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Sergiler 24 saatlik bir sürece yayılmasıyla dikkat çekiyor. Bunun sebebi nedir, bu kurguyla mı devam edecek?Züleyha Geels:&nbsp;Sergilerin 24 saat sürmesine ilham olan bir sanat türü oldu; Tibetli Rahiplerin kum mandalaları. Rahipler renkli kumlar kullanarak tamamlanması günleri bulan ve birden fazla rahibin birarada çalışmasıyla ortaya çıkan son derece ayrıntılı ve zengin bir sembolizme sahip kum mandalalar yaparlar. Mandala tamamlandıktan sonra ziyaretçiler etrafından bir defa dolaşır ve eser, yaratılmasından bir gün bile geçmeden yok edilir, kumlar biraraya süpürülür ve toprağa iade edilir. Geçiciliğin harikulade bir örneğidir bu.&nbsp;Geyikbayırı'ndaki sergiler de 24 saatliktir; bu buluşmaları yoğun ve kıymetli kılan da tam olarak budur. Sanatçılar vizyonlarını, deneyim ve birikimlerini şekillendirerek eserlerini ortaya çıkarır. Eserler buradaki mekanda ziyaretçilerle buluşur ve bu etkileşimin sonrasında eser, mekan ve izleyici yeniden yollarını ayırır. Sonrasında hepimize kalan bizlere kattığı izlenimler olur. Etkinlik serimizin ilerleyen buluşmalarında başka zaman dilimlerine yayıldığımız da olacak mı? Pekala olabilir.Bu seneki sergi Yüzeyin Kabuğunda'nın teması nasıl ortaya çıktı ve şekillendi?Melike Bayık: Yüzeyin Kabuğunda sergisi hem şiirsel hem de somut anlamlarla beraber yüzeye yani toprağa ve altındakine odaklanıyor. Geçen Mart ayında Oksitosin Tıp ve Sanat Platformu'nun kurucusu Elif Vatanoğlu-Lutz ve Greenhouse’un kurucusu Züleyha Geels’ın girişimi ile Greenhouse Art Days çatısı altında başlayan ekoloji temelli araştırmalar serisinin ikincisi olarak bu sergi, toprak ve suyu odağına koyup, bölgeyi mercek altına alıyor.Coğrafya ile yakın temasım, özellikle bölgede yaşayan halkların kadim Yörük kültürü ve doğayla güçlü bağları, şu an yaşanan ekolojik yıkımların iyileştirme ve farkındalık çabası bu sergiyi oluşturdu.&nbsp;Yerel halkın ve bölgeye sonradan taşınan spor ve turizm temelli kişilerin yüksek farkındalığı ile son yıllarda sayıca daha da artan maden ve taş ocakları, HES projeleri gibi doğa ile pek de barışık olmayan girişimler neticesinde bölgede ve çevrede yaşayan halkın farkındalığı ve daha da bilinçli olma edimi üzerine bu sergiyi hazırladık. Burada özellikle coğrafyanın kişisel hayatımdaki önemli yeri, bu coğrafyaya tanıklık, bölgedeki doğa ile uyumlu yaşam döngüsü üstünden sosyo-kültürel katmanları da katarak doğaya, suya ve toprağa odaklanmayı seçtik. Özellikle Yörüklerin doğa ile barışık yaşam kültü üstünden toprak, su ve hava ile olan uyumlu yaşamları yanında zaman içinde ciddi ölçüde azalmış olan tarım ve hayvancılığın bölgedeki zafiyeti yanında doğa ile olan unutulmaya başlayan ilişkiyi yeniden kucaklamak; ağacı, toprağı ve suyu koruyarak bir olmayı yeniden hatırlayarak üretmek üzerine bu sergi kurgulandı.Sergi,&nbsp;ekolojik kriz çağında insanın doğa ile kurduğu ilişkileri sorguluyor. Sizin bu konuyla ilgili bölgeden gözlemleriniz nedir?Züleyha Geels:&nbsp;Ekolojik kriz çağında olduğumuz gerçeğinden kaçınabileceğimiz yer kalmadı gibi geliyor bana. Burada kaya tırmanışının yapıldığı bölgeye maden arama ruhsatı verildi; deremiz bir hidroelektrik projesi için beton borulara hapsedilmeye kalkışıldı ve yakın çevremizde yeni maden alanlarının oluşturulmaya çalışıldığı haberlerini almadığımız ay geçmiyor.&nbsp;Gelişmelerden haberdar olmak ve harekete geçmek için Geyikbayırı Yaşam Platformu kuruldu. Gerektiğinde biraraya gelip doğanın korunması için güçlü bir ses oluşturabiliyoruz. Doğa yoksa biz de yokuz, bu hem yerel anlamda hem de gezegenimiz için geçerli olan çok basit bir gerçek. &nbsp;Etkinlik serinizin bölgedeki farkındalığa katkıda bulunacağını düşünüyor musunuz? Züleyha Geels:&nbsp;Greenhouse Art Days etkinlik serisinin bu farkındalığa destek verdiğine, farklı yaklaşımlar sunarak, ilham vererek, bildiklerimizi hatırlatarak hepimize güç kattığına inanıyorum. Sanatın onu görmeye alışkın olduğumuz yerlerden çıkıp daha geniş ve özgür etkileşim alanlarına açılması da son derece heyecan verici.<img src="https://images.aposto.com/2025/8/1/1758543856617.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.75" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">İnsanın doğayla kurduğu çok katmanlı ilişkiyi merkeze alan serginin küratöryel sürecini sizden dinleyebilir miyiz?Melike Bayık: Küratörlüğünü üstlendiğim her sergimde doğa, ekoloji odaklı bakış açıları ya konunun direkt içinde, araştırma sürecinde ya da kamusal yan etkinliklerinde oluyor. Ancak burada Aşkın Ercan ve Seniha Ünay’ın çalışmaları ile birlikte çok boyutlu, çok sesli bir doğa araştırması söz konusu.&nbsp;Özellikle çocukluğumdan anımsadığım Antalya’nın tropik kış yağmurlarındaki bir sel felaketinde toprak altında kalan cam seranın şimdi bir buluşma alanına dönmüş olması oldukça etkileyici. Greenhouse’un sergi, etkinlik, yoga ve meditasyon gibi çok katmanlı etkinlikler ve çalışmalar için kullandığı bu cam sera Yüzeyin Kabuğunda sergimize de ev sahipliği yapıyor. Sergide Aşkın Ercan ve Seniha Ünay’ı davet ederek özellikle su ve toprak ekolojisine odaklanan eserlerini burada göstermeyi planladım.&nbsp;Bölgeye referans veren su konusu, özellikle iklim değişikliği ve aşırı sıcaklıklar, çevre kirliliği ile kirlenen sular ve toprak temel konumuz oldu. İki sanatçının doğanın içindeki bu havzada sergiyi düzenlemesi ve birbirleriyle uyumlu bir diyalog içinde eserleri kurgulamış olması bizler için heyecan verici. Anlatıyı, öğretiyi ve kadim kültürleri, doğa ile uyumlu yaşamı yeniden hatırlatarak bölgenin değerli ekolojisine bir saygı gibi hazırladık sergiyi.Sanatçıların tema ile kurduğu diyalogdan ve çalışmalarından bahsedebilir misiniz?Melike Bayık: İki sanatçının da ortak üretimleri kent ve kırsal arasındaki topluluklar, ekoloji, su, toprak, ağaçlar ve çeşitli türdeşlikler üzerine. Çoğunlukla üretimlerinde spesifik konuları belirleyerek unutulan ya da kaybetmek üzere olduğumuz doğa konularını çok boyutlu biçimde ele alıyorlar.Aşkın Ercan’ın sergide yer alacak fotoğraf, yerleştirme ve ses eserleri ile birlikte sergi esnasında ayrıca bir de katılımcı pratikte bir atölye çalışması düzenleyerek izleyicilerle doğa, su ve toprak ekolojisi, kadim kültürler üstüne coğrafyayı temel alan bir oyun, sohbet ve diyalog alanı yaratacak.Aşkın Ercan’ın Geçmişin Sesi &amp; Zerban ve Gözlerimiz Suyun Yüzeyinde Düşlerimiz Derinlerde Dolaşır, Kutlama eserlerini sergide göstererek su ve toprak ile kurduğumuz kadim kültürlerin, geleneklerin saygı ve bilincini ön plana çıkararak aynı zamanda doğa ile kurulan ilişkileri, ekolojik yıkımları ve koruma çabasını da konuşacağız. Amaç burada sadece geçmişin izlerini hatırlatmak değil; aynı zamanda doğa ile kurduğumuz ilişkileri, ekolojik yıkımları ve bu çerçevede taşıdığımız sorumlulukları da birlikte tartışmak, iyileştirmek ve olası gelecekleri yeniden hayal edebilmek olacak. Su ve toprak ile buluşma doğanın döngüsünü, hayatın sürekliliğini hatırlatır.Seniha Ünay ise kağıt ve ses yerleştirmeleri ile Düzce’de yer alan ormanlar ve Geyikbayırı Deresi’nin türleri üzerine çalışmalarını sergileyecek ve söyleşi gerçekleştirecek. Seniha Ünay bu varlıkları eserlerinde sosyo-politik ve kültürel bir açıdan ele alıyor.&nbsp;Nuray’ın Ormanı: aradım, bulamadım, bakıyorum, yok adlı yerleştirmede gördüğümüz ağaçlar Düzce’de yer alan bir ormana referans veriyor. Bireysel bir hikayeden yola çıkan anlatıda kişinin çocukluğunda gördüğü alıç ve çitlembik ağaçlarını artık bölgede göremediğini ifade etmesi ile bu ormanda bir yokluk ve olamayış, kaybolup giden türler üzerine bir ifade yer alıyor.Sergiye özel üretilen Geyiklere Ne Oldu? adlı yerleştirme ise çim bir zeminde Geyikbayırı Deresi üstünden bölgedeki türler ve derenin güncel durumuna bakış, bölgenin adını aldığı geyik türlerinin artık iyice azalması gibi meseleler işleniyor. Seniha Ünay'ın sergide yapacağı söyleşide eserleri üstünden Düzce ve Antalya arasında bir köprü kurarak toprak, su ve yaşam döngüsü içinde insanların türlerle olan ilişkisi ve geleceğin soru işaretlerini tartışacağız.Oksitosin Tıp ve Sanat Platformu sanat ile işbirliği kurmaya devam edecek mi, gelecek planlarınız neler?Elif Vatanoğlu-Lutz:&nbsp;En başta sağlık çalışanlarına bir nefes, bir teşekkür amacıyla yola çıkan Oksitosin Tıp ve Sanat Platformu önce sanat işlerinin konusu tıp ile ilişkili olan sanatçılarla projeler üretmekteydi. Ancak son birkaç yıldır platformun aktiviteleri‚ bilim, doğa, tıp üçgeninde sanat olarak evrildi. &nbsp;Bu değişim beraberinde daha geniş bir etkileşim alanı, daha fazla sanatçı ile işbirliği olanağını getirdi. Halihazırda farklı sanatçılarla devam eden projelerimiz var, zaten yurt içi ve yurt dışında Oksitosin konuşmalarını yapmaya devam ediyorum. Sanatın iyileşmeye ve bire bir tedaviye katkısı ile ilgili akademik çalışmalarımız devam ediyor.Peki önümüzdeki süreçte bizi neler bekliyor, Greenhouse Art Days’in gelecek planları neler?Elif Vatanoğlu-Lutz:&nbsp;Aramıza sevgili Melike Bayık‘ın da katılması bizim için büyük moral oldu. Şimdi hep birlikte daha da çoğalarak büyümek, Greenhouse Art Days bünyesine bir misafir sanatçı programı da eklemek istiyoruz.

Green House Art Days oluşumunun ikinci sergisi olan "Yüzeyin Kabuğunda", 4 Ekim Cumartesi günü, Antalya Geyikbayırı’ndaki Greenhouse’da düzenleniyor. Oksitosin Tıp ve Sanat Platformu işbirliğiyle Melike Bayık küratörlüğünde hayata geçecek sergi, Aşkın Ercan ve Seniha Ünay’ı ağırlıyor.

Suyun, toprağın, belleğin izinde: 'Yüzeyin Kabuğunda'

Vuslat'ın Homeros'un emaneti İlyada'dan aldığı ilhamı, doğduğu topraklara taşıdığı Troya Müzesi'ndeki Emanet / Troy sergisi, 25 Mayıs'tan beri izleyiciyi mit ve hafıza üzerine düşünmeye davet ediyor. Sergi, 25 Temmuz'da kapanmadan önceki son haftasına girerken geçen hafta sergiye eşlik eden bir de konuşma düzenlendi.

Bugünü anlatan mitler: 'Emanet/Troya' üzerine bir sohbet

Perasma’nın yeni sergisi “Folding The Sea Into Dresses That Dissolve Like Salt” 29 Haziran’da Leros’ta açılıyor. Burcu Fikretoğlu ve Gizem Naz Kudunoğlu, sergiyi ve Leros projesini anlattılar.

Perasma’nın yeni sergisi: 'Folding The Sea Into Dresses That Dissolve Like Salt'

Sanatçı <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/meeltemsahin/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Meltem Şahin</a>, Geleceğin Fısıltıları serisinin son konuğu olarak bizlerle. Şahin, üretimlerinde farklı disiplinleri kullanmayı seviyor. Biz kendisini çizim ve illüstrasyonlarıyla tanısak da son yıllarda performanslarıyla karşımıza çıkıyor. Çizimi, resimlerle düşünmenin bir yolu olarak gören sanatçı, performanslarını da çizim eylemi etrafında konumlandırıyor. Şahin'le gelecek üzerine sohbet ederken çocukluğa da bir selam verdik.<img src="https://images.aposto.com/2021/6/0/1627248111929.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.20" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Birinin Acısı Öbürüne Geçmiyor, Stay LIVE at Home Performansı no. 83, 2020<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Performans sanatının hayat ve deneyimlerle kurduğu ilişki nedir?Bugüne kadarki bütün performanslarımda çizim vardı. Birinde seyirciler sanal bir ortamdayken gözlüğü takıp Google Tilt Brush'la çizim yapışımı izlediler; bir diğerinde canlı yayında bir şiiri üst üste dinlerken çok eski bir tekniği kullandığım çizimler yaptım.&nbsp;Çizim, bana göre, düşünmenin bir yolu olarak resimlerle etrafınızdaki dünyayı anlamanıza yardımcı oluyor — bir tür birincil araştırma, bilgi kaydetme yöntemi ve etkileyici bir çıkış noktası. John Berger'e göre çizim, otobiyografik bir aktivite gibi. Çizim sayesinde eylem ve hareketlerimizi anlıyoruz. Ben de hayatımı ve deneyimlerimi çizimlerim üzerinden anlıyorum, tuttuğum kişisel günlüklerim bile görsel günlükler.&nbsp;Yaptığım performanslar da buna bağlı olarak ister sanal ortamda ister evimin salonunda olsun, hep çizimi hareketle birlikte sunduğum işler oldu. İnsanların doğuştan gelen iki dili var: ses ve resimli dil. Resimli dil, hareket etrafındaki dile denk düşüyor. Performanslarım, çizim deneyimimin yoğunlaştığı bir hâl — mekâna düşünceyi hareketle çiziyor, çizimlerimle de duyguları işliyorum.&nbsp;Senin için en zor performansın hangisiydi, neler deneyimledin?<a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/performistanbul/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Performistanbul</a> iş birliğiyle gerçekleştirdiğimiz Anıt Sayaç performansım diyebilirim. Anıt Sayaç, şairler Birhan Keskin&nbsp;ve Aslı Serin'in, Zeren Göktan'ın sergisindeki bir eserden ilhamla tam 2 yılda yazdıkları ve kadın cinayetlerini konu alan bir şiir. Performansın temeli o olduğu için kendi yaratım sürecimde de şairlerinki kadar derinlikli bir yaratım süreci geçirmemin gerektiğini düşündüm.Aralarındaki diyaloğun bir parçası olmak için şairlerden şiirin ses kayıtlarını aldım. Kendi konfor alanımın dışına çıkarak performans boyunca kapalı bir alanda ve belirli bir süre boyunca tekrar tekrar şiiri dinleyerek çizimlerimi yaptım. Performans ortamımı da tam ortasında kapalı kalacağım, etrafımı saran büyük bir çember olarak seçtim. Böylece çizimlerimi, döne döne sırayla ve büyük bir sabırla, kendimi fiziksel ve mental olarak da sıkıştırarak büyük bir duygu yoğunluğunda gerçekleştirmiş oldum.&nbsp;Değinmek istediğim bir başka unsur, toplamda iki kere yaklaşık 3'er saat süren bu performansta, çizimlerimde kullandığım monoprint tekniği. Bu teknik, şiirin keskinliğine karşın oldukça hassas bir süreç gerektiriyor — yapıldığı sırada tüm vücut kontrol altında olmalı, sabır istiyor ve doğası gereği, oldukça zorlayıcı. Performans, Instagram ve Zoom üzerinden iki ayrı kanaldan canlı yayımlandı.Daha sonrasında ortaya çıkanlar, hâlâ davası süren 12 kadının fotoğrafı üzerine yaptığım nakış, çizim ve şiirlerle birlikte bir kitapta birleşti. Bunu takiben, gerçekleştirilen arşiv taraması, görsel dünyam ve şiirin bir aradalığı, ortaya sergi fikrini çıkarttı. 6 Ağustos'a kadar ziyaret edilebilen <a fr-original-style="" href="http://kiraathane.com.tr/sezon-programi/2021-06-25-birinin-acisi-oburune-gecmiyor-" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Birinin Acısı Öbürüne Geçmiyor</a> sergisi, İstanbul Kıraathane'de gerçekleşiyor.&nbsp;Kitap ve sergi için hazırlanırken duygularımı bastırdığımı fark ettim. Performansta yaşadığım yoğunluğu ve sıkışmayı, başta kitap ve sergi sürecine de taşımak isterken, bir anda kendi akıl sağlığımı ve mantığımı da korumak adına kendimi yabancılaştırma kararı aldım. Açılışta genç bir kadının hıçkıra hıçkıra ağladığını gördüğümde uzaklaştırmaya çalıştığım yoğunluk geri geldi.&nbsp;Daha sonra başka ziyaretçilere sergiyi anlatırken ben de ağlamaya başladım — bir zincir etkisi gibi diğer kadınların da ağladığını gördüm. Bu deneyim, sergiyi ne kadar mantığa dayalı bir süreç içinde inşa etmiş olsak da yoğunluğunun gücünü göstermiş oldu. Beni bir insan ve sanatçı olarak oldukça etkiledi.<img src="https://images.aposto.com/2021/6/0/1627248268496.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Nakşetmek, Nakışlı Yerleştirme, 2021 | Birinin Acısı Öbürüne Geçmiyor Sergi, Kıraathane<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Gelecekten bildir: Bir tarih seç, oraya git ve bize o gün performans sanatının geleceğini düşündüğün noktadan bildir.&nbsp;Son üç yıldır Instagram için artırılmış gerçeklik teknolojisini kullanan filtreler üretiyorum ve filtrelerin performans sanatının yeni kıyılarından biri olacağını düşünüyorum. AR filtreler, kullanıcılara yeni bir makyaj, kostüm veya fiziksel özellikler vererek seçilebilen yeni kişilikler sunuyor — yani yeni bir kimlik veriyor.&nbsp;Kullanıcılar, istedikleri görünüme bürünüp bir başkası gibi davranabiliyor, keşfedebiliyor ve aktif bir performans deneyimi sunabiliyorlar. AR filtreler, onları kullananlar sayesinde var oluyorlar — onlarsız bir hiç gibiler. Kullanıcının ruh hâline, kullanımına ve hareketlerine bağlı olarak değişiyorlar. Kısa süreli ve her yeni kullanıcıyla beraber yeniden doğan bir yapıları var.&nbsp;Bu sebeplerden dolayı, hem bir kullanıcının performans yapabilmesine olanak sağlayan hem de bir performans sanatçısının bir aracı olabilecek bu filtrelerle birlikte, hibrit bir kondisyonun ortaya çıktığı bir gelecek mümkün diye düşünüyorum.&nbsp;Geleceği zihninde nasıl konumlandırıyor ve tanımlıyorsun?&nbsp;Bu soruyu sanatçı hayatımın en uzak köşesinden, ilk çizimlerimden biriyle cevaplamak istiyorum. Küçüklüğümden beri gelecekte — ister yapay zekâya sahip robotlar ister başka dünyalardan varlıklar olsun — daha farklı türlerle bir arada yaşayacağımızı hayal ediyorum.&nbsp;Annemler çocuk filmleri izlemeyi sevmedikleri için birlikte bilim kurgu ve aksiyon filmlerine gidiyorduk. O filmlerin etkisiyle geceleri annemden korkmaya başlamıştım. Uzaylılar tarafından kaçırıldığına ve beni gece öpmeye gelen kadının aslında annem olmadığına inanıyordum. Aşağıdaki çizimde hem annem hem de annemin yerine geçen uzaylıyı birlikte ve yanlarında diğer uzaylılarla huzur içerisinde resmetmişim.<img src="https://images.aposto.com/2021/6/0/1627247932101.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.33" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Uzaylı Annem, Yağlı Pastel, 1995<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Gelecek deyince aklına gelen: Bir isim, bir albüm, bir performans, bir kitap, bir mekân.Yıllardır makine öğreniminin, algoritmaların ve yapay zekânın geleceğimizi şekillendireceği konuşuluyor. En büyük tehlikelerinden birinin ön yargılı veriler olduğunu düşünüyorum — eğer yapay zekâ bu verileri içeren algoritmalarla beslenirse bütün sistemin ön yargılı veriler üretmesi endişelendirici bir ihtimal. Bunun sonucu, özgünlüğü yitirmek olacak.Yapay zekânın çoğulcu politikasının dışına çıkma çabasıyla ilgili yapılan proje ve sanat işleri benim için çok önemli. Örnek olarak sanatçı Jake Elwes'in yapay zekâ ve drag performansının kesişimini araştıran <a fr-original-style="" href="https://zizi.ai/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">The Zizi Show</a>'u verebilirim. Drag cinsiyete meydan okuyup ötekiliği keşfederken yapay zekâ da gizemli bir araç görevini görerek sosyal ön yargıyı işliyor. Zizi, bu ikisini, makine öğrenimini kullanarak oluşturulan derin, sahte ve sentezlenmiş bir drag kimliği aracılığıyla birleştiriyor ve toplumu çevreleyen anlatılara meydan okumak için kabare ve müzikal tiyatroyu kullanmayı amaçlıyor.

Performans sanatının yeni kıyısı: Instagram filtreleri.

Performans sanatçılarıyla gelecek tahayyülleri V

Performans sanatçısı <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/ayca_ceylan/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Ayça Ceylan</a>, Geleceğin Fısıltıları serisinin yeni konuğu. Ceylan, performans sanatından bahsederken yaşamın kendisinden doğan bir sanatın insanlar üzerindeki dönüştürücü ve iyileştirici etkisini "muazzam" olarak tanımlıyor. Kendisiyle 2027 yılına ışınlanarak hayalî performansını ve pek tabii performans sanatı hakkındaki düşünelerini konuştuk.Performans sanatının hayat ve deneyimlerle kurduğu ilişki nedir?Performans sanatında olmazsa olmaz bir beşli var: beden, mekân, zaman, izleyici, ve bir bağlam, mesele veya hayaliniz olması. Tüm bunları bazı boşluklar bırakarak bir araya getirdiğinizde performans sanatından en basit hâliyle bahsettiğimizi söyleyebilirim.&nbsp;Performans sanatı, izleyicinin sürece katılabildiği ve o an, orada gerçekleşen, rollerin değil gerçeğin yansıtıldığı bir disiplin. Bu anlamda yaşamın kendisine çok yakın gelebilir — beden, mekân, zaman dediğimizde varoluştan bahsediyoruz, üstüne diğer ikiliyi de ekleyince bu disiplin ortaya çıkıyor. Yaşamın kendisinden doğan bir sanatın da insanlar üzerindeki dönüştürücü ve iyileştirici etkisi muazzam!&nbsp;Bu sanatın çıktığı döneme bakmanın ve zamanın dinamiklerini tanımlamanın, bu disiplinin ne denli yaşamla yan yana yürüdüğüne açıklık getireceğini inanıyorum. 2. Dünya Savaşı ve etkileri, ailenin bir ferdi gibi geldi, masanıza oturdu. Yerinden edilen, evleri yerle bir olan, eserleri yok edilen, sevdiği şeyleri geride bırakanlar için devam etmenin bir yolu vardı: bedenlerini sanat nesnesi olarak kullanmak. Performans sanatının çıkışı direnmenin hâlidir. Beden varsa her şeyle mücadele edilir, kaybedilen tekrar inşa edilebilir.<img src="https://images.aposto.com/2021/6/1/1626709425627.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">#MyInnerFlora / #İçselBahçem manifestosundan<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Senin için en zor performansın hangisiydi, neler deneyimledin?&nbsp;“Zor” kelimesi benim hayatımda pek de yeri olan bir kelime değil! Her bir eylemimiz ya da eylemsizliğimiz bize bazı deneyimler getirir elbet, öte yandan kelimelerin barındırdığı enerjileri de hatırlamak lazım. Biraz klişe olabilir ama neyi gerçekten çağırır ve yüklerseniz size o hâliyle geleceğine inanıyorum.Performanslarımı da "izleyicinin katılımcıya dönüşmesine alan açan, deneyimlerimizin dairesel bir düzende birbiriyle iç içe geçtiği ritüeller" olarak tanımlıyorum. Aşkınlık hâlinin kendini dünyada görünür kıldığı bu üretimimin her bir aşamasında etrafımızı saran tanecikler yolumu öyle berraklaştırıyor ki, güvende, yaratıcı ve dengenin salıncağında gibi hissediyorum. Doğal olarak performansı başlatan kişi olarak kolektif bilinçten gelen bu hissiyatım izleyiciye veya katılımcıya da dokunuyor.&nbsp;Gelecekten bildir: Bir tarih seç, oraya git ve bize o gün performans sanatının geleceğini düşündüğün noktadan bildir.&nbsp;22 Haziran 2027, dijital bir arayüz aracılığıyla katılımcıların 5 duyusunu aktif bir biçimde kullandığı ve dünyanın 56 milyon yıl önceki hâlinin mekân olarak tasarlandığı #MyInnerFlora serilerimin son performansı. Bedenin, o an, orada olma hâlinin de bedensel kalıpların ötesine geçtiği, sanatçı ve katılımcıların deneyimlerini paylaşmasıyla topluluğun kolektif bilincine göre çeşitlenmeler yaratılarak 56 milyon yıl önceki dünyanın farklı coğrafyalarına seyahat ettiği bir an — amaç, o zamanki dünyayı görebilmek, duyabilmek, tadabilmek, koklayabilmek, dokunabilmek."Lineer zamana göre gelecekte geçen bir performansı neden 55 milyon yıl öncesinin mekânında kurguladın?" sorusuna cevabım şu olur: 55 milyon yıl önce dünya, bilim insanlarının "ateş dönemi" diye de adlandırdıkları Paleosen-Eosen Termal Maksimum devrini yaşamış. Şu an tüm yeraltı rezervleri yakılsa yine de dünyanın sıcaklığının o zamanki kadar yüksek olmayacağı söyleniyor; kuraklık, seller, bazı türlerin yok olması derken bu süreç 150 bin yıldan fazla sürmüş. Performans mekânı olarak tasarlanan 55 milyon yıl önceki dünyada kanyonların zirvelerine yakın dereler, Nil Nehri'nin yatağının farklılığı ve nice veri bir araya gelecek.&nbsp;#MyInnerFlora / #İçselBahçem mekâna özgü performatif yerleştirme serilerimse kadın, doğa ve eko-feminizm kavramları eşliğinde bitkiler dünyası üzerinden ziyaretçilerini tanrıça kültleri, ritüeller, bitki sembolizmi ve bitkisel tedaviyle beraber zamanlar arası bir yolculuğa çıkarıyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/6/3/1626247510682.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">#MyInnerFlora / #İçselBahçem performansı <hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Geleceği zihninde nasıl konumlandırıyor, tanımlıyorsun?&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://www.youtube.com/watch?v=nwJOHSlWhGw" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">#İçselBahçem / #MyInnerFlora</a> manifestosuyla.Gelecek deyince aklına gelen: Bir isim, bir albüm, bir performans, bir kitap, bir mekân.&nbsp;İsim, dünyanın ışıldayan zamanlarına denk düşen Andromeda; mekân, hiyerarşilerin eridiği dairesel düzen olarak Pasifik Ateş Çemberi ve Nabta Playa; türler arası dengenin korunması temasını yansıtan albüm, Mort Garson,&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/album/4Pj4zPHuEUPtfacdeTlqUG?si=UOgycO5aSlqsMyU_yZYSWg&dl_branch=1" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Mother Earth's Plantasia</a>; aynı temadaki kitap, Olga Tokarczuk, <a fr-original-style="" href="https://timas.com.tr/sur-pullugunu-olulerin-kemikleri-uzerinde-9786050832310" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üzerinde</a> ve geçmişle geleceği birbirine bağlayan anahtar olan ayın döngüsünün son aşaması performansı, yani ayın balzamik fazı.

Direnmenin sanat hâli: performans sanatı.

Performans sanatçılarıyla gelecek tahayyülleri IV: Ayça Ceylan

Geleceğin Fısıltıları serisinin yeni konuğu <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/dilayumurtaci/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Dila Yumurtacı</a>. Performans sanatını hayattan ayrı düşünmediğini söyleyen sanatçı, kendi sanat pratiğinde olabildiğince deneyime yer veriyor. Seyirden uzaklaşıp katılıma davet eden performanslar gerçekleştiren Yumurtacı'yla performans sanatı ve zihnimizdeki gelecek kurguları üzerine konuştuk.Performans sanatının hayat ve deneyimlerle kurduğu ilişki nedir?Performans sanatını hayattan ayrı düşünmüyorum. Sanat ve hayat iç içe — ilk insandan bu yana sanat, insanla birlikte var oldu. Medeniyet ve kültür şekillendikçe insan doğadan koptu, sanat ile hayat arasına mesafe girdi. John Dewey’nin Art as Experience kitabı sanat ve hayat ilişkisini düşünmek için bir yapı taşı diyebilirim. Kitapta öne sürülen, deneyimin, hayat ve sanatın merkezinde olduğu fikri; bundan etkilenen sanatçıların sanata farklı bir gözle bakması ve bunun sonucunda performans sanatının ortaya çıkması.Kendi sanat pratiğimde de olabildiğince deneyime alan açmaya çalışıyorum. Bireysel olarak deneyimlediklerim yerine, birlikte deneyimlenebilen üretiler tasarlamak beni daha çok heyecanlandırıyor — bu yüzden seyirden uzaklaşıp katılıma davet eden performanslar özellikle pratiğimde yer alıyor. Performans sanatının zihin odaklı bir yaklaşımla değil, görmenin ötesine geçerek düşünceyi tüm bedenle duyumsama ve deneyimleme imkânı sunması, yani beden odaklılık, onu diğer sanat dallarından farklı kılıyor.Senin için en zor performansın hangisiydi, neler deneyimledin?Her performans farklı süreçler ve onunla birlikte gelen zorluklar içeriyor — her seferinde zorlukları aşmak için verdiğim çaba ve bitiminde kendime dair farkındalıklarım da sürecin bir parçası. Dolayısıyla her bir performansın deneyimi farklı.&nbsp;Performistanbul ile gerçekleştirdiğim Anicca isimli performansım ilk olarak 2019 yılında gerçekleşti. Her şeyin geçiciliğini vurgulayan Budist literatüre ait bu kelime hayatıma girdikten sonra her şey altüst oldu. Büyük bir yıkımla birlikte küllerimden doğdum. Buna ithafen, kendi günlüğümü okumaya karar verdim.&nbsp;2020'de Anicca, birebir performanslarda mahremimi açmamla devam etti — "mahremim," kendi zayıflıklarımı ve iç sesimi filtresiz bir şekilde paylaşmak oldu. Performansa katılanların geri dönüşlerini kendi seçtikleri bir şekilde ifade etmelerine olanak tanıyarak onların da mahrem alanlarını açmalarını sağladım ve Anicca'nın Instagram hesabında <a fr-original-style="" href="https://www.instagram.com/aniccaperformance" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">paylaştım</a>.&nbsp;Stay Live at Home&nbsp;kapsamında gerçekleşen ve son performansım Ouroboros'taysa bilinç akışımı filtresiz bir şekilde ortaya çıkarmanın yollarını keşfetmek üzere geceleri canlı yayında, hazırlıksız, plansız bir şekilde iç alanımı paylaştım. Çok zorlandım. Kendimizi sürekli eleştirdiğimiz, diğerlerine beğendirmeye çalıştığımız, uyumlu olmayı istediğimiz bir yapıdan kültürel normlar ve beklenilenlerin dışında kalabildiğimiz bir dünyanın da mümkün olduğunu deneyimlemek üzere, sezgilerim ve mantığım arasında gidip geldiğim bir performans oldu. Bedensellikten biraz daha uzaklaştığım ve kavramsal olana daha yaklaştığım son yıllarda, performanslarımın neye hizmet ettiklerini ve hangi amaçla yaptığımı ifade etmek de benim için zorlayıcıydı.<img src="https://images.aposto.com/2021/6/2/1626164321124.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.75" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><a fr-original-style="" href="https://www.performistanbul.org/index.php/stayhome/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Stay LIVE at Home</a>,&nbsp;no. 85 (Muğla-İstanbul):&nbsp;Ouroboros, 2020.<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Gelecekten bildir: Bir tarih seç, oraya git ve bize o gün performans sanatının geleceğini düşündüğün noktadan bildir.Yıl 2077, fiziksel olarak yaşlanmış olsam da performanslarıma devam ediyorum. Artık zihnimde canlandırdıklarım, kendiliğinden bedenleşiyor, uygun olan formu kendiliğinden buluyor. Kimi zaman başka bedenlerde deneyimler yaşıyorum ve bunları diğer zihinlerle eş zamanlı olarak paylaşabiliyorum.&nbsp;Bedenin deneyimlemek için bir araç olduğu ve ihtiyaca dayanan bir zorunluluğun ötesine geçtiği bir dönem. Zihinle birçok şeyi yaratmak mümkün — bedenlenmenin hissini zihinle aldığım bir performans tasarımı. Kulağa her ne kadar ihtimal dışı gelse de gelecekte gerçekleşmemesi için herhangi bir engel olduğunu düşünmüyorum.Geleceği zihninde nasıl konumlandırıyor, tanımlıyorsun?Geleceği zihnimde konumlandırmak sınırlandırıcı geliyor; tanımlamak da benzer şekilde, kalıpların içine sokmama neden oluyor. Herhangi bir düşünceyi ifade etmek ve iletişim kurmak için insanlık olarak hâlâ tanımlara bağlı olduğumuz gerçeği oldukça hüzünlü. İletişimin çok farklı formlara evrildiği, tanımlarla sınırlı kalmadığı bir gelecek hayal ediyorum. Hayal kurmanın gücüne inanıyorum.&nbsp;Tanımlar düşünceyi ve bizi her ne kadar sınırlıyorsa hayaller de bir o kadar genişletiyor. Hayalimde beliren gelecek, tüm formların ve tanımların ötesinde bilincin yükselişiyle birlikte dinamikçe değişebilen insan ve insanların diğer canlılarla ortaklaşa yarattığı bir ekosistem.<a href="http://lightsnc.blogspot.com/2008/04/hiro-yamagata.html" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a>Gelecek deyince aklına gelen: Bir isim, bir albüm, bir performans, bir kitap, bir mekân.Bazı eserlerin dönemlerinden daha ileride olduklarını düşünüyorum. O dönemin ruhunu yansıtmazlar; bu nedenle, az insan o üretilerin farkındadır, pek dikkat çekmezler. Onları "avangart" olarak da adlandırabiliriz. Belli bir sanat akımına veya sınıflandırmaya ait olmayan, deneysel ve sanatçının sebep-sonuç farkındalığıyla yaptığı üretimlerin kendisini aştığı durumları kastediyorum.<a fr-original-style="" href="https://open.spotify.com/artist/6WH1V41LwGDGmlPUhSZLHO?si=q77jdTR-THSEltzbijUdSA&dl_branch=1" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Autechre</a> albümlerini dinlerken bunu hissediyorum. Müzik, sesin ötesinde, alan olarak beliriyor. Başka dünyalara götüren bir araç, bir iletişim, yeni bir dil hâline geliyor.<a href="https://open.spotify.com/artist/6WH1V41LwGDGmlPUhSZLHO?si=q77jdTR-THSEltzbijUdSA&amp;dl_branch=1" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a>Carl Jung'un yazdığı <a fr-original-style="" href="http://jungcurrents.com/top-ten-images-from-the-red-book" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Kırmızı Kitap</a> da sanki gelecekten konuşuyor. Kitabın dili oldukça basit, anlatılar bir o kadar da derinlikli anlamlar taşıyor. Jung'un psikolojik yolculuğunu kendi ağzından dinlemek ve iç dünyasını kendi çizimleriyle deneyimlemek birçoğumuz için büyü gibi.<a href="http://jungcurrents.com/top-ten-images-from-the-red-book" target="_blank" fr-original-style="" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;"></a>

Bir gelecek tanımı: "Bedensellikten uzak, bilincin yükselişiyle birlikte dinamikçe değişebilen insan." 

Performans sanatçılarıyla gelecek tahayyülleri III: Dila Yumurtacı

Bu pazartesi biraz yoğun başladı (her zamanki gibi). Aylardır heyecanla beklediğim Frieze Art Fair, nihayet bugün Londra’da açıldı. Kişisel avatarlarımızla bulunduğumuz yerden katıldığımız fuar, büyüleyiciydi. Uzun uzun eserleri inceleyip basın turunda güzel karşılaşmalar yaşadım. En güzeli de birkaç sanatçı ve küratörle yaşanan etkileşimdi. Hiç bekletmeden yayımlamayı planladığım bu sohbet, hızlı deşifre programında yazıya döküldü bile! Yarın ilk iş paylaşacağım.Tüm bu koşturma ve yoğunluk bazen beni yıllar öncesine götürüp o zamanları düşünmeye sevk ediyor. Yaklaşık 25 yıl kadar önce Covid 19’un da etkisiyle ışık hızıyla bir (sözde) dijitalleşme dönemine girmiştik. Heyecanlandıran bu amatör adımlar, aslında bugünlerin sinyallerini veren ilk uygulamalardı. Fakat insan ister istemez 25 yıl öncesiyle bugünü kıyaslıyor. O dönem yoğun bir şekilde düzenlenen çevrim içi sergi turları, şimdi fark ediyoruz ki neredeyse sadece eser görsellerine göz atmaktan ibaretmiş.&nbsp;Gelişen teknoloji: AR, VR, XR gibi teknolojilerden yararlanıldığına şahit olsak da yıllar içindeki gelişmeler, günümüzde dijital deneyimi fizikselin de ötesine geçirdi ve tatmin edici bir boyuta taşıdı. LIDAR, Infrared, IOT gibi yardımcı teknolojiler de bu gerçekçi deneyimlerde önemli birer etmen durumunda. Artık görseli ve bilgiyi bütüncül bir perspektifle aynı anda alabiliyor, dijital deneyimleri fiziksele kıyasla eksiksiz hissedebiliyor, bir sanat eserini tüm somutluğuyla algılayabiliyor, en güzel yanı da zaman ve enerjiden tasarruf ederek dünyanın diğer ucundaki bir kişiyle etkinlik ortamında bire bir sohbet edebiliyoruz. Yurt dışı fuarlarına gitmek için ayrılan zaman, bütçe ve harcanan enerji hesaba katılınca büyük bir çoğunluk dijital deneyime yönleniyor.&nbsp;NFT: 2021'de yeni yeni karşılaştığımız NFT dünyası, yine bugün fiziksel eserden farklı bir biçim olarak görülmüyor bile. Sanatçı ve koleksiyoner haklarını koruyan sertifikalandırma sistemi, artık her eser için söz konusu. En son NFT sertifikalandırması olmayan bir eserle ne zaman karşılaştım hatırlamıyorum. NFT, medyum olarak da varlığını kanıtladı; yıllar içinde ilk zamanlarında yaşadığı kavram karmaşasını üzerinden attı. Örneğin benim fiziksel koleksiyonum uzun zamandır sabit dururken NFT koleksiyonum durdurulamaz bir biçimde genişlemeye devam ediyor. O zamanlar “balon” olarak değerlendirilen her şey, şu an hayatımızın vazgeçilmezlerinden oldu. 25 yıl öncesinde “kripto cüzdanınla market ödemeni yapabileceksin” deseler dalga geçerdim.&nbsp;O günlerde önümüzü göremez durumdaydık. Pandeminin de etkisiyle sadece günü ve yarını düşünebiliyorduk. Keşke bugünlere odaklanıp daha ileri görüşlü olabilseymişiz. Fakat bu hep böyle değil midir zaten? Bundan 25 yıl sonra beklemediğimiz nelerle karşılaşacağız acaba?&nbsp;Neyse, ben şimdi şu yazıya geri dönüp bir yandan da fuardan aldığım NFT işleri paylaşayım. Yarın da Netflix’in İspanya’da gerçekleşen bir dizisinin setine davetliyim, yorucu bir gün olacak. Laf aramızda, bu dijital turların en güzel yanlarından biri “ne giyeceğim” kabusundan kurtulmak oldu sanırım. Avatarımın kıyafetleri çoktan hazır. ☺&nbsp;

11 Ekim 2046

Gelecekten günlük notları

Kripto sanatın tıpkı bir buzdağı gibi bir o kadar da görmediğimiz ve konuşmadığımız kısmı var. O da kimi sanatçıların ve belki de geleneksel sanat dünyasının sistemi eleştirmesinde etkili olan; sektörün çevreye verdiği zarar ve bu zararın çözümüne yönelik bir geliştirmenin şimdilik sunulamaması.Karbon ayak izi:&nbsp;Kripto ile sanat dünyasını birleştiren, devrim gözüyle bakılan kripto sanatın bir de hiç bilmediğimiz, masaya yatırmadığımız bir yüzü var. Yaygın ve popüler olarak kullanılan birçok NFT ve kripto sanat sitesi, ethereum blockchain'i üzerinde çalışıyor ve bu sistem ne yazık ki çevre için oldukça zararlı. Bu konu üzerine derin araştırmalar yapan sanatçı Memo Akten’in NFT’lerin ekolojik etkilerini inceleyen raporu konuya büyük bir açıklık getirirken, farklı tartışmalara da önayak oluyor. Kapsamlı rapordaki verilere göre blockchain üzerine konulan her çalışmanın karbon ayak izi, yaklaşık olarak birkaç saatlik uçuşa eşit. Bu, yüksek baskı sayılarında onlarca transatlantik uçuşa tekabül edebiliyor. Bu durum diğer faaliyetlerle kıyaslandığında oldukça vahim bir oran ortaya çıkıyor. Sorunu "Ethereum 2" güncellemesinin çözmesi beklenirken güncellemenin gelmesine de daha birkaç yıl olduğu tahmin ediliyor. Sistemdeki çevre dostu güncellemelerin hem sürdürülebilirlik hem de daha çok sanatçının entegre olması konusunda fark yaratacağı düşünülüyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-27T08:14:02.534Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Pak, “The Title&quot; " ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Pak,&nbsp;“The Title"<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Nasıl oluyor?&nbsp;Bir NFT’nin üretim aşamasıyla ilgili biraz daha detaya inmek gerekirse, her işlem esnasında yeni bir data bloğunun doğrulanması ve blok zinciriyle defter sistemine kaydedilmesi yalnızca işlem gücü çok yüksek bilgisayarlar tarafından gerçekleştirilebilen kriptografik algoritmaların çözümüyle mümkün hâle geliyor. Bu işlem, madenci (miner) ismi verilen operatörle gerçekleştiriliyor. Problemi ilk çözen operatör, blockchain ağında yer alan kripto para ödülünü kazanırken en yüksek işlem gücüne sahip olan kişinin şansı da yüksek oluyor. Tüm bu komplike doğrulama işlemi yüksek enerji tüketimine ihtiyaç duyuyor. &nbsp;Alternatifler: Ethereum dışında daha çevre dostu olan başka blockchain'ler de söz konusu tabii. Ancak birçok koleksiyonerler için NFT’lerin ethereum blockchain'i üzerinde olması, kalıcılık açısından önemli. Şu an ethereum dışındaki daha küçük, alternatif blockchain’lerin yıllar sonra varlığını sürdürüp sürdürmeyeceği belli değil. Dolayısıyla çevre dostu olan daha küçük blockchain'lerde şu an için satışlar oldukça az.<img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-27T08:16:39.688Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Beeple, Illestrater, 2020" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Beeple, "Illestrater", 2020<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Ethereum tabanlı NFT pazarına ideolojik anlamda itirazı olan sanatçılar, sistemde kullanılan teknolojiler daha sürdürülebilir hâle gelmeden entegre olmayı düşünmüyor. Bu da kripto sanat dünyasındaki sanatçıların üretim temalarındaki çeşitliliği engelliyor. Zira ekolojik problemlerle uğraşan ya da bu soruna yönelik hassasiyet gösteren sanatçıların sistemde varlık göstermesi şu an için pek olası değil.Sistemin uzun vadede kalıcılığı, sürdürülebilirliği, bütüncül bir sanat bakış açısını sağlaması ve pek tabii çevreye verdiği zararın ortadan kalkması için ciddi bir güncellemeye ihtiyacı var. Yoksa "devrim" olarak algılanan bu dünya yıllar sonra pek de adından bahsedilmeyen bir çılgınlık olarak hatırlanabilir.

Çevre kirliliği ve sürdürülebilirlik meselesi.

Kripto sanatın görünmeyen yüzü

Başlarda tamamen bağımsız bir çizgide ilerleyeceği ve geleneksel sanat piyasasıyla&nbsp;diyalog kurmaya yanaşmayacağı tahmin edilen kripto sanat dünyası, zaman içinde gidişatın çok da öyle olmadığını gösterdi. NFT’ler, kripto para birimlerinden&nbsp;bağımsız yol alamayacağı gibi geleneksel sanat sektörüne sırtını yaslamadan da adım atacak gibi görünmüyor (şimdilik). Bize birbirinden çok bağımsız gibi görünen geleneksel sanat dünyası ve kripto sanat ilişkisinin aslında birbirlerine muhtaç olduğunu gösteren belli başlı örnekler var. Büyük, çok konuşulan, ardında hummalı bir organizasyon olan NFT satışlarının&nbsp;hemen hepsi bir ayağıyla da geleneksel sanat dünyasıyla bağ kurmak istiyor. Beeple’ın rekor kıran Christie’s satışı&nbsp;(Everyday: The First 5000 Days),&nbsp;PAK &amp; Sotheby’s satışı&nbsp;(The Fungible Collection) gibi güçlü iki örnek kripto sanatın “ben özgürüm” nidalarının ardında aslında sırtını geleneksel sanat piyasasına yaslamak istediğini, uzun ömürlü bir kariyer planlaması için çok da yalnız ilerleme niyetinde olmadığını gözler önüne seriyor. Tabii tüm bunlarda geleneksel sanat piyasasının kripto sanata şüpheci yaklaşması, balon olarak görmesi, sisteme entegre olma konusunda kaygıları da etkili.<img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-13T06:36:09.929Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Larva Labs, CryptoPunk #7523" ratio="1.00" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Larva Labs, CryptoPunk #7523<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Pace Gallery’nin John Gerrard’ın Western Flag&nbsp;adlı eserini NFT formatında satışa sunması, König Galerie’nin blokzincir dünyası Decentraland'da sergiye ev sahipliği yaparak bir ilke imza atması da geleneksel sanat dünyasıyla kripto sanatın kurduğu diyaloglara önemli birer örnek.Nasıl diyaloglar?Sotheby’s PAK&nbsp;müzayedesinden memnun kalmış görünüyor ki bu alanda önemli atılımlara devam ediyor. Müzayede evi ve Robert Alice'in ortak küratörlüğünü üstlendiği ilk&nbsp;NFT müzayedesi&nbsp;“Natively Digital”, 3 Haziran-10 Haziran tarihleri arasında Sotheby's'in websitesinde çevrim içi olarak gerçekleşecek. Benzersiz sanat eserlerinden oluşan koleksiyon, güncel ve popüler NFT'lerin yanı sıra Ethereum öncesi zincirler üzerine inşa edilmiş en eski, ham NFT'lerin bazılarına da yer verecek.Gelişmekte olan kripto sanatçıların ve "eski ustaların" çalışmalarınının sergileneceği müzayede kendi içinde kategorilere ayrılacak: İlk NFT'ler, Dijital Pop / Fütüristler, Üretken, Kavramsal ve Gelişmekte Olan NFT Sanatçıları ve Topluluk Tarafından Seçilmiş. Müzayededen elde edilecek gelirin bir kısmı, dünyanın dört bir yanından sanatçıların bu yeni sektöre katılmasına yardımcı olmak için Mint Fund ve Sevens Vakfı'na bağışlanacak. Sotheby’s kripto sanat örneklerini ağırlamakla kalmıyor aynı zamanda kripto paraların gücüne de inanıyor ve sistemine entegre ediyor. Müzayede evi&nbsp;ilk kez fiziksel bir sanat eseri için ödeme yöntemi olarak kripto para birimini kabul etti. Banksy'nin Love is the Air&nbsp;(2005) adlı eseri, 12 Mayıs'ta New York'ta gerçekleşen açık artırmada kripto para ödemeleriyle satın alınabildi. 3 milyon ila 5 milyon dolar arasında satılacağı tahmin edilen eser 12,9 milyon dolara alıcı buldu. Alıcı, eseri kripto para borsası Coinbase aracılığıyla Bitcoin (BTC) veya Ether (ETH) olarak ödeyebilecek.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2021/4/2021-05-13T06:32:16.912Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Banksy, “Love is the Air” (2005)" ratio="1.00" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Banksy, Love is the Air (2005)<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Tüm bu örnekler gösteriyor ki iki ayrı uç olarak değerlendirilen geleneksel sanat piyasası ve kripto sanat dünyası&nbsp;şu an için çok da bağımsız adımlar atmak niyetinde değil. Geleneksel sanat piyasası yeni çağın çılgınlığı NFT’lerden uzak kalıp eski kafalı görünmek istemezken kripto sanat dünyası da ne henüz tamamen özgür adımlar atmaya ne hazır ne de geleneksel sanat piyasasının gücünü arkasına almaya gerek duymayacak kadar cesur.

Kripto sanat ve geleneksel sanat piyasasının zorunlu ilişkisi

Kaçınılmaz diyalog 

Kripto sanat ve NFT yazı dizimiz tüm çılgınlığıyla devam ediyor. Neden “çılgınlık” kelimesini kullandığımı yazının ilerleyen bölümlerinde verdiğim örnekler ve rakamları gördükçe anlayacağınızı tahmin ediyorum. Kripto sanat serisinin ikinci yazısında bu hafta, kripto sanatın günümüzde neden bu denli popüler hâle geldiği ve çok&nbsp;konuşulan örnekleri&nbsp;üzerinde duracağız.Şu anda gerek finans tarafından kripto dünyasından gerek sanat sektöründen herkesin gündeminde olan&nbsp;kripto sanat aslında sanıldığı gibi yeni bir teknoloji değil. Peki, ilk örnekleri 2010'ların ortalarında Bitcoin ve Ethereum gibi blokzincir&nbsp;ağlarının gelişimini takiben çıkan kripto sanat neden şu anda herkesin dilinde? Kripto sanatın bu denli konuşulmasının başlıca sebepleri; rekor kıran satış rakamları, insanların NFT üretmenin çok kolay olduğunu fark etmesi ve “ya rekor bir fiyata satılırsa” diye sektöre akın etmesi, iddialı rakamlar sebebiyle kripto sanatın magazinde bile yer bulması. Tüm bunlar ne yazık ki asıl konuşmamız gereken konu olan kripto sanatın sanatçı telif haklarına getirdiği devrim niteliğindeki yeniliklerin önüne geçiyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/3/2021-04-29T06:44:30.064Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="alive" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Beeple, Alive<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">2021’in Mart ayında MakersPlace iş birliğiyle Christie’s’te açık artırmaya sunulan Beeple’ın Everydays: The First 5000 Days&nbsp;isimli eserinin 69,346,250 dolara satılması, çoğunluğun kripto sanatla tanışmasını sağlarken bu dünyadan zaten haberi olan kesime de olayın boyutunun yavaş yavaş değiştiğinin sinyallerini verdi. SuperRare, Foundation, Opensea, Nifty Gateway, Tryshowtime gibi öncü satış platformlarına her gün bir yenisi ekleniyor, yakında NFT üretmeyi denemeyen sanatçı kalmayacak neredeyse. Bir de bir NFT üretmek için sanatçı olmaya gerek olmaması gibi bir konu var ki bu kripto sanat ifadesindeki “sanat” kelimesini sorgulatan büyük bir açmaz. Twitter CEO’su Jack Dorsey’in geçtiğimiz aylarda atmış olduğu ilk tweet’ini NFT olarak satışa çıkarıp 2,9 milyon dolara satması, Cüneyt Özdemir’in bir tweet’ini NFT formatına dönüştürerek 10 bin dolara satması, Gülben Ergen’in ikonik “Bana unutmayın ki hiçbir şey olmaz” sözünü ya da Saba Tümer’in kahkahasını NFT formatında satışa çıkarması gibi magazinsel onlarca örnek var. Merak etmeyin bu dipsiz kuyuda daha fazla ilerlemeyeceğiz. Sektörü tam bir kaos ortamına dönüştüren ve sanatsal değeri olmayan bu örnekleri bir kenara bırakarak bu alandaki öncü sanatsal NFT'lere geçiyoruz.<img src="https://images.aposto.com/2021/3/2021-04-29T06:52:42.220Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Ben Lewis, Salvator Metaversi" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Ben Lewis, Salvator Metaversi<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Beeple ile birlikte kripto sanat dünyasında en konuşulan isimlerden biri olan Pak'ın Sotheby’s&nbsp;iş birliğiyle Nifty Gateway ortaklığında, 12-14 Nisan tarihleri arasında gerçekleşen The Fungible Collection&nbsp;satışı, NFT dünyasının geleneksel sanat sektörüyle kurduğu diyaloğun önemli bir diğer örneği oldu. Satış kapsamında toplamda 16,8 milyon dolar elde edildi. Refik Anadol’un Machine Hallucinations: Nature Dreams - Last Memory&nbsp;adlı eseri Nifty Gateway’de 327 bin dolara alıcı buldu. Eserin gelirinin iklim değişikliğiyle ilgili çalışmalara katkıda bulunmak için kullanılacağı açıklandı. ha:ar’ın (Hande Şekerciler &amp; Arda Yalkın) 26 Mart’ta Cermodern’de açılan sergisinde yer alan eserlerinin aynı zamanda birer NFT versiyonu ise SuperRare’de satışa çıktı ve iddialı rakamlara alıcı buldu. Shepard Fairey ve Damien Hirst gibi tanınmış sanatçılar da NFT dünyasına ilk adımlarını attılar.Pace Gallery, John Gerrard’ın&nbsp;Western Flag&nbsp;adlı eserini NFT formatında satışa sundu. König Galerie, blokzincir dünyası Decentraland'da bir sergiye ev sahipliği yaparak bir ilke imza attı. 21 Mart’ta başlayan Artist Is Online&nbsp;adlı sergi, geleneksel sanat formlarını yeniden yapılandıran 50 sanatçıyı bir araya getirdi ve sergide yer alan NFT eserler, Anika Meier ve Johann König küratörlüğünde karşımıza çıktı. Yazar ve sanat tarihçisi Ben Lewis, 450 milyon dolar’a satılarak “dünyanın en pahalı tablosu” unvanını alan Leonardo da Vinci’nin&nbsp;Salvator Mundi&nbsp;adlı eserinden ilhamla bir NFT yarattı. Sistemin adaletsizliğine ve sömürücülüğe dikkat çekmek isteyen Lewis'in amacı satıştan elde edilecek geliri, eseri 2005 yılında 1,175 dolara satan ilk sahipleriyle paylaşmak. Tanınmış kripto sanatçısı Beeple’ın Spring/Summer Collection adlı yeni NFT serisi 30 Nisan-2 Mayıs tarihleri arasında Nifty Gateway’de satışa sunulacak. Bu satıştan da dudak uçuklatan rakamlar duyma ihtimalimiz oldukça yüksek.Henüz hepimiz için yeni olan kripto sanat dünyası raydan çıkmış bir şekilde ilerlemeye devam ederken bir yandan da kendi yolunu bulmaya çalışıyor. Önümüzdeki yıllarda sektörde ağırlıklı olarak nitelikli sanatçıların varlığını görmek dileğiyle.


Kripto sanatın ilk örnekleri

NFT neden bu kadar popüler oldu?

NFT (non-fungible/değiştirilemez token) furyası son birkaç aydır sanatla ilgili olan ya da olmayan birçok insanın gündem konusuna dönüştü. Kripto sanat, astronomik satış rakamları derken bir şeyi NFT’ye dönüştürmenin kolaylığı, her NFT’nin sanat sanılması gibi yanılgılarla doğan birçok yanlış anlaşılma söz konusu. Önümüzdeki birkaç yazıda NFT hakkında yanlış bilinenler üzerinden kripto sanatın detaylarına ineceğiz. Kripto sanatın tanımı ve NFT’lerin ne zamandır hayatımızda olduğu, günümüzdeki popülerliğinin sebebi ve ilk örnekleri, geleneksel sanat piyasalarıyla kurduğu ilişki, sürdürülebilirlik tarafı, kripto sanatın çevreye verdiği zararlar, estetik değeri, bağışlar ve sektörün geleceği hakkındaki öngörüler, sistemin oturması için duyduğu ihtiyaçlar bu yazı serisinde konuşacağımız konular arasında yer alıyor. NFT’nin ortaya çıktışı, asıl işlevleri ve kullanım alanları ise okuduğunuz yazının konusunu oluşturuyor.<div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><span contenteditable="false" draggable="false" fr-original-class="fr-img-caption fr-draggable" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; position: relative; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/3/2021-04-15T07:31:18.153Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Banksy, Morons (White), 2006" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class=" fr-draggable"><span contenteditable="true" fr-original-class="fr-inner" fr-original-style="" style="outline: transparent solid 0px; box-sizing: border-box; margin: auto; display: block; padding: 5px 5px 10px; font-size: 14px; font-weight: 400; opacity: 0.9; width: 100%;">Banksy, Morons (White), 20062020’den beri pandeminin de etkisiyle sanat dünyasında yaşadığımız ve eser satışından üretimine her alanı etkileyen dijitalleşme, aslında pek de yeni olmayan ve birkaç yıldır varlığını sürdüren kripto sanatın da konumunu güçlendirdi. Dijitale çok da aşina olmayan sanat dünyası bir yıldır çevrim içi sergiler, dijital eserler, çevrim içi satışlar, OVR ve VR kavramlarıyla boğuşuyor. Yaşadığımız kabuk değiştirme döneminde kripto sanat ve NFT’lerin bu denli konuşulmasının en büyük sebebiyse işin ekonomik boyutu elbette. Her gün rekor fiyata satılan, milyon dolarlara alıcı bulan NFT’lerle karşılaşıyoruz.Tüm bu bilgi kirliliğini bir kenara bırakacak olursak gerçekten NFT nedir?&nbsp;NFT dijital (veya fiziksel) bir nesneyle ilişkili bir dijital sertifikayı temsil ediyor. Son zamanlarda ağırlıklı olarak sanat alanında karşımıza çıksa ve sadece bu alanla ilgili olduğu zannedilse de birçok sektörde kullanılabiliyor. Oyun, sanat, sosyal para uygulamaları, akıllı sözleşme platformları gibi pek çok alan NFT’nin majör kullanım alanlarını oluşturuyor. Önümüzdeki yıllarda NFT kavramının hayatımızın çok daha büyük bir bölümünü oluşturacağı kuşkusuz. Fizikselin kullanım alanının azalmasıyla çoğu resmî ve önemli belgenin NFT üzerinden oluşturulacağı tahmin ediliyor. Ev tapularından uçak biletlerine, ehliyetlerden kimliklere günümüzde fiziksel olarak kullandığımız pek çok belge muhtemelen ileride NFT formatında dijital olarak hayatımızda olacak.</div></div><div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><span contenteditable="false" draggable="false" fr-original-class="fr-img-caption fr-draggable" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; position: relative; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/3/2021-04-15T07:34:43.218Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="John Gerrard, Western Flag NF" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable"><span contenteditable="true" fr-original-class="fr-inner" fr-original-style="" style="outline: transparent solid 0px; box-sizing: border-box; margin: auto; display: block; padding: 5px 5px 10px; font-size: 14px; font-weight: 400; opacity: 0.9; width: 100%;"><div fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">John Gerrard, Western Flag NFT</div></div>Asıl gündem konusu olan ve bir şehir efsanesi gibi kulaktan kulağa yayılan kripto sanat ise blockchain teknolojisi üzerine temellenen dijital sanat eserlerinden oluşuyor. Bu sanatın günümüzde en bilinen ve konuşulan örnekleri de NFT’ler. Kripto para birimi olan Ethereum tabanlı bir sisteme sahip olan NFT’ler eşsiz ve kopyalanamaz özellikler taşıyor.Neden fiziksel ya da dijital bir eser yerine NFT?&nbsp;Farkı ne? Günümüzde yaşanan popülasyonu bir kenara bırakacak olursak sistemin altyapısı gerek sanatçı gerek koleksiyoner için oldukça koruyucu ve pozitif özelliklere sahip. Yaklaşık 10 yıl önce Bitcoin ve Ethereum gibi blockchain ağlarının gelişimini takiben ortaya çıkan kripto sanat, merkeziyetsizleştirilmiş bir anlayışla herkesin işlem yapabildiği, eser üzerindeki teklifler de dâhil olmak üzere tüm alım satım işlemlerinin&nbsp;şeffaf&nbsp;bir şekilde kayıt altına alınabildiği ve değiştirilemediği bir yapı. Dolayısıyla kandırma ve sahtecilikten de bir o kadar uzak. Koleksiyonerler için güvenli bölge, bir eserin orijinalliği konusunda şüpheye düşmek gibi kaygılara bu dünyada yer yok. İkinci el satışlarda da telif hakkı&nbsp;alabilen (eserin her yeniden satışında telif alabilen) sanatçılar için de haklarının korunduğu ve bunun peşinden koşmak zorunda kalmayacakları neredeyse ütopik bir dünya.Ancak NFT’lerin bu denli popüler olmasının, neredeyse magazine bile taşmasının asıl sebebi bunlar değil. Sanat dünyasında bir devrim niteliği taşıyacak bu yapının konuşulmasındaki en büyük sebep rekor kıran satış rakamları. 2021’in Mart ayında MakersPlace iş birliğiyle Christie’s’te açık artırmaya sunulan Beeple’ın Everydays: The First 5000 Days isimli eserinin 69,346,250 dolar’a satılmasının bunda büyük payı olduğu kuşkusuz. Bu çılgın popülerlik ve sektörden örnekleri önümüzdeki hafta konuşmaya devam edeceğiz.&nbsp;

NFT’nin ortaya çıktışı, asıl işlevleri ve kullanım alanları

Kanvasın dışında: Kripto sanat ve NFT 

Bir fotoğraf tutkunu hayal edin ki hayatı boyunca yüzlerce ölümsüz kare için deklanşöre basıyor fakat bunların çoğunu bastırmıyor. İçindeki ürettiği şeyi sergileyip insanların beğenisine sunma dürtüsünün ötesinde bu çektiği binlerce fotoğrafı kendisinin dahi merak edip görmemiş olması akıl almıyor. Bazılarınızın Vivian Maier’den bahsettiğimi tahmin ettiğinizi biliyorum, evet konumuz gizemli fotoğrafçı Vivian Maier ve niyetimiz arkasındaki gizemi şehirlere bıraktığı izler üzerinden çözmek.<img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-22T06:47:28.017Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Vivian Maier, 1954" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Vivian Maier, 1954Birçoğumuzun 2013 yapımı <a fr-original-style="" href="https://www.imdb.com/title/tt2714900/" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Finding Vivian Maier</a>&nbsp;belgeseliyle tanıdığı Maier’ın ne zaman fotoğraflarından birini görsem uzun uzun düşüncelere dalıyorum. Sokak fotoğrafçılığının en çarpıcı örneklerinden olan bu çalışmalar günümüzün çokça kullanılan “anı yakalamak” terimini de tam olarak karşılayan eserler bence. Çoğu Şikago’da çekilen ve bir şehrin hafızasını oluşturan onlarca fotoğrafın bir tesadüf eseri keşfedilene dek hiç basılmamış olması ise her aklıma geldiğinde tekrar yüksek dozda şaşırıyordum. Ta ki Maier’ın ardındaki sırrı yavaş yavaş çözene dek. Artık ikinci el bir açık arttırmada keşfedilen, henüz hiç basılmamış onlarca film rulosunun bir tesadüf değil planlanmış bir işaret olduğuna eminim.<div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-22T06:40:51.090Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Vivian Maier, İsimsiz, 1966" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">&nbsp;Vivian Maier, İsimsiz, 1966</div>1950’lerden 1990’lara dek dadılık yaparak hayatını kazanan ve Şikago’da yaşayan Vivian Maier, baktığı onlarca çocuğun ve ailelerinin anlattığına göre içine dönük ve gizemli bir karaktermiş. Kendisinin fotoğraf çektiğini bilen ise neredeyse yok denecek kadar az. İnsan ister istemez merak ediyor, bu kadın bu fotoğrafları neden çekiyor? Ben de keşfedene dek merak ediyordum ancak artık biliyorum.Kendisini tanımak isteyenleri geçiştiriyor, “ben gizemli bir kadınım”, “Miss V. Smith”, “bir casusum” gibi cevapları ise saklı kalmak istemesinin ve kinayeli bir dille asıl mesleğine dikkat çekmesinin önemli işaretleri bence. Evet ben Maier’in bir fotoğraf casusu olduğuna inanıyorum. Sosyolojik bir veri casusu da diyebiliriz buna. Kimliğini saklaması gereken, bu yüzden dadılık mesleğini bir perde olarak seçen, aslında tüm işi gücü fotoğraf çekerek insanları belgelemek olan bir ajan. Tabii ek olarak gizemli olayları çözmeye çalıştığını da düşünebiliriz, biriktirdiği gazete yığınlarında yer alan cinayet, çocuk istismarı, taciz, tecavüz haberleri bunu kanıtlar nitelikte. Gizemli casusumuzun ardından keşfedilen eşyaları arasında bir de onlarca ses ve video kaydı bulunuyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-22T06:41:32.481Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Vivian Maier, İsimsiz, 1956" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Vivian Maier, İsimsiz, 1956Diane Arbus’un meşhur “Fotoğraf, bir sır hakkındaki bir sırdır.” lafı Maier’de “fotoğrafçı bir sırdır”a dönüşüyor. Maier çözebilene fotoğraflarında birçok işaret bırakıyor. Gölgesini çekmesinin haricinde sık sık kendi portresine de rastlayabiliyoruz çalışmalarında. Bir şeylerden yansımasını çekmeyi çok seviyor. Bunun da keşfedilmeyi bekleyen minik işaretlerinden biri olduğunu düşünüyorum.Maier’in üç kuşaktır ABD'de yaşayan bir aileden olduğu ve New York’ta dünyaya geldiği biliniyor. Resmî kayıtlarda geçen adı Vivian Dorothy Maier. İnsanlara Fransa doğumlu bir Fransız olduğunu söylese de resmî kayıtlara göre 1 Şubat 1926 New York doğumlu. Fransız bir anne ve Avusturyalı bir babanın kızı. Ancak bu bilgi yanında çalıştığı aileleri çok şaşırtıyor çünkü onlar Fransız aksanıyla konuşan ve kendisini bir "Fransız" olarak tanıtan Maier’i biliyorlar. Günümüzde Fransız aksanının sahte olduğuna yönelik tahminler de var. Bir durum ajan için çok da şaşırtıcı olmasa gerek.<img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-22T06:43:02.085Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Vivian Maier, İsimsiz, 1979" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Vivian Maier, İsimsiz, 1979Peki Şikago’yla bütünleşmiş fotoğraflarından arındırarak başka şehirlerde hayal etsek Maier’i? Çoğu Şikago’da çekilen ve şehrin sosyokültürel yapısını yansıtan bu fotoğrafları çekenin imzası kadar çekildikleri mekân da önemli kılıyor diye düşünüyorum. Örneğin, bu fotoğraflar Paris’te çekilse ekonomik seviyesi daha yüksek insanların fotoğraflarıyla mı karşılaşacaktık? Belki şehrin moda tutkusu Maier’in de fotoğraflarının önemli bir ögesine dönüşecekti. Fransa’da küçük bir kasabada bir süre yaşadıktan sonra ABD'ye tekrar geri dönmesi gösteriyor ki Şikago’nun hayatında ve fotoğraflarındaki anlamı büyük.<img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-22T06:44:01.571Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Vivian Maier, İsimsiz" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Vivian Maier, İsimsizMaier hayatının bir döneminde bir dadı için şaşırtıcı olabilecek, bir yıldan uzun süren bir seyahate çıkıyor. Mısır, Tayland, Yemen, Hindistan, Çin ve hemen hemen tüm Güney Amerika’yı kamerasıyla geziyor. Ya bu seyahatte seçtiği bir ülkeye, şehre yerleşseydi? Onunla Şikago’nun yoksul mahallelerinin stereotiplerini değil de Kahire’yi özdeşleştirseydik? Nil Nehri kıyısında, bir çöl kenarında, piramitlerin arasında, kendi gizemli havasına uyum sağlayabilecek mistik bir şehirde nasıl izler bırakırdı Maier? İslam kültürü ne kadar ilgisini çekerdi acaba? Peki ABD'de olduğu gibi rahat bir şekilde fotoğraf çekebilir miydi, bir kadın olarak özgürce gezebilir miydi? İnsanlarla kendini ne derece özdeşleştirebilirdi, kimliğini ne derece gizleyebilirdi?<img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-22T06:45:28.726Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Vivian Maier, 1956" ratio="Infinity" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Vivian Maier, 1956Tüm bu sorular bir fotoğraf casusunun ardındaki sır olarak saklı kalmaya devam edecek. Belki bir gün Maier’in hiç bilmediğimiz bir şehirde çekilmiş onlarca film rulosuna daha rastlanacak ve onlar üzerine tekrar konuşacağız. Tabii Maier bunu keşfetmemizi isteyip küçük işaretler bıraktıysa. Günlüğüne sarılan yalnız bir genç kız gibi foto günlükler yaratan, insanlardan bu kadar kaçarken fotoğraflarında yine onlara sığınan bir fotoğrafçının izlerini bu defa bambaşka bir şehirde sürebiliriz, neden olmasın? Vivian Maier'ın görsel dünyasında kaybolmak ve kategoriler hâlinde fotoğraflarını incelemek için&nbsp;<a fr-original-style="" href="http://www.vivianmaier.com" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s ease 0s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">resmî websitesini</a>&nbsp;ziyaret edebilirsiniz. &nbsp; (Bu yazıda anlatılanlar tamamen kurgudur ya da değildir.)

Bir fotoğraf casusunun izinde.

Vivian Maier başka bir şehirde, ülkede yaşasaydı?

Son birkaç 10 yılın istatistikleri, sanat dünyasında cinsiyet eşitliği&nbsp;olmadığını doğruluyor. Kadın sanatçıların eserleri ABD ve Avrupa'daki önemli kalıcı koleksiyonların küçük bir bölümünü oluştururken, müzayedede erkeklere kıyasla ciddi bir indirimle satılıyor. İlk 25'in yaklaşık yarısında kadınlar söz konusu olsa da uzak tabloya bakıldığında yalnızca iki kadın sanatçının eseri ilk 100 müzayede satışında yer alıyor.Kadınların sanatsal mesleklerden ve eğitimden 1870'lere kadar büyük ölçüde men edildiği göz önüne alındığında bu eşitsizliğin kökenini kavramak zor değil. Zor olan bu eşitsizliğin bugün devam etmesinin nedenlerini çözmek. Galeri gösterimindeki farklılıklar, sanat yorumunun kültürel ön yargıları, yaşlanmanın cinsiyetçiliği, ebeveynliğin dengesiz ağırlığı, kadın olan küratörlerin, koleksiyoncuların ve galeri temsilcilerinin oranı ve kadın sanatçılar arasındaki iddiasızlık varsayımsal nedenler olarak öne sürülüyor.Kadınların iş gücü piyasasına katılımı 1970'lerde artmaya başlasa da ekonomistler ve sosyologlar, erkek ve kadın işçiler arasındaki ücret farklılıklarının altını çiziyor. Bu ekonomik dengesizlik ne yazık ki sanat dünyasının da kanayan yarası.<img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-26T06:47:17.635Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="1.01" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">In a minute, I have a minute 2 - Lexi Sun Kaynak: ArtsyNational Museum of Women in the Arts (NMWA) 2016'dan beri her mart ayında sosyal medyada soruyor: “5 kadın sanatçı adı sayabilir misin?” #5WomenArtists etiketini kullanarak bir kampanya başlatan müze, kadınların sanat dünyasında eşit muamele görmemesine, günümüzde müzelerde, galerilerde ve müzayede evlerinde yetersiz temsil edilmesine ve değerlerinin düşürülmesine dikkat çekiyor. Her yıl yüzlerce kültürel organizasyon ve binlerce kişi bu soruya cevap vermek için sosyal medyaya giriyor ve sanatta cinsiyet eşitliği hakkında küresel bir tartışmayı ateşliyor.Bazen acaba artık bu eşitsizlik sorunsalı kırılıyor mu, dengeler değişiyor mu dediğimizde istatistikler gerçek dünyaya döndüren sonuçları hatırlatıyor. ABD'deki 18 büyük sanat müzesinin kalıcı koleksiyonları üzerinde yapılan ankette, 10 binin üzerindeki sanatçıların %87'si erkek ve %85'i beyaz. artnet'in yıllık sanat dünyası istihbarat raporuna göre, son 30 yılda müzayedede satılan en pahalı sanat eserlerinin tümü erkek sanatçılar tarafından yaratıldı.Sotheby’s, Christie’s ve Phillips müzayede evlerinde 2020 yılında erkekler tarafından yapılan eserler, teklif edilen lotların yaklaşık %90'ını, satılan eserlerin yaklaşık %90'ını ve üç büyük müzayede evinin New York ve Londra akşam müzayedelerinde elde edilen gelirin yine yaklaşık %90'ını oluşturdu. Erkek-kadın oranı, 2020'nin ilk yarısında müzayedede en çok satan 100 sanatçı listesinde %85/15&nbsp;oranındaydı.Karar vericiler orantısız bir şekilde erkek olma eğiliminde olduklarından, müze koleksiyonlarında kadın sanatçılara karşı benzer şekilde rahatsız edici bir ön yargı var. Ancak daha derin bir araştırma, birçok kadın koleksiyoncunun motivasyonlarının ve değer yaratma yaklaşımlarının erkeklerden farklı olabileceğini de ortaya koyuyor.<img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-25T06:44:21.834Z_sm.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="In a minute, I have a minute 3 - Lexi Sun" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">In a minute, I have a minute 3 - Lexi Sun Kaynak: ArtsySon istatistikler için kötünün iyisi diyebiliriz. Açık artırma sonuçları, pazarın tepesinde cinsiyet eşitliği konusunda bir miktar ilerleme olduğunu gösteriyor. Artnet Fiyat Veri Tabanı ve Artnet Analytics'e göre, kadın sanatçıların 2019'dan 2020'ye toplam satışlar içindeki yüzde payı, değer bazında %6'dan %10'a, satılan lotların hacmine göre %8'den %11'e yükseldi. Her iki rakam da önceki 10 yılda elde edilen en yüksek rakam olarak nitelendiriliyor.Elbette bu rakamlar sektörün yalnızca bir bölümünü gösteriyor. Ancak müzayede piyasası, sanat sektörünün en çok erkek egemen olan, halk tarafından en çok görünen ve tarihsel olarak değişime en dirençli olan kısmı olarak değerlendirildiğinde sağladığı verileri de benzer ölçüde dikkate almak gerekiyor. Önümüzdeki yılların verilerinde olması gereken eşitliğe, yani normale şaşıracağımız rakamlar görmek dileğiyle.

Sanatta cinsiyet eşitsizliğinin istatiksel yansımaları: Koleksiyonlardan müzayede evlerine istatistikler

85/15

Sanatta cinsiyet eşitsizliği üzerine pek çok erkek sessiz kalmayı tercih etse de günümüzde sanat sektöründen erkek küratör, galerici, fuar çalışanı ya da sanatçı olmak üzere bu konuda daha duyarlı bir tavır takınıldığını söylemek mümkün. Sektörü oluşturan çalışanların sanatta cinsiyet eşitsizliğinin en kökten değişiminin yine sistemin zincirlerinde yaşanan farkındalıkla sağlanacağını anlaması ve bu konuda vizyonlarını geliştirip bir yandan örnek olurken bir yandan da sağlam bir temel için ellerini taşın altına koymaları çok kıymetli. Son halka: Eşit temsil problemine erkeklerin yaklaşımını incelerken belki de sanat zincirinin en son halkasından başlamak gerekiyor. Yani alıcı, koleksiyoncu, koleksiyoner ya da siz ne demeyi tercih ederseniz. Bir koleksiyonerin seçkisinde yer alan eserlerin sanatçılarının cinsiyetlerinin oranı, bu oranı değiştirmek ve kadın sanatçılara daha çok yer vermek için çaba harcaması, zincirin tüm diğer halkalarını da hızlı bir şekilde etkiliyor. Kadın sanatçıların tercih edildiğini gören galerici ya da fuar çalışanı da seçkisini buna göre oluşturuyor. Dolayısıyla küratörler düzenledikleri sergilerde kadın sanatçılara ağırlıklı olarak yer veriyor ve sistem ideal eşitliğe ulaşma yolunda bir adım daha atıyor. Her ne kadar ideolojide herkes eşitliğe önem veriyor gibi görünse de en nihayetinde sektörün alışveriş kısmını düşündüğümüzde talepler arzları etkiliyor. Dolayısıyla muhtemelen erkek olan bir koleksiyonerin seçkisine yatırımdan sıyrılamamış bir kaygıyla bakarken “ileride evlenir, doğurur ve sanattan uzaklaşır” diyerek kadın bir sanatçıdan eser almamayı tercih etmesi zincirin ilk halkalarındaki çabayı tamamen boşa çıkarıyor. Büyük müze ve kurum koleksiyonları için de aynı durum geçerli. <img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-18T07:31:34.507Z_sm.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" alt="Anni Albers in her weaving studio at Black Mountain College, 1937 Guggenheim Museum Bilbao" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Anni Albers, 1937 Kaynak: artsy.net Sanat kurum ve kuruluşları:&nbsp;Galeriler ve müzeler tarafında uzaktan bakıldığında her şey yolunda görünse de veriler incelendiğinde durum pek öyle değil. Kadınların sanat sektöründeki galeri, fuar ve yönetim tarafındaki rolünün daha çok artması sanattaki cinsiyet eşitsizliğinde daha önemli değişimlerin kapısını açacak gibi görünüyor. Örneğin, Miami Beach'teki Art Basel'in 16. edisyonunda gösterilen 199 galerinin sanatçı listelerini karşılaştıran bir analiz önemli bir ipucu veriyor. Kadın galericilerin&nbsp;kadın sanatçıları gösterme olasılığı %28 daha fazla. Miami Beach'teki Art Basel'e katılan, sahibinin erkek olduğu 126 galerinin web sitelerinde listelenen sanatçıların cinsiyet dağılımı %75 erkek sanatçı %25 kadın sanatçı; yani kadınların sayısı erkeklere oranla üçte bir. Kadınların işlettiği galeriler, ikiye bir oranla %66 erkek sanatçı ve %34 kadın sanatçı oranına sahip. Genel dağılıma bakıldığındaysa erkek sanatçılar %72, kadın sanatçılar&nbsp;%28 oranda. Yalnızca erkeklerin temsil edildiği galerilerin ardındaki direktörlerin erkek olduğunu görmek ise pek de sürpriz değil. Sistemin çarkları:&nbsp;Küratörler, sanat danışmanları ve yazarlar da sistemin diğer önemli halkaları. Zira yaptıkları seçkilerde eşit temsile dikkat etmeleri gerek kalıcı koleksiyonların gerekse sanat izleyicisinin karşısına çıkan sergilerin daha adil standartlarda olmasını sağlıyor. Bu yüzden küratör, sanat danışmanı ve yazarlar, eşit temsil için bu konuya gereken ehemmiyeti gösterebilirler.<img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-25T13:56:33.612Z_sm.jpeg" style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" ratio="0.80" alt="Cindy" fr-original-style="display: block; float: none; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Cindy Sherman, Untitled (Lucy), 1975/2001 Kaynak: Metro PicturesSanatçı dayanışması:&nbsp;Erkek sanatçıların da sektörde yaşanan adaletsizliği ve sistem eşitsizliğini göz önünde bulundurması gerektiği ortada.&nbsp;Referansın ve sosyal medyanın öneminin had safhada olduğu günümüzde söylediklerimiz ve önerilerimiz sandığımızdan çok daha etkili olabiliyor. Bu yüzden dayanışma, belki de biraz atölye komşuluğunda başlıyor.&nbsp;Aktif izleyici:&nbsp;Geldik sanat izleyicisine. Sektöre yön veren değil de sadece pasif bir şekilde izleyen olarak algılanabilecek sanat izleyicisi aslında hiç de öyle sanıldığı gibi etkisiz eleman değil. İzleyici sorguladıkça, görüşlerini ve yorumlarını ilettikçe sistem evriliyor. Etkisi olmayacağı düşünülen bir yorum ve beğeni çok farklı dünyaların kapılarını aralayabiliyor. Başından beri bahsettiğimiz zincir tek bir halkanın eksikliğinde zayıf düşerek kopma noktasına geliyor. Bu yüzden kendimize dönüp "Bu konuda ben yapabilirim?" diye sormak gerekiyor.

Zincirin her bir halkası, bir diğerini etkiliyor.

Sanat Sektöründeki Cinsiyet Eşitsizliğinde Erkeğin Rolü

Cinsiyet kavramı çocukluk yıllarımızdan beri hayatımızın merkezine oturtulmuş bir olgu. Bebeklik kıyafetlerimizden bizler için seçilen oyuncakların renklerine dek ailelerimiz âdeta hiçbir belirsizliğe izin vermemek kaygısıyla çiziyor oyun alanlarımızın sınırlarını. Dışına taşarsan öteki yaftalamasıyla ve bir hata varmışçasına düzeltme planlarıyla karşılaşman an meselesi.&nbsp;Yeni jenerasyon daha bilinçli görünüyor, umarım öyledir. Erkek çocuklarına merak ettiği için alınan Barbie bebekler ya da çocuklara kıyafet seçiminde tanınan özgürlükleri görmek bile umut veriyor. Hele ki bizlerin Barbie bebeklerin renk tonlarının bile tartışmaya açık olmadığı bir dönemde büyüdüğümüzü düşünürsek. Genelde en güzel ürünlerin yer aldığı kurtarıcı kıyafet kategorisi unisex bile yetişkinlik döneminde karşılaştığımız bir tanım. Ne&nbsp;unisex’i, biz henüz mavi mi pembe mi travmasını atlatamadık.<div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><span contenteditable="false" draggable="false" fr-original-class="fr-img-caption fr-fic fr-draggable" fr-original-style="width: 540px; display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center;" style="width: 540px; display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; position: relative; max-width: 100%; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-11T19:52:03.078Z_sm.jpeg" alt="Diverse Works, 2014, Wu Tsang Kaynak: archive.ica.art" fr-original-style="" fr-original-class="fr-fic fr-dib fr-draggable" style="vertical-align: top; border-style: none; position: relative; max-width: 100%; cursor: pointer; padding: 0px 1px; margin: auto; display: block; float: none; box-sizing: border-box; width: 100%;"><span contenteditable="true" fr-original-class="fr-inner" fr-original-style="" style="outline: transparent solid 0px; box-sizing: border-box; margin: auto; display: block; padding: 5px 5px 10px; font-size: 14px; font-weight: initial; opacity: 0.9; width: 100%;">Diverse Works, 2014, Wu Tsang Kaynak: archive.ica.art<hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;">Bu keskin seçim ve yansımaları konusundaki dayatmalar tabii ki hâlâ birçok alanda karşımıza çıkıyor. Geçmişte ultra kısa saç tercihim yüzünden çevrem ve yakın ailemden bile benim için üzülen, net dile getirilmese de iç çekerek neden geleneksel kadın formunu tercih etmediğim yönünde hayıflanan yakınmaları öyle çok duydum ki.&nbsp;</div>Yıllarca cinsiyetimizin özelliklerini taşımak konusunda manipüle edildikten sonra&nbsp;non binary&nbsp;kavramıyla karşılaşmak, kalıplaşmış sınıflandırmaların dışında gözlem yapmak bende bir rahatlama yaratmıştı açıkçası. Yeri geldiğinde maskülen yeri geldiğinde feminen tarzı çok sevsem de ikisinden de arındırılmış ya da ikisini herhangi biri ağırlıkta olmadan taşıyan bir dünya görmek beni mutlu etmişti. Böyle konular açıldığında gökkuşağından korkanlardan değil ama kendimden dileğim “ileride çocuğunu yetiştirirken tüm bunları unutma” oluyor.&nbsp;<div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;"><span contenteditable="false" draggable="false" fr-original-class="fr-img-caption fr-fic fr-draggable" fr-original-style="width: 540px; display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center;" style="width: 540px; display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; position: relative; max-width: 100%; box-sizing: border-box;"><img src="https://images.aposto.com/2021/2/2021-03-11T19:53:01.477Z_sm.jpeg" alt="Marie Høeg and Bolette Berg in the boat, 1895-1903, Marie Høeg Kaynak: queerarthistory.com" fr-original-style="" fr-original-class="fr-fic fr-dib fr-draggable" style="vertical-align: top; border-style: none; position: relative; max-width: 100%; cursor: pointer; padding: 0px 1px; margin: auto; display: block; float: none; box-sizing: border-box; width: 100%;"><span contenteditable="true" fr-original-class="fr-inner" fr-original-style="" style="outline: transparent solid 0px; box-sizing: border-box; margin: auto; display: block; padding: 5px 5px 10px; font-size: 14px; font-weight: initial; opacity: 0.9; width: 100%;">Marie Høeg and Bolette Berg in the boat, 1895-1903, Marie Høeg Kaynak: queerarthistory.com</div><hr fr-original-style="" style="height: 0px; overflow: visible; border-bottom: none; clear: both; user-select: none; break-after: page; box-sizing: border-box;"><div fr-original-class="fr-img-space-wrap" fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Erkek/kadın arasındaki dejenere çizgiyi bulanıklaştıran cinsiyetsizlik tercihinin sanattaki yansımaları da bir hayli ilham verici. Rahatsız edici yolculuklara ışık tutan çalışmalarıyla Wu Tsang; kalıplara meydan okuyan fotoğraflarıyla Marie Høeg; çalışmalarını bedeni, feminizmi, vücut sanatını ve eş cinsel erkek estetiğini birleştiren heykelsi bir tarzda sunan performans sanatçısı&nbsp;Heather Cassils; performans ve üç boyutlu animasyonlarıyla cinsiyet klişelerini sorgulayan Jacolby Satterwhite; bedenin cinsellik ve cinsiyetle ilişkisine dikkat çeken çalışmalarıyla tanınan multimedya sanatçısı Zackary Drucker; cinsiyet varsayımlarına farklı bir bakış açısı sunan fotoğraflarıyla Della Grace Volcano’nun çalışmaları ilk akla gelenlerden.</div>Çocukları olacağının haberindense cinsiyetinin ne olacağı haberini daha şaşalı etkinliklerle kutlayan insanlar çoğunluktayken bu kavramı sindirmeye daha çok vaktimiz var gibi görünüyor; fakat unutmayalım ki bizler konuştukça kulaklar aşina oluyor.

"Non Binary" mi o da ne? 

Cinsiyet Klişelerini Altüst Eden Sanatçılar

Doğa, çok eski zamanlardan beri sanatçılar için bir ilham kaynağı oldu. Ancak son yıllarda, dünya çapında orman yangınları alevlenirken, okyanus seviyeleri yükselirken ve tüm ekosistemler çökerken, her birimiz; dolayısıyla sanatçılar da iklim krizinin giderek artan ve kaçınılmaz etkileriyle daha çok karşı karşıya kaldı. Bu ekolojik tehlikeleri yansıtan birçok çağdaş sanatçı, çalışmalarını farkındalık yaratmak ve daha sürdürülebilir bir gelecek hayal etmek için bir platform olarak kullanarak iklim aktivisti hâline geldi. Covid-19 salgını da bize varoluşsal tehdide karşı küresel, kolektif bir eylemin mümkün olduğunu gösterdi.&nbsp;<h2>Sanatçıların gözünden iklim krizi</h2>Olafur Eliasson: Kavramsal sanatçı Olafur Eliasson, bu yılki Dünya Günü'nü kutlamak için bizi gezegenimiz hakkındaki dar, insan merkezli bakış açımızdan uzaklaştıracak yeni bir sanat eseri tasarladı. Earth Perspectives başlıklı katılımcı çalışma, bitkiler, hayvanlar ve diğer doğal unsurların perspektiflerini dâhil ederek haritalar, dünya ve uzay gibi yapıları yeniden tasavvur etti. Earth Perspectives, Eliasson’un iklim krizi hakkındaki ilk çalışması değil. 2019 Birleşmiş Milletler İklim Eylemi Zirvesi'ndeki sunumu, sanatın iklim değişikliğine karşı duygusal ve içgüdüsel tepkiler oluşturma yeteneğini güçlü bir şekilde göstermişti.&nbsp;Sanatçı geçtiğimiz yıl, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından iklim eylemi için İyi Niyet Elçisi olarak atandı.&nbsp;Yeni görevinde Eliasson, acil iklim eylemi için savunuculuğunu sürdürmeye kararlı görünüyor.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-12-16T23:30:11.380Z.jpeg" alt="Olafur Eliasson, Earth Perspectives"><figcaption>Olafur Eliasson, Earth Perspectives</figcaption></figure>Mary Mattingly: Mary Mattingly, 2016'da New York'ta başlattığı mavnaya dönüşmüş yüzen yenilebilir bir manzara olan Swale adlı çalışmasıyla tanınıyor. Halka açık sanat eseri ve kanunsuz bahçe, toplulukları kendi ürünlerini seçmeye, yerel ekolojilerle yeniden buluşturmaya davet ediyor.&nbsp;Mattingly, Swale'i suya yerleştirerek, kamu arazisinde yiyecek yetiştirmeyi veya toplamayı yasa dışı kılan New York yasasını ustaca atlatmayı başardı.&nbsp;Proje, o kadar büyük bir ivme kazandı ki lansmanın üzerinden bir yıl geçmeden, bir New York City Parks komiseri Bronx'taki Concrete Plant Park'ta kendi halka açık yenilebilir bahçesini açtı.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-12-16T23:30:39.336Z.jpeg" alt="Mary Mattingly, Swale"><figcaption>Mary Mattingly, Swale</figcaption></figure>Edward Burtynsky: Fotoğrafçı Edward Burtynsky, 1980'lerden beri endüstrinin dünya manzaraları üzerindeki etkisinin havadan fotoğraflarını çekiyor. Sanatçı, 2010 yılındaki tarımın Kuzey İspanya üzerindeki etkisini belgeleyen keşif gezisinde, yukarıdan görülen soyutlanmış topografyanın ona Pablo Picasso’nun Guernica'sını (1937) hatırlattığını söylüyor. “Dünya hakkında düşünme şeklimizi ve oradaki yerimizi güçlü bir şekilde değiştiren” işler üretmesiyle tanınan Burtynsky, 2005 yılında TED Ödülü'ne layık görülmüştü.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-12-16T23:31:11.161Z.jpeg" alt="Edward Burtynsky, Rice Terraces"><figcaption>Edward Burtynsky, &nbsp;Rice Terraces</figcaption></figure>Cai Guo-Qiang: İnsan yapımı yıkımdan etkilenen sanatçı Cai Guo-Qiang, 2014'ün tamamını Şanghay'daki Power Station of Art'ta Çin'in çevresel yıkımına ışık tutmaya adadı. Cai, o yıl The Guardian'a verdiği röportajda “Eski zamanlarda insanlar çevreye daha saygılıydı." demişti. Sanatçı The Ninth Wave sergisinde tersine çevrilmiş bir güç dinamiğiyle bu yüzyılda doğanın insanlığın kaprislerinden nasıl etkilendiğini anlatıyor. Serginin açılışını başlatmak için Cai, memleketi Quanzhou'dan Şanghay'a kadar, tehlike altındaki hayvan türlerinin heykelleriyle dolu, harap olmuş bir balıkçı gemisine yelken açtı. Nuh'un Gemisi’nin bu hastalıklı canlandırması, 2013 yılında gerçekleşen, kısmen Şanghay'ın Huangpu Nehri'nde yüzen 16 bin ölü domuzun bulunduğu şok edici olaydan esinlendi.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-12-16T23:32:26.392Z.jpeg" alt="Cai Guo-Qiang, The Ninth Wave"><figcaption>Cai Guo-Qiang, The Ninth Wave</figcaption></figure>Allison Janae Hamilton: Allison Janae Hamilton, manzaralarımıza dâhil edilmiş sosyal tarihlerden yararlanarak, doğal afet söz konusu olduğunda, beyaz olmayan insanların her zaman ön saflarda olduğunu açıkça ortaya koyuyor. Sanatçının The peo-ple cried mer-cy in the storm (2018) başlıklı unutulmaz çalışması, iki tarihî fırtına nedeniyle ölen ve işaretsiz toplu mezarlara gömülen binlerce siyah göçmen işçiyi anıyor: 1926 Büyük Miami Kasırgası ve 1928 Okeechobee Kasırgası. Hamilton, iklimle ilgili bu felaketlerin önceden var olan sosyal eşitsizlikleri nasıl ortaya çıkardığına ışık tutuyor.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-12-16T23:41:03.305Z.jpeg" alt="Allison Janae Hamilton, The peo-ple cried mer-cy in the storm "><figcaption>Allison Janae Hamilton, The peo-ple cried mer-cy in the storm&nbsp;</figcaption></figure>Bu yazı 18 Aralık 2020 tarihinde <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmZWM5OTkwOGYxM2NlMDAwNjZlZjJkYiZ1c2VyPTVlYjU0M2NmNzA2NDk0MjU1ZWNmNmE4MCZhdXRob3I9NWY3MWE0NzJlMDAxNmYwMDA4ODAzMWIwJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRmFwb3MudG8lMjUyRm4lMjUyRmR1ZW5kZQ==""""">Duende</a>'de yayımlanmıştır.&nbsp;

Her sabah 06.30'da 5 dakikalık gündem özeti e-posta kutunda. Piyasalar, ekonomi, iş dünyası, politika, teknoloji ve hafta sonu ekleri; kısa, yalın, öz bir şekilde.

5 dakikada gündeme hakim ol.

Aposto Gündem

“Dünya hakkında düşünme şeklimizi ve oradaki yerimizi güçlü bir şekilde değiştiren” işler 

İklim krizinin sanat üzerindeki yansımaları

Seyahat rotaları yapmayı hepimiz çok özledik. Hele gideceğimiz şehrin kültür sanat etkinlik takvimine göre program yapmanın keyfi birçoğumuz için paha biçilemez. Bienal, fuar ve sergilere göre seyahat edeceğimiz tarihleri belirler hem seyahat hem sanat iştahımızı doyururken ikisine de muhtaç kaldık. Ancak her şeye rağmen umutlu bir haberimiz var: Aşı bulundu! (Tabii şaka, haberimiz bu değil). 2021 yılı, dünya çapında birbirinden heyecan verici sergi programlarıyla dolu. Henüz daha yılın başındayız, umuyoruz ki hayatın “normalleşmesiyle” birlikte ağzımızın sulandığı bu sergileri gezip görme şansını da yakalarız. “Çevrim içi” bu yıl içinde en çok duyduğumuz kelimelerden biri muhtemelen. Birçok izleyicinin fizikselle aynı tadı alamadığını söylediği bu deneyim muhakkak ki önümüzdeki süreçte gelişerek ve yenilenerek karşımıza çıkacak. Ancak fiziksel deneyimlerin yerini de asla dolduramayacak. Küçücük bilgisayar ekranlarından sergi gezmekten hepimiz yıldık. Değil yurt dışı, ülke içinde bile uzak kaldığımız sanat sahnesi burnumuzda tütüyor. Bu listedeki sergilerin gelişmeler doğrultusunda fiziksel olarak açılıp açılamayacağını zaman gösterecek. Şimdilik hayal etmek bile güzel ve sanatın durmadığını bilmek umut verici. Yayoi Kusama: A Retrospective&nbsp; Gropius Bau, Berlin&nbsp; 19 Mart-1 Ağustos 2021 Yayoi Kusama’sız bir sergi programı hayal etmek tahmin edersiniz ki çok mümkün değil ancak bu defaki sergi hepsinden biraz farklı görünüyor. Sanatçının 1952 ve 1983 yılları arasında gerçekleşen sekiz sergisine odaklanan retrospektifi bahar aylarında Berlin’de izleyiciyle buluşacak. Kusama'nın Almanya'daki ilk retrospektifi olarak dikkatleri üzerine çeken serginin yolculuğu Berlin’in ardından Tel Aviv'e uzanacak.&nbsp;<hr>Slavery&nbsp; Rijksmuseum, Amsterdam 12 Şubat-30 Mayıs 2021 Geçtiğimiz yılın ırkçılık, kültürel farklılık, sınıf ayrımı konularına dikkat çekmesi ve bu anlamda bir uyanışı tetiklemesi sergi programlarını da etkiledi. Amsterdam’da Rijksmuseum, köle ticaretini ele alan Slavery adlı bir sergi için hazırlıklara başladı. Dört kıtaya yayılan ve 250 yıllık sömürge tarihini ele alacak olan serginin omurgası; köleleştirilmiş insanlar, köle sahipleri ve sisteme direnenler üzerinden gerçek hikâyelere dayanarak kurulacak.&nbsp;<hr>Jasper Johns: Mind/Mirror&nbsp; Whitney Museum of American Art, New York The Philadelphia Museum of Art, Philadelphia 29 Eylül 2021-13 Şubat 2022Jasper Johns: Mind/Mirror,&nbsp;Jasper Johns ile ilgili şimdiye kadarki en büyük retrospektif olacak. O kadar büyük ki 160 kilometre uzakta, iki müzede aynı anda gerçekleşecek. New York’taki Whitney Museum of American Art ve The Philadelphia Museum of Art (PMA) arasındaki iş birliğiyle, Johns'un çalışmalarında belirginleşen tekrarlama ve yansıtma kullanımına mercek tutulacak.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-01-20T23:13:44.445Z.jpeg" alt="Jasper Johns, Three Flags, 1958 "><figcaption>Jasper Johns, Three Flags, 1958&nbsp;</figcaption></figure><hr>Botticelli&nbsp; Musée Jacquemart-André, Paris 10 Eylül 2021-24 Ocak 2022Klasiklerin olmadığı bir sergi programı düşünmek ne mümkün. Paris’teki Boticelli sergisi de bu yılın beklenen klasiklerinden biri. Sonbaharda Musée Jacquemart-André'de açılacak olan Rönesans sanatçısı Sandro Botticelli'nin sergisi, sanatçının üretimlerine kapsamlı bir bakış sunmayı hedefliyor.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-01-20T23:17:52.641Z.jpeg" alt="Sandro Botticelli (1444 - 1510), La bella Simonetta, ca. 1475"><figcaption>Sandro Botticelli (1444 - 1510), La bella Simonetta, ca. 1475</figcaption></figure><hr>Queer National Gallery of Victoria, Melbourne 10 Aralık 2021-Haziran 2022Avustralyalı bir kurum tarafından şimdiye kadar sahnelenen en büyük queer temalı gösteri olarak lanse edilen Queer, Melbourne'deki National Gallery of Victoria (NGV) koleksiyonundan yaklaşık 300 eseri bir araya getirecek. Yüzyıllar boyunca farklılaşan queer anlayışına ışık tutacak olan sergi, uzun bir yılın sıkıntısıyla gözünü kıta ötesi ülkelere dikenler için ideal.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2021-01-20T23:21:27.246Z.jpeg" alt="Ponch Hawkes's No title, 1973"><figcaption>Ponch Hawkes, No title, 1973</figcaption></figure><hr>Georgia O’Keeffe Museo Thyssen-Bornemisza, Madrid 20 Nisan-8 Ağustos 2021 Centre Pompidou, Paris 8 Eylül-6 Aralık 2021 Fondation Beyeler, Basel 23 Ocak 2022-22 Mayıs 2022Avrupa'da Georgia O’Keeffe ile ilgili nadir yapılan çalışmalardan biri olarak dikkat çeken O’Keeffe retrospektifi Madrid, Paris ve Basel şehirlerine yayılacak. 80 resmin yer alacağı sergi, sanatçının sergi kariyeri için önemli üç durakta soluklanacak.<hr>Epic Iran Victoria and Albert Museum, Londra 13 Şubat-30 Ağustos 2021Victoria and Albert Museum’un bu yılki programında dikkat çeken sergilerinden biri&nbsp;Epic Iran. İran tarihini merkezine alacak olan sergi, 350 obje etrafında temellenecek. Pers İmparatorluğu, Sasani dönemi ve Zerdüştlük, İslam'ın ortaya çıkışı ve Kaçar Hanedanı gibi odak noktaları olacak olan sergi; Parviz Tanavoli, Monir Farmanfarmaian ve Shirin Neshat gibi İran’ın önemli sanatçılarından örnekleri de izleyiciyle buluşturacak.

Bu yıl hangi sergileri göreceğiz?

2021'in beklenen sergileri

Aslı Çelikel’in beklenmedik alışkanlıklar üzerine bir sanat projesi olan Unexpected-Beklenmedik, pandemi sürecinde filizlenen bir seri. Evimize olduğu kadar kendi kabuğumuza da kapanıp bir nevi saklandığımız karantina döneminde birçoğumuz en yakınlarımızın, arkadaşlarımızın hatta kendimizin bile hiç bilmediğimiz yönleriyle tanıştık. Bu yeni özellikler kimimiz için çok verimli ve yaratıcıyken kimimizi ise tanıştığına pişman etti. Şanslı olanlarımız ise bu sürecin yönünü yaratıcı üretimlere evriltebildi. Aslı Çelikel onlardan biri.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-11-26T06:51:53.495Z.png" alt="Can Evranol &amp; Elif Domaniç"><figcaption>Can Evrenol &amp; Elif Domaniç Fotoğraf: Aslı Çelikel</figcaption></figure>Spora saran, mutfakta şefe dönüşen, battaniyenin altından çıkmak istemeyen, iş yoğunluğunda oyalanmaya sığınan ya da tek yapmak istediği hiçbir şey yapmamak olan… Birbirinden farklı onlarca tepkinin ortak özelliği ise beklenmedik olmaları. Tüm bu duygu karmaşasından ilham alan Aslı Çelikel, bu süreçte üretme ihtiyacı ve çevresindekileri dinleme ve gözlemleme isteğiyle Unexpected-Beklenmedik projesine başlıyor. Karantina sürecinde 21 eve konuk olarak projesini gerçekleştiren Çelikel, proje ışığında insanları dinlerken ve insanlar da duygularını anlatırken karşılıklı bir iyileştirme/iyi gelme süreci doğmuş görünüyor.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-11-26T06:53:03.309Z.png" alt="Ali Elmacı, Fotoğraf: Aslı Çelikel"><figcaption>Ali Elmacı Fotoğraf: Aslı Çelikel</figcaption></figure>Ev çoğumuz için dış dünyadan saklandığımız, arındığımız, dinlendiğimiz, en güzel tatilden bile özleyip dönmek istediğimiz bir konfor alanı. Çelikel’in konuk olduğu 21 farklı ev de yalnız yaşayan, çift olan, çocuklu ailelerin ya da arkadaş gruplarının bir arada kaldığı, ayrı meslek ve yaş gruplarından insanların yaşadığı, birbirinden farklı ortamlardan oluşuyor. Hem katılımcılar hem de Çelikel için özel ve unutulmayacak bir deneyime dönüşen Unexpected-Beklenmedik; 21 evin sakinlerinin fotoğrafları, sanatçı tarafından hazırlanan katılımcıların el yazılarıyla cevapladıkları sorular, ses kayıtları ve katılımcıların bu dönemde en çok yaptıkları alışkanlıkları içeriyor.&nbsp; “Merak” duygusu ışığında hayata geçen projede Çelikel, projenin klinik psikolog danışmanlığında Dr. Öğr. Üyesi Alev Çavdar’la beraber çalışarak hazırladığı sorular doğrultusunda katılımcılara ilettiği dört sayfalık metinlerde bir içsel yolculuğun başlamasına da vesile olmuş görünüyor. Sorulardan birkaçı: “Hiç beklemediğin yeni alışkanlıkların neler?”, “Durma deneyimi nasıldı?”, “En zorlayıcı deneyimin neydi?”, “Zamansız yaşamak nasıldı?, “Dokunmanın yokluğu nasıldı?”, “Bu sürecin bir rengi olsa hangi renk olurdu?”<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-11-26T06:57:17.389Z.png" alt="Tuluğ Özlü, Fotoğraf: Aslı Çelikel"><figcaption>Tuluğ Özlü Fotoğraf: Aslı Çelikel</figcaption></figure>Her gün yakınlarımızla yaptığımız sistematik telefon konuşmaları, ne yaptıklarını merak etmemiz, kendi oyalanma yöntemlerini dinlememiz Çelikel’in projesinde bunları kayıt altına alma ve arşivleme ihtiyacına dönüşerek yaratıcı bir projenin doğmasına vesile olmuş.&nbsp; Projeye katılan isimler arasında Naz Çağla Irmak, Nı̇lı̇pek, Rı̇ta The Moon, Alı̇ - Hı̇lmı̇ye Mert Ailesi, Alı̇ Elmacı, Alp - Bora -&nbsp; Deniz K. Ailesi, Aslı İnandık, Beyza Gökay, Damla Menteş, Gizem Menteş, Büşra Mert, Orçun Aslan, Çağatay Kaya, Can Evrenol, Engı̇n Erden, Sevı̇l Şimşek, Ferit Katipoğlu, Nihat Kayhan, Gözde Koyuncu, Jeff, Kıvanc Başak, Julia Klötzl, Meltem Sarıkaya, Müge Çalış, Semih Duman, Derya Sezgin, Neva Sezgin, Tuluğ Özlü, Aslı Çelikel yer alıyor.&nbsp; Proje hakkında tüm detaylar, katılımcıların cevapları ve fotoğrafları <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmYmY0Zjc1NWJiNmI3MDAwODExMzkyZiZ1c2VyPTVmNzFhNDcyZTAwMTZmMDAwODgwMzFiMSZhdXRob3I9NWY3MWE0NzJlMDAxNmYwMDA4ODAzMWIwJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy51bmV4cGVjdGVkLWJla2xlbm1lZGlrLmNvbSUyNTJGJTI1M0Z1dG1fc291cmNlJTI1M0RhcG9zdG8lMjUyNmFtcCUyNTNCdXRtX21lZGl1bSUyNTNEdW5kZWZpbmVk"">burada</a>. Sahi, durma deneyimi nasıldı?

Aslı Çelikel bir sorunun peşine düşüyor; ardından da biz.

Beklenmedik alışkanlıklar üzerine

Türkiye’de genç sanatçıları destekleyip eserlerini sergileyen etkinliklerin öncülerinden Mamut Art Project'in sekizinci edisyonu, bu yıl fiziksel ve çevrim içi formatta 27 Ekim-8 Kasım tarihleri arasında düzenleniyor. Ulaşılabilir ve sürdürülebilir sanatın önemli temsilcilerinden Mamut Art Project, sanat kariyerinin başında olan bağımsız yeteneklerin çalışmalarını koleksiyoner, küratör, galeri, kültür sanat kurumu ve sanat takipçileriyle buluşturuyor.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-10-29T06:16:34.846Z.jpeg" alt="Mamut Art Project 2020 Fotoğraf: Emir Uzun"><figcaption>Mamut Art Project 2020 Fotoğraf: Emir Uzun</figcaption></figure>“Conversations, Studio Visits ve MAP Sessions”: Yaklaşık sekiz aydır çevrim içi sergi, fuar deneyimi hayatımızın önemli bir parçası olmuş durumda. Sanat izleyicisinin dijital platformda sergi gezmekle ilgili negatif ve pozitif birçok yorumu var. Henüz hâlâ alışmakta olduğumuz dijital sergi gezme deneyimini zenginleştiren Mamut,&nbsp;sanatçıların işlerinin görselleri ve bilgilerinin yanı sıra alt metinler ve sanatçıları tanıyabilmek adına farklı formatlarda özel içerikler üretmeyi tercih etti.&nbsp;Mamut’ta normal şartlarda hissedilen sıcak ortamı ve sanatçılarla kurulan ilişkiyi yaratabilmek için “Conversations, Studio Visits ve MAP Sessions” olmak üzere üç farklı başlığa ayrılan video çekimleri gerçekleştiren ekip; sanatçıların kendilerini tanıtabilmeleri ve işlerini anlatabilmeleri için atölye ziyaretleri, bir araya gelinen stüdyo çekimleri ve bir araya gelemedikleri sanatçılarla da görüntülü konuşma uygulamaları üzerinden çekimler yaptı. Tüm bu süreç, izleyicilerin sanatçıları biraz daha yakından tanıyabilmeleri, onlara bir adım daha yaklaşabilmeleri için farklı bir alan yaratmayı amaçladı.Yeni mekân Yapı Kredi bomontiada: Tabii Mamut’u sadece dijital platformda hayal etmek mümkün değil. Sekiz yıldır yılın belli dönemlerinde yaşadığımız Mamut kapsamında yeni sanatçılarla tanışma, daha önce hiç görmediğimiz eserlerle karşılaşma heyecanını bu yıl da fiziksel ortamda yaşayabiliyoruz. Hem de Mamut’un yeni mekânı Yapı Kredi bomontiada’da.&nbsp;İzleyicileri yeni mekânda “Sıcak, daha ham ama temiz ve düzenli” bir sergi deneyiminin beklediğini söyleyen Kohen ekliyor: “Mimarlarımız Ceren Özşahin ve Zeynep Tümertekin, mekânın kendi yapısıyla birleşecek bir tasarım yarattılar. İşlerin biraz daha yan yana olduğu, duvara asılmak yerine bazı yerlerde yaslandığı, biraz sanatçı atölyeleri biraz Mamut karışımı diyebiliriz.” Bazı sanat izleyicileri için işleri birebir deneyimlemenin önemini bilerek sadece çevrim içi formatta kalmak istemediklerini söyleyen Kohen, Mamut'un bu yıl daha çok sergi formatında ve süre olarak da normalin iki katına çıktılarak, randevulu sistemle, pek tabii tüm hijyen önlemlerine dikkat edilerek planlandığını aktarıyor.Kohen’e pandeminin sanatçıların üretimlerine ve disiplin seçimlerine etkilerini sorduğumuzda: “Başvuru sürecimiz ve jüri görüşmelerimiz pandemi öncesinde tamamlanmıştı. Mamut kurulumuna girmeden 10 gün evvel erteleme kararı aldık. Aslında tüm etkinliğimiz neredeyse hazırdı. Bazı sanatçılarımız pandemi süresinde üretimlerine devam etmiş. Yeni sistemimizde mekânımız daha küçük olduğundan sergileme için bir seçki yapmak durumunda kaldık. Ancak çevrim içi olarak tüm işleri gösterebiliyoruz. Bunun da pozitif tarafı olduğunu düşünüyoruz sanatçılarımız açısından. Bu sayede Mamut da dijital ortama adımını atmış oldu. Pandeminin etkilerini ise gelecek yıl başvurularda göreceğimizi düşünüyorum.” cevabını alıyoruz.Mamut,&nbsp;bağımsız yeteneklere sergi alanı sunmanın yanı sıra, portfolyo günleri, sağladığı süresiz danışmanlık ve iletişim desteğiyle de kıymetli bir platform. Sanatçıların sanat profesyonelleriyle buluşacağı bu yılki edisyonda 1.500 başvuru arasından seçilen ​49 sanatçı&nbsp;​yer alıyor. Değişen dünya koşulları, ekoloji, yeni form ve yapı arayışının ışığında; ses algısı, küresel sorunlar odağında insan gibi güncel konuların özgün yorumlarının deneyimlenebileceği 400’e yakın eserden oluşan seçkiyi, 8 Kasım’a kadar Yapı Kredi bomontiada ve ​mamutartproject.com&nbsp;üzerinden ziyaret edebilirsiniz. Bu günlerde genç ve sektöre yeni adım atan sanatçılara destek olmanın sanat izleyicisinin de en büyük görevlerinden biri olduğunu hatırlatmakta fayda var.

Mamut Art Project, "Hem sanatçıları en iyi şekilde tanıtabileceğimiz hem de kimsenin sağlığını riske atmayacak bir sistem nasıl kurabiliriz?" sorusunun cevabını arıyor ve bu yıl yeni platformlarda genç sanatçıları sanat severlerle bir araya getiriyor.  

Hem dijital hem fiziksel: Mamut Art Project 2020

İstanbul’un herkes için bir başka anlamı var. Kimi eğitim ya da iş için burada kimi sevgili yanında, kiminin sadece geçiş noktası kiminin evi. Yüzyıllardır şehre yüklenen anlamlar onu hepimizde başka bir yere konumlandırıyor.&nbsp;Mekân ve şehirlerin hafızası, onları coğrafi kalıplarının dışına taşırarak farklı boyutlarda algılamamızı sağlıyor. Performans sanatçısı Alisa Oleva da Eve Yürüyüş adlı performansı çerçevesinde İstanbul, kadın ve ev kavramları üzerinden şehrin sosyal ve duygusal kimliğine dokunuyor. Oleva İstanbullu kadınları (kendini kadın olarak tanımlayan katılımcıları) bir açık çağrıyla <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOGFmNTNlNWI4ZDMwMDAwNzA0OGJjZSZ1c2VyPTVlYjU0M2NmNzA2NDk0MjU1ZWNmNmE4MCZhdXRob3I9NWY3MWE0NzJlMDAxNmYwMDA4ODAzMWIwJnVybD1odHRwcyUyNTNBJTI1MkYlMjUyRnd3dy55b3V0dWJlLmNvbSUyNTJGd2F0Y2glMjUzRnYlMjUzRGtSdzMzZDNFNTN3"">Eve Yürüyüş</a>'e davet ediyor. Performistanbul’un ilk misafir sanatçı programı kapsamında gerçekleşen performans British Council’ın #KültürdeKadınGücü Destek Programı&nbsp; sayesinde, Live Art Development Agency (LADA, Londra) iş birliğiyle hayata geçiyor.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-10-18T07:19:59.430Z.jpeg" alt="Alisa Oleva Eve Yürüyüş"><figcaption>Alisa Oleva Eve Yürüyüş</figcaption></figure>Performans kapsamında gerçekleşecek yürüyüşlerde katılımcılar İstanbul’da “ev” olarak tanımladıkları yere doğru yürürken sanatçı Oleva da onlara Londra’dan eşlik edecek. Aralarındaki bağı telefonları sağlayacak ve performans izleyicisiz gerçekleşecek. Yıllardır kadınların şehre bıraktığı izler üzerinden seçilen başlangıç noktaları ve kadın(lar)la ilgili önemli şahıslar, olaylar, yapıtlar üzerinden şehrin okumasının yapıldığı bir harita İstanbul ve kadınlar arasındaki güçlü bağa dikkat çekecek.Kadınların şehre bıraktığı izler arasında belki her gün geçtiğimiz ama farketmediğimiz, unuttuğumuz ya da hiç bilmediğimiz semboller yer alıyor. Seyhun Topuz’un şehir planlamasının değişimi nedeniyle kaldırılan ve kaybolan 4. Levent’teki heykeli, Halide Edip Adıvar’ın 1919 yılında yaptığı aktivist ve politik bir konuşma anısına Fatih’teki Sultanahmet Meydanı, Gürdal&nbsp; Duyar’ın İstanbul’u kadın bedeniyle temsil ettiği heykeli anısına Yıldız Parkı, Gezi Olayları’nda önemli bir figür hâline gelen Kırmızılı Kadın anısına Gezi Parkı, Füsun Onur’un belediye ekipleri tarafından park düzenlemesi sırasında kaldırılan 50. yıl heykeli anısına Fındıklı Parkı ve Süreyya Operası gibi yer ve mekânların yer aldığı harita, şehri kadınların merkezde yer aldığı önemli olaylar üzerinden okuyor.<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-10-18T07:21:33.359Z.jpeg" alt="Füreya Koral’ın duvar yerleştirmesi "><figcaption>Füreya Koral’ın duvar yerleştirmesi&nbsp;</figcaption></figure>Haritadaki diğer önemli noktalar arasında: Adalet Cimcoz’ün 25 Aralık 1950'de açtığı çağdaş sanatın gelişimine katkı sağlayan Maya Sanat Galerisi anısına Beyoğlu’ndaki Kallavi Sokak, 1993 yılında Tünel Meydanı’na dikilen ve üzerinde kaplı olan maddenin ateşe verilmesiyle tahrip edilen Ayşe Erkmen’e ait “Açık Sütun” anısına Tünel Meydanı, Türkiye’de ve dünyada kadın hareketi ile ilgili çalışmalar olmak üzere Türkçe ve yabancı dilde 14 binin üzerinde kitabın yer aldığı Kadın Eserleri Kütüphanesi anısına Balat, Türkiye’nin ilk kadın seramik sanatçısı Füreya Koral’ın duvar yerleştirmesi anısına Unkapanı IMÇ (İstanbul Manifaturacılar Çarşısı), 20. yüz yılın en önemli sopranolarından biri olarak görülen Leyla Gencer anısına Bakırköy’deki Leyla Gencer Opera ve Sanat Merkezi, 17 Mayıs 1987 gününde kadınların ilk kez kitlesel bir yürüyüş gerçekleştirdiği dayağı protesto eden miting anısına Kadıköy Yoğurtçu Parkı yer alıyor.“Eve yürümek” biz kadınlar için birbirinden farklı pek çok anlam ifade edebiliyor. İstanbul’da, Türkiye’de hatta dünyada eve dönüş yolu çoğu zaman güvende hissetmediğimiz, gergin ve “tehlikeli” bir yolculuktan ibaret oldu. Sanatçı açık çağrı metninde “İstanbul’da yaşayan bir kadın olarak “ev” kavramının ne anlama geldiği sorusunu cevaplamak için senin de bunun bir parçası olmanı istiyorum.” sözlerini paylaşıyor. İstanbul Sözleşmesi’nin öneminin ve gerekliliğinin bir kez daha hatırlandığı mevcut ortamda performans pek çok noktaya değiniyor. Oleva çağrısına şu sözlerle devam ediyor: “Benimle eve yürümeni istesem, beni nereye götürürdün? Ev, güvende hissetmekle aynı anlamı taşır mı? Sana ev hissini ne verir? Bu yaşadığın yer mi yoksa başka bir yer midir? Bu belki bir yer bile değildir? Şimdi yürümenin ve evi bulmanın zamanı!”İstanbul ve Londra olmak üzere eş zamanlı olarak iki şehirde gerçekleşecek proje kapsamında birlikte yürümek için 25 Ekim 2020 Pazar gününe kadar <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://link.apostonews.com/click?uri=aHR0cHM6Ly9saW5rLmFwb3N0b25ld3MuY29tL2NsaWNrP3N0b3J5PTVmOGFmNTNlNWI4ZDMwMDAwNzA0OGJjZSZ1c2VyPTVlYjU0M2NmNzA2NDk0MjU1ZWNmNmE4MCZhdXRob3I9NWY3MWE0NzJlMDAxNmYwMDA4ODAzMWIwJnVybD1tYWlsdG8lMjUzQWluZm8lMjU0MHBlcmZvcm1pc3RhbmJ1bC5vcmc="">info@performistanbul.org</a> adresine yazabilirsiniz.

İstanbul'dan ve dünyadan seçilmiş etkinlikler, kültür-sanat ajandası, şehir gündemi, tematik rehberler ve şehrin sınırlarından taşmaya değecek davetler her hafta e-posta kutunda.

İstanbul'un ve dünyanın sunduğu tüm hediyeleri keşfetmek, evden çıkmaya değecek deneyimlerin peşine düşmek için.

Aposto İstanbul

Biri Londra'da biri İstanbul'da iki kadın yürümeye başlar.

Bir eve yürüyüş çağrısı

<h3>Kanvas, her hafta Duende'de görsel sanatların dününe, bugününe ve yarınına odaklanarak sanat dünyasında yaşananları kapsamlı bir şekilde mercek altına alır.&nbsp;</h3>İnsanlarla çarpışarak sergi gezdiğimiz, kalabalıktan şikayet edip durduğumuz açılışları bir gün böyle özleyeceğimizi kim tahmin ederdi ki? Her eylül ayı, hangisine gideceğimizi şaşırdığımız, gecede sekiz dokuz sergi açılışıyla başlardı. Üzerine fuar ve bienaller eklenirdi. Üzerimize rehavet çöken yaz aylarında özlenen boya kokularına eylül itibarıyla kavuşulurdu. Tüm o kaostan uzak, fısıltılarla açıldı bu yıl eylül sanat sezonu. “Gerekli tüm önlemler alınarak”, yasaklama ve iptallerden korkarak.Sergi, fuar, bienallerden ertelenenler de oldu, hakkını bir sonraki yıla saklayarak tamamen iptal olanlar ya da evlerimizden gezebileceğimiz dijital formatlara kayanlar da. "Bilgisayar ekranından sergi mi gezilirmiş" diyen de oldu çevrim içi müzayededen eser alan da daha uzun süre kapalı alana girip sergi gezmeyi düşünmediğini söyleyen de sergiler başladığı gibi ziyaret etmekten korkmayan da. En nihayetinde hayat devam ediyor ve her oluşum kendi kozasından yeni formuna evrilerek çıkıyor; tıpkı Covid-19’un ardından her birimizin bambaşka hâllere evrilişi gibi.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-10-01T14:09:08.474Z.jpeg" alt="Çanakkale Bienali"><figcaption>Çanakkale Bienali</figcaption></figure>Çanakkale Bienali: Bu yazının asıl konusu ise iptal ya da ertelemeyi tercih etmeden yoluna devam edenler; hepimizin gerekli önlemleri alarak ziyaret etmeye devam edebileceğimiz sergi ve bienaller. Türkiye sanat sahnesinin bienal hasretini 22 Eylül’de başlayan Çanakkale Bienali dindirdi. Yedinci edisyonuyla “Takımyıldız” başlığında gerçekleşen bienal, CABININ (Çanakkale Bienali İnisiyatifi) ve Azra Tüzünoğlu küratörlüğünde 31 sanatçının çalışmalarını bir araya getiriyor. Bienalin bu yılki odağında birbiriyle kesişen ve etkileşen ilişkiler, iş birlikleri, paylaşımlar ve iletişimler yer alıyor. “Neye Benziyor?”, “Hasarlı veya Tahrip Edilmiş: Kültür” ve “Hiç İstemeden ama Seve Seve” sergileri çerçevesinde gerçekleşen bienal, dört mekâna yayılıyor.&nbsp;CABININ küratörlüğündeki “Neye Benziyor?” başlıklı sergi, günümüzde görsel kültürün egemenliği altında zayıflayan diyalog yoluyla bilgi aktarımına dikkat çekerek iletişimin yöntem ve biçimlerine odaklanan çalışmaları bir araya getiriyor. Sergide yer alan sanatçılar: Ahmet Sipahioğlu, Ali Can Metin, Constantin Xenakis, Ekin Saçlıoğlu, Korhan Başaran ve Rüstem Aslan.&nbsp;<figure class="image"><img src="https://images.aposto.com/images-2020-10-01T14:05:10.192Z.jpeg"><figcaption>Çanakkale Bienali “Neye Benziyor?” Korhan Başaran</figcaption></figure>Azra Tüzünoğlu küratörlüğündeki “Hasarlı veya Tahrip Edilmiş: Kültür” başlıklı sergi ise merkezine kadın sanatçıları alıyor. Sergide farklı ülkelerden 11 kadın sanatçının video, stop-motion, animasyon, tekstil, seramik, kolaj, poster gibi tekniklerde ürettikleri eserleri yer alıyor. Sanatçılar: Sanja Ivekovic, Aslı Altay, Anahita Razmi, Cristina Lucas, Nora Turato, Taus Makhacheva, Cristina Lucas, Alexandra Pirici, Cao Fei, Pınar Yoldaş ve Agnieszka Polska.&nbsp;“Hiç İstemeden ama Seve Seve” adı sergi, Azra Tüzünoğlu küratörlüğünde Agah Uğur Koleksiyonu’ndan bir seçkiyi Troya Müzesi’nde sanatseverlerle buluşturuyor. Sergide yer alan sanatçılar: Füsun Onur, Hale Tenger, İnci Eviner, Gülsün Karamustafa, Halil Altındere, Cevdet Erek, Koki Tanaka, Marcos Ávila Forero, Nasan Tur, Erinç Seymen, Serkan Demir, Marko Mäetamm, Nabuaki Onishi ve Ekin Bernay. 17 Ekim’e dek ziyaret edilebilecek bienal, bienalin ardından çevrim içi erişime açılacak.Yoluna devam edenler: Farklı şehirlerden OMM’daki (Eskişehir) "Günün Sonunda" ve Baksı’daki (Bayburt) “Maske/Çağrışımlar” sergilerine ek olarak İstanbul sanat sahnesinden birçok galeri ve müze de kaçırılmayacak sergileri izleyiciyle buluşturuyor. Pera Müzesi’nde yer alan “Bir Rüyanın İnşası: Arnavutluk Sanatında Toplumcu Gerçekçilik” ve “Minyatür 2.0: Güncel Sanatta Minyatür”, Nuri Kuzucan’ın Galerist’teki “Açık Mekân 2”, Yapı Kredi’deki “Milat” ve “Meydan”, Nadide Akdeniz’in Kasa Galeri’deki “Büyük Yeşil Dünyanın Büyücüsü”, Murat Germen’in Ferda Art Platform’daki “Feyezan/Overflow”, Sarkis’in Dirimart’taki “UNUTITLED”, Borusan Contemporary’deki “Acı Reçete #02”, Hüseyin Arıcı’nın x-ist’teki “Merhamet”, SALT Beyoğlu’daki “İmparatorluklar Arasında, Sınırlar Ötesinde”, Sergen Şehitoğlu’nun Sanatorium’daki “Çakıl Taşları” sergileri bunlardan yalnızca birkaçı.