Kripto sanatın görünmeyen yüzü

Kripto sanatın tıpkı bir buzdağı gibi bir o kadar da görmediğimiz ve konuşmadığımız kısmı var. O da kimi sanatçıların ve belki de geleneksel sanat dünyasının sistemi eleştirmesinde etkili olan; sektörün çevreye verdiği zarar ve bu zararın çözümüne yönelik bir geliştirmenin şimdilik sunulamaması.

Karbon ayak izi: Kripto ile sanat dünyasını birleştiren, devrim gözüyle bakılan kripto sanatın bir de hiç bilmediğimiz, masaya yatırmadığımız bir yüzü var. Yaygın ve popüler olarak kullanılan birçok NFT ve kripto sanat sitesi, ethereum blockchain'i üzerinde çalışıyor ve bu sistem ne yazık ki çevre için oldukça zararlı. Bu konu üzerine derin araştırmalar yapan sanatçı Memo Akten’in NFT’lerin ekolojik etkilerini inceleyen raporu konuya büyük bir açıklık getirirken, farklı tartışmalara da önayak oluyor. Kapsamlı rapordaki verilere göre blockchain üzerine konulan her çalışmanın karbon ayak izi, yaklaşık olarak birkaç saatlik uçuşa eşit. Bu, yüksek baskı sayılarında onlarca transatlantik uçuşa tekabül edebiliyor. Bu durum diğer faaliyetlerle kıyaslandığında oldukça vahim bir oran ortaya çıkıyor. Sorunu "Ethereum 2" güncellemesinin çözmesi beklenirken güncellemenin gelmesine de daha birkaç yıl olduğu tahmin ediliyor. Sistemdeki çevre dostu güncellemelerin hem sürdürülebilirlik hem de daha çok sanatçının entegre olması konusunda fark yaratacağı düşünülüyor.

Pak, “The Title"

Nasıl oluyor? Bir NFT’nin üretim aşamasıyla ilgili biraz daha detaya inmek gerekirse, her işlem esnasında yeni bir data bloğunun doğrulanması ve blok zinciriyle defter sistemine kaydedilmesi yalnızca işlem gücü çok yüksek bilgisayarlar tarafından gerçekleştirilebilen kriptografik algoritmaların çözümüyle mümkün hâle geliyor. Bu işlem, madenci (miner) ismi verilen operatörle gerçekleştiriliyor. Problemi ilk çözen operatör, blockchain ağında yer alan kripto para ödülünü kazanırken en yüksek işlem gücüne sahip olan kişinin şansı da yüksek oluyor. Tüm bu komplike doğrulama işlemi yüksek enerji tüketimine ihtiyaç duyuyor.  

Alternatifler: Ethereum dışında daha çevre dostu olan başka blockchain'ler de söz konusu tabii. Ancak birçok koleksiyonerler için NFT’lerin ethereum blockchain'i üzerinde olması, kalıcılık açısından önemli. Şu an ethereum dışındaki daha küçük, alternatif blockchain’lerin yıllar sonra varlığını sürdürüp sürdürmeyeceği belli değil. Dolayısıyla çevre dostu olan daha küçük blockchain'lerde şu an için satışlar oldukça az.

Beeple, "Illestrater", 2020

Ethereum tabanlı NFT pazarına ideolojik anlamda itirazı olan sanatçılar, sistemde kullanılan teknolojiler daha sürdürülebilir hâle gelmeden entegre olmayı düşünmüyor. Bu da kripto sanat dünyasındaki sanatçıların üretim temalarındaki çeşitliliği engelliyor. Zira ekolojik problemlerle uğraşan ya da bu soruna yönelik hassasiyet gösteren sanatçıların sistemde varlık göstermesi şu an için pek olası değil.

Sistemin uzun vadede kalıcılığı, sürdürülebilirliği, bütüncül bir sanat bakış açısını sağlaması ve pek tabii çevreye verdiği zararın ortadan kalkması için ciddi bir güncellemeye ihtiyacı var. Yoksa "devrim" olarak algılanan bu dünya yıllar sonra pek de adından bahsedilmeyen bir çılgınlık olarak hatırlanabilir.