Monocle’ın Nisan 2026 sayısını elime ancak geçen günlerde alabildim. Sayfaları çevirdikçe, birbirinden uzak görünen hikayelerin aslında nasıl aynı fikir etrafında buluştuğunu fark ettim. Sayı, giderek parçalanan bir dünyada diplomasinin neden hâlâ fiziksel mekanlara, yüz yüze karşılaşmalara ve kültürel temasa ihtiyaç duyduğunu inceliyor. <ul><li>Mesela Washington’daki Peru Büyükelçiliği’ni ele alan “Diplomacy on a Plate” yazısı, bu fikri gastronomi üzerinden anlatıyor. Şef Michael Ciuffardi’nin Peru’nun kıyıdan And Dağları’na ve Amazon’a uzanan coğrafi çeşitliliğini yansıtan menüleri, mutfağın kültürel bağlar kurmanın yanı sıra turizm ve ticaret ilişkilerini destekleyen bir diplomasi aracına da dönüşebileceğini gösteriyor.</li></ul>Aklımda kalan, kültürün kurumsal bir iletişim faaliyeti olarak kalmayıp insanları, uzmanlıkları ve kaynakları buluşturan bir mekanizmaya dönüşmesi. Yaratıcılık, en hassas meseleleri bile başka türlü düşünmenin ve anlatmanın yollarını açabiliyor. Esasen, diplomasinin ötesinde yazı dizisinin bende bıraktığı tat bu. Bu satırları okurken kültürel strateji ve programlamasını yürüttüğüm; Kapadokya Uçhisar’daki yaratıcı ağırlama programı <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.instagram.com/arc.residency/">A.R.C. (A Residence of Creation)</a> için araştırma yapmak üzere Kapadokya’dayım. Tam üzerine basıyor, diye geçiriyorum aklımdan. Artist residency, diğer bir deyişle sanatçı misafirlik programları da kültürel ilişkilerin kurulmasını ve sürdürülmesini sağlayan bir altyapı; sanatçıları, yaratıcıları, araştırmacıları, kurumları, yerel uzmanlıkları ve kaynakları buluşturan bir mekanizma değil mi? Veya neden öyle olmaya başladı? Bir yerin doğasını, zanaatını ve insanlarını tanımak; yerel bilgiyle karşılaşmak, deneyim paylaşmak; sanat ve kültür aracılığıyla bu bilgiyi yaratıcı biçimlerde aktarmak ve yeni bağlamlar kurmak için bundan daha iyi bir fırsat olabilir mi?<h2>Bir oda ve zaman meselesi</h2>Neymiş bu misafirlik programları, ne olabilirmiş; köşelerinden çekiştirmeden önce çıkış noktasına bakmakta fayda var. Aslında sanatçıya çalışabileceği bir mekan ve zaman sağlama fikri, bugünkü misafirlik programlarından çok daha eski bir patronaj geleneğine dayanıyor. Rönesans İtalyası’nda Medici gibi ailelerin sanatçıları desteklemesinden 1666’da Roma’da kurulan Fransız Akademisi’ne uzanan bu tarih, sanat üretiminin belirli koşullar ve mekanlar aracılığıyla desteklenmesinin erken örneklerini sunuyor.Modern residency modeli ise 19. yüzyılın sonu ve 20. yüzyılın başında, sanatçıların gündelik hayatın dışında üretime odaklanabilecekleri ortamlar etrafında şekillendi. Almanya’daki Worpswede sanatçı kolonisi ile ABD’deki Yaddo ve MacDowell bu yaklaşımın farklı örnekleriydi. Temel vaat, sanatçıya kesintisiz zaman ve mekan sunmaktı. Bir nevi romantik bir patronaj sayılırdı.1960’larda sanatçıya toplumdan uzaklaşıp çalışma imkanı sunan modelin yanına, sanatçıyı toplumun ve kurumların içine yerleştiren başka bir yaklaşım eklendi. 1966’da Londra’da Barbara Steveni ve John Latham tarafından kurulan Artist Placement Group, sanatçıları fabrikalara, şirketlere ve devlet kurumlarına yerleştirerek sanatın bu yapıların işleyişiyle karşılaşmasını amaçlıyordu. Sanatçının bir yerde bulunması, başlı başına araştırmanın ve etkileşim kurmanın da bir biçimine dönüştü.<ul><li>1990'larda programlar, sanatçıları uluslararası ağlarla buluştururken yerel çevreyle ilişki kurmayı da programın en önemli parçası hâline getirdi. 2000'lerde internetin, uluslararası fonların ve kurumlararası işbirliklerinin etkisiyle bu ağlar daha da genişledi; residency'ler farklı disiplinlere ve çalışma biçimlerine açıldı.</li></ul>Bugüne geldiğimizde residency’lerin ev sahibi kurumları da katılımcıları da çeşitlendi. Ev sahipleri artık yalnızca kültür kurumları, galeriler ve müzeler veya bireyler değil; belediyeler, üniversiteler, araştırma kurumları, zanaat okulları, markalar ve oteller. Durum böyle olunca farklı kurumlar, farklı pratikler, yaratıcılar ve araştırmacılar için programlar tasarlanmaya başladı. Farklı ihtiyaçlardan doğsalar da bu programlar, bulundukları yerle yaratıcı bir ilişki kurmayı amaçlıyordu.<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.transartists.org/en">TransArtists</a>'ın tarihsel değerlendirmesinde öne çıkan bu dönüşüm, residency programlarında odağın programların nasıl işlediğinden amaçlarına ve ürettikleri değere doğru kaydığını gösteriyor. Böylece araştırma, karşılıklı öğrenme ve yerel bağlamla ilişki kurma, residency'nin amaçları arasında daha görünür hâle gelmeye başlıyor. Sanatçının yalnızca ilham alıp üretmeye odaklandığı residency modeli rafa kalkmasa da yeni bir soru belirginleşiyor: Residency kimin için? Bir sanatçının, yaratıcının ya da araştırmacının bir yerde geçirdiği zaman, yalnızca kendi üretimine değil, o yer hakkında yeni bir bilgi ve ilişki ağı oluşmasına da katkıda bulunabilir mi?<h2>Neden hâlâ sadece sanatçı diyoruz?</h2>Tabii ilk olarak residency'nin kapsamı genişledikçe “sanatçı” kelimesi de yetersiz kalmaya başlıyor. Çoğu residency, alıştığımız görsel sanatlar ağırlıklı sanatçı ağırlamalarını, “yaratıcı” ağırlamalara dönüştürüyor. Bunun bir nedeni yazarların, küratörlerin, tasarımcıların, mimarların, şeflerin, zanaatkârların ve araştırmacıların da zamana, mekana ve yeni bağlamlarla karşılaşmaya ihtiyaç duyması. Artık unvan mühim değil; önem verilen konu, kişinin bulunduğu yerle nasıl bir araştırma ve üretim ilişkisi kurduğuna kaydı.&nbsp;<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.fogoislandarts.ca/">Fogo Island Arts</a>'ın programlarında sanatçıların yanı sıra yazar ve küratörlere; <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://casawabi.org/">Casa Wabi</a> de görsel sanatların ötesine geçerek edebiyat, müzik, film, tiyatro, dans, ses ve bilimsel araştırmaya kadar uzanan bir üretim alanı açıyor. Bu genişlemenin en ilginç örneklerinden biri de gastronomide. Ox-Bow School of Art and Artists’ Residency bünyesindeki Culinary Artist in Residence programı, mutfağı yaratıcı bir stüdyo olarak ele alıyor. Şanghay’daki Global Food Artist Residency ise şefleri yemek tasarımcıları, araştırmacıları, yazarları ve küratörleriyle aynı araştırma çevresinde buluşturuyor. Böylece konu yalnızca yemek değil, yemeğin arkasındaki üretim sistemi ve yerel bilgi hâline geliyor.<h2>Misafir değil, araştırmacı&nbsp;</h2>En önemli dönüşümlerden biri, sanatçıya üretim için mekan ve zaman sunmaktan, bir yer hakkında araştırma yapması için erişim sağlamaya geçişte yaşanıyor. Bitmiş bir eserden ziyade saha araştırmasının, yeni bağlantıların ve düşüncelerin önem kazandığı bu programlar, sanatçı ve araştırmacının yerle daha derin bir ilişki kurmasını amaçlıyor. Japonya'daki ARCUS Project'in<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="http://arcus-project.com/en/residence-program/arcus-research/year-2025/"> ARCUS Research</a> programı bu dönüşümün doğrudan örneklerinden biri. Program yalnızca sanatçıları değil; küratörleri, araştırmacıları, üniversite eğitmenlerini ve yazarları da kabul ediyor; araştırma ve saha çalışmasını residency'nin merkezine yerleştiriyor. Avustralya'daki <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.thefarmmargaretriver.com.au/">The Farm Margaret River</a> da sanatçılara arazi, tarım, ekoloji ve kültürel bağlam üzerine araştırma yapabilecekleri bir çalışma ortamı sağlıyor.Bu yaklaşımda residency'nin değeri yalnızca ortaya konan son üründe değil; araştırma sürecinde edinilen bilgide, kurulan bağlantılarda ve yerel bağlamın yeni bir bakışla görünür hâle gelmesinde yatmaya başlıyor. Kapadokya’da, özellikle Boyalı Köyü’nde yetişen cehri bitkisinin doğal boya olarak kullanımı ve diğer doğal boyalar üzerine araştırmalar yapan Saniye Manici Gezer’le görüşmem bu noktayı, farklı bir perspektiften somutlaştırıyor. Bölgede yaşayan tıbbi ve aromatik bitkiler teknikeri, doğa araştırmacısı ve flora rehberi olan Saniye Hanım, bölge bilgisinin ve ekolojik durumun araştırma, sanat ve yaratıcı araçlarla görünür kılınmasının önemine dikkat çekiyor ve kendi de konuya dikkat çekmek üzere sahada farklı projelere katılıyor. A.R.C.’ta ise bu coğrafyayı, doğal boya bilgisini, kullanım pratiklerini ve bu bilgiyi taşıyan insanları araştırma sürecine dâhil etmek üzere yol gösterici bir rol üstleniyor.<h2>Kalkınma ve yerel bağlam</h2>Araştırmanın bir adım ötesinde, soru biraz daha derinleşiyor: Bir residency, bulunduğu yerde neyi değiştirebilir ve bu değişim kimin yararına olur? Kalkınma ve yerel bağlamı önceliklendiren programlar, sanatçının bulunduğu yere ne kattığı üzerinden düşünülüyor. Özellikle küçük kentlerde ve kırsal bölgelerde residency programları, atıl yapıların yeniden kullanılmasına ve yerel ekonominin hareketlenmesine katkıda bulunabiliyor. Bunun yanında yerel halkın kültürel üretime katılması, bölgenin kültürel değerlerinin görünür hâle gelmesi ve yeni uluslararası bağlantıların kurulması için de bir alan açabiliyor.Mesela Sardinya'daki <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.nocefresca.it/">Nocefresca</a>, kullanılmayan yapıları ve sezon dışı konaklama alanlarını yaratıcı mekanlara dönüştürerek sanatçıları, yazarları ve diğer yaratıcı profesyonelleri küçük yerleşimlere çekiyor. Sergiler, atölyeler ve açık stüdyolar aracılığıyla yerel toplulukla ilişki kuruyor. Kültür programı, kırsal kalkınma araçlarından birine dönüşüyor. Casa Wabi ise daha doğrudan topluluk odaklı bir model kuruyor. Katılımcılardan önkoşul olarak sanatçı ile topluluk arasında karşılıklı bir alışveriş yaratılması için Oaxaca'daki yerel topluluklarla birlikte projeler geliştirmeleri bekleniyor.&nbsp;Avrupa Komisyonu'nun sanatçı misafirlik programlarına ilişkin <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://ec.europa.eu/assets/eac/culture/policy/cultural-creative-industries/documents/artists-residencies_en.pdf">politika el kitabı</a> da yerel topluluklar açısından benzer bir potansiyele dikkat çekiyor: ortak üretim, etkinlikler ve sanatçının çalışma sürecine katılım, topluluklar arasında anlayış geliştirebiliyor; bazı programlarda ortaya çıkan işler kamusal kullanıma kalabiliyor ve yer duygusunu güçlendirebiliyor. Bu, residency'nin bölgeye katkısının yalnızca ekonomik hareketlilikle ölçülemeyeceğini de düşündürüyor.<h2>Aktarım ve köprü meselesi</h2>Residency'nin başka bir potansiyeli de sanatçıyı bir yerin yalnızca manzarasıyla, havasıyla suyuyla değil, o yerde birikmiş bilgiyle buluşturmak. Norveç'teki <a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://lustermikromakeri.org/">Luster Mikromakeri</a> bu açıdan dişe gelir bir örnek. Program, sanatçıları yerel zanaatçıların atölyelerinde çalışmaya davet ediyor; ahşap, tekstil ve seramik gibi alanlarda sanatçılar doğrudan yerel üreticilerin bilgi ve çalışma pratikleriyle karşılaşıyor. Pek tabii burada önemli bir soru ortaya çıkıyor: Yerel zanaat yalnızca sanatçının kullanabileceği estetik bir repertuara mı dönüşüyor, yoksa karşılıklı öğrenmenin konusu hâline mi geliyor?Çok uzağa gitmeden, Avanos’ta bu soruyu düşündüren bir örnek var. Geleneksel çömlekçiliği sürdüren<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://www.instagram.com/topraginsesimehmetkorukcu/"> Mehmet Körükçü</a> ve oğlu Oğuz, çamurdan ve deriden müzik aletleri üretiyor. Mehmet Usta’yı yıllar önce bu üretime teşvik eden kişi, müzisyen Mehmet Emin Bolat. Bu hikâyeyi ilk olarak A.R.C.’ın misafir sanatçılarından<a target="_blank" rel="noopener noreferrer" href="https://arcresidency.substack.com/p/arc-journal-7-merve-iseri-015"> Merve İşeri</a> aracılığıyla duydum. Kitlesel turizmin öne çıkardığı görüntülerin gerisinde kalan bu ilişki, bir residency vesilesiyle yeniden görünür oldu.Bu örnek, yerel zanaatın yalnızca sergilenen bir ürün ya da ziyaret edilen bir atölye olarak görülmesinin ötesinde bir imkan sunuyor: Ustanın bilgisiyle sanatçının pratiği arasında yeni bağlar kurmak. Bazen bunun için sıfırdan bir ilişki yaratmak yerine, zaten var olan ama yeterince anlatılmamış bir hikayeyi görünür kılmak bile yeterli oluyor.&nbsp;<h2>Ev sahibi ne istiyor?</h2>Residency modeli artık yalnızca sanat kurumlarının alanı değil; oteller, galeriler, üniversiteler, markalar ve özel kurumlar da bu modele dahil oluyor. Her kurumun önceliği ve bu modeli hayata geçirecek yetkinliği farklı. Asıl mesele, residency’yi tek taraflı bir sponsorluk ilişkisinden çıkarıp sanatçı, kurum ve yerel çevre için karşılıklı değer üreten bir modele dönüştürmek.<ul><li>Böyle bir model; yaratıcıları, araştırmacıları, kurumları, yerel uzmanlıkları ve kaynakları buluşturan, kültür, sanat, turizm ve ekoloji arasında yeni ilişkiler kuran bir altyapıya dönüşebilir. Bunun için eski patronaj anlayışının ötesine geçmek ve sonuç kadar, hatta daha çok, sürece odaklanmak gerekiyor. Sanatçıdan bulunduğu yere katkı sunmasını beklemek kadar, ev sahibinin de bu karşılaşmadan öğrenmeye ve değişmeye açık olması önemli.</li></ul>İşin özü, yaratıcı bir zihne oda ve zaman sunmak, tüm taraflar için epey büyük bir fırsat. Bağlam kurmanın giderek daha çok önem kazandığı bugün, residency’nin nasıl bir karşılaşmaya zemin hazırladığını yeniden düşünmek gerekiyor. Çünkü bu karşılaşmanın nasıl kurulduğu, geride ne tür izler kalacağını da belirliyor.&nbsp;

Seyahat ve kültür yayını SOLİ, şehirleri ve içindeki farklı kültürel toplulukları araştırmak üzere mahallelere ve mahallelilerin hikâyelerine odaklanıyor. 

Soli, mahallenin esnaflarının, binalarının, sokaklarının, insanlarının hikâyesini anlatıyor.

Soli

Sanatçı misafirlik programları, yaratıcıları yerel bilgiyle buluşturan araştırma ve karşılıklı öğrenme alanları. Şeflerin, tasarımcıların ve araştırmacıların katıldığı bu programlarda, gidilen yerin insanlarıyla, doğasıyla ve kültürüyle kurulan ilişki de üretimi şekillendiriyor. Kapadokya’dan Sardinya’ya uzanan örnekler, zanaat bilgisinin aktarılması ve kırsal kalkınma için yeni olanaklar sunuyor. Programların değeri ise sanatçıların, ev sahiplerinin ve yerel toplulukların birbirinden ne öğrendiğine ve birlikte ne üretebildiğine bağlı.

Sanatçı misafirlik programlarının potansiyeli ve dönüşümü: Sanatçıya bir oda, ev sahibine ne düşer?

Etkinlikler, şehrin farklı aktörlerini buluşturan, boş alanları görünür kılan, mahallelerin hikayesini değiştiren ve ekonomik hareket yaratan; üstelik bütün bunları ölçülebilir ve programlanabilir bir yapıya dönüştüren kullanışlı formatlar. Ancak bir şehrin “etkinlik sahnesi” olarak tasarlanması, her zaman doğru cevabı vermiyor. Etkinlik bittiğinde geriye ne kalıyor? Yaratılan değer, kültürel ekosistemin yanı sıra kamusal alanlara erişime, yerel işletmelere ve mahallelerin gündelik yaşamına da katkıda bulunuyor mu? 

Devir deneyim devri: Etkinlik ekonomisi kent hayatını nasıl etkiliyor?

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

Sinema ve müzik evreninden söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları.

Duende

“Uzaklar, Kuşaklar, Bakışlar” başlıklı sergi, 212 Photography Istanbul’un 2026 edisyonunda Erbak ailesinin üç kuşağının seyahat tutkusu ve fotoğraflarını biraraya getiriyor. Nuri Z. Erbak (1914), Mehmet H. Erbak (1950) ve Ceylin Erbak Aytekin’in (1988) dünyanın farklı noktalarında çektiği kareler, 1930’ların Mısır ve Japonya’sından Tibet’e, Antarktika’ya uzanıyor. Bu arşivin nasıl oluştuğunu fotoğrafçı, yazar ve Erbak ailesinin üçüncü kuşak temsilcisi Ceylin Erbak Aytekin ile konuştuk.

'Uzaklar, Kuşaklar, Bakışlar': Bir aile arşivinden dünyaya bakmak

Contemporary Istanbul’un şehirdeki 21. edisyonu, sanat fuarlarının işlevine bakmak için iyi bir fırsat. Buradan yola çıkarak kaputu açıyoruz: Fuarların rolleri nasıl değişti, şehirlerle ilişkileri neden önem kazandı ve fuarın mesaisi neden fuar günleriyle sınırlı kalmıyor?

Kapılar kapandıktan sonra başlayan mesai: Fuarın rolü nereye kadar uzanıyor?

Her cumartesi iklimden sağlığa, modadan psikolojiye yeni dünyanın anksiyete yaratan konularına serinkanlı bir mesafeyle çözümler sunuyoruz.

Her cumartesi 12.00’de, çevre ve iklim gelişmelerini türler arası eşitlik ilkesini benimseyerek aktarıyoruz. 

Angst

Y kuşağından önceki kuşakların takip ettiği "eğitim, iş, terfi, evlilik, çocuk, ev, emeklilik" senaryosu çökeli çok oluyor; yerine yeni bir senaryo da konmadı. Milenyaller, yetişkinliğin her şeyi çözmek ve garanti bir hayat kurmak olmadığını deneyimleyerek öğrenen, aynı anda sonsuz seçenekli bir dünyaya uyum sağlamaya çalışan ilk kuşak oluyor. Peki çok seçenek gerçekten özgürlük mü? Yaşanan ne kararsızlık ne de kimlik krizi; bildiğiniz seçenek krizi.

Milenyallerin seçenek krizi: İradece özgür müyüz, ihtimallerce tutsak mı?

Kareem Rahma’nın metroda karşısına aldığı konuklardan bir iddia ortaya atmalarını istediği ve ardından bu fikri birkaç dakikalık bir tartışmaya dönüştürdüğü Subway Takes formatı, kısa videonun da güçlü bir editoryal dünyaya sahip olabileceğini gösteren nadir örneklerden. Kısa videoyu platformun değil, editoryal aklın merceğinden görmenin zamanı gelmiş olabilir mi?

Kısa video, haramileri ve Subway Takes: Algoritmanın yanında editöre yer var mı?

Bir zamanlar hayatın akışı içinde kendiliğinden gerçekleşen karşılaşmalar giderek programlanan, paketlenen ve satın alınan hizmetlere dönüşüyor. Kiminle, nerede ve nasıl karşılaşacağımızı belirleyen sosyal altyapılar artık teknoloji şirketleri, hospitality sektörü ve üyelik sistemleri tarafından şekillendiriliyor. Peki daha pürüzsüz bir sosyal yaşam uğruna farklı olanla karşılaşma ihtimalinden tümden vazgeçiyor olabilir miyiz?

Kiminle, nerede, ne zaman, nasıl: Karşılaşmalarımızı kim tasarlıyor?

Yürümek yeni keşfedilmiş değil. Daha iyi olmak için öğrenilmeyi ve başarılmayı bekleyen uğraşlardan biri hiç değil. Tam tersine, insanın dünyayla ilişki kurmasının en eski biçimlerinden biri. Şimdi ona yeniden dönmemizin nedeni de bu kadar basit: İnsana özgü ortak bir eylemi ve onun gücünü yeniden hatırlamak. 

Dünyaya doğru yürümek: Neden yürümeye sahip çıkmalıyız?

Pratiklerimizi takip ettiğimiz ve paylaştığımız sosyal uygulamalar, performans toplumunun arayüzleri mi? Duolingo, Strava ve benzeri uygulamalar, yalnızca alışkanlıklarımızı takip etmeyi sağlamıyor; gelişimi görünür ve paylaşılabilir kılarak kimlik kurma biçimimizi de dönüştürüyor olabilir.

Performans toplumunun arayüzleri: Kimliğimiz artık sürdürebildiğimiz alışkanlıklardan mı ibaret?

Şu sıralar herkesin “aklı havada” ve bunun çok haklı bir sebebi var: Bir kuşun peşine düşmek, dikkatimizi yeniden bulunduğumuz yere çevirmek ve yaşadığımız dünyanın daha büyük hikayesine dahil olmak demek. Kuş Kolektifi’nin kurucusu, Şehir Kuşçuları radyo programının bir parçası, doğa savunucusu, meraklısı ve kuş gözlemcisi Yaz Güvendi ile kuşların bize öğrettiklerini, doğayla bağ kurmanın yollarını ve şehirde kuş gözlemciliğinin imkanlarını konuştuk.

Aklımız havalarda: Bir kuşun peşinden dünyayı yeniden dinlemek

Kültürel değer üretme biçimi değişiyor. Seyahat de bunun dışında kalmıyor. Seyahatin tarihsel işlevlerinden biri olan öğrenme, kültürel katılım ve karşılaşma, dijital çağın koşullarında yeniden görünür oluyor. 

Seyahatin yeni değer önerisi: Yediğin içtiğin senin olsun, bana öğrendiğini anlat

Fotoğraflar: Kaan Bergsen Belki Canelé’sini belki Earl Grey’li kekini tattınız ama muhtemelen henüz onunla tanışmadınız. Mitte Brot'un pasta şefi Gökçe Durukan, şehrin kahve laboratuvarı Petra’nın kahve eşlikçileriden sorumlu. Sabahın erken saatlerinde müşterilerine sıcak ve taze ürünler servis etmek üzere geceden çalışmaya ve güne geceden başlayanlardan yalnızca biri. Gecenin son, sabahın ilk durağının temsilcisi.&nbsp;Gökçe’yle pâtisserie yaklaşımlarına, pasta şefi olarak rutinlerine ve şehirde gece çalışmaya dair laflıyoruz.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2026/6/5/1783075355229.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.68" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Mühendislik okuduktan sonra pastry şefi olmaya nasıl karar verdin?&nbsp;Sanırım çocukluğumdaki kokuların burada etkisi çok büyük. Koku ile hafıza arasındaki ilişki malum. Çocukluğumla ilgili en mutlu anılarımda hep taze pişmiş bir kek vardır. Bütün bu anılara rağmen pastacılık mesleği benim çocukluk hayalim değildi. Ben sadece tatlı yemeyi çok seven bir çocuktum.&nbsp;Okuduğum bölümün çalışma hayatında beni mutlu etmemesi, beni bir arayışa itmişti. Farkında olmadan bu arayışın mutfakta olmasına şaşırmıyorum şimdi düşününce. Mutfağa girip yemeyi sevdiğim tatlıları yapmakla başladım önce.&nbsp;Bir yandan mutfakta olmak bir çeşit terapiydi, diğer yandan da bir hobi edindiğimi düşünüyordum. Mutfakta olmaktan ne kadar keyif aldığımı ve işin içine biraz daha girince tatlı yapmanın sadece unu, şekeri karıştırmaktan ibaret olmadığını fark ettim. Tamamen kimyasal reaksiyonlarla ilgili bir konuydu bu. Konuya duyduğum merak asla bitmiyor, boş zamanlarımda kendi kendime araştırmalar yapıyordum. İşten vakit bulabildiğimde kurslara gitmeye çalışıyor ve sürekli yeni şeyler deniyordum. Bu sürede böyle bir kariyerin benim için ne kadar doğru olabileceği düşüncesi aklımdan çıkmıyordu.&nbsp;İyi bir reçete doğru uygulandıktan sonra seni yanıltmaz ve sonunda hep mutlu eder. Bunu fark ettikten ve o tatmin duygusunu yaşadıktan sonra ise pek kaçış olmuyor. Kendi yolumu çizmem için karşıma fırsat çıktığında da hiç düşünmedim. İşimden istifa edip Petra mutfağında çalışmaya başladım.Petra ve Mitte Brot ile yollarınız nasıl kesişti?&nbsp;Petra 2013 yılında açıldığından beri takip ettiğim, müşterisi olmaktan keyif aldığım bir dükkandı. 2017 yılında sıcak mutfak departmanına eleman aradıklarını duyurdukları Instagram postunu görüp, tamamen meraktan ve beklentisiz bir şekilde kendimi ve tecrübesizliğimi anlatan bir mail gönderdim. Amacım sadece profesyonel bir mutfağın içinde olmanın nasıl bir şey olduğunu görmekti. En iyi ihtimalle güzel bir tecrübe ve anlatacak bir hikayem olur diye düşünüyordum.&nbsp;Geri dönüş yapıp beni bir hafta sonu için denemeye çağırdılar. Heyecanla gittim ve asla unutamayacağım iki gün geçirdim. Tesadüfler sonucu benim orada olduğum haftalarda pastane departmanına da eleman aradıklarını öğrendim. Benim sıcak mutfakta tecrübesiz olduğumu ama pastacılığa ne kadar hevesli ve meraklı olduğumu anladıklarında, bana pastane departmanında çalışmak isteyip istemediğimi sordular. Birisi resmen hayalimdeki işi yapmak isteyip istemediğimi soruyordu ve tabii ki kabul ettim. Petra ve Mitte Brot serüvenim bu şekilde başlamış oldu.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2026/6/3/1783503705492.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.67" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Mitte Brot mutfağını nasıl tanımlarsın? Çalışmaya başladığından beri nasıl dönüşüm geçirdi?&nbsp;Mitte Brot kendini sürekli geliştiren, dinamik, malzemeye ve ürününe saygılı, ürünlerinin standartlarını koruyan ve bu konuda çok titiz bir mutfak. Bu prensiplerimiz hiç değişmedi. Zaman içinde büyürken de amacımız her zaman sürdürülebilir olmak, malzeme kalitesini korumak, ürünlerin standardından ödün vermemek, yeni tatları ve dokuları keşfetmekten çekinmemek, meraklı olmak ve hep araştırmak oldu.&nbsp;Yaklaşımımız hem müşterilerimizin hem de kendimizin yemekten zevk alacağı yeni ürünler üretmek ve müşterilerinizin müdavimi olduğu klasikleşen ürünlerimize de saygılı olmak, onları korumak. Herkesin kendi damak zevki ve hassasiyetleri için bir şey bulabilecegi, severek ve keyifle tadabileceği ürünlerimiz var. Bence bu Mitte Brot'ün güçlü yönlerinden birisi.<img src="https://images.aposto.com/2026/6/3/1783503741601.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.68" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Günün erken saatlerinde en taze ürünleri servis etmek üzere çalışmaya başlıyorsunuz. Esasen hiç akla gelmese de gece çalışanlar topluluğunun ucundan da olsa bir parçasısınız. Bu anlamda çalışma ritminden bahseder misin? Kaçta mutfağa girip nasıl bir hazırlık sürecinden geçiyorsunuz?&nbsp;Sabah 04.30 gibi mutfağa giriyoruz. Her sabah en taze ürünleri pişirmek ve o ürünleri bütün dükkanlara göndermek için hazırlamak gibi hareketli bir rutinimiz var. İşimizin bu kısmı bittikten sonra o gün için planladığımız üretime geçiyoruz. Bu saatlerde ise artık gün ağarmış ve dükkan açılmış, servise başlamış oluyor.&nbsp;İşlerimi yoluna koymak ve her şeyin sorunsuz işlediğinden emin olmak, ekibi ve üretim süreçlerini kontrol etmek, günü planlamak ve bütün şubelerle iletişim hâlinde olmak gibi günlük rutinlerim var.Sabahın erken saatlerinde çalışan biri olarak bir gecen ve günün nasıl geçiyor? Güne geceden başlamak hayat ritmini nasıl etkiliyor?&nbsp;Benim çalışmaktan en çok keyif aldığım saatler bu saatler. Geceden sabaha o dingin ve huzurlu saatleri seviyorum. Gece uyanmakta, erken saatlerde işe gelip çalışmakta ve buna adapte olmakta hiç zorluk yaşamadım o yüzden. Güne erken başlamak günü yakalamak açısından benim için önemli. Hayatım boyunca böyle oldu ama zaten pastacılık yaparken de işimizin bir gereği bu. Ayrıca sabah erkenden işine gitmek üzere yola çıkan, Petra’ya sabah kahvesini içmek ve kahvaltısını almak için gelen müşterilerimizin hayatlarının ve rutinlerinin bir parçası olduğumuzu bilmek de benim için çok büyük bir motivasyon.&nbsp;İş dışında sakin bir hayat ritmim var ve sanırım bu şekilde dinamik iş hayatımı dengeleyebiliyorum. Hayatımdaki rutinleri seviyorum ve günün geri kalan kısmında mutlu olduğum şeylerle uğraşıyorum, sevdiğim insanlarla ve kedilerimle vakit geçiriyorum.&nbsp;<img src="https://images.aposto.com/2026/6/3/1783503794005.png" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.66" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">İstanbul’da gece senin için ne demek? İstanbul’da geceden sabaha bağlanan en erken saatleri yaşarken şehre dair neler keşfediyorsun?Erken saatlerde işe giderken, aynı şekilde evinden çıkıp işine gitmek üzere yola çıkmış bir sürü insanla karşılaşıyorum; temizlik yapan işçiler, çöpçüler, arabasını dolduran simitçiler, servislerini bekleyen beyaz yaka çalışanlar… Herkesin farklı amaçları, koşturmacası, yetişmesi gereken bir işi olduğunu; hepimizin çok başka hayatları, zorlukları, fedakarlıkları ve hayalleri olduğunu düşünüyorum ve pek çok farklı iş kolundan pek çok farklı insanla henüz başlayacak o gün için taze umutlarımızı ve hayallerimizi paylaşıyormuşuz gibi hissediyorum.İstanbul’da erken saatlerde ya da 7/24 açık, favori fırınların ve pastanelerin hangileri? Buralarda nelerin tadına bakalım?Sokak simidi benim vazgeçemediğim bir fırın ürünü. Zaten dünyanın hiçbir yerinde onun yerine geçebilecek bir şey yok. Ayrıca 7-8 Hasanpaşa’dan acıbadem kurabiyesi bir klasiktir. Paseo Gelato; çünkü dondurma benim çocukluk aşkım. Paseo’da yediğim hiçbir çeşit dondurma beni mutsuz etmedi. Onların da yaptıkları işe ne kadar özendiklerini ve severek yaptıklarını çok iyi biliyorum. Tabii ki Mitte Brot ve kendi ürünlerimiz.&nbsp;Hepsinin yeri bende çok ayrı, hepsiyle duygusal bir bağım ve anım var muhtemelen ama kişisel favorim Canelé. Araştırma ve geliştirme aşamasından son hâline getirene kadar üzerinde çok çalıştığım, kafa yorduğum bir üründü. Sonunda kendisi büfeye çıktığından beri onun hakkında aldığım bütün geri bildirimler çok güzeldi. Benim için gurur verici.Son olarak sabahın erken saatlerinde Petra’da hangi kahveyle hangi pâtisserie ürünü eşleştirelim?Canelé ve Single Cappuccino'nun kesinlikle denenmesi gereken ikili olduğunu düşünüyorum.

Belki Canelé’sini belki Earl Grey’li kekini tattınız ama muhtemelen henüz onunla tanışmadınız. Mitte Brot'un pasta şefi Gökçe Durukan, şehrin kahve laboratuvarı Petra’nın kahve eşlikçileriden sorumlu. Sabahın erken saatlerinde müşterilerine sıcak ve taze ürünler servis etmek üzere geceden çalışmaya başlayanlardan yalnızca biri. Gecenin son, sabahın ilk durağının temsilcisi. Gökçe’yle pâtisserie yaklaşımlarına, pasta şefi olarak rutinlerine ve şehirde gece çalışmaya dair laflıyoruz.

6'dan 6'ya İstanbul | Mitte Brot'ta gecenin son, sabahın ilk durağı

Konuk şef programlarıyla İstanbul'a uluslararası isimleri taşıyan, pop‑up dalgasını şehre getiren ve bu yaz altıncı yaşını kutlayan Tanrı Misafiri'nden Cem Balduk, Müge Büyüktalaş ve Müge Tüzer'le Hacımimi’deki mutfaklarında hem pop‑up kültürünü hem de Tanrı Misafiri’nin rotasını masaya yatırıyoruz.

6'dan 6'ya İstanbul | Tanrı Misafiri, İstanbul’un pop-up yemek sahnesine dair neler söylüyor?

Japonya'dan çıkıp Avrupa ve ABD'nin büyük şehirlerine yayılan odyofil barlar, tekdüzeliğe ve hızlı tüketime karşı deneyimi, süreci ve niteliği önceliklendiren analog kültürün yaygınlaşmasının bir temsili. Yeme-içmeyle müziği birleştiren bu anlayışın güncel versiyonlarından biri de Asmalı Mescit'teki taproomx. "6'dan 6'ya İstanbul" yazı dizisinin bu bölümünde plak ve kraft bira hissiyatının mekana bürünme hikayesini taproomx’in ortaklarından Can Çakmakçı'dan dinliyoruz.

6'dan 6'ya İstanbul | Hi-Fi ses sistemleri ve kraft içkilerin ötesinde: Listening bar nedir, ne değildir?

Gastronomi acı tatlar üzerinden, sinema ve edebiyat gerilim türü üzerinden, wellness alanı ise ağır bedensel pratikler üzerinden daha yoğun deneyimleri öne çıkartıyor. Zira günümüz tüketicisi için mesele artık ne tükettiği değil, nasıl hissettiği. Ve daha güçlü, daha sarsıcı, daha “canlı hissettiren” deneyimlerle ilgili eşiğimiz giderek yükseliyor. Peki yoğun deneyimlere açlığımız nereden geliyor?

Daha acı, daha sarsıcı, daha korkutucu: Neden daha yoğun deneyimler arıyoruz?

Şelalelerin, dalgaların ve rüzgarların, hatta uçsuz bucaksız sessizliğin içinde dahi gezegeni duyduğun bir coğrafya İzlanda. Her ada gibi ama aynı zamanda hiç diğerleri gibi değil. Doğanın öfkesini fışkırttığını, coşkusuyla titrediğini, sürekli olarak kendini yeniden yarattığını gördükçe insan kendi doğasına da yaklaşıyor burada.

SOLİ Rehber #4 | Yer, gök dünya: Yeni başlayanlar için İzlanda

Elif Bayram

Sanatçı misafirlik programlarının potansiyeli ve dönüşümü: Sanatçıya bir oda, ev sahibine ne düşer?