Geçen yaz bir cumartesi sabahı, günün ilk treniyle Galway’e gittim. Hava kararana dek Atlantik kıyılarında rüzgarla boğuştuktan sonra, sapsarı ışıklarıyla dışarıdan sıcacık görünen küçük bir kafeye girdim. İçeride şaşırtıcı bir sessizlik vardı. Kahvemin parasını öderken öğrendiğime göre her cumartesi akşamı olduğu gibi, bir grup "sessiz kitap okuma kulübü" için toplanmıştı. Yirmiden fazla insan, kimi eski bir koltuğa yayılmış, kimi ahşap masaya yaslanmış kahvesini yudumlarken kitabına gömülmüştü. Arada telefonuna bakanlar, kulaklığını takanlar vardı. Yani öyle gergin hissettiren bir sessizlik sayılmazdı.Hemen ben de çantamdan kitabımı çıkarıp boş bir sandalyeye oturdum. İlk başta dikkatimi toplamakta zorlansam da bir süre sonra toplu odaklanmaya alıştım ve diğerleriyle birlikte yaklaşık bir saat kesintisiz kitap okudum. Süre dolduğunda herkes yavaşça sayfasını bitirip kitabını kapattı. Az önceki sessizliğin yerini bir anda keyifli bir arkadaş buluşmasının neşeli uğultusu aldı. Kulübün müdavimleri birbirine okuduklarını gösteriyor, yeni başlayanlar sohbete ucundan dahil oluyordu.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">O an şunu düşündüm: Yüzyıllardır en mahrem, en yalnız eylemlerden biri sayılan kitap okuma eylemi ne zaman böyle toplu ve sosyal bir buluşmaya dönüştü?</li></ul>Galway'deki kafede gördüğüm sahne aslında son zamanlarda bir istisna olmaktan çıktı. Artık Dublin’de, Londra’da, İstanbul’da, dünyanın pek çok şehrinde insanlar okumak için farklı şekillerde biraraya geliyor.&nbsp;<a fr-original-style="" href="https://aposto.com/s/kitap-ve-kahve-ikilisine-yeni-alternatif-edebiyat-barlarinin?a=customButton&utm_source=aposto" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">Kitap barları</a> açılıyor, bambaşka temalarda ve sınırlarda kitap kulüpleri kuruluyor. Okuma eylemi yavaş yavaş asosyal hâlinden sıyrılıyor.&nbsp;Eskiden kitap okumak evde yalnız başına, şömine başında, bazen sakin bir müzik eşliğinde hayal edilirken şimdi bu deneyimi bir toplulukla paylaşmak, hatta sergilemek bir sosyalleşme biçimi hâline geldi. Sosyal medyada önümüze düşen estetik kütüphane rafları ya da kitap kafelerde kahve fincanının yanında poz veren kitaplar da bu durumun en gözle görünür kısmı.&nbsp;Ünlü şarkıcı Dua Lipa’nın bültenlerinden Hollywood yıldızı Reese Witherspoon’un kitap kulüplerine kadar dünyanın pek çok yerinde ünlülerin de radarına giren kitaplar artık neredeyse bir aksesuar, bir yaşam tarzı göstergesi hâline geldi. Kimileri artık sadece bir hikayeyi merak ettiği, bir fikri anlamak istediği veya bir yazarı takip ettiği için değil, o metnin etrafında kurulan dünyada kendilerine bir yer bulmak için de kitap okuyor. Bir anlamda modern dünyada kitap okumak, bizi başkalarıyla yan yana getiren, topluluklara ilham olan, aidiyet ve dahil olma ihtiyacını gideren kolay ve ulaşılabilir bir araca dönüştü.Zygmunt Bauman’ın akışkan modernite ve aidiyet üzerine söylediklerini düşündüğümüzde, bu yeni okuma kültürü biraz daha anlam kazanıyor. Bauman’a göre modern dünyada insanlar, geçici ama güvenli aidiyet alanları yaratmaya, kalıcı bağlar kurmaktan daha meyilli. Yani günümüzde insanlar hem yalnız kalmaktan korkuyor hem de bağlanmanın getirdiği sorumluluktan çekiniyor.&nbsp;Kitap kulüpleri ve okuma toplulukları bu açıdan da bir sosyalleşme alternatifi oluşturuyor. İnsanlara ihtiyaç duyduğu birlikte olma hissini sağlarken aynı zamanda bireysel alanlarını da koruyor. Burada okurun feda ettiği tek şey, kulübün diğer üyeleriyle değil ama kitabın kendisiyle kurduğu arkadaşlık oluyor. Birlikte okuma deneyimi arttıkça, okurun kitapla kurduğu özel bağın yerini, daha çok insanla paylaşılan ama daha yüzeysel bir ilişki alıyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Üçüncü mekanın doğuşu</h2>Kitabın son dönemde güçlü ve yaygın bir sosyalleşme aracına dönüşmesinin arkasında, ekonomik gerçekliklerin payını da görmezden gelemeyiz. Yakın zamanda kurulan edebiyat ve kültür platformu Filika Kitap’tan Ogün Duman ile sohbet ettik. Yeni nesil okuma kültürü üzerine konuşurken konu "üçüncü mekan" kavramına geldi. Hemfikir olduğumuz üzere, modern hayatta ev ve iş dışında, insanın nefes alabildiği, dinlendiği, kendini bir topluluğa ait hissettiği alanlar giderek daralıyor.Mevcut ekonomik koşullarda dışarıda vakit geçirmenin maliyeti&nbsp;her geçen gün artıyor. Bir restoranda veya kafede uzun saatler oturmanın ya da bir konsere, kursa, etkinliğe katılmanın bedeli ne yazık ki artık herkes için karşılanabilir değil. Oysa bir kitabın etrafında toplanmak, zihinsel ve entelektüel tatminin yanında bize pandemiden beri çok özlediğimiz birlikte olma hissini de hatırlatıyor.&nbsp;İnsan odaklı komünite fikrine odaklanan Filika Kitap’ta, farklı küratörler eşliğinde oluşturulan okuma listelerinin etrafında biraraya gelen okurlar sanatın ve edebiyatın meditatif etkisiyle güvenli bir alanda sosyalleşiyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Hikayelerin içinde aranan güvenli alan</h2>İnsanların bu güvenli alan arayışı okuma tercihlerine de yön veriyor. Son zamanlarda "çok satan" listelerinde bir kitapçı/kütüphane güzellemesi hâkim. Gece Yarısı Kütüphanesi&nbsp;ya da Hyunam-dong Kitabevi gibi romanlar,okuru uçsuz bucaksız kütüphanelerin, insan hayatında iz bırakan kütüphanecilerin veya kahve kokan, çalışanların müşterilerle arkadaş olduğu, yazar söyleşilerinin düzenlendiği, zamanın yavaşladığı o huzurlu kitapçı atmosferinin içine çekiyor.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Bir manada okur gerçek hayatta bulamadığı, ekonomik ya da sosyal nedenlerle mahrum kaldığı o sakin üçüncü mekanı, bu hikayelerin içinde arıyor.&nbsp;</li></ul>Okurlar, hikayenin kendisi kadar, o kitabın geçtiği dünyada bulunma ve güvende hissettiren bir topluluğa ait olma hissini de önemsiyor. Fiziksel olarak bir kitap kulübüne gidemeyen, kitap konuşulan ortamlara erişimi güç olan okurlar da bu kitaplar aracılığıyla hayallerindeki ideal topluluğun bir parçası oluyor.<h2 fr-original-style="" style="margin: 0px; color: rgba(0, 0, 0, 0.85); font-weight: 500; padding: 0px; box-sizing: border-box;">Evden uzakta bir ev arayışı</h2>Okuma eyleminin toplumsallaşması, okur fiziksel olarak güvenli alanından uzaklaştığında biraz daha farklı bir anlam kazanıyor. Son yıllarda dünyanın pek çok şehrinde, özellikle beyaz yakalı göçünün yoğunlaştığı yerlerde, anadilinde kitap okuyan&nbsp;göçmen kitap kulüpleri de hızla çoğalıyor.&nbsp;Gidilen yeni ülkede, yeni bir dile ve kültüre adapte olmaya, bambaşka bir yerde hayata tutunmaya çalışırken kitaplar iyi bir yol arkadaşı oluyor. Bütün gün yabancı bir dilde mücadele ettikten sonra akşam eve dönmek, anladığını ve anlaşıldığını hissettiğin bir dilde bir hikaye okumak yeniden güvende hissetmenin en kolay yollarından biri. Göçmenliğin getirdiği yalnız başınalığa kitap okumanın &nbsp;içe dönük doğası eklenince, yine imdada kitap kulüpleri yetişiyor.İki sene önce Dublin’e taşındığımda en büyük şansım henüz ilk ayımda, benim gibi Türkiye’den gelenlerin kurduğu bir kitap kulübüyle tanışmak olmuştu. Her ay, tarihî bir kütüphanede biraraya gelip o ay okuduğumuz kitabı tartışıyoruz. Kitaptan başlayıp konudan konuya geçerken kütüphanede bize ayrılan zamana sığamayıp başka bir yere taşıyoruz.&nbsp;Bir anda okuduğumuz kitabın hikayesi daha anlamlı hâle geliyor, yazara daha çok sempati duymaya başlıyoruz. Bazen konu kitaptan tamamen çıkıyor, kendimizi birbirimizin derdini dinlerken buluyoruz. Kitap kulübündeki arkadaşlarımdan biri,&nbsp;"Hayatımda ilk defa geldiğim ve kimseyi tanımadığım bu şehirde kendim gibi düşünenleri bulmanın, Türkiye’de alıştığım, doğal olarak dahil olduğum nitelikli arkadaş sohbetini yakalamanın en kısa yolu bir kitap kulübüne girmekti" diyor ve ekliyor:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9);" style="color: rgb(9, 9, 9); margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">“Dürüst olmak gerekirse kitabı bitiremediğimde, hatta kapağını açma fırsatı bulamadığımda bile kitap kulübü buluşmalarını kaçırmamaya çalışıyorum. Anadilimden uzaklaşınca mahrum kaldığım kültürel ortamı çok özlüyorum.”</blockquote>Göçmenler, kitap okumak, okunan kitabı tartışmak bir yana aynı kültürel kodları paylaşan, benzer şakalara gülen ve aynı entelektüel ihtiyaçları duyan insanlarla birarada olmak için de buluşuyor. Bu buluşmalar, bir nevi göçmen okurun&nbsp;kendi dünyasını gittiği yere taşıma çabası olarak da görülebilir. Ne de olsa insan ne kadar uzağa giderse gitsin, kendine benzeyen birine rastlamak istiyor.Sessiz okuma kulüplerinden kitap barlarına, her köşede karşımıza çıkan buluşmalardan çevrimiçi topluluklara kadar pek çok etkinlik, okumanın artık bazıları için kabuğundan çıkmak anlamına geldiğini gösteriyor. Artık bir kitabı sessizce okuyup kitaplığa geri koymak herkese yetmiyor, o kitapla birlikte birileriyle yan yana gelmek, kitap hakkında konuşmak ve bir grubun bir parçası olmak istiyoruz.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Kimimizi alışık olduğumuz sosyalleşme yollarının, arkadaşlarla dışarıda bir yemek yemenin, bir kursa gitmenin, yeni bir şey öğrenmenin maliyeti bazen bu masalara itiyor, kimimiz içinse kendi dilimizde biraraya gelme ihtiyacı ağır basıyor.</li></ul>İşin nihayetinde nerede olursak ve nerenin vatandaşı olursak olalım, okurlar olarak aradığımız, yeni bir hikayeyle tanışmaktan biraz daha fazlası olabiliyor: Oturduğumuz masadan yeni hikayeler dinlemiş, birilerine bir şeyler anlatmış, duyulmuş ve “dinlenmiş” olarak kalkmak.Editörün notu: Siz de bir kitap kulübüne dahil olmak istiyorsanız, ancak henüz kendinize göre bir grup bulamadıysanız Aposto ekibinin Filika Kitap için hazırladığı "Yarından Önce" seçkisi Nisan ayında başlıyor.&nbsp;İlk kitabımız jeopolitik dengeleri anlamak için 2.500 yıldır geçerliliğini koruyan bir uluslararası ilişkiler klasiği olan Peloponnessos Savaşları; ilk söyleşi konuğumuz ise Aposto yazarlarından Utku Başar olacak.&nbsp;Yarından Önce paketine <a fr-original-style="" href="https://www.filikakitap.com/urun/yarindan-once" rel="noopener noreferrer" style="color: rgb(9, 9, 9); text-decoration: none; background-color: transparent; outline: none; cursor: pointer; transition: color 0.3s; touch-action: manipulation; user-select: auto; box-sizing: border-box;" target="_blank">buradan</a> ulaşabilirsiniz.

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

Sinema ve müzik evreninden söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları.

Duende

Sessiz okuma kulüplerinden kitap barlarına, her köşede karşımıza çıkan buluşmalardan çevrimiçi topluluklara kadar pek çok etkinlik, okumanın bazıları için artık tek başına yapılan bir eylem olmaktan çıktığını gösteriyor. Peki yüzyıllardır en mahrem, en yalnız uğraşlardan biri sayılan okuma, nasıl oldu da sosyal bir aktiviteye dönüştü?

Kitap okumanın yeni sosyolojisi: Kitap kulüplerini neden seviyoruz?

Bundan sekiz yıl önce Çin’in güneydoğusunda küçük bir adada, Xiamen’da, Çin’deki ilk yeni yılımı&nbsp;kutlamıştım. Arkadaşlarımla etrafına toplandığımız yuvarlak masada yeni yılda şans getirsin diye balık, ömrümüz uzun olsun diye uzun erişte, bereket için de para kesesi şeklinde bükülmüş mantı vardı. Saatler önce başlayan ve sabaha kadar sürecek havai fişeklerin ürküten gürültüsüne henüz alışamamıştım.Hâlâ her Çin Yeni Yıl yemeğinde severek giydiğim kırmızı kazağımı o gece, çok sevdiğim bir arkadaşım hediye etmişti. Benim de burcum olan Köpek Yılı’na girişimizi kutlarken arkadaşım laf arasında "Bu senelerin tadını çıkar, at ateşle birleştiğinde bakalım neler olacak?" demişti. O zaman ne demek istediğini anlamamıştım, Çin takvimi hakkında da yeteri kadar bilgim yoktu. Üzerinde fazla durmadım. Fakat geçen hafta, yeni yılımı kutlamak için adet olduğu üzere bana içinde tatlı bir harçlıkla 红包 (hóng bāo/kırmızı zarf)&nbsp;gönderdiğinde birden bu konuşmamız aklıma geldi ve sordum:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9);" style="color: rgb(9, 9, 9); margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">"Sonunda at ateşle birleşti, şimdi ne olacak?"</blockquote>Dünya nüfusunun yaklaşık üçte biri yeni yıla geçen hafta girdi. Manila’nın ırak köylerinden Londra’daki China Town’a kadar, dünyanın dört bir yanında yüz milyonlarca insan ay takvimine göre yeni yılın gelişini kutladı. Çin mitolojisine göre, sezginin ön planda olduğu Yılan Yılı’nı geride bırakırken, özgürlük ve ivmeyi simgeleyen At Yılı, ateş elementiyle birlikte dörtnala geldi. Peki, bu yıl bizi neler bekliyor?Çin mitolojisine göre, takvimin beş element ve on iki hayvandan oluşan&nbsp;ve altmış yılda bir tekrar eden bir döngüsü vardır. Her hayvanın temsil ettiği farklı değerler, o yıla denk gelen elementin enerjisiyle birleşir. Bu işaretler o yıl doğan insanların karakteri ve o yıl dünyada yaşanabileceklerle ilgili bize ipuçları verir. Her hayvanın ön plana çıkan belli karakteristik özellikleri vardır, ejderha cesareti ve kahramanlığı, köpek sadakati ve uyumu, tavşan nezaketi temsil eder. 2026’ya denk gelen at, hız ve değişimle eşleştiriliyor. Ancak bu hız, maalesef her zaman iyiye yorulmuyor.<img src="https://images.aposto.com/2026/1/6/1772282171493.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.51" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Bu birleşmeyi daha iyi anlamak için döngüde bir çember geriye&nbsp;gidelim ve altmış yıl öncesine bir bakalım. 1966 yılında Çin modern tarihinin en büyük değişimlerinden birini yaşadı. Mao’nun başlattığı Kültür Devrimi’yle insanlar yeniden eğitimle ortak bir kültürde birleştilerek, yıllar boyu sürecek köklü bir sosyolojik değişikliğin ilk adımı atılmıştı.&nbsp;On yıl süren devrimin halktaki yansımasını, dönemi bizzat yaşamış Dai Sıjie’nin Sema Rifat tarafından Türkçeye Balzac ve Çinli Terzi Kız olarak çevrilen kitabında içeriden bir gözle görmek mümkün. Sıjie, daha sonra filme de uyarladığı bu yarı otobiyografik romanında Kültür Devrimi’nin o ateşli döneminde yeniden eğitilmek üzere dağ köylerine gönderilen iki arkadaşın hikayesini anlatır.&nbsp;<ul fr-original-style="padding-inline-start: 20px;" style="padding-inline-start: 20px; margin-top: 0px; margin-bottom: 1em; box-sizing: border-box;"><li fr-original-style="" style="box-sizing: border-box;">Lise mezunu oldukları için entelektüel sınıfından kabul edilen iki genç, Tibet bölgesinin kıyısındaki bir dağ köyüne yeniden eğitilmeye gönderilir. Gündüzleri tarlalarda çalışırken geceleri bir valize gizlenmiş hâlde buldukları Balzac ve Dumas gibi Batı edebiyatına ait yazarların hikayeleriyle geçirir.&nbsp;</li></ul>Okuduklarından öğrendikleriyle dağ köyündeki halkı uyandırmaya çalışsalar da yazık ki bunun da bir bedeli vardır. Köy halkını temsil eden terzinin kızı, bu yasaklı kitapları okurken aslında bu iki gencin de bilmeden de olsa eleştirdikleri devrimin bir parçası olduğunu fark eder. Neticede altmış yıl evvel bir Ateş Atı yılında başlayan ve şiddeti&nbsp;on yıl süren bu devrim, başkentten dağ köylerine kadar milyonlarca, milyarlarca insanın hayatını değiştirir.O sene, yalnızca Çin’de değil, dünyada da pek çok değişiklik yaşandı. Beatles’ın dünya listelerinde bir numaraya yükseldiği, Hindistan’da Indira Ghandi’nin iktidara geldiği, Rusya’nın aya gönderdiği roketin ilk yumuşak inişini yaptığı, ABD'de kadın hakları mücadelesinde dev bir adım olan Ulusal Kadın Örgütü’nün kurulduğu, popüler kültürü ve bilim kurguyu baştan yazan orijinal Star Trek dizisinin televizyonda yayınlanmaya başladığı 1966, pek çok insan için siyasi, kültürel ve toplumsal manada köklü değişimlerin başladığı, önemli bir yıldı.<img src="https://images.aposto.com/2026/1/6/1772282432006.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="1.79" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Geçen hafta Çin’den binlerce kilometre uzakta, elli binden fazla Çinlinin yaşadığı tahmin edilen Dublin’de, Çin Yeni Yılı kutlamaları kapsamında on gün boyunca pek çok etkinlik düzenlendi. Bunlardan biri de geçen Perşembe akşamı Temple Bar’ın ilerisindeki Gutter Bookshop’ta düzenlenen Çin’in Muhteşem Kitapları&nbsp;etkinliğiydi.&nbsp;Konuşmacılardan Çin asıllı yazar Mei Chin, modern Çin edebiyatındaki sevdiği kitaplardan bahsederken bir yandan da gelecek yıldan neler beklediğini anlattı. En son Ateş Atı yılında Çin’deki insanların hayatını baştan sona değiştiren o büyük toplumsal değişimin aksine, bu sene çevresinde ve genel olarak Çin topluluklarında olumsuz bir değişiklik beklentisi sezmediğini söyledi.&nbsp;Profesör Xiaohuan Zhao’nun da bir yazısında bahsettiği gibi, bu sene genel algı korkudan ziyade farkındalığa&nbsp;odaklanmış durumda:<blockquote fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">“Geleneksel okumalar, Ateş Atı yılını bir felaket habercisi olarak görmek yerine, yükselen enerjinin akıllıca yönetilmesi gereken bir dönem olarak değerlendiriyor.”</blockquote>Günün sonunda, her büyük değişim aleyhimize olmayabilir. Nasıl ki Sıjie’nin karakterleri o sapa dağ köyünde kitaplara sığınıp kendilerine nefes alabilecekleri bir alan yarattılarsa, karmaşanın içinde sohbet edebilecekleri yeni dostluklar kurdularsa, biz de bu yıl kendimiz için bunu dileyebiliriz.Her sene Çin Yeni Yılı’nda dünyanın en büyük iç göçü yaşanır ve yüz milyonlarca insan yeni yıla birlikte girmek için memleketine, evine döner. Altmış yıl sonra gelen bu Ateş Atı yılı umarım hepimiz için kendimize, evimize döndüğümüz, değiştirmek istediklerimizi değiştirme gücünü içimizde hissettiğimiz bir dönemin başlangıcı olur.

Seyahat ve kültür yayını SOLİ, şehirleri ve içindeki farklı kültürel toplulukları araştırmak üzere mahallelere ve mahallelilerin hikâyelerine odaklanıyor. 

Soli, mahallenin esnaflarının, binalarının, sokaklarının, insanlarının hikâyesini anlatıyor.

Soli

Dünya nüfusunun yaklaşık üçte biri yeni yıla geçen hafta girdi. Manila’nın ırak köylerinden Londra’daki China Town’a kadar, dünyanın dört bir yanında yüz milyonlarca insan ay takvimine göre yeni yılın gelişini kutladı. Çin mitolojisine göre sezginin ön planda olduğu Yılan Yılı’nı geride bırakırken özgürlük ve ivmeyi simgeleyen At Yılı, ateş elementiyle birlikte dörtnala geldi. Peki, bu yıl bizi neler bekliyor?

Hız, değişim ve eve dönüş: Çin mitolojisinde Ateş Atı Yılı neyi temsil ediyor?

Gazetelerin manşetlerine göz ucuyla bakmak bile kadın cinayetlerinin hem şiddetinin hem sayısının her geçen gün arttığını görmek için yeterli. Yalnızca ülkemizde değil, dünya genelindeki haber başlıkları da pek farklı değil. Fakat ne yazık ki bu haberler bırakın gündem olmayı, artık görmeye alıştığımız, homurdanıp geçtiğimiz, anlık öfkelendiğimiz ama günün hırgüründe unuttuğumuz olaylara dönüşüyor.Erkekler cinnet geçirmeye, kadınlar hayatlarını kaybetmeye ve yine de her nasılsa suçlu olmaya devam ediyor. Ölen kadınlar suçlanadursun, hayatta kalanlar da nefrete, tacize, şiddete maruz kalmaya devam ediyor. Örtülebilenin üstü örtülüyor, saklanamayana göz yumuluyor, o da olmazsa yasaklanıyor. Oysa Fransa’da hayat arkadaşının ilaç vererek yıllarca bedenini pazarladığı Gisèle Pelicot’un söylediği gibi:<blockquote fr-original-style="color: rgb(9, 9, 9);" style="color: rgb(9, 9, 9); margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">"Utanç yer değiştirmeli."</blockquote>April Yayıncılık’tan çıkan Kadınlardan Nefret Eden Erkekler bu utancın, huzursuzluğun ve şiddetin anatomisini çıkarıyor. Kitabın yazarı Laura Bates, kadın düşmanlığının nasıl başladığını, nasıl yayıldığını, nasıl cesaret bulup desteklendiğini kendi gözüyle görmek için internette Alex adında bir profil oluşturuyor. Okuru Alex’le birlikte internetin en karanlık köşelerine götürüp kendilerine "incel" (zoraki bekar), "MGTOW" (kendi yoluna giden erkekler) ya da "pick-up artist" diyen grupların dünyasına sokuyor.&nbsp;Birkaç öfkeli gencin saçmalaması diyerek küçümsediğimiz şeyin, aslında nasıl kusursuzca işleyen, organize ve her geçen gün büyüyen bir nefret makinesi olduğunu kanıtlarıyla önümüze koyuyor. Alex’le birlikte gizlice dolaşırken geçtiğimiz sokaklarda bir topluluğa ait olmak isteyen fakat yalnız hisseden, karşı cinsten aradığı ilgiyi, hak ettiğini düşündüğü muameleyi göremeyen genç erkeklerle karşılaşıyoruz.<img src="https://images.aposto.com/2026/1/1/1770039100302.jpeg" style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px; border-style: none; position: relative; cursor: pointer; padding: 0px 1px; box-sizing: border-box;" width="550" ratio="0.65" fr-original-style="display: block; vertical-align: top; margin: 5px auto; text-align: center; width: 100%; max-width: 550px;" fr-original-class="fr-draggable">Yaşı 11-12'ye kadar inen genç erkekler bu toksik topluluklarda önce bir "aidiyet" buluyor, ardından yavaş yavaş kendilerini kanıtlamaya teşvik ediliyorlar. Kadınları cinsel ihtiyaçlarını karşılamak için kurulmuş birer otomat olarak gören bu zihniyet için kadın kesinlikle bir özne değil, ele geçirilmesi ve yönetilmesi gereken bir kale. Topluluğa yeni girenler bu tarz aşırı fikirleri destekledikçe topluluk içindeki yerleri sağlamlaşıyor ve destek görmeye başlıyorlar.Kabullenmekte en çok zorlandığım konu ise bu fikirleri savunanların yalnızca anonim birer trol olmadığını&nbsp;fark etmek oldu. Yan masamızda oturan iş arkadaşımızla, kahve sırasında arkamızda bekleyen kişiyle, çocuklarımızın kurs öğretmeniyle bu konuda biraz sohbet etsek hiç ummadığımız cevaplar alabiliriz. Bates’e göre sohbeti biraz derinleştirsek hiç ummadığımız insanların gizlediği tuhaf ve karanlık fikirlerinin gün yüzüne çıktığına şahit olabiliriz.&nbsp;Nitekim kadın cinayeti işleyen erkeklerin pek çoğu o sabah işine gitmiş, pazara uğramış, yoldan geçen bir arkadaşına selam vermiş “normal” görünen insanlar. Yazar aslında bunları okuru korkutmak amacıyla söylemiyor, tam tersi, bu tuhaflığın, aşırılığın, saçmalığın ne kadar yaygın ve tehlikeli olduğunu anlamadan kadına yönelik şiddetle mücadele edemeyeceğimizi savunuyor. Laura Bates’in kitabın ilk bölümlerinde sorduğu o can alıcı soru, aslında bugün neden bazı cinayetlerin durdurulamadığının da cevabı:<blockquote fr-original-style="" style="margin: 0px 0px 1em; border-left: 2px solid rgb(94, 53, 177); padding-left: 5px; box-sizing: border-box;">"Bu cinayetlerin mizojinik bir güdüyle işlendiğinin çok açık olduğunu bile dile getiremiyorsak bu korkunç şiddet dalgasıyla nasıl mücadele edebiliriz?"&nbsp;</blockquote>Kadınlardan Nefret Eden Erkekler öfkelendiren, can sıkan, moral bozan bir kitap. Okurken muhtemelen siz de benim gibi defalarca kitabı elinizden bırakıp günlerce geri dönmeyeceksiniz. Buna rağmen ve tam da bu yüzden, odadaki fili görmezden gelenlere ve gerçeği sansürleyenlere inat&nbsp;bu kitabı okumak zorundayız.&nbsp;Bates yıllarca süren araştırmalar ve okumalar sonucunda tamamladığı bu kitabıyla düşman ideolojinin dilini, gençlerin arasına sızma yöntemlerini ve örgütlenme biçimini deşifre ediyor. Yazara göre bu karanlığa karşı en temel savunma hattımız, bilmek ve farkında olmak. Çünkü okumaktan vazgeçsek bile, internete her girişimizde kadına yönelik yeni şiddet haberleriyle yüz yüze geliyoruz. Gözümüzü kapayınca kötülük kaybolmayacak. Görünmez kılınan her şiddet, bir sonrakinin yakıtı olmaya devam edecek.

April Yayıncılık’tan çıkan Laura Bates imzalı "Kadınlardan Nefret Eden Erkekler" öfkelendiren, can sıkan, moral bozan bir kitap. Bates yıllara yayılan araştırmasının sonunda tamamladığı kitabıyla internetin derinliklerinde yaşları 11-12'ye kadar düşen, her gün karşılaştığımız insanlara benzeyen incel'lerin dilini, gençlerin arasına sızma yöntemlerini ve örgütlenme biçimini deşifre ediyor.

Şeyma Ye