Her şeye rağmen Baltimore

Yaşadığımız şehirlerle ilişkimizi konserlere benzetiyorum. Sahnedeki müzik seyirciyi etkiliyor, değiştiriyor; seyircinin tepkisi sahnedeki müzisyenleri etkiliyor, değiştiriyor. İki taraf arasındaki döngü, birbirini besleyip zenginleştiriyor. Şehirler insanları, insanlar şehirleri biçimlendiriyor. Bazen bir şehrin kimliği, sanatçının müziğine sızıyor, ona yeni manzaralar ekliyor. Bazen müzik, şehri biçimlendirip yaralarını sarıyor. Baltimore’da olduğu gibi.

ABD’nin doğu kıyısında, New York’un üç buçuk saat güneyindeki Maryland eyaletinin en kalabalık şehri Baltimore. 2000’lerin başarılı suç draması The Wire'ı izleyenler, Baltimore sokaklarına yabancı değil. Eğitimden güvenliğe, yaşamsal sistemlerin işlevini yerine getiremediği, sokakların çetelere teslim edildiği, nüfusun %10’unun eroin bağımlısı olduğu tahmin edilen, ülke ortalamasının kat kat üzerindeki suç oranıyla yanıp sönen bir ünlem işareti gibi. 18. yüzyıldan itibaren önemli bir liman şehri olarak hızla gelişen, endüstrileşmeyle büyüyen, şimdi ise fabrikaların kapanmasıyla hizmet sektörünün öne çıktığı Baltimore’da nüfusun çeyreği, yoksulluk sınırının altında yaşıyor.

Baltimore, yaşam koşullarını zorlaştıran bütün bu istatistikler dışında bir şeyle daha tanınıyor; güçlü müzik sahnesi. 2016 tarihli bir araştırmaya göre, şehirdeki kültür sanat sektörü yıllık 55 milyon dolarlık bir ekonomi yaratıyor ve bünyesinde yaklaşık 15 bin tam zamanlı çalışan barındırıyor. Baltimore kuruluşundan beri hep müzikle iç içe olmuş. Caz, ragtime, gospel gibi türlerin yanı sıra klasik müzik ve opera da Baltimore’da köklü bir tarihe sahip. Şehrin ilk profesyonel orkestrası Peabody Orchestra, 1866’da kurulmuş. Biz çok daha yakın bir zaman dilimine, 2000’ler sonrasına çeviriyoruz dikkatimizi.

Beach House
Fotoğraf: Paulo Dourado

Kendin-yap kültürünü benimsemiş sanat alanları, kiraların görece düşük olduğu şehri sararken, farklı türlerde birçok isim Baltimore’dan dünyaya açılmaya başlıyor. Animal Collective, Beach House, Future Islands, Dan Deacon, Wye Oak, Snail Mail, Lower Dens, Matmos, JPEGMAFIA… Matmos’tan Martin Schmidt, Baltimore müzik sahnesinin “garipliklere” çok daha açık olduğunu söylüyor. Seyircinin sahnede gördüğü şeyi yargılamadığını, “bu yeterince cool mu” diye düşünmediğini, aksine orijinal olduğu sürece onu sahiplendiğini anlatıyor. Baltimore Sun gazetesi, 2017’de şehirdeki genç müzisyenlere, Baltimore’un onları nasıl etkilediğini soruyor. Verilen yanıtlar, çözülmesi gereken birçok sorunu olan ve yoksulluğun sürekli gündemde olduğu bir şehirde, insanların yaşamlarını zenginleştiren sanata ne kadar çok değer verdiğini ortaya koyuyor.

Baltimore müzik sahnesinin tüm dünyada kendinden bahsettirecek konuma gelmesinde, müzisyenlerin desteklenmesinin etkisi büyük. 2002’de kurulan Baltimore Tanıtım ve Sanat Ofisi, farklı alanlarda düzenlediği festivallerin yanı sıra, sanatçılara yönelik hibe programlarıyla da şehrin kültür yaşamında önemli rol oynuyor. Ofis, Covid-19 sürecinde de sanatçılara destek oluyor.

Mutenalaştırma sonucu hem siyah hem beyazların yerinden edildiği Baltimore’da insanlar, toplulukların öneminin farkında. Şehrin yetiştirdiği sanatçılar sokaklardaki hayatı ve mücadeleyi şarkılarına aktarırken, sosyoekonomik olarak yaralanmış bu bölgede yaşamanın sonucu olan kolektif üretim bilincine sahip çıkıyorlar.