Hayal Edilen Dünyanın Gerçek Olduğu Yer: Biophilia

Kozmik müzik öğretmeni Björk'ün sınıfındayız.
Hayal Edilen Dünyanın Gerçek Olduğu Yer: Biophilia

Jam Session 17 Mart
Jam Session ile birlikte

Jam Session sahnesi geri dönüyor: #RuhunuDinle

Geçtiğimiz yıl çok değil, bu zamanlardan birkaç ay önce yaz mevsimini, gidilecek tatilleri planlıyor, festivalleri takip ediyor; sezonda kaçırılmayacak konserleri takvimlerimize işliyorduk. Şu günlerde karıştırdığımız sosyal medya…

Daha fazlasını öğren →

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

Herhangi bir şeyi dış görünüşüyle değerlendirmenin sığ olduğu, zarfa değil mazrufa bakmanın gerektiği konusunda teoride hepimiz hemfikir olsak da özellikle kaset, cd ve plak gibi fiziksel müzik ürünlerini satın alırken, sırf kapağı ilgimizi çektiği için elimizin gittiği albümler olmuştur. Hatta o kapaklar sayesinde belki tanışmayacağımız ya da tanışmamızın zaman alacağı sanatçıları bulmuşuzdur. Bazen de sevdiğimiz müzisyenler iç dünyalarına, şarkıların anlamlarına, ilham kaynaklarına giden ekmek kırıntıları yerleştirmiştir kapaklara. Björk gibi müziğini çevreleyen her detaya müziğin kendisi kadar özen gösteren sanatçılar da içinde kaybolabileceğimiz bütün bir evren yaratabilir. 2011’de yayımlanan Biophilia, bunun iyi bir örneği.

Björk, Biophilia

Kaynak: M/M Paris

Şarkıların geleneksel albüm formatının yanı sıra, bir multimedya projesinde sunulduğu Biophilia, ilk “app albüm” olarak biliniyor. 10 şarkı için oluşturulan 10 iPad uygulamasını birbirine bağlayan, Scott Snibble’ın tasarladığı “ana uygulama” açıldığında, David Attenborough’nun sesi, kullanıcıya uygulamayla ilgili bilgi veriyor. Her uygulamanın içinde, şarkılar hem ses dosyası hem üzerine karaoke yapmayı mümkün kılan, vokalsiz bir versiyon hem de nota olarak bulunuyor. Stephen Malinowski’nin her şarkıya özel oluşturduğu animasyonlara ve şarkı sözlerine de uygulama içinden ulaşılabiliyor. Kullanıcılar, uygulamaların içine yerleştirilmiş küçük oyunlarla bazı şarkıları modifiye edebiliyor. Uygulamaların bütününde, albüm tasarımında olduğu gibi, doğa ve müzik arasında, uzay cisimleri ve enstrümanlar arasında paralellikler kurulmuş. Björk, kırmızı ve kabarık saçlarıyla kozmik bir müzik öğretmeni olarak, yaratılan bu evrenin merkezinde duruyor. Biophilia aynı zamanda MoMa’nın koleksiyonundaki ilk uygulama.

Biophilia’nın evreni, 1999’dan beri sanatçıyla çalışan M/M Paris ajansı tarafından tasarlanmış. Mathias Augustyniak ve Michael Amzalag ikilisi, Björk’ün birisiyle iş birliği yapabileceğini hissettiğinde, onu kendisi olması için rahat bıraktığını ve içindeki cevheri ortaya çıkardığını söylüyor. Ajans için bir müşteri değil, iş birliği yapılan bir sanatçı olan Björk, yaratıcı ekiple sürekli diyalog içinde olarak, sürecin her aşamasında yer alıyor. Augustyniak, Björk’le Biophilia için yarattıkları dünyanın, kendisi için bir açıdan korkutucu olduğunu itiraf ediyor; “Baş döndürücü… Bir kara delik gibi. Başka hiçbir müzisyenle bu kadar ileri gidemezdik. Yaratıcılık açısından o kadar zorlu ki her defasında ‘Nasıl bu kadar cesur bir iş üretebilirim?’ diye soruyorsunuz. Sanat dünyasının gücü, var olmadığını düşündüğünüz yeni bir dünya hayal edebilmekten geliyor. Ama sonunda o dünya, gerçek dünyayı etkiliyor.” M/M Paris’in hayal ettiği dünya, gerçek dünyayı etkiledi ve ikili, Biophilia ile En İyi Albüm Tasarımı dalında Grammy kazandı.

Biophilia Ultimate Art Edition

Kaynak: Hypebeast

İlk iPad’in piyasaya çıkışından sadece bir yıl sonra, albümünü iPad uygulaması olarak yayımlayacak kadar cesur olan Björk, Biophilia’nın sınırlı sayıda üretilen koleksiyon setleriyle de heyecan yaratıyordu. Belirli bir süre, sipariş üzerine üretilen Biophilia Ultimate Art Edition’ın ahşap kutusunun içinde albümün kendisi, bir bonus CD, 48 sayfalık bir Biophilia kitabı ve her biri albümdeki farklı bir şarkının tonuna ayarlanmış, renkli diyapozonlar bulunuyordu.

Björk, Biophilia’yı takip eden Vulnicura ve Utopia albümlerinde, yeni sesleri olduğu kadar tasarım temelli yeni ifadeleri de benimsemeye devam etti. Teknolojinin sunduğu tüm olanaklardan, müziğinin farklı biçimlerde deneyimlenmesi için faydalandı. Konserlerinde Tesla bobinlerini enstrüman olarak kullanan bir sanatçıdan da bu beklenirdi.

Hikâyeyi paylaşmak için:

Kaydet

Okuma listesine ekle

Paylaş

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

NEREDE YAYIMLANDI?

DuendeDuende
∙

BÜLTEN SAYISI

Hayal, gerçek ve aradaki gürültü

Amacı kendinden büyük olanlar, düşlediği dünyayı yaratanlar, çeşitliliği kucaklayanlar, hayalle gerçek arasındaki gürültüyü bastırabilenler; bir kere daha: İyi ki varsınız.

19 Mar 2021

Jam Session ile birlikte
M/M Paris

YAZARLAR

Artemis Günebakanlı

Artemis Günebakanlı

Duende müzik yazarı

Duende

Duende

Her hafta müzik, sinema, eğlence ve sanat dünyasından söyleşiler, incelemeler, öneriler, podcast’ler ve keşif notları e-posta kutunda.

İLGİLİ OKUMALAR

DuendeDuende
∙

HİKAYE

'Yaşayan Otobiyografi' üçlemesinin düşündürdükleri: Geleceğe dair hayal kurarken bugünün ihtimallerine açık kalmak mümkün mü?

Deborah Levy’nin "Yaşayan Otobiyografi" üçlemesi, bir kadının kendine ait bir hayat kurma çabasını anlatıyor. Bu kitapların eşliğinde, eski düzenin artık bize uymadığı ama yenisinin henüz şekillenmediği dönemleri, geleceğe dair hayallerimizi korurken bugünkü hayatımızı ertelememenin yollarını düşünüyoruz.

Elvan Omay

·

15 Kas 2026

'Yaşayan Otobiyografi' üçlemesinin düşündürdükleri: Geleceğe dair hayal kurarken bugünün ihtimallerine açık kalmak mümkün mü?
DuendeDuende
∙

HİKAYE

Sinema yazarlarına sorduk: Hangi filmi hafızanızdan silip yeniden ilk kez izlemek isterdiniz?

Hollanda merkezli sinema zinciri Pathé ve Amsterdam merkezli kreatif ajans ACE, "Pathé REWIND" adlı bir deneye imza attı. Amaç, insanların sevdikleri bir filmi hipnozun etkisiyle ilk kez izliyormuş gibi hissedip hissedemeyeceğini görmekti. Biz de bu deneyden yola çıkarak Sinema Yazarları Derneği (SİYAD) üyelerine hangi filmi hafızalarından silip yeniden ilk kez izlemek isteyeceklerini sorduk.

Deniz Aytekin

·

13 Kas 2026

Sinema yazarlarına sorduk: Hangi filmi hafızanızdan silip yeniden ilk kez izlemek isterdiniz?
DuendeDuende
∙

HİKAYE

Burcu Fikretoğlu ile Orpheus’un izinde, varlıkla yokluk arasında: 'Taşların uykusunu taklit etmek'

Atina’da yer alan National Archaeological Museum, kalıcı koleksiyonunun içinde ilk kez çağdaş bir sanatçının solo sergisine ev sahipliği yapıyor. William Kentridge’in “Imitate the Sleep of Stones” adlı sergisi, Burcu Fikretoğlu küratörlüğünde izleyiciyle buluşuyor. Sergi, sevdiği Eurydice’yi yeniden hayata döndürmek amacıyla yeraltı dünyasına inen müzisyen Orpheus’un antik Yunan mitinden yola çıkıyor. Sergiyi küratörü Burcu Fikretoğlu’ndan dinledik.

Burcu Dimili

·

13 Kas 2026

Burcu Fikretoğlu ile Orpheus’un izinde, varlıkla yokluk arasında: 'Taşların uykusunu taklit etmek'
DuendeDuende
∙

HİKAYE

Lee Chang-dong'dan 'Possible Love': Direnişe bakmak

Lee Chang-dong’un "Possible Love"ı, 2009’daki Ssangyong Motor grevinden yola çıkarak sınıf çatışmasını, emeği ve başkalarının acılarına bakmanın etik sınırlarını sorguluyor. İşini kaybeden Choi Ho-seok ve eşi Ahn Mi-ok'a odaklanan film, kendi bakışını bu çifti filme çekmek isteyen Lee Ye-ji'nin gözüyle harmanlıyor. Bazı şeyler kamera orada olduğu için gizleniyor, bazıları ise kamera sayesinde ortaya çıkıyor.

Aslı Ildır

·

12 Kas 2026

Lee Chang-dong'dan 'Possible Love': Direnişe bakmak
DuendeDuende
∙

HİKAYE

Radu Jude: 'Benim sorumluluğum seyirciye değil, sinemaya karşı'

19. yüzyılda yaşamış Fransız bir hizmetçiyi, Rumen göçmen işçileri ve Roberto Rossellini'yi birbirine bağlayan ne olabilir? Radu Jude'ye sorarsanız, pek çok nokta... Yönetmen son filminde, birbirinden uzak görünen bu dünyaları biraraya getirerek ekonomik göçün görünmeyen insani bedellerine odaklanıyor. Viyana Film Festivali’ndeki sohbetimiz sinemadan siyasete, sömürüden iyi niyete, karamsarlıktan gerçekleri olduğu gibi görebilmeye uzandı.

Müge Turan

·

12 Kas 2026

Radu Jude: 'Benim sorumluluğum seyirciye değil, sinemaya karşı'