3. Dünya Savaşı: Yapay zeka destekli ve tamamen otonom mu olacak?

ABD Donanması’nın Beşinci Filosu'na ait Görev Gücü 59 (TF59), geçtiğimiz aylarda Basra Körfezi'nde bir tatbikat gerçekleştirdi. Robotik ve yapay zekanın (AI) deniz operasyonlarına entegrasyonunu üzerine çalışan ve bu teknolojilerin deniz üzerindeki yeteneklerini geliştirmek için Basra Körfezi'nde konuşlandırılmış olan TF59, öncelikli olarak gözetleme ve veri toplama görevleri için tasarlanmış otonom bir robot gemiyi ve insansız bir hava aracı filosunu da bünyesinde barındırıyor. 

Tatbikatta radar ve su altı dinleme cihazları ile donatılmış bir dizi otonom gemi, denizaltı ve drone kullanan TF59; mürettebatsız platformları geniş bir alana yayılmış sensörler olarak konuşlandırarak veri ve istihbarat toplamaya odaklanıyor.

Tabii yapay zeka ve makine öğrenimi algoritmalarının rolü bu robot gemiler ve drone'lar tarafından toplanan verilerin işlenmesinde kritik rol oynuyor. Bu algoritmalar petrol tankerleri gibi ticari gemiler ile kaçakçılar ve korsanlar gibi potansiyel tehditler arasında ayrım yapılmasına yardımcı oluyor. ABD Donanması, bu şekilde Basra Körfezi'nin ihtilaflı sularında donanmasının görünürlüğünü ve güvenliğini artırmayı hedefliyor.

Denizde yapay zeka

"Triton" adı verilen ve bir rüzgar sörfü tahtasına benzeyen bir istihbarat aracı, su yüzeyinde tehdit algıladığında yelkenini kapatarak 5 güne kadar su altında bekleyebiliyor. Triton, tehdit ortadan kalktığında yeniden yüzeye çıkarak yelkenlerindeki güneş panelleriyle bataryalarını şarj edebiliyor.

İsrail merkezli savunma teknolojileri firması Elbit Systems'ın geliştirdiği "Seagull" (Martı) adı verilen otonom sürat teknesi de tatbikatta yer alan araçlardan biri. 

Mayınları ve denizaltıları tespit etmek için kullanılan ama uzaktan kumandalı makineli tüfekler ve güverteden fırlatılan torpidolarla donatılma kapasitesine sahip aracın otonom saldırı kapasitesine de sahip olduğu, ancak devreye alınmadığı ifade ediliyor. Firma yetkilisi bu durumu "Üçüncü Dünya Savaşı'nı başlatmak istemiyoruz" şeklinde açıklıyor.

Askeri operasyonlarda yapay zeka güdümlü otonom sistemlerin kullanılmasının elbette bir de etik boyutu var. Otonom bir askerî sistem hata yaptığında sorumluluk atfetmek zorlayıcı bir konu. 

Otonom sistemler, gelişmiş kabiliyetleri ile kendilerini konuşlandıran kuvvetler için insan riskini azaltırken beraberinde potansiyel riskler ve etik kaygılar da taşıyor; ancak bu endişeler çoğunlukla tırmanan jeopolitik gerilimler arasındaki teknolojik üstünlük arayışının yol açtığı silahlanma yarışının gürültüsünde dillendirilmeden kayboluyor.

Havada yapay zeka

Savunma girişimi Shield AI tarafından geliştirilen yapay zeka pilotu "Hivemind", TF59 tarafından test edilen V-BAT da dahil olmak üzere çeşitli insansız hava araçlarını kullanıyor. V-BAT, bir kamyonun ya da helikopterin kargosunda taşınabilecek kadar kompakt ve iki kişi tarafından kontrol edilen bir hava aracı.

Hiveminde’ın yazılımı, takviye öğrenimi (ödül ve ceza mekanizmaları kullanarak algoritmaları eğiten dinamik programlama) kullanarak drone'ların sürü halinde işbirliği içinde çalışırken çevrelerini otonom olarak algılamalarına ve yönlendirmelerine olanak tanıyor. 

Aynı zamanda F-16 da uçurabilen ve binlerce simüle edilmiş görev uçuşunda eğitilen Hivemind, bu test uçuşlarında birçok gerçek pilotu da alt etmeyi başarmış. Shield AI’ın kurucu ortağı, Hivemind’dan bahsederken “Bunlar düşünebilen ve karar verebilen sistemler,” diyor. Yazılımın gelecekte gerçek pilotlara co-pilotluk yapması bekleniyor.

Elbette yapay zeka destekli drone'ların keşiften savaşa kadar çeşitli görevleri yerine getirme potansiyelini değerlendirirken karmaşık makine öğrenimi algoritmalarının doğasında var olan öngörülemezlikle ilgili endişeler de yükseliyor.

Sivil hayatta yapay zeka destekli yüz tanıma sistemlerinin ırk ve cinsiyet temelli ayrımcılık yapması, kendi kendini kullanan araçların insanlara ve nesnelere çarpması gibi hataların benzerleri, yapay zeka askerî amaçlarla kullanıldığında çok daha büyük ve geri dönüşü olmayan zararlara yol açabilir.