Nasıl başladı?

OPEC+ krizi gölgesinde enerji sektörü

Vorga Can & İren Can Kuyucu

Arabalar hareket etmiyor, uçaklar uçmuyor ve çoğu fabrika kapalı. Yeşil dünyanın bir numaralı enerji kaynağı kara altına rağbet geçtiğimiz ay bir hayli azaldı. Namıdiğer petrol geçtiğimiz ay talepte rekor düşüş yaşarken dünyanın en büyük ikinci ve üçüncü büyük üreticisi Riyad ile Moskova’nın fiyat savaşı ve depoların dolmasıyla ham petrol fiyatları baskı altına girdi. Fiyatların düşmesi ise en çok, lider Teksas'ı vurdu.

Mart 2020, enerji piyasaları için tarihin en kötü aylarından biri olarak kayıtlara geçti. 2017’den beri eş güdümlü arz politikaları yürüten Suudi Arabistan ve Rusya arasındaki anlaşma bozuldu. Taraflar, pazar payı kapmak için çoğunluğu kağıt üstünde geçen ancak fiyatları dibe gönderen ve haftalar süren bir fiyat kırma yarışına girdi.

• Yaklaşık 1 ay önce Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve Rusya, petrol arzında daha fazla kesintiye gitme ve mart sonunda bitecek kesintileri uzatma konularında anlaşma sağlayamadıktan sonra hem Suudi Arabistan hem Rusya 1 Nisan itibarıyla vanaları açma kararı aldı ve petrol fiyatları tepetaklak oldu.
  
• Darbe: 8 Mart’ta fiyat savaşının başlaması ile petrol devi Saudi Aramco hisseleri %3,9 düşerek 31,7 riyalden işlem gördü. Dünyanın en değerli şirketinin ilk kez halka arz fiyatının altına düşmesi ile felaket çanları çalmaya başladı. Zira en büyük 14 petrol şirketinin toplam piyasa değerinin yarım trilyon dolar erimesi için 4 gün yeterli olmuştu.
  
• Kayıplar: Savaş süresinde Royal Dutch Shell, BP ve Total gibi büyük oyuncular milyarlarca dolarlık hisse alım programlarını askıya aldıklarını, sermaye ve operasyonel harcamalarda ise kesinti yapacaklarını açıkladılar. Geçtiğimiz günlerde listeye bu yılki harcamalarını %30 kısarak 23 milyar dolara indiren ABD’nin petrol devi Exxon Mobil’de eklendi. Ayrıca bu elit grubun Mart’ın ikinci yarısında borçlarının toplamda 32 milyar dolar arttığını belirtmeliyiz.
  
• Oklahoma City merkezli Chesapeake Energy, 9 milyar dolarlık borcu yapılandırmak için hukuki ve finansal danışmanlık almak zorunda kaldı. Birleşik Krallık merkezli EnQuest ise kemer sıkma politikası izleyerek Kuzey Denizi'ndeki iki petrol yatağında üretimi askıya aldı. Savaşın esas kurbanı ise bu ay başında ham petrol fiyatlarının 20 dolar seviyesini görmesi ile iflas bayrağını çeken ABD merkezli Whiting Petroleum oldu.
  
• Ateşkes: Geçtiğimiz perşembe günü video konferans yoluyla bir araya gelen OPEC+ ülkeleri, piyasalarda fiyat istikrarını sağlamak adına petrol arzını mayıs ve haziran aylarında günlük toplam 10 milyon varil azaltma konusunda anlaşmaya vardı. Meksika Başkanı Andrés Manuel López Obrador, ülkesinin ulusal petrol şirketi Pemex'in çıkarları doğrultusunda, tarafına teklif edilen günlük 400 bin varil kesintiyi kabul etmediği için anlaşma imzalanamadı. López Obrador, ABD Başkanı Donald Trump’la görüştükten sonra ABD, Meksika’nın kesintilerinin bir kısmını üstlenmeyi kabul etti. Dün akşam saatlerinde ise nihai anlaşma belirlendi: 1 Mayıs'tan itibaren OPEC+ ülkeleri toplam petrol arzını günlük 9,7 milyon varil azaltacak.
  
• G20: Cuma günü gerçekleştirilen G20 enerji bakanları zirvesinden ise arz kesintisine dair belirli bir plan çıkmasa da toplantı sonunda ülkeler ortak bir açıklama yayımlayarak G20’nin OPEC+ grubunun hamlesini gördüğünü ve enerji piyasalarında istikrarı sağlamak için harekete geçmeye hazır olduğunu belirtti.
  
• Yeşil dönem: Son haftalar fosil yakıtlar sektörü için felaketti ve bu felaket yenilenebilir enerji sektörü için fırsat anlamına geliyordu. 2020’de 2 milyar dolar yenilenebilir yatırımı taahhüt eden Fransa merkezli Total, 250 MW kapasiteli bir rüzgar çiftliği satın alarak pozisyonunu perçinledi. BP ise AB iklim yasası uyarınca 2050 net sıfır emisyon çözümlerini önümüzdeki eylülde duyuracağını açıkladı. Avrupa'nın en büyük fosil yakıt finansörü Barclays, 2050'ye kadar net sıfır karbon emisyonunu hedefleyen ilk büyük Birleşik Krallık bankası oldu.