Türkiye

Pandeminin gölgesinde göçmenler ve mülteciler

Ege Akyüz

Kayıtsız göçmen yoğunluğunun ve göç yükünün fazla olduğu ülkeler, pandemiyle mücadelede büyük bir görev sırtlanıyor. Uluslararası Göç Örgütü'nün Göç Terimleri Sözlüğü'nde düzensiz göçmen, "yasadışı giriş, giriş koşullarının ihlali veya vizenin geçerlilik tarihinin sona ermesi yüzünden transit veya ev sahibi ülkede hukuki statüden yoksun kişi" olarak tanımlanıyor. Düzensiz göçmenler ve mülteciler hem Türkiye hem de diğer ev sahibi ülkelerde sağlık ve barınma hizmetlerine ulaşımda sıkıntı yaşıyor.

• Türkiye’ye girdiği henüz göç otoriteleri tarafından tanınmayan, kayıt altına alınmamış ve yakalandığı durumda geri gönderilme durumuyla karşılaşabilecek düzensiz göçmenler, sağlık ve barınma hizmetine ulaşmada eksiklik yaşabiliyor. Geçtiğimiz günlerde Türk-Alman Üniversitesi Göç ve Uyum Araştırmaları Merkezi müdürü Prof. Dr. Murat Erdoğan, Türkiye’de yakalanmış fakat henüz geri gönderilmemiş düzensiz göçmen sayısının 1 milyonun üzerinde olduğunu kaydetmiş; İstanbul Barosu İnsan Hakları Merkezi Başkanı Tuğçe Duygu Köksal ise düzensiz göçmenlerin "idari gözetim korkusuyla hastaneye gitmek istemiyor olabilecekleri" olasılığından söz etmişti. Bu durum, kayıtsız oldukları gerekçesiyle maddi yardımlardan yararlanamayacak olan düzensiz göçmenlerin çalışmak zorunda kalarak hastalanma ve yayılıma katkıda bulunma ihtimalini de doğuruyor. İstanbul Barosu İnsan Hakları Merkezi konuyla ilgili kayıtsız göçmen mağduriyetinin giderilmesi amacıyla Sağlık Bakanlığı’na yönelttiği çağrıda, herkesin eşit ve ücretsiz bir şekilde tedaviye erişiminin sağlanması gerektiğine dikkat çekiyor. Öte yandan İzmir Barosu Göç ve İltica Komisyonu’nun Harmandalı Geri Gönderme Merkezi’nde kalan göçmenler hakkında hazırladığı raporun sunuşunda, 30 göçmen ve 1 güvenlik görevlisinin Covid-19 pozitif çıktığı belirtiliyor. Raporun içeriğinde rahatsızlanan kişilerin izole edilmediği, yeterli hijyen malzemelerinin sağlanmadığı yer alıyor.
  
• Lübnan: İnsan Hakları İzleme Örgütü, Lübnan'da sokağa çıkma yasaklarının Lübnan vatandaşları için esnekken çoğunluğu Suriyeli mültecilerden oluşan göçmen grupları için daha sıkı olduğunu söylüyor. Lübnan hükümeti 15 Mart itibarıyla mülteci kamplarından yapılan gereksiz giriş ve çıkışların güvenlik güçlerince kontrol edileceğini bildirmişti. Lübnan Sağlık Bakanı Hamad Hassan, Birleşmiş Milletler ve ilgili diğer kurumlarla iş birliği içinde çalışılacağını açıkladı. Filistinli mültecilere yardım amaçlı Lübnan hükümetiyle ortaklaşa çalışan BM Yakın Doğu’daki Filistinli Mültecilere Yardım Ajansı, Lübnan’daki mülteci kampında Suriye’den gelen Filistinli bir mültecinin Covid-19 test sonucunun pozitif çıktığını belirtti. Mülteci kampları içinde dört yeni vakanın daha tespit edilmesiyle ülkenin doğusunda yer alan kampa giriş - çıkışlar kısıtlandı.
  
• Yunanistan: Türkiye’nin sınır komşusu Yunanistan, alınan erken tedbirler neticesinde başarılı sayılabilecek bir süreç yürüterek 12 Mart'tan bu yana Covid-19 kaynaklı toplam 130 can kaybı bildirdi. Bu başarının darbe almasından endişe duyduğu söylenebilecek Yunanistan hükümetinin karantina tedbirlerini 4 Mayıs'a kadar sürdüreceğini açıklamasıyla taşıma kapasitesinin aşıldığı kamplardan tahliye edilmesi beklenen mültecilerin tahliyesi de ertelenmiş oldu. Bu durum, kalabalık kamplarda yaşayan özellikle hasta ve yaşlı mültecilerin sağlığını tehlikeye sokuyor. Alınan tedbirler dahilinde 21 Mart itibarıyla Yunanistan ana karasına, Yunan adalarından feribot seyahatleri sınırlandırılmıştı. Bunun yanında Yunan adalarındaki yoğun bakım ünitelerinin yetersiz olduğu kayıtlara geçti. Midilli Adası’nda 6 adet yoğun bakım ünitesi bulunurken adada bulunan ve 2.757 kişi kapasiteli olduğu bilinen Moria mülteci kampında 18 binden fazla mülteci yaşıyor. Öte yandan Avrupa Birliği ülkelerinin bazıları, Yunanistan hükümetiyle mültecilerin yeniden yerleştirilmesi yönünde anlaşmaya vardı. Yunanistan sınırına giren 1600 refakatsiz mülteci çocuğun 12’si Lüksemburg’a, 47 tanesi ise Almanya’ya yerleştirilmek üzere gönderildi. Avrupa Parlamentosu kamplardaki mültecilerin acil tahliyesi çağrısında bulunsa da bazı yorumlara göre Yunanistan hükümeti mültecilerin yerli halktan ayrıştırılması tutumunda ısrarcı görünüyor.