Sistem farklılıkları

Kripto para kullanarak projelere fon bulmanın hukuki yöntemlerini araştırdığım tezimi yazarken pek çok insandan söz konusu varlıkların yasal olup olmadığına dair sorular aldım. Türkiye’de kitlelerin görece yeni tanıştığı bu varlıkların yaygınlaşmasının önündeki en önemli engellerden biri de bu kafa karışıklığı. Aslında Türkiye, en hızlı gelişen kripto pazarlarından birisi ve ülkede birçok yerel kripto ağı bulunuyor. Yani Türkiye’nin kripto sektöründe dünya lideri bir hizmet sağlayıcısı hâline gelmesi gayet mümkün. Doğru düzenlemelerle nur topu gibi yeni bir sektörümüz olabilir.

• Kriptoların yasal zeminini değerlendirirken dikkat edilmesi gereken ilk nokta, hangi ülkenin hukukunun söz konusu olduğu. Küreselleşmenin etkisiyle hukuk sistemleri birbirine benzer hâle gelse de dünyada henüz evrensel bir ticaret/kripto hukuku bulunmuyor. Başka bir anlatımla, modern devletin kuruluşundan bu yana her devletin kendi hukuk sistemi olduğu ve tüm sistemlerin birbirinden bağımsız hareket ettiği kabul ediliyor. Dünyada var olan evrensel tek hukuk sistemi, uluslararası kamu hukuku olarak bilinen bir sistem ki bunun temel konusu büyük ölçüde devletler arasındaki ilişkilerle sınırlı. Elbette devletler arasındaki antlaşmaların ticaret gibi konularda dolaylı etkileri olabiliyor; fakat nihayetinde bir konunun yasal olup olmadığı her devlet tarafından kendi hukukuna göre belirleniyor. Dolayısıyla kriptoların Türkiye’de yasal olup olmadığına dair yapılan yorumlar, Türkiye Cumhuriyeti hukuku kapsamında değerlendirilmeli.
  
• Değişkenler: Kripto paraların yasallığına dair bir diğer önemli nokta, bir hukuk sistemi içerisindeki kuralların hangi durumlarda nasıl uygulandığı. Türkiye Cumhuriyeti hukukunda, utility token olarak bilinen ve kredi kartlarında puan kazanma sistemine benzer şekilde çalışan kriptoları yasa dışı kılan bir kanun bulunmuyor. Yani bir şirketin yapabileceği “100 adet token’a sahip olanlar alışverişlerinde %10 indirimden faydalanacak” gibi bir kampanyanın önünde yasal bir engel yok. Diğer tarafta; security token olarak bilinen ve ilgili kriptoyu alan kişilerin, o kriptoyu satan şirketin kârından pay alması gibi amaçlarla kullanılan menkul kıymet niteliğindeki tokenlar için aynı şeyi söylemek pek mümkün değil. Zira Sermaye Piyasası Kanunu, sermaye piyasası aracı addettiği bu tip kriptoların satışını yatırımcıları korumak amacıyla izne tabi tutuyor. Dolayısıyla SPK izni olmadan bu kriptoların satılması yasal olmayacaktır. Bitcoin ya da Ether gibi ödeme ve değer aktarım aracı olarak kullanılan exchange token tipi kriptoların önünde ise Türkiye’de mülkiyet hakkı çerçevesinde kanuni bir engel bulunmuyor.
  
• Son olarak: Kriptoların yasal olmadığı düşüncesi, bunların dolandırıcılık veya para aklama gibi suçlarda kullanılmasından kaynaklanıyor olabilir. Halbuki burada yasal olmayan konu işlenen suçlar, kriptoların kendisi değil. Kriptoların bu suçlarda kullanılmasını engellemek ise kanun koyucuların elinde. Etraflıca düşünülmüş, sade bir düzenleme bu sorunları rahatlıkla çözecektir.

Buğra, Bilgi Üniversitesi Hukuk lisans ve Queen Mary Londra Üniversitesi Finansal Hukuk yüksek lisans mezunu; bir Aracı Kurumda çalışmakta.