Beş soruda Halkbank davası

Halkbank, Amerika’nın İran’a uyguladığı ekonomik yaptırımları delmek suçlamasıyla New York'taki mahkemede yargılanıyor. Türk medyasının dışında, dünya kamuoyunun da yakından izlediği dava sürecinde şimdiye dek neler yaşandı? VOA Türkçe, beş ayrı soruda davayla ilgili şimdiye kadar yaşanan gelişmelerin bir özetini derlemiş.

Halkbank ne ile suçlanıyor?
Halkbank aleyhine New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesi'nde açılan davada şu suçlamalara yer verilmişti: ABD’yi dolandırmak amacıyla komplo kurmak, ‘Uluslararası Acil Ekonomik Güç Yasası'nı İran’a para transferleri yaparak ihlal etmek için komplo kurmak, ABD bankalarını dolandırmak, ABD bankacılık ve finans sistemini dolandırmak amacıyla komplo kurmak, kara para aklamak, kara para aklamak amacıyla komplo kurmak. Tüm bu suçlamaların, ABD’nin İran’a karşı yaptırımlarının ihlali olduğu, Halkbank’ın yaptığı transferlerin tutarının yaklaşık 20 milyar doları bulduğu öne sürülmüştü.

Halkbank suçlamalara ne cevap verdi?
Halkbank, New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesi'ndeki ön duruşma süreci devam eden davada ön duruşmalara katılmaları için hazırlanan tebligatı uzun bir süre kabul etmedi ve tüm çağrılara rağmen ön duruşmalara katılmadı. Halkbank, açılan dava sonrasında Kamuoyu Aydınlatma Platformu’na (KAP) yaptığı açıklamada, "Bankamız ABD'nin ikincil yaptırımlarını herhangi bir şekilde ihlal etmemiş olmakla birlikte, bankamızın ABD'de herhangi bir şubesi ve çalışanı bulunmadığından, ABD Adalet Bakanlığı'nın ikincil yaptırım kararları hakkında yargılama yetkisi yoktur. Buna rağmen iddianame düzenlenmesi, tarihte bir ilk olmak üzere emsali görülmemiş bir hukuki yetki aşımıdır.” ifadelerini kullandı.

Güney Bölgesi Federal Mahkemesi’ndeki süreçte neler yaşandı?
New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesi’nde devam eden ön duruşmalara katılmayan Halkbank’a ikinci kez ön duruşmaya katılma çağrısı yaptığını kaydeden hakim Richard Berman; bu durumun kasıtlı olduğu ve itaatsizlik olduğu kararına varıp başka yaptırımlar uygulayabileceğini belirtti. Bunun üzerine Halkbank, 2 Mart 2020 tarihinde ilk kez resmi olarak bir ara duruşmaya avukatları aracılığıyla katıldı. Hakkındaki altı ayrı suçlamayı da kabul etmedi. Hakim Berman, 2 Temmuz 2020 tarihinde aldığı kararla Halkbank davası jüri seçiminin 23 Şubat 2021 tarihinde yapılmasına, jürili seri duruşmaların da 1 Mart 2021 tarihinde başlamasına hükmetti ancak daha sonra seri duruşmaların başlangıç tarihini daha sonra 3 Mayıs'a ertelediğini açıkladı.

Temyiz mahkemesindeki son durum nedir?
New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesi'ne yaptığı tüm başvurular reddedilen Halkbank, bir üst mahkemeye itiraz etti. New York İkinci Bölge Mahkemesine (İstinaf Mahkemesi), hakkındaki iddianamenin düşürülmesi ve ‘Bağımsız Yabancı Devlet Dokunulmazlığı Yasası’ kapsamında ABD’de yargılanamayacağı gerekçesiyle iki ayrı temyiz başvurusunda bulunuldu. Üç hakimden oluşan mahkeme heyetinin Halkbank’ın dava dosyasını Nisan ayının ilk haftasında yapılacak ara duruşmada ele alacağı açıklandı. Nisan ayının ilk haftasında yapılacağı açıklanan temyiz duruşmasına New York Güney Bölgesi Başsavcılığı ve Halkbank’ın avukatların da katılacağı kaydedildi.

Bundan sonraki süreç nasıl işleyecek?
Üst mahkeme, Halkbank’ın ABD’de yargılanamayacağı yönündeki başvurusunu değerlendirmeye almasının ardından tarafları, tarihi daha sonra açıklanacak ancak Nisan ayının 5’inden sonra yapılacak duruşmada dinleyecek. Gerekirse taraflardan ek başvuru ve delil isteyebilecek. Bu sürecin ardından üst mahkemenin alacağı karar çerçevesinde Halkbank’ın ABD’deki yargı süreci netlik kazanacak. Üst mahkeme eğer Halkbank’ı haklı bulursa, bir alt mahkeme olan New York Güney Bölgesi Federal Mahkemesi’nde yargı süreci duracak. Üst mahkeme Halkbank aleyhine karar verirse, dava alt mahkemede görülmeye devam edecek. En son jürili seri duruşma takvimi belirleyen alt mahkeme, Halkbank’ın yargı sürecine kaldığı yerden devam edecek.