Modern Zaman Röntgenciliği

Günümüzde yeni trend: röntgencilik. Televizyonlardaki programların yaklaşık yüzde ellisi reality show’lardan oluşuyor. İnsanların birbirleri üzerine öldürecekmiş gibi atladığı dövüş gösterileri izlenme rekorları kırıyor.

Her ne kadar pandemi ile kesintiye uğramış olsa da turizmde yükselen trend “gecekondu turizmi”. O da nesi dediğinizi biz buradan duyduk. Aşırı yoksulluk içindeki gecekondu mahallelerine düzenlenen bu gezilerde insanlar başkalarının nasıl yaşadığını görüyorlar. Bu turlar turizmde en hızlı büyüyen pazar.

Görsel: Nereye Dergisi

İnsanlar -belki de kendi yaşamlarındaki sıkıntılardan kaçmak içindir- başkalarının yaşamlarını görmek; acı, üzüntü, sıkıntı, kavga ya da mutluluklarını izlemek istiyorlar.

Bu enteresan durum tabii ki bilim insanlarının da dikkatini çekiyor. Bu yazıyı yazmamıza sebep olan araştırma insanların neden röntgencilik yapmak için bu kadar karşı konulmaz bir istek duyduklarını anlamaya çalışıyor . Araştırmacılar röntgenciliğin iki boyutundan bahsediyorlar: otantik olma (gerçek olanı görme isteği) ve ihlal etme (başkalarının hayatını, mahrem de olsa, görme isteği)

Görsel: Eonline

İş dünyası ahlaki açıdan problemli olan bu isteği tatmin etmek için kabul edilebilir ara çözümler geliştiriyor: reality show’lar. Bu programlarda mahremini izlediğimiz insanlar bu işi bir kazanç karşılığında yapıyor, özel hayatlarını size kendileri açıyorlar. Bu yöntem seyircinin gizlice izleme isteğini karşılıyor ve ahlaken “o kadar da kötü bir şey yapmamış” oldukları düşüncesiyle vicdanlarını rahatlatıyor. Buna duygusal optimizasyon adı veriliyor: kurum müşterisine gerçeği görme ve başkasının mahremini ihlal etme tatminini doğru oranda veriyor ve ahlaki sorunu minimize etmeye çalışıyor.

Ahlaken tartışılabilir ama Kardashian’ları izlemenin gizli keyfini de pek çoğumuz biliyoruz öyle değil mi? Ne söyleyebiliriz ki, insan karmaşık bir varlık.