sürdürülebilirlik gerçekten dünyayı kurtarabilir mi?

İklim krizi dediğimizde onun hemen ardından “sürdürülebilirlik” kavramının gelmesi kaçınılmaz oluyor. Gezegenimizdeki tüm canlıların ve ekosistemin paydaşlarının ortak şekilde yaşamını sürdürebilmesi üzerinden şekillenen bu kavram son yıllarda tüm dünyada rüzgarlar estiriyor. Peki gezegenin geleceği için süper kahraman pelerini giydirilen

Mimar ve beşikten beşiğe (cradle-to-crade)* düşünür Bill McDonough’a göre tam anlamıyla hayata geçtiğinde dahi sürdürülebilirlik yalnızca “yüzde yüz daha az kötü” olmak anlamınageliyor. 1751 yılından beri insanlığın toplam tarihsel fosil yakıt emisyonlarının yarısından fazlasının; Birleşmiş Milletler’in “Ortak Geleceğimiz” (Our Common Future) adlı raporla sürdürülebilirlik fikrini ortaya attığı 1987 yılından sonra meydana geldiği düşünülürse McDonough pek de haksız sayılmaz.

Bu hafta ayrıntı bölümünde çoklu çevresel krizlerin şiddetlenmesini önlemek için sürdürülebilirliğin ötesinde bir döngüsel yaklaşımı ele alıyoruz.

*Geçtiğimiz aylarda Şirketlerimizdeki Dönüşümü Başlatıyoruz temalı bültenimizin Ayrıntı bölümünde ele aldığımız cradle-to-cradle yaklaşımını hatırlamak isteyenleri buraya alalım.

Mimar Bill Reed tarafından geliştirilen çevresel olarak sorumlu tasarım eğrisi.

Rejeneratif (Yenileyici) Tasarım: Ürünlerin, yapıların, süreçlerin ve hizmetlerin ekosistem sağlığına katkıda bulunmasını gerektiren bir tasarım ilkesi. Her ne kadar sürdürülebilir olursa olsun doğal kaynakların bozulmasıyla geliştirilen yaşam ve yerleşim alanlarının aksine; yaşam ve yerleşim alanlarını doğal çevrenin yenilenmesine olumlu katkı sağlayacak şekilde geliştirmeyi amaçlıyor. Sistem düşüncesini, disiplinler arası iş birliğini ve doğal sermayeye olan bağımlılığı esas alan rejeneratif tasarımın örnekleri yeşil çatılar, yağmur suyu hasadı sistemleri, yenilenebilir enerji pratikleri gibi günden güne popülerleşen uygulamaları içeriyor.

Rejeneratif tasarımın dört temel dayanağı bulunuyor:
-Ürünün, yapının, sürecin veya hizmetin yaşam döngüsü boyunca çevresiyle olan ilişkisini anlamak.

-Ürünün, yapının, sürecin veya hizmetin yenilenme kapasitesine göre hedefler belirlemek.

-Ürünü, yapıyı, süreci veya hizmeti çevresinden faydalanan bir varlık değil çevrenin yenilenmesine ortak olacak bir takım arkadaşı haline getirmek.

-Ürün, yapı, süreç veya hizmet aracılığı ile insanlar ve çevre arasında uyumu sağlamak.

Döngüsel Ekonomideki Yeri:
Rejeneratif tasarımın kalbinde tıpkı döngüsel ekonomi döngüsünde olduğu gibi ürünün çıkarıldığı, üretildiği, tüm işlevi tamamlanana kadar kullanıldığı ve kullanım ömrü sonunda yeniden hammaddeye dönüştüğü aşamalar arasında güçlü bir bağlantı var. Dolayısıyla tasarım süreçlerinde rejeneratif bir yaklaşım benimsenmesi ortaya çıkan üründe kullanılan malzemelerin ve enerjinin sürdürülebilirlikleri için çok az veya hiç girdi gerekmeden sürece yeniden dahil edilmelerini sağlıyor. Özetle rejeneratif tasarım lineer değil sürekli kendi içinde tekrarlayan bir sistem yaratarak döngüsel ekonominin özellikle de mimarlık alanında öne çıkan bir paydasını ifade ediyor.

Özellikle iki hafta önce paylaştığımız 'şehirler ve döngüsel ekonomi' temalı haftanın konusu bölümünde bina sistemleri ile ilgili verilen öneriler rejeneratif yaklaşım içermekteydi. Binaların tasarımı sırasında doğa ile olan uyumu, kolay ayrılıp birleştirilen parçalar gibi tasarlanarak, tıpkı bir Lego gibi, canlılara daha sağlıklı ve geniş alanlar yaratılması amaçlanan bina sistemleri geliştirilmeli.

Döngüsel ekonomi, içinde barındırdığı tüm odak noktaları ile bu yolda bize destek veriyor. Rejeneratif yaklaşım sayesinde sistemlerle uyumlu yaşayan tasarımlarla, dijitalizasyon ile akıllı sistemlerle, kendi kendini eğitebilen inovatif çözümlerle doğamızla uyumlu şekilde yaşayabiliriz. Her hafta olduğu gibi, bu hafta da aynı şekilde yazımızı sonlandıralım. Bireysel olarak ne etkim olabilir diye düşünüp daha başlamadan motivasyon düşürmek yerine, öğrendiğimiz her bilgiyi hayatımızı daha sürdürülebilir şekilde yaşamak için kullanmalıyız. Döngüsel ekonomiye dair edinilen yeni bilgiler size anında parlak fikirler sunmayabilir, önemli olan sürece bırakıp, devamlı olarak bu bakış açısı ile ilerlemek. Değişim bu sayede başlayacak!