Kelime Köşesi’nin

Kelime Köşesi, iki haftada bir yayımladığı bültenlerinin her bir sayısında bir kelimeye odaklanıyor. Ancak yayın, kelimenin yalnızca etimolojik geçmişini anlatmakla kalmıyor; aynı zamanda ilgili kelimeden yola çıkarak okuyucusuna kültürel ve tarihî bilgiler de sunuyor.

Biz de bu hafta yayıncısı Ata Leblebici ile kısa bir sohbet gerçekleştirdik.

Önce Kelime Köşesi’yle başlayalım. Etimolojiyle olan ilişkin nereden ve nasıl başlıyor? Bu alanda bir yayın yapmaya nasıl karar verdin?

Kökenbilime olan ilgim kendimi bildim bileli var diyebilirim, her ne kadar adının kökenbilim olduğunu bilmesem de. Etrafımdakilere bazı kelimelerin hikâyelerini anlatmayı hep sevmişimdir. Sanırım bir parça hikâye anlatmayı sevdiğimden dolayı, bir parça da dil ve kültürle ilişkimi kuvvetlendirdiği için hoşuma gidiyor. İnsanın hem kendi dili içinde kendini bağlamlaştırmasına, hem de diğer dillerle yakınlaşmasına yarıyor bu hikayeler. 2020’nin sonuna doğru bu konuda yazmaya başlamak istedim, kendi halimde bir blog kurdum. 2021’de de Aposto!’da yazmaya başladım.

Bir kelime özelinde uzun bir içerik üretme süreci dışarıdan kolay görünmüyor. Ancak bültenlerinde yalnızca bir kelimeden yola çıkarak tarihe ve kültüre de dokunuyorsun. Bir “niş”ten yola çıkarak, farklı alanlara da dokunarak içerik üretme süreci nasıl işliyor?

Aslında mesele kelimelerin kendinden çok, hikâyelerinde. Her dilde binlerce kelime vardır, kökenleri ilginç değildir. Türkçede “dağ”, “göz” veya “taş” kelimeleri örneğin, çok az değişikliklerle yüzyıllardır kullanılmışlar. Bir sözlükte bu gibi kelimelerin girdileri bilindiktir, kısa kısadır. Bu köşede daha uzun okumalara, en iyi anlatacak hikâyesi olan kelimeler yakışır.

Bunları tespit etmek de ayrı bir keyif. Başka dillerle ortak ise kelimemiz, bir hikâyesi olabilir. İki dil birbirine ne kadar uzaksa, ortak bir kelimenin o kadar özgün bir tarihi olabilir. Başka hiçbir kelimeye benzemiyorsa, acayipse, tuhafsa, o kadar ilginç oluyor. Bazen de araştırıyorsunuz hiçbir şey çıkmıyor, ya da bariz çıkıyor hikâyesi. Sorgulayarak, merak ederek işliyor süreç.

Bülteninde işleyeceğin kelimeye nasıl karar veriyorsun? 8 Mart haftasında “kadın” kelimesine yer vermiştin. Bu süreç aktüelle bağlantı mı, veya böyle bir kaygın var mı?

Gündem bir yazara hep malzeme sağlar. Eğer gündeme özellikle bir kelime düşerse, fazlasıyla uygun oluyor yazmak için. Geçenlerde başlatılan, ve hala süregelen “astronot” kelimesi tartışması gibi. Arada sırada, hikâyesi olduğunu bildiğim kelimeleri paylaşmak için gündem bir fırsat doğuruyor. 8 Mart böyle bir gündü; “kadın” kelimesinin çok özgün, köklü ve bence değerli bir tarihi var dilimizde. Gündeme yakın olmak bir fırsat, sadece ilgi çekmek için değil, ötesinde sağlıklı tartışmalar için de bir zemin hazırlamak için.

Yalnız gün geliyor, bir kelimenin ilginç hikayesine denk geliyorum tesadüfen. O zaman o hafta yazmak istiyorum.