Masallarda toplumsal cinsiyet simgeleri

Hacer Sert

Kültürümüzün bir parçası, hatta taşıyıcısı olan ve küçüklükten beri dinlediğimiz anonim masallar, toplum yapısına hizmet etmekle birlikte alt metinlerinde toplumsal cinsiyet rollerine etki eden bir çok öge barındırarak ataerkil ideolojinin pekişmesini sağlıyor.

Aposto! Community’nin podcast serisi Yuvarlak Masa'nın yeni bölümünde aslında göründüğü kadar masum olmayan masalların barındırdığı toplumsal cinsiyet ve iktidar simgelerini, kadın kimliğinin ataerkil toplum ve masal içerisinde yerini ve bağlantısını, çocukların dünyasında olması gereken asıl masalları konuşmak üzere Angst’tan Alara, Gender’dan Mert ve Vesaire’den Ece ile bir araya geldik.

Dinleyerek büyüdüğümüz masallardaki kodların, bugün geldiğimiz noktada yaşanan toplumsal cinsiyet sorunlarının bir parçası olup olmadığını değerlendirdiğimiz yayında, güzelliğin masallardaki yazgısını ve bilinçaltımıza yerleşen gizli anlamlarıyla tanıştık. Alışılmışın dışında anlamlar yüklenmiş güzellik kalıplarını ve bunların açıklamalarını, toplumdaki sosyolojik ve psikoanalitik yansımalarını konuştuk.

Toplumsal rolleri yeniden üreten kültür ürünleri arasında önemli bir yere sahip olan ve halk anlatı geleneğine dayanan masalların nasıl erkek otoritesi söylemleri barındırdığını ve ortalama kültürün hangi söylemleri bünyesine alıp nerede direnç gösterdiğini, masallar ile kültürün birbirini birbirini nasıl beslediğininden de bahsettik.

Masalların evliliği kutsamasını, güzel günlerin başlangıcı için evliliği bir ön koşul olarak sunmasını, ebeveynliğin ataerkil toplumdaki tanımlarını ve bu kodların çağdaş Türkiye edebiyatındaki yansımalarını ele aldık.

Podcast’i olumsuz bitirmek istemedik ve mutlu son ihtimalini konuşamadan da geçemedik. Klasikleşmiş masallardaki patolojik ve ataerkil unsurların ayıklanarak masalların yeniden yazıldığı bir son için olan umutlarımızı konuştuk.