Sürdürülebilir olmayan lineer ekonomilerde kullan at yaklaşımının, aşırı tüketimi ve atık üretimini teşvik ettiği görülmekte. Ne yazıktır ki, yalnızca Avrupa'da her yıl 25 milyon tondan fazla plastik atık üretilmekte, bu atıkların yalnızca %30'dan azı toplanıp geri dönüştürülmekte. Hesabı yaptığımızda karşılaştığımız korkunç sayı ise araziye atılan atık miktarına denk gelmekte. AB’nin yaptığı saha çalışmaları, Avrupa sahillerinin tüm deniz çöplerinin %70'ini 10 farklı “tek kullanımlık plastik” olduğunu ortaya çıkarmış ve karar alıcıları aksiyon almaya yönlendirmiştir. “Tek kullanımlık plastik ürünlerin”, “plastik” ürünlerden farkı ise atılmadan önce yalnızca bir kez veya kısa bir süre için kullanılabiliyor olması. Bu plastik ürünlerin doğada yok olmasının 400-1000 yıl kadar sürmesi ve bu süre içerisinde toprağa/suya bünyesindeki zehirli maddeleri salıyor olması, çevre ve insan sağlığı üzerindeki negatif etkilerini açıkça gösteriyor. AB, bu atık oranlarını azaltmaya yönelik potansiyel yolları değerlendirdikten sonra, karadan denize plastik kirliliğinin “musluğunu kapatmak” için bütünsel bir çaba olan Tek Kullanımlık Plastik Direktifi (SUPD) olarak bilinen şeyi 2019'da kabul etti.AB'nin tek kullanımlık plastiklere ilişkin Direktifi aracılığıyla, farklı ürünlere farklı önlemler uygulanmakta. Bu önlemler, en etkili sonuçları elde etmek için orantılı ve özeldir ve ayrıca daha sürdürülebilir alternatiflerin mevcut olup olmadığını da dikkate alır.Direktif tarafından ele alınan 10 madde şu şekilde

Gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya bırakabilmek için plastik kullanımının mümkün olduğunca azaltılması ve yerine sürdürülebilir alternatif ürünlerin alması gerektiği uzun yıllardır konuşuluyor. Bir yandan aktivistler ve sivil toplum kuruluşları konuya farkındalığı artırmaya çalışıp, karar alıcılara seslerini duyurabilmek için ellerinden geleni yapıyorlar. Diğer taraftan bilim insanları plastik kullanımını gerektiren alanlara alternatif çözümler bulmak için çalışmalar yürütüyorlar. Paralel olarak kimi devlet ve şirketler de bu kapsamda dikkate değer girişimlerde bulunuyor ve önleyici tedbirler alıyorlar. SUPD'nin 5. Maddesinde belirtildiği gibi, plastik olmayan alternatifleri bulunan bazı tek kullanımlık plastik ürünler için kesin yasaklar geçerlidir. Pamuklu çubuklar, çatal bıçak takımı (çatal, bıçak, kaşık, yemek çubukları), tabaklar, pipetler, karıştırıcılar, balon çubuklar, okso-çözünür plastikler ve genleşmiş polistiren (EPS) gıda kapları ve bardakları gibi belirli tek kullanımlık plastik ürünler 2021'den itibaren Avrupa Birliği’nde yasaklanacak.
-Tasarım gereksinimleri: Madde 6, üreticilerin 2025 yılına kadar PET içecek şişelerinde %25 ve 2030 yılına kadar tüm plastik içecek şişelerinde %30 oranında geri dönüştürülmüş içerik kullanma hedefini belirler. Buna ek olarak, ürün tasarım önlemleri, kapakların çöp olarak çevreye karışmasını azaltmak ve geri dönüşümlerini artırmak için 2024 yılına kadar konteyner kapaklarının kullanım ömrü boyunca konteynere bağlı (“bağlı”) kalmasını şart koşuyor.
-Plastik içecek şişelerinin geri dönüşüm için ayrı toplanması hedefi: Plastik içecek şişelerinin toplanmasına ilişkin hedefler, Madde 9'da açıklanmakta olup, üye devletlerin 2025 yılına kadar tek kullanımlık kapaklı plastik şişelerin %77'sinin, 2029'a kadar %90’nının ayrı toplamasını şart koşmaktadır.

-EPR yükümlülükleri: Madde 8'e göre, üye devletler 2021 yılına kadar kendi EPR planlarını oluşturmalıdır. Gıda kapları, paketler ve ambalajlar, içecek kapları ve kapları, filtreli tütün ürünleri, ıslak mendiller, balonlar ve hafif plastik taşıma torbaları gibi tek kullanımlık plastik ürünlerin üreticileri, bu ürünler için atık yönetim maliyetlerini karşılaması beklenecek. Bu plan bilinçlendirme önlemleri ve çöp temizleme, taşıma ve arıtma maliyetlerinin hepsini içeriyor.
-Farkındalık artırma önlemleri: SUPD'deki diğer önlemler arasında bazı tek kullanımlık ürünlerin tüketiminde "ölçülebilir niceliksel" bir azalma (Madde 4), tüketicilere uygun atık imhasını daha iyi iletmek için etiketleme yöntemleri ve çeşitli bilinçlendirme önlemleri (Madde 7) yer almakta.

"Yasa, toplumun tek kullanımlık plastiğe nasıl yaklaştığı konusunda hükümetlerden, işletmelerden ve tüketicilerden gelen zihniyetlerde bir değişimi hızlandırarak daha fazla malzemenin kapalı bir döngü içinde ve okyanuslar ve çevre dışında kalmasını sağlıyor. Tarihçiler geriye dönüp baktıklarında, Tek- Plastik Kullanım Direktifi, toplumun nihayetinde plastik atıkların gidişatını değiştirdiği ve teraziyi döngüsel bir ekonomi lehine çevirdiği an olarak görülebilir."

Bizler ise, AB tarafından alınan önleyici tedbirleri örnek alacağımız günleri heyecanla bekliyorken gündemimize düşen bir haber ile hayal kırıklığına uğramış durumdayız. Tek kullanımlık ürünlerin tüketiminin teşvik edildiği değil, önlendiği günleri yaşamak dileğiyle…