Uğruna kurban verilen bir parti

Türkiye’nin ikinci muhalefet partisi olan Serbest Cumhuriyet Fırkası (SCF), bizzat Atatürk’ün isteğiyle 1930 yılının ağustos ayında yakın arkadaşı Fethi Okyar’ın liderliğinde kuruldu. Bu tarihe kadar ülkede biriken ekonomik, siyasi ve toplumsal sorunların üzerine 1929 yılında Büyük Buhran’ın (The Great Depression) patlak vermesi adeta tuzu biberi oldu. Dünya çapındaki bu ekonomik bunalımın etkileri hissedilmeye başladığı tarihlerde Türkiye’de yeni bir partinin kurulması tesadüf değildi.

Serbest Cumhuriyet Fırkası’na Ait Üyelik Formu

Söz konusu sorunlara bir çözüm olacağı düşünülerek kurulan bu muhalefet partisi, hem Atatürk’ün hem de Serbestçilerin beklemediği bir ilgiyle karşılaştı. Bu ilginin en büyük örneği partinin Batı Anadolu gezisinde ortaya çıktı. Bu gezinin duraklarından olan İzmir, büyük olaylara sahne oldu. Serbestçilerle Halkçılar arasında arbede çıktı. Halk Fırkası binası taşlandı. Anadolu gazetesi matbaası tahrip edildi. Kolluk kuvvetlerinin müdahalesi sonucu 14 yaşındaki bir çocuk öldü. Oğlunun cansız bedeni kucağında, Fethi Okyar’ın yanına giden baba, “Bu, ilk kurbanımız. Ama daha kurbanlar lazımsa vereceğiz, fakat bizi kurtar…” diyerek ağlıyordu.

Parti yöneticileri halk nezdinde gördüğü bu ilgi karşısında iktidara gelebileceğini düşünmeye başlamıştı. Ülke kaynamış bir kazana dönmüş, belediye seçimleri gelip çatmıştı.