Eusebeia

Roma İmparatorluğu’ndan önce bir dönem (MÖ. 163-130)Kappadokia kralı Ariaráthēs Eusebḗs Philopátōr (ya da V. Ariaráthēs) ardından adı verilmiştir. İmparator Augustus’un MS. 14’te ölümünü takiben, “İmparatorun şehri” imasıyla Caesarea olarak adı değiştirilmiştir.

Bilindiği gibi caesar ismi Augustus’tan itibaren Roma İmparatorlarının imparatorluk ünvanı olarak kullandığı bir ad olmuştur. Augustus Sezar bu adı, kendisini Jül Sezar ile ilişkilendirebilmek için seçmiş, ondan sonra tahta çıkan Tiberyus’un da kullanmasıyla “sezar / caesar” ünvanı gelenek haline gelmiştir.

Ancak Latincede caesar kelimesindeki gibi baştaki /c/ harfi /k/ olarak okunmaktadır, çağdaş Türkçeye yerleşmiş /s/ şekliyle değil. Caesarea şehrinin adı da Latincede büyük ihtimalle “kaysarya” şekline benzer okunmaktaydı.

Kısa bir not düşelim, caesar ünvanının etkisi tarihte çok daha fazla yerde görülebilir. Alman İmparatorluğu’nda hükümdarların edindiği kaiser ünvanı, ya da Rus İmparatorluğu’ndaki çar, ya da Osmanlı İmparatorluğu’ndaki Kayser-i Rum, hep bu isimden türetilen ünvanlardır.

Caesarea adı ise Arapçaya kaysariya (قيصرية) olarak geçmiş, bu okunuş Türkçede ise Kayseriye olarak değişmiştir. Cumhuriyet döneminde şehir, tarihinin son isim değişikliğine uğramış ve adı artık Kayseri olarak yerleşmiştir.