Öncelikle belirtmeliyiz ki, Rusya ve Rusların isimlerinin tam kökeni tartışmalı bir konudur. Tarihi

Öncelikle belirtmeliyiz ki, Rusya ve Rusların isimlerinin tam kökeni tartışmalı bir konudur. Tarihi kökenleri hakkında hassas ve gururlu bir millet olan Ruslar için halklarının nihai kaynağı çok önemlidir.

Özellikle Batıda birçok araştırmacının görüşünde, Rus kelimesinin kökeni İskandinavya’ya dayanmaktadır. Baltık Denizi’nin doğu kıyılarında yapılan arkeolojik çalışmalarda keşfedilen kazıtlar, bu bölgede İskandinav, özellikle İsveçli bir halkın varlığına işaret etmiştir.

Vilhelm Thomsen’e göre, 7. ve 8. yüzyıllarda o bölgede önceden yaşayan ve henüz denizcilik yapmaya başlamamış olan Fin halkları, Baltık Denizi’ni geçerek gelen bu yabancılara, Fince veya Lapça Ruotsi ismini takmışlardır (bölgesel farklılıklarla Rootsi, Roodsi and Ruoŧŧa).

Bir fikre göre, Ruotsi ismi “kürek çekenler” anlamında gelebilecek bir Ön-Fince kökten, (rods-) türemiş olabilir. Douglas Harper, “kürek çekenlerin diyarı” anlamında Eski Norsça Roþrslandi ismine işaret eder.

Yine Thomsen bu kelimenin, büyük ihtimalle bir Türk-Tatar ağzı tarafından taşınarak Bizanslılara geçmiş olabileceğini, bu sayede Bizans Yunancası Rhos kelimesinin ortaya çıktığını savunur. Rhos kelimesi zaman içinde çeşitli Avrupa uygarlığı dilinde evrilerek Rus biçimini almıştır.

Ancak önemli olan nokta, Ruotsi isminin aslında bir İsveç halkını ifade ediyor olmasıdır. Günümüzde hala Fincede İsveç’e Ruotsi denmesi buna delalet eder. Ruotsi isimli halk, şüphesiz yerel Fin ve Baltık halklarıyla iç içe geçmiştir zamanla. Bu grubun doğuya açılıp Novgorod’a yerleşmesi, ve ardından güneye yayılıp Kiev’i işgal etmeleri ile Kiev Rusları diye anılan halk doğmuştur. Rus isminin ve Rusların günümüz anlamıyla anlanışının başlangıcı Kiev Ruslarında yatar.

Neticede Ruotsi de, Rus da aslında çoklu bir halkı temsil eden bir isimdir. Büyük ihtimalle İsveçli, Fin, Baltık, ve Lap gibi insalardan oluşan Ruotsi halkına zaman içinde Slavlar da dahil olmuştur. Muhtemelen aynı coğrafyada yaşayan bazı Hazar ve Tatar halklarının da savaş veya ticaret gibi etkileşim yollarıyla haşır neşir olan bu “konfedere” uygarlık, 16. yüzyılda Çarlık Rusyası ile beraber alışageldiğimiz anlamına bürünmüştür.

NEREDE YAYIMLANDI?

Kelime KöşesiKelime Köşesi

BÜLTEN SAYISI

Rusya ve Ukrayna

Gündemimize düşen bazı olaylarda, kelimelerin anlam ve tarihlerini bilmek, olaylara özgün bakış açıları katabiliyor bize.

22 Şub 2022

Rusya ve Ukrayna

İLGİLİ OKUMALAR