1930’larda ne dinliyorduk?

Bu hafta yazarımız Mehmet Selahattin bir gramofon mağazasındaydı. E hâl böyle olunca biz de yazıdaki şarkılardan/türkülerden tespit edebildiklerimizi derledik.

Yine Bugün Yaralandım (Yıldız)

Gramofon mağazasında çalınan ilk türkü bir yol ve yolculuk hikâyesini anlatıyor. Malum eskiden yükler kervanlarla taşınırdı. İşte Erzurum kökenli bu türküde de fırtınalı havada yola çıkan bir kervanın öyküsü anlatılır. Kervan yükünü çözmüş sabaha kadar konaklayacakken ufukta bir aydınlık ve mavilik görünce güneş zanneder ve tekrar yollara düşer. Aslında kervanın gördüğü güneş değil mavi bir yıldızdır. Ancak bunu fark ettiklerinde artık her şey için çok geç olacaktır.

Türkünün bir versiyonu 1929 yılında, Bayburtlu Çavuş Dede isimli birine ait olan derlemeden yola çıkılarak dönemin Konservatuar Müdürü Ziya Bey ve arkadaşları tarafından yapılmış. 1942’deki derleme ise Muzaffer Sarısözen’e ait.

Türkünün ikinci bir hikâyesi daha var. O da bir yol hikâyesi. Ama ilkinden farklı olarak bunda; Veysel isimli bir gencin sevgilisine kavuşmak için kervanla Halep’ten Sivas’a yaptığı yolculuk esnasında fırtınaya yakalanması anlatılır. Dertli ve Aşık Kerem gibi halk ozanları tarafından da konu edinilmiş olan bu acıklı aşk hikâyesinin türküsünü buradan dinleyebilirsiniz.

Aslında bir yıldızın peşine düşme hikâyesi olan bu türkü yıldızlara tapılan dönemleri akla getirmiyor değil. Siz ne dersiniz?

Gelinin Yüzünde İpek Duvaklar

Yazıdaki üçüncü şarkının sözleri Karacaoğlan’a ait. Tahir makamındaki bestesi ise meşhur bestekâr Sadettin Kaynak tarafından yapılmış.

Türküyle o dönemdeki toplumun durumunu kız çocukları üzerinden değerlendirmek mümkündür.

Kara Kaş Altına Çekmiş Sürmeler

Yazıdaki beşinci türkü Şereflikoçhisar yöresinden. Türkünün kaynak kişisi Hüseyin Andaç, notaya alan ve besteleyen ise Muzeffer Sarısözen.

1958 tarihli Cilalı İbo Yıldızlar Arasında filminde de seslendirilen türküyü buradan dinleyebilirsiniz.

Sevsem O Güzel Gözlerini

Bestekârı Kemani Eyubi Mustafa Bey olan, Safiye Ayla’nın seslendirdiği 1939 tarihli bu şarkıyı dinlemek dinlemek için radyoya git.

Neredesin Bilmem Ne Oldun

Bestekârı Mustafa Sunar olan yazımızdaki son şarkı da Safiye Ayla’nın 1949 yılında çıkardığı taş plaktaki iki şarkıdan biri. Şarkıyı buradan dinleyebilirsiniz.

Madem kendisini bu hafta -hem de iki şarkısıyla- andık. O zaman bir Safiye Ayla portresi sunmanın zamandır😊