Osmanlıca ve Türkçeye selam kelimesi tabii ki ilk olarak Arapçadan geçmiştir. Arapça köklerin genellikle sessiz harfli olmasından dolayı Arapça salām سلام ifadesinin kökünün slm olduğunu görebiliriz. Aklımıza da ilk selamun aleyküm, Arapçasıyla ٱلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ as-salāmu ʿalaykum gelir muhtemelen.Selamun aleyküm kalıbının birebir çevirisi “barış üzerin(iz)e (olsun)” ifadesine benzer.Bunun ötesinde selam kelimesinin “barış” dışında birçok anlamı vardır

Osmanlıca ve Türkçeye selam kelimesi tabii ki ilk olarak Arapçadan geçmiştir. Arapça köklerin genellikle sessiz harfli olmasından dolayı Arapça salām سلام ifadesinin kökünün slm olduğunu görebiliriz. Aklımıza da ilk selamun aleyküm, Arapçasıyla ٱلسَّلَامُ عَلَيْكُمْ as-salāmu ʿalaykum gelir muhtemelen.

Selamun aleyküm kalıbının birebir çevirisi “barış üzerin(iz)e (olsun)” ifadesine benzer.

Bunun ötesinde selam kelimesinin “barış” dışında birçok anlamı vardır: “bütünlük, sağlık, huzur” gibi. Birbirine selam diyen iki kişi, birbirlerine barış, huzur, ve sağlık dilemektedir. Bu kullanımı açısında Türkçede sağ ol ifadesine benzer.

Selamın bu anlamlarını başka Türkçe isimlerde de, selamet veya selim gibi, görebiliriz.

Selamun aleyküm ifadesi Kuran’da 7 kere geçmektedir, selam ise çekimleri ile beraber yaklaşlık 40-50 kere. Ancak bu karşılama sözü İslam’dan ayrı olarak, hatta İslam’dan önce de kullanılır.

Mesela selam kelimesinin eşdeğerlerini diğer Sami dillerinde bulabiliriz. İbranice şalom שלום ve Süryanice şalām שְׁלָמָא‎ Arapçadakine kardeş, kökdeş kelimelerdir. İslam öncesi kullanımları bazı soyu tükenmiş dillerde de görebiliriz, Fenikece šlm örneğin.

Sami dillerindeki slm köklü bu ifadelerinin kaynağı Akatça aynı anlamları içeren şalāmu kelimesidir. Zaman içinde keşfedilen kaynakların bazıları ise bizi başka bir kökene götürüyor.

Birçok metin örneğinden anlaşılan o ki, bir karşılama sözü olarak “barış, huzur, sağlık” ve özellikle selam / slm, ta Sümer zamanından beri kullanılmaktadır. Sümercede silim ifadesi kullanılırmış. Kelimenin Akatçadan mı Sümerceye yoksa Sümerceden Akatçaya mı geçtiği tartışılır. Bazı kaynaklar Akatçayı nihai kök olarak göstermektedir.

Türkçede birine selam verdiğimizde, insanlık tarihinin en eski karşılamalarından birini yapmaktayız aslında. Belki de yolda bir tanıdık gördüğümüzde “sağ ol!” da diyebiliriz...

Kelime Köşesi'nden Ata Leblebici

Twitter'da @KelimeKosesi