Seçimlerden birinci parti olarak çıkan AP lideri Demirel zaferini kutlayamamış, derhal kendi partisi

Seçimlerden birinci parti olarak çıkan AP lideri Demirel zaferini kutlayamamış, derhal kendi partisi içerisindeki tartışmaları dindirmek üzere çalışmaya başlamıştı. Demirel her ne kadar muhafazakar bir partinin başkanı olsa da AP içerisindeki daha radikal vekillerle anlaşamıyor, Demirel’in ılımlı tutumu parti içerisindeki muhalif kesimlere ulaşmıyordu.

Seçim sonrasında kutlama yapması gereken parti seçim öncesi tartışmaların tekrar gündeme gelmesiyle kaosa sürükleniyordu. Ülkedeki sağ-sol tartışmaları, ekonomik duraklamalar ve hükümlü DP üyelerinin affı konuları Demirel’in önüne getirilince cevapsız kalıyordu. Bu gergin durum içerisinde taleplerine kulak tıkanan 40 kadar AP vekili 1970 yılı bütçe görüşmelerinde AP hükümeti karşısında yer alarak Demirel iktidarının düşmesini sağladı. Partiden istifa eden veya çıkartılan bu AP vekilleri sonrasında DP’nin mirasçısı olan Demokratik Partiyi (DP) kurdular. Bunlar yaşanırken Demirel’in partisi bir darbe daha aldı. Parti içerisinde daha muhafazakar kalan vekiller de Necmettin Erbakan liderliğinde kurulan Milli Nizam Partisine katılmışlardı. Demirel birinci parti olarak çıktığı seçim üzerinden 1 yıl geçmeden hem hükümetini kaybetmiş hem de partisinin parçalanmasına şahit olmuştu.

Erbakan liderliğinde kurulan Milli Nizam Partisi (MNP), dönem Türkiyesinin sağ-sol kavgası üzerinden radikalleşmesinin en iyi örneklerinden birisi idi. Bu tarihe kadar aşırı sağ veya sol partilerin var olmadığı sistemde artık MHP ile birlikte iki büyük aşırı sağ parti bulunuyordu. Sol düşmanlığı muhafazakar kesimlerin radikalleşmesine sebep olmuştu. MNP gibi kendisini İslamcılık ve Ümmetçilik fikirleriyle tanımlayan bir partinin kalabalık destekçilere sahip olmasını bu durum tetiklemişti. Fakat MNP vekillerinin laiklik karşıtı söylemleri partinin kapatılmasıyla son bulacak süreci başlatmıştı. Erbakan liderliğindeki bu parti Atatürkçülük ve laiklik esaslarına uymadığı gerekçesiyle 1971 yılında Anayasa Mahkemesi kararı ile kapatılmıştı.

Bu dönemde sıkıntı yaşayan partiler sadece AP ve MNP değildi. CHP yönetimi de partinin parçalanmasından korkuyordu. Halihazırda GP’nin kurulduğu süreç CHP’ye zarar vermiş, seçimlerde yaşanan oy kaybı da parti içerisindeki motivasyona ciddi zararlar vermişti. Bir dönemin Milli Şefi İnönü partinin koşulsuz sadakatini arkasında hissetmiyor, parti içinden ve dışından gelen baskılar İsmet Paşa’yı korkutuyordu. Seçim sonuçları oy kaybetmiş tüm partileri daha da geriyor, YTP ve MP kurmayları partilerini dağıtmaya giren bir sürece giriş yapıyorlardı. MHP ise şaşkınlık ve sinirle seçimdeki başarısızlığını düzeltmek için seçeneklerini değerlendiriyordu.

NEREDE YAYIMLANDI?

ParlamentoParlamento

BÜLTEN SAYISI

Yakın Geçmiş: Milli Şef'in Vedası

Türkiye’nin siyasi geçmişini incelediğimiz serimizin 4. sayısına hoş geldiniz. Bu sayıda AP iktidarının kaderine, Cumhuriyet Halk Partisi lideri İnönü’nün ise siyasete vedasına ışık tutacak, 1970’lerin Türkiye'sine giriş yapacağız.

26 Tem 2022

Yakın Geçmiş #4

İLGİLİ OKUMALAR