Şıkk-ı evvel defterdarı

Başdeftardar 14. yüzyıl ile 19. yüzyıl arasında Osmanlı Devleti'nin en yüksek maliye görevlisi idi. 17. yüzyıldan itibaren "Rumeli Deferdarı" veya "şıkk-ı evvel defterdarı" başdefterdar olarak en üst seviyeye geçmiştir.


Musahipzade Celal Bey: (d. 31 Ağustos 1868, İstanbul - ö. 20 Temmuz 1959 – İstanbul), Türk oyun yazarı. Türk edebiyatında tiyatro alanında ilk yazılı eserlerin verilmeye başladığı II. Meşrutiyet döneminde yetişmiş ve sadece tiyatro alanında eser vermiş iki önemli yazardan birisidir (diğeri Refik Ahmet Nuri Sekizinci). Cumhuriyetin ilanından sonra eserler vermeye devam etmiş, konularını Osmanlı döneminden günlük yaşamdan almıştır. Osmanlı toplumunda yozlaşan değerleri hicveden komedi tarzında eserler vermiştir. Yirmiden fazla oyunu bulunur.


Cemaziyelevvel: Hicri takvime göre yılın beşinci ayı. Ayın adına kaynaklık eden cemazi sözcüğü "yağmursuz alan" anlamına gelmektedir.

İskender Pala, cemaziyelevvel torbasının hikâyesini 'İki Dirhem Bir Çekirdek'te şu şekilde anlatır:

"Eskiden resmi dairelerde ve şer'iye mahkemelerinde şimdiki gibi bir dosyalama ve kayıt sistemi yoktu. Her ayın evrakı bir torbaya konur, bu torbaların üzerine, ait oldukları ayların isimleri kırmızı mürekkeple yazılır ve duvardaki çivilere sırası ile asılırdı. Sene sonunda 12 tane oldu mu, evrak mahzenine kaldırılırdı... İşte böyle bir evvel zaman resmi dairesinde, katiplerden birisi, eski yıllara ait torbalardan bir kaç tane alarak evine götürmüş ve kendisine don fanila yaptırmış. Ancak, torbaların üzerindeki kırmızı yazılar, yıkamakla çıkacak cinsten değilmiş. Bir gün hamama giden katip, orada daire arkadaşlarından birisi ile karşılaşmış. soyunma odasında elbiselerini çıkarırken arkadaşı, bizim katibin iç donunun tam arkasına gelen yerde, kırmızı mürekkeple yazılı 'cemaziyel-evvel' yazısını görünce işi anlamış fakat çaktırmamış. Aradan yıllar geçmiş, bu katip yükselmiş müdür olmuş ve eski kalem arkadaşlarına tepeden bakmaya başlamış. Hamamda rastladığı arkadaşı da onun yanında çalışıyormuş... Bir gün aralarında bir tartışma çıkmış ve haksız yere arkadaşının gururu ile oynamış. Artık sabrı kalmayan arkadaşı: 'Haydi canım sen de, kime caka satıyorsun?.. Ben senin cemaziyel-evvelini bilirim!' demiş..."


Pazartesi - Perşembe: 18. yüzyılın İstanbul'unda geçen tiyatro oyunu. Yazarı, Musahipzade Celal. Konusu: Defterdar Kırtasiddin Efendi mevkiini kötüye kullanmaktadır. Yaptığı yolsuzluklar, kendisine kısa sürede bolca para ve hatırı sayılır bir mülk kazandırmıştır. Maddi bakımdan Kırtasiddin Efendi'nin, toplumsal mevkii de yükseliş gösterir.


NEREDE YAYIMLANDI?

Okullu mu, alaylı mı? #53

darülbedayi, tiyatro, muhsin ertuğrul, muhasipzade celal, letafet apartmanı, cemil topuzlu, andre antoin, cemaziyevvel torbası

08 Kas 2022

İstanbul Şehir Tiyatrosu

İLGİLİ OKUMALAR