Tsundoku

kelimesi Japoncada, kitapları satın alıp hiç okumamaya verilen isimdir. Sahaf sahaf gezip, aldığınız kitapları kitaplığınızda toz toplattıysanız, tsundoku’lamış olabilirsiniz.

Ben her hafta tsundoku’larım mesela.

Tsundoku, Meiji Dönemi Japonyasında ortaya çıkmış, başta argo sayılan bir kelimedir. Bir söz oyunundan doğmuştur: tsunde-oku 積んでおく “biriktirmek, istiflemek, zulalamak” ifadesi, “okumak” anlamındaki doku 読 ile birleşmiş, tsundoku ortaya çıkmıştır.

Yanlış anlaşılma olmasın, tsundoku kelimesinin tsunami ile bir ilişkisi yoktur, baştaki ses benzemesi tesadüf eseridir. Aynı şekilde sudoku kelimesinden de bağımsızdır. Bir marka adı olarak telifi Nikoli Co., A.Ş. tarafından tutulan sudoku 数独, “yalın rakam(lar)” olarak çevrilebilir.

Tsundoku kelimesinin hazırda bir Türkçe karşılığı yoktur. Ancak bu, yeni kelime üretmemize engel değildir. Tabii ki kelimeyi olduğu gibi Türkçeye alabiliriz. Ama yaratıcılığımızı kullanarak, tsundoku kelimesine başka bir karşılık üretebilir miyiz?

Sudoku kelimesindeki doku 独 “yalın” karakterinden ilham almayı deneyebiliriz. Yalın-kitap diye bir ifade çıkartabiliriz, ama sudoku’daki doku’nun 独, tsundoku’daki doku 読 ile bir ilişkisi olmadığını söylemiştik. Yanılsamaya düşmeyelim.

Kelimenin Meiji Dönemi’ndeki özgür türetilişinden ilham alarak ilerleyebiliriz. Tsunde-oku’nun karşılığı Türkçede herhalde en iyi “istiflemek” sözüyle karşılanır. Bu doğrultuda elimize geçen, istif-kitap, istif-yazı, ya da istif-oku, ifadeler de kulağa pek hoş duyulmuyor.

“İstiflemek” yerine başka bir anlam kullansak? “Zulalamak” anlamıyla ortaya çıkan söz, bence kulağa en güzel geleni: yazızula.

Satın alıp okumadıklarımıza yazızula, yazıp da yayınlamadıklarımıza da zulayazı, ne dersiniz?

Sizce en güzel karşılığı hangisi? Siz bir karşılık üretecek olsanız nasıl bir kelime düşünürdünüz?

“Bu kadar kitap alıyorum ama eve gidince kesin yazızulalayacağım.”

Kelime Köşesi'nden Ata Leblebici

Instagram'da @kelime_kosesi