Kore’nin birleşmesi hayal oldu: Kim, Güney Kore’yi “baş düşman” ilan etti

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, hafta başında yaptığı açıklamada babasının başkent Pyongyang'da inşa ettirdiği ve Kore Yarımadası'nın yeniden birleşme olasılığını temsil eden anıtın "göz zevkini bozduğu" gerekçesiyle yıkılacağını duyurdu. Kim "Yeniden Birleşme Takı"nın yıkılması çağrısında bulunurken, Pyongyang'ın Seul ile işbirliğini geliştirmesi konusunda çalışan üç kurumu da kapatacağını söyledi.

Anayasa'da Güney Kore'nin "birincil ve değişmez baş düşman" olduğu konusunda Kuzey Korelileri eğitmeye yönelik değişikliklere ihtiyaç duyulduğunu söyleyen Kim, Kore Yarımadası'nda bir savaş çıkması hâlinde, Anayasa'nın "Güney'i işgal etme, yeniden ele geçirme ve topraklarına katma" konularını da kapsaması gerektiğini ifade etti.

Güney Kore Devlet Başkanı Yoon Suk Yeol ise Kuzey'den gelebilecek herhangi bir provokasyona "misliyle karşılık vereceklerini" bildirdi.

Kim'in Pyongyang'daki Yüksek Halk Meclisi (SPA) oturumunda yaptığı çağrı, Kuzey Kore liderinin son dönemde süregelen hasmane açıklamalarına bir yenisini eklemiş oldu. Kim, yeni yıl için yaptığı açıklamada da Kuzey Kore'nin Güney ile uzlaşma arayışı politikasına son verdiğini vurgulamıştı.

Kuzey Kore son haftalarda askerî olarak da saldırgan bir portre çiziyor: Kuzey yönetimi iki ülke arasındaki sınıra yakın sulara yüzlerce top mermisi atışı yaptı ve hipersonik yeteneklere sahip olduğunu iddia ettiği balistik bir füzeyi de test etti.

Kuzey Kore’de Kim kimdir?

İkinci Dünya Savaşı’nın ardından kurulan Kuzey Kore’yi 1948’den bu yana Kim ailesi yönetiyor. Ülkenin ilk başbakanı Kim İl-Sung, 1953’te Kore Savaşı’nın sona ermesiyle birlikte muhaliflerini bertaraf ederek ülkenin mutlak yöneticisi konumuna gelmişti. Kim İl-Sung’un 1994’teki ölümünün ardından yönetimi devralan oğlu Kim Jong-il de 2011’de bir tren seyahati sırasındaki ölmüş, ölüm nedeni resmî kaynaklarca kalp krizi olarak açıklanmıştı.

Kim Jong-il'in ikinci çocuğu olan Kim Jong-un, aynı zamanda “ülkenin kuruluşundan sonra dünyaya gelen ilk Kuzey Kore lideri” unvanını da taşıyor. Kuzey Koreli birçok yetkiliyi idam ettirdiği ve Malezya’da 2017 yılında suikasta uğrayan üvey kardeşi Kim Jong-nam’ın infaz emrini verdiği düşünülen Kim Jong-un hakkında bir de 2014 tarihli Birleşmiş Milletler raporu var. Raporda Kim’in “insanlığa karşı işlediği suçlar” nedeniyle yargılanması gerektiği belirtiliyor.

Kuzey ve Güney Kore, Kore Savaşı’ndan bu yana bir barış anlaşması imzalamamış olduğundan “teknik olarak” çatışma hâlini sürdürseler de, iki taraf da bir gün barışçıl biçimde birleşme hedefine yönelik politikalara sahipti. Kim Jong-un, bu hafta yaptığı açıklama ile onlarca yıllık bu politikayı da rafa kaldırmış oldu.

Batı bloku ile ilişkiler

Öte yandan, ilişkiler her zaman bu kadar kötü değildi. Kim Jong-un, 2018-19 yıllarında ülkesinin nükleersizleştirilmesi konusunda dönemin Güney Kore Devlet Başkanı Moon Jae-in ve ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmeler yürütmüştü. 

2018'de Singapur'daki ilk görüşmelerin ardından Kuzey Kore devlet medyası, ABD'nin "gerçek adımlar" atması hâlinde Pyongyang'ın da "ek iyi niyet adımları" atacağını bildirmişti. Bu görüşme öncesinde Kuzey Kore çeşitli nükleer test sahalarını kapatarak nükleer ve kıtalararası menzilli balistik füze denemelerini "ileri bir tarihe erteleyeceğini" duyurmuştu.

^{ABD-Kuzey Kore heyetleri, Hanoi Zirvesi | Reuters}

2019'da Vietnam'ın başkenti Hanoi'de düzenlenen ikinci zirvedense sonuç çıkmadı. İki ülke de karşılıklı adımların ilkini diğer taraftan beklerken Washington, Kuzey Kore'ye uyguladığı yaptırımlardan taviz vermeyi, Pyongyang ise yeni nükleersizleşme adımları atmayı reddetti. Böylece görüşmeler anlaşmaya varılamadan sonlandı.

Rusya ve Çin ile ilişkiler

Çin, Kuzey Kore'nin uzun süreli müttefiklerinden biri ve aynı zamanda da ekonomik destekçisi. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD ile görüşmeler 2019'da askıya alındığında Kuzey Kore'ye 2005'ten bu yana ilk resmî ziyaretini yapmıştı. Ancak iki ülke arasındaki ilişkilerde bir denklik bulunmuyor. Kuzey Kore Çin'e, Çin'in Kuzey Kore'ye ihtiyaç duyduğundan çok daha fazla ihtiyaç duyuyor.

Kuzey Kore'nin Rusya ile olan ilişkisi de son dönemde ilerleme kaydetti. Kim Jong-un, geçen Eylül ayında Rusya'yı ziyaret ederek Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Savunma Bakanı Sergey Şoygu ile görüşmüş; görüşmelerde "silah desteği" konusunun da masada olduğu ifade edilmişti. Putin ayrıca Kuzey Kore'nin uydu yapımına Rusya'nın destek vereceğini de söylemişti. 

Kasım ayında Pyongyang ilk casus uydusunu başarıyla yörüngeye yerleştirdiğini duyurdu. Ocak ayı başında ise Ukrayna'da Harkiv bölgesindeki savcılık, Rusya'nın Ukrayna'ya saldırılarında Kuzey Kore'nin temin ettiği füzeleri kullandığına ilişkin kanıtlar bulunduğunu iddia etmişti.

ABD daha önce de Kuzey Kore’yi Rusya’ya silah satmaması için uyarmış, "aksi takdirde yaptırımların daha da artırılacağını" açıklamıştı. Kremlin Sözcüsü Dimitri Peskov ise “Kuzey Kore de dahil olmak üzere komşularımızla ilişkilerimizi geliştirirken bizim için önemli olan bu iki ülkenin çıkarıdır, Washington’ın tehditleri değil” demişti.

Son durum

Kuzey Kore üzerine uzmanlaşan düşünce kuruluşu 38 North'un yayımladığı bir makalede, Kore Yarımadası'ndaki durumun Kore Savaşı'ndan bu yana görülen en gergin hâlde olduğu belirtildi. Kim Jong-un'un savaşa girmek için stratejik bir karar vermiş olabileceği değerlendirmesinde bulunan raporda şöyle deniyor: “Kim'in tetiği ne zaman ve nasıl çekmeyi planladığını bilmiyoruz ancak tehlike şimdiden rutin uyarıların çok ötesine geçmiş durumda.”

Kuzey Kore son dönemde, Güney Kore sınırına yakın bölgelerde düzenlediği askerî tatbikatlara ek olarak birçok hipersonik füze denemesi de yaptı. Düşük irtifalarda ses hızının 5-10 katı hızda hareket eden ve yüksek manevra kabiliyetine sahip bu füzelerin, balistik savunma ve erken uyarı sistemlerini aşabildiği belirtiliyor. Bu nedenle Kuzey Kore, Batı'nın bölgedeki müttefikleri için ciddi bir tehdit oluşturmayı sürdürüyor.