Türkiye’de internet kullanıcıları, dünya ortalamasının oldukça altında bir internet hızına erişebiliyor. Buna karşılık internet faturaları, neredeyse her ay artış gösteriyor. Alınan internet hizmetinin düşüş kalması, dur durak bilmeden artan fiyatların da sorgulanmasına neden oluyor.

Rakamlar: İnternet altyapıları için hız testi yapan Speedtest’in Ağustos ayı verileri, Türkiye’nin 161 ülke arasında sabit internet hızında 106’ncı, mobil internet hızında ise 58’inci sırada olduğunu gösteriyor. Türkiye’deki kullanıcılar, sabit internette saniyede 42,90 megabit (mbps) indirme hızına erişebiliyor. Bu hız, 93,99 mbps’lik dünya ortalamasının bir hayli altında kalıyor.

• Bunun yanında 42,90 mbps’lik hız, Türkiye’nin Kamboçya, Bangladeş, Güney Afrika ve Guatemala gibi ülkelerden daha yavaş bir internet kullandığı anlamına geliyor.

• Dünyanın en hızlı sabit internetini 297,62 mbps ile Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) kullanıyor. Türkmenistan ise 3,53 mbps ile listenin son sırasında yer alıyor.

Mobil internet: Mobil internet hızında dünya ortalamasının 55,80 mbps olduğu görülüyor. Bu ortalama, Türkiye’nin 46,37 mbps’lik mobil internet hızının da üstünde kalıyor.

• Mobil internet sıralamasında 398,51 mbps hız ile BAE yine başı çekerken Yemen, 7,91 mbps ile son sıraya yerleşiyor.

Arka plan: Voice of America (VOA) Türkçe’ye konuşan bilişim uzmanı Füsun Sarp Nebil, mevcut fiyatların Avrupa’da ödenen ücretlerden aşağıda olduğuna işaret ediyor. Türkiye’nin sıralamasının 8 aydır sabit internet hızında 105’incilikle 115’incilik arasında, mobil internette ise 60-70'inci sıralarda değişiklik gösterdiğini vurgulayan Nebil, “Dolayısıyla çok düşük bir internet hızı var. Bu hıza nazaran istenen fiyat tabi ki pahalı” diyor.

• Nebil, internet hızında yaşanan problemleri Türkiye’de yeterli miktarda fiber optik şebekesi ve internet trafik değişim noktası olmamasına bağlıyor. Nebil’e göre Türkiye, şu anda 4-5 milyon kilometrelik bir fiber altyapıya sahip olması gerekirken yaklaşık 600 bin kilometrelik bir altyapıya ev sahipliği yapıyor.

• Bu miktarın olması gerekenin neredeyse 10’da 1’i olduğunu belirten Nebil, telekom firmalarının network cihazlarının eskimiş durumda olduğunun da altını çiziyor.

Bununla birlikte: Nebil’e göre 2012 yılında firmalara fiber döşemek için önce Türk Telekom’dan onay alma şartı getirilmesi de internet hızındaki düşüklüğün sebepleri arasında yer alıyor. Nebil, Türk Telekom’un yıllarca bu taleplere çok pahalı fiyatlarla yanıt vererek ya da hiç yanıt vermeyerek süreci darboğaza soktuğunu söylüyor.

Fiber altyapısı, telekom firmalarından ayrılacak

Diğer yandan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yakın zamanda katıldığı bir panelde Türkiye’de fiber altyapının zayıf kaldığını ve bu nedenle altyapıyı artık telekom firmalarından ayıracaklarını açıklamıştı. Füsun Sarp Nebil, değerlendirmesinde Şimşek’in açıklamasını Türk Telekom ve Turkcell’in Türkiye Varlık Fonu (TVF) tarafından satın alınmasından bu yana mevcut ekonomik koşullar nedeniyle yeniden özelleştirilmek üzere alıcı bulamamasına bağlıyor.

Perspektif: Türk Telekom ve Turkcell’in şu anda borsada yarıdan fazla değer kaybettiğini ve bu yüzden alıcı bulamadığını vurgulayan Nebil, iktidarın bu şirketleri satamadığı için fiber optik altyapıyı satarak para getirmeyi hedeflediğine işaret ediyor.

• Türkiye’de hızla internet altyapı yatırımlarının artırılması gerektiğini vurgulayan Nebil, 6 Şubat 2022’de yaşanan Kahramanmaraş merkezli depremlerin ardından haberleşmede yaşanan sıkıntıları hatırlatarak altyapı yetersizliğinin kriz iletişimi, siber güvenlik ve ekonomi alanlarında da ciddi sorunlar yaratabileceğine işaret ediyor.

^{* Bu içerik Avrupa Birliği'nin maddi desteği ile hazırlanmıştır. İçerik tamamıyla Aposto’nun sorumluluğu altındadır ve Avrupa Birliği'nin görüşlerini yansıtmak zorunda değildir.}