Belgrad’da direnen bir sinema salonu

Gündemde direniş, bu sayının odağında bağımsız sinema salonları var. Geçen yaz Belgrad’ın on yıldır direnen sinema salonu Novi Bioskop Zvizda’yı ziyaret etmiş, dienişin hikayesini yazmış, oyuncu ve aktivist Vladimir Gvojič ile sohbet etmiştik.

Yazı: Emre Eminoğlu

Eski Roma, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Osmanlı, Yugoslavya gibi pek çok farklı kültürün geriye bıraktığı heybetli binaların yan yana durduğu Belgrad sokaklarında eski sinemalar olup olmadığını merak etmemle başladı her şey. İstanbul’da nesli tükenmek üzere olan “kapısı sokağa açılan sinemalar” Belgrad’da korunuyor muydu? O dev binaların içinde yüz yıllık sinemalar yaşıyor muydu? İnternet aramamdan anladığım kadarıyla, bu tanıma uyan görkemli bir salon en azından “hayatta kalmak” için direniyordu: Novi Bioskop Zvezda.

Hani şehir merkezlerinde bazı bölgeler vardır; gündüzleri en kalabalık, en işlek caddeler gece bir anda sessizliğe bürünür. Çeyizlik kumaş almaya ya da vergi dairesinde kuyruğa girmeye gidilen yerlerdir; iki yanı ne iş yaptığı dışarıdan asla anlaşılmayan ofis ve dükkanların bulunduğu pasajlarla çevrili sokaklar vardır. İki sokak ötedeki hareketli gece hayatı yeni canlanmaya başlamışken, buralarda akşam 8’de yalnız yürürken tedirgin olursun. Novi Bioskop Zvezda böyle bir bölgede, girişi de böyle bir ana cadde üzerinde. Işığı yanmayan, eski, mavi bir tabelanın üzerindeki “Звезда” (Zvezda) yazısını göremesen bile kilitli, parmaklıklı kapının üstündeki, bir film şeridi tutan kırmızı yumruk sembolünü görmemen imkansız.

On seneye yakındır her akşam, gerilla film gösterimleri için açılıyor Novi Bioskop Zvezda’nın kapısı. Kilitli kapının önünde bekleyen 15-20 kişilik, çok genç kalabalık, kırmızı neon lambaların aydınlattığı koridordan dümdüz yürüyor. “улаз” (giriş) tabelası merdivenlerden aşağıyı gösterse de herkes merdivenlerden yukarı çıkıyor. Aşağıda tuvaletler dışında hiçbir yerin ışığı yanmıyor, görkemli sinema salonunun girişi olduğu anlaşılan kapı ise kapalı. Karanlık holde eski film afişleri, duvara dayanmış levhalar, boş bira kutuları; duvarlarda graffitiler var. Yukarı çıkanlar merdivenlerin sonundaki kutuya birkaç yüz dinar bırakıp, sinema salonunun çatısında, açık havada kurulmuş perdede film izlemek üzere dışarı çıkıyorlar.

YAZININ DEVAMI