Eralp Ersoy

Karar verme süreçlerimizde çoğu zaman farkında dahi olmadığımız yönlendirmelere maruz kalıyoruz. Sıklıkla zararlı olmayan ancak zaman zaman ilişkili tarafa fayda sağlamak üzerine kurgulanan bu yönlendirme süreci, davranışsal iktisat literatüründe “nudge” (dürtme) başlığı altında inceleniyor. Günümüzde kamudan özel sektöre, sanal dünyadan kişisel ilişkilere kadar pek çok alanda karşımıza çıkan bu kavramın etki alanı ise oldukça geniş.

Nedir?

Nudge, yani dürtme, özünde insanların karar verme süreçlerini küçük dokunuşlarla şekillendirmek ve davranış örüntülerini daha öngörülebilir kılma eylemi olarak özetlenebilir. Buradaki nüans, bireyleri yönlendiren dürtme eyleminin, bireylerin tercih özgürlüklerini kısıtlamadan ya da bir alana zorla yönlendirmeden hayata geçmesidir. Diğer bir ifadeyle, karşı tarafın aslında ulaşılmasını istediği noktaya “kendi irademizle” gelmemizi sağlayan küçük yönlendirmelerin (ya da daha az naif bir ifadeyle manipülasyonların) genel adına dürtme diyebiliriz.

Dürtme sürecinin temel kurgusunun, bireyin karar verme sürecini (birey farkında olsun ya da olmasın) kolaylaştırmak üzerine kurulu olduğunu ifade etmek yanlış olmayacaktır. Yani, karar verme sürecinde teorinin ötesinde bazı doğuştan “arızalara” sahip olan insanların kısayolları kullanmasının teşvik edilmesi bu kavramın kalbinde yatan mekanizma olarak kabul edilebilir.

DEVAMINI OKU