Yaz geldi ve orman yangınları da başladı. Özellikle İzmir ve çevresini etkileyen yangınlarda hem insanlar hem de hayvanlar yaşamını yitirdi, ekosistemler zarar gördü. Ve her yangın sezonunda olduğu gibi hemen “Yangını kim çıkardı?” sorusu gündeme geldi. Peki orman yangınlarından ve yangınların söndürülememesinden kim sorumlu?

Yazı: Serkan Köybaşı

Yaz geldi ve orman yangınları da başladı. Özellikle İzmir ve çevresini etkileyen yangınlarda hem insanlar hem de hayvanlar yaşamını yitirdi, ekosistemler zarar gördü. Ve her yangın sezonunda olduğu gibi hemen “Yangını kim çıkardı?” sorusuyla birlikte “Neden yeterli uçak ve helikopter yok?” feryadı gündeme geldi.

Bu çok doğal çünkü ormanlarla birlikte yüreğimiz yanıyor ve bir sorumlu arıyoruz. O kimse bulalım ki hesap soralım. Peki orman yangınlarından ve yangınların söndürülememesinden kim sorumlu?

Yangınların çıkması doğal mı?

Öncelikle belirtmek gerekir ki Akdeniz coğrafyasında ve dünyanın pek çok yerinde orman yangınlarından bazıları doğal yollarla çıkıyor. Bu yangınların baş sorumlusu yıldırımlar. Bu yangınlar doğal döngünün bir parçası olduğu için ağaçlar buna göre evrimleşmiş durumda. Artık çoğu insanın bildiği üzere, bazı ağaçların kozalakları sadece yangın gibi yüksek sıcaklıklarda açılıyor ve tohumlar bu şekilde toprakla buluşuyor. Bu sayede, yangından bir süre sonra bölge yeniden ve kendiliğinden yeşillenmeye başlıyor.

Bu gibi doğal nedenlerin dışındaysa yangınlar insanlar nedeniyle çıkıyor. Terör veya savaş taktiği olarak yangın çıkarmak, bilinen ve hem sivil hem de savaş hukukuna göre yasak olan bir eylem. Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin kurucu belgesi Roma Statüsü’nün 8 (2) b (iv) maddesi uyarınca, savaş sırasında dahi “doğal ortama amaçlanan askerî avantajın ötesinde uzun dönemli maddî zarar verilmesi” bir suç. Barış zamanlarındaysa orman yangını çıkartmak genelde ulusal kanunlarla yasaklanıyor.

İhmalle çıkan yangınlar

Bunların dışındaysa yangınlar genelde ihmal nedeniyle çıkıyor. Sönmeden doğaya atılan bir izmarit, anız yakma, kamp ateşi, mangal ve inşaatlardan çıkan kıvılcımlar en bilinen ihmal örnekleri. Bunun yanında, doğaya bırakılan çöpler ve havai fişekler gibi diğer nedenlerle de yangın çıkabiliyor. Zor ama böyle bir ihmalde payı olanlar bulunursa ceza alabiliyor.

Son yıllarda yangınların sayısının artmasının nedenlerinden biri insan yerleşimlerinin ve faaliyetlerinin ormanlara daha fazla yaklaşması ve hatta içinde gerçekleşmesi. Fark etmişsinizdir, yanan alanları gösteren fotoğraflarda açık şekilde görülen şeylerden biri de ormanlık alana yapıldığı anlaşılan yeni siteler. Hem bu sitelerin inşaatı hem de sonrasındaki yaşam sırasında insanlarla ormanın yan yana olması yangın riskini de artırıyor.

Elektrik şirketlerinin sorumluluğu

Yine ortaya atılan iddialardan biri, yangınların elektrik şirketlerinin ihmalinden kaynaklandığı. İzmir Valisi, yangınların elektrik hatlarından kaynaklandığını iddia etti; Elektrik Mühendisleri Odası Başkanı Mahir Ulutaş da elektrik dağıtım sistemlerinde eksiklikler olduğunu ve geçmişte de bu nedenle yangınlar çıktığını ifade etti. Gediz Elektrik ise yaptığı açıklamada Vali’nin iddiasını doğrulayacak somut bir delilin olmadığını ve yangınların iklim değişikliğini nedeniyle çıktığını belirtti.

İklim değişikliğinin yangınlar üzerindeki etkisine geçmeden önce belirtmek isterim ki gerekli bakım ve onarımları yapmadıkları için yangınlara neden olmaları hâlinde elektrik şirketlerinin sorumluluğuna gidilebilir. Dünyada bu nedenle açılan davaların en ünlülerinden biri ABD’de California Eyaleti’nin elektriğini sağlayan PG&E şirketine karşı yürütülen yargılama.

YAZININ DEVAMI