İnsanlığın doğayla arasına koyduğu mesafe, ortaya çıkardığı sanat eserlerine de yansıyor. Araştırmalar; kitaplarda, şarkı sözlerinde ve film senaryolarında doğa ile ilgili kelimelerin çarpıcı bir biçimde azaldığını gösteriyor.

Yazı: Deniz Aytekin

2015 yılında 10.000 sözcükten oluşan Oxford Junior Dictionary’den karahindiba, kuzgun, saksağan, gelincik, dere, çınar gibi doğayla bağlantılı 50 kelimenin çıkarılıp yerine blog, MP3 çalar, kes-yapıştır, sohbet odası, veritabanı gibi teknoloji ile ilgili kelimelerin konması birçok doğa korumacı ve yazarın tepkisini çekmiş; aralarında Margaret Atwood, Robert Macfarlane ve Andrew Motion gibi isimlerinde bulunduğu 28 yazar Oxford University Press’e bu kararın geri alınmasını talep eden bir mektup yazmıştı, mektubu 200 bin kişi desteklemişti. Mektupta şöyle deniyordu:

“Yeni kelimelerin tanıtılmasına ve onlara yer açılmasına duyulan ihtiyacı kabul ediyor ve eklenen kelimelerin seçimleri hakkında ayrıntılı yorum yapmaktan kaçınıyoruz ancak birçoğunun günümüzün içe dönük, yalnız çocukluklarıyla ilişkili olması endişe verici. Açık havada oyun oynamanın ve doğayla bağ kurmanın faydaları ve bunların eksikliğinin tehlikeleri bilinirken çıkarılan kelimelerin seçimlerini şoke edici ve yanlış düşünülmüş buluyoruz.”

Mektubun ardından editörler, bir sözlüğün amacının dilin nasıl kullanılmasını istediğimizi değil nasıl kullandığımızı yansıtmak olduğu gerekçesiyle kararlarından geri adım atmadı. Oxford University Press’in çocuk sözlüklerinden sorumlu editörü, çocukların artık kırsal ortamlarda yaşamadığını, dolayısıyla eski sözlüklerdeki kadar doğa kelimesi kullanılmadığını söyledi.

Bu karardan iki yıl sonra yazar ve doğa bilimci Robert Macfarlane, illüstratör Jackie Morris ile biraraya gelerek “Habitatıyla bağını kaybeden bir türün başına neler gelir?” sorusundan yola çıkan The Lost Words adlı kitabı hazırladı. Sözlükten çıkarılan 20 kelimeyi anlatan şiirlerin illüstrasyonlarla buluştuğu kitap, kısa sürede büyük bir üne kavuştu ve kitabın Birleşik Krallık’taki tüm çocuklara ulaştırılması için kampanyalar başlatıldı.

YAZININ DEVAMI