Bazı uzmanlar insiyatifi uygulamaya konduğu günden beri şüpheyle karşılıyor. Caydırıcılığını, doktrinel ve taktik problemleri olup olmadığını sorguluyorlar. Rusya’nın “yoklamalarına” karşı verilecek cevap için seçilen araçların “amacın özünü kaçırma” riski taşıdığını belirtiyor ve uyarıyorlar: “Doğu Nöbetçisi” gerçek tehdide karşı koruma sağlamadan bir güven duygusu yaratıyor olabilir.

Yazı: Utku Başar

9-10 Eylül’de Rus İHA’ları Polonya hava sahasını ihlal edip NATO uçakları tarafından düşürüldüğünde uluslarası bir çalışma toplantısı için Polonya’daydım. Olayın hemen sonrasındaki sabah, farklı milletlerden çoğunluğu insani yardım ve güvenlik alanında çalışan katılımcılarla buluştuğumuzda kahve arasında haberleri değerlendirdik.

Çok açıktan dillendirmeseler de konuştuğum kişilerin bazıları, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin İHA’ların navigasyon kabiliyetlerini elektronik harp marifetiyle bozduğunu ve hava araçlarının “yanlışlıkla” Polonya hava sahasını ihlal ettiğini düşündüklerini belirtiyorlardı. Yine bu kişilerin bir kısmı Polonya’nın olayı sınır komşusuyla yaşadığı sürekli gerginlikte, “krizi fırsata çevirmek için” güvenlik açısından özellikle bir tehdit ve sınama olarak değerlendirebileceği ihtimali üzerinde duruyordu. Gün içinde sokakta konuştuğum Polonyalıların bazıları da “medyanın ve hükümetin bu tehditi abarttığını” düşündüklerini belirtiyordu.

Ne var ki ilerleyen günlerde “savaşın sisi” ortadan kalktığında, şüpheye yer bırakmayacak şekilde, farklı bir resim ortaya çıktı. Polonya’daki olay sonrasında Rusya'nın NATO hava sahasına yönelik ihlalleri sıklaştı. Rusya’nın kısa zaman aralıklarıyla tekrarlanan ve birbirini takip eden bu faaliyetleri askerî terimle “kasıtlı tırmandırmanın” bir adım ötesi gibi görünüyor.

• Rusya adeta NATO’nun “caydırıcılığını” test ediyor.

NATO buna tepki olarak Eastern Sentry (Doğu Nöbetçisi) isminde yeni bir hava güvenlik kalkanı operasyonunun başlatıldığını açıkladı.

Bir adım geriden

Polonya hava sahasını ihlal eden Rus İHA’ları, Hollanda'ya ait F-35 ve Polonya hava kuvvetlerinin F-16'ları tarafından düşürülmüştü. Bu olaydan üç gün sonra bir İHA, Romanya hava sahasına girdi. Bunu 19 Eylül’de silahlı üç Rus Mig 31 savaş uçağının Estonya hava sahasını ihlali izledi.

Önleme görevi için aralarında F-35'lerin de bulunduğu İsveç, Finlandiya ve İtalya'ya ait savaş uçakları harekete geçti. NATO uçakları, angajman kuralları gereği Mig-31'lere engelleme yapmakla yetindi ve Rus jetlerinin Estonya hava sahasından çıkmaları sağlandı.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, 23 Eylül'deki Kuzey Atlantik Konseyi (NAC) toplantısı sonrasında düzenlediği basın toplantısında, Estonya olayında acil tehdit tespit edilmediğine dikkat çekerek şunları söyledi:

"Yani, bu her zaman bir uçağı hemen düşüreceğimiz anlamına gelmez. Dediğim gibi, net ölçütlere dayanarak ve mevcut tüm istihbarat bilgilerini kullanarak durumu gerçek zamanlı olarak değerlendireceğiz. Ve burada da tam olarak böyle oldu."

Sonrasında Danimarka’dan sivil hava alanlarıyla ilgili yeni bir açıklama geldi. Danimarkalılara göre alanların üzerindeki İHA uçuşlarının arkasında "profesyonel bir aktör" bulunuyordu ve bu uçuşlar korku yaratmak üzere tasarlanmış "hibrit saldırılar” idi.

YAZININ DEVAMI