Amazon-Perplexity çatışması, klasik platform düzeninin çözülmeye başladığına dair güçlü bir gösterge. Bu çözülme, özgürleşme potansiyeli kadar yeni bir tahakküm biçimi üretme riskini de barındırıyor. Alışveriş artık bir tercih değil, yetki devri olacaksa bu yetkiyi kime, hangi şartlarda devrettiğimizi iyi bilmemiz gerekiyor. Çünkü bu basit bir yetki devrinin ötesinde yeni bir ideolojinin de inşası gibi görünüyor.

Yazı: Ümit Alan

Lise ve üniversite yıllarım bir gözlükçü dükkanında geçti. İşe ilk başladığım yıllarda kalfa ve usta olmanın şartı belliydi: Gözlük camını çerçeveye uygun olarak kesmek ve monte ederken belli kriterlere (astigmat derecesi, odak noktası vb.) dikkat etmek.

1990’lı yılların sonunda daha ben üniversitedeyken tam otomatik, yani bilgisayarlı makineler dükkanlara girmişti bile. Böylece gözlük camını çerçeveye göre kesmek bir ustalık kriteri olmaktan çıktı. Bir tarafa çerçeveyi, bir tarafa kesilmemiş camı koyuyordunuz; bilgisayar gözlük çerçevesini tarıyor ve camı bire bir kesip çıkarıyordu.

• Ezcümle bırakın üretken yapay zekayı daha 2000’li yıllar başlamadan, üretken olmayan yapay zekaya bile yenilmiştim. El mecbur atölyeden çıkıp aynı dükkanın satış kısmına, yani tezgahtarlığa kaydım. Ara ara üniversitelere konuşma yapmak için gittiğimde, bu anıdan yola çıkarak pazarlama iletişimine dahil bildiğim şeylerin çoğunu, okuduğum üniversitede ya da reklam sektöründe değil, bir gözlükçü dükkanında, işimi bilgisayarlı makine kaptığı için mecburen kaydığım tezgahtarlıkta öğrendiğimi söylerim.

Sonra bunun üzerine çevrimiçi alışveriş devrimi geldi ve tezgahtar da kısmen aradan çıktı. Ben o zamana kadar üniversiteyle birlikte gözlükçülükten de mezun olmuştum gerçi.

Evet, yapay zeka bugün bir yazar olarak da işime göz dikmiş durumda ama konumuz alışveriş; dağılmayalım. Çünkü şimdi çevrimiçi alışverişin de bir adım ötesindeyiz. Yani bizim yerimize bir yapay zeka ajanının alışveriş yapması aşamasında.

Şöyle düşünün: Aklınızda almak istediğiniz bir şey var, bir yapay zeka ajanını görevlendiriyorsunuz, o sizin yerinize bütün satış noktalarını tarıyor, en uygun ürünü nerede bulduysa oradan satın alıyor. Hatta rutin olarak aldığınız ürünlerde her seferinde talimat vermenize bile gerek yok. Ajanınız elinizdeki ürünün ne zaman biteceğini bildiği için kendiliğinden yeniden alıyor.

Gelecekten söz etmiyorum. Bugün bu hizmeti veren platformlar var ve bir alışveriş deviyle bir yapay zeka kuruluşu bu yüzden davalık oldu. Davacı bildiğimiz Amazon. Davalı ise Perplexity AI.

YAZININ DEVAMI