"2025 yılını tek kelimeyle özetle" denilirse söylenecek şey belki yenilik olabilir ama bu yeterli olmaz. Yeniliğin yanına bir de “yüzleşme” kelimesini de eklemek gerek. Çünkü 2025 gösterdi ki teknoloji “sihirli” evresinden “mühendislik” evresine doğru ilerliyor. 2026 ise vaatlerin test edildiği yıl olacak.

Yazı: Ümit Alan

Zaman en büyük gerçekliktir. Buna kimsenin itirazı olacağını sanmıyorum. Çünkü sonlu varlıklarız. Gelgelelim takvim dediğimiz şey bir kurgudur. İnsanın kendine anlattığı bir masal diye düşünelim. O nedenle, yıllara haddinden fazla anlam yükler, şarkılar, şiirler yazarız.

• Cengiz Kurtoğlu “Yıllar senindir” diyerek cömertçe yıllarını ortaya sererken Sezen Aksu “Kaybolan Yıllar”ını geri isteyebilir. Teoman, “Nasıl oluyor, vakit bir türlü geçmezken, yıllar, hayatlar geçiyor?” diye sorarken aslında cevabı da sorunun içinde verir: Geçen yıllar değil, hayatlardır.

2025'in teknoloji yıllığını yazmak için masaya oturduğumda kendime önce bunu hatırlattım: Yıl dediğin şey bir kurgudur. 2025’te yaşananlara, sırf 2025’te yaşandığı için ekstra anlam yükleme. Zaman geçiyor, biz bıraktığı ize ve bu izin geleceğe dair ne anlattığına bakalım.

Deepseek sürprizi

2025 yılı bir ters köşeyle başladı. Herkes üretken yapay zekayı OpenAI başta, ABD şirketlerinin tekelinde bir olgu sanıyordu. Nihayetinde, ambargolar nedeniyle Çin’in elinde ABD’li şirketlerin elinde olan gelişmiş çipler yoktu.

Fakat Çin merkezli Deepseek bu ezberi bozdu. Onlar, işlemci gücüne karşı verimliliği temel almış ve ABD’li devlere meydan okumuştu. En gelişmiş çiplere sahip olmak, en iyisini yapmanın tek yolu olmayabilirdi.

Stargate atağı

ABD tarafı ise yapay zeka yarışında verimliliğin karşısına gücü koymaya devam etti. ABD Başkanı Donald Trump yılın hemen başında 500 milyar dolarlık yapay zeka altyapı projesi Stargate’i açıkladı. Softbank, OpenAI ve Oracle’ın da destek verdiği bu girişim, ABD genelinde yeni veri merkezleri kurup 100 bin kişiye istihdam sağlamayı vadediyordu.

Elon Musk gibi şüpheciler bu meblağın gerçekçi olmadığını savunsa da ok yaydan çıkmıştı bir kere. Burada meblağın büyüklüğünün asıl söylediği şey şuydu: Soğuk Savaş yıllarının uzay yarışına çok benzer bir yapay zeka yarışının içindeyiz.

Çin’in ABD’nin Stargate’ine yanıtı ikiliydi: 37 milyar dolarlık Wuhu Veri Adası projesi ve uzayda veri merkezi inşa etme vizyonu. Nihayetinde bir veri merkezinin uzayda olması, enerji (güneşten) ve ısınma problemini (uzay ısısının düşüklüğü) kendiliğinden çözmeye adaydı.

Özetle yine sınırsız güce karşı verimlilik kartı sahnedeydi. 2026 yılında mücadele, bu projelerde somut adımlar atılıp atılmamasına bağlı olarak değişebilir.

Moore Yasası öldü mü?

Mart ayında çip endüstrisinin “Woodstock”ı olarak bilinen NVIDIA GTC etkinliği vardı. Burada NVIDIA CEO’su Jensen Huang, meşhur Moore Yasası’nın ölümünü ilan etti. “Mikroişlemciler içindeki transistör sayısı her iki yılda bir iki katına çıkar” özetlenecek bu yasanın yerini Huang’a göre “Hızlandırılmış Bilişim” alacaktı. Hızlandırılmış bilişim daha çok enerji verimliliği ihtiyacıyla ilgiliydi.

YAZININ DEVAMI